Bijlage 1 B - 34 Water (39) 22-01-11 raadsbrief storing bij COB. Ondertekend.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 11 januari 2022 Water Egbert de Vries Bestuurlijke.zaken.amsterdam@waternet.nl

Onderwerp

Storing bij de centrale objectbediening

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het volgende. Op 30 april en 12 oktober bent u, middels brieven, geïnformeerd over een storing bij de Centrale Objectbediening (COB) van bruggen en sluizen. Op 9 september heb ik in uw vergadering daar kort een mededeling over gedaan. Sinds april bedient Waternet uit voorzorg de bruggen in de stad lokaal. Totaal zijn er meer dan 50 bruggen en sluizen op de COB aangesloten, daaronder 45 van Amsterdam. De storing is nog onvoldoende verholpen om terug te kunnen keren naar normale bedrijfsvoering. Ik wil u graag informeren hoe we in 2022 de dienstverlening borgen en de problematiek verder gaan aanpakken. Zoektocht naar de oorzaak Zoals in de brief van 12 oktober aangegeven is het dataverlies tot een uiterst minimum teruggebracht. Ook nadien zijn de (grotere) beeldverstoringen als gevolg van dataverlies uitgebleven. Op dit punt is het systeem stabiel gebleken al wordt het systeem maar beperkt belast omdat we alleen de laag risico objecten op afstand bedienen. Er blijken daarnaast nog twee belangrijke soorten beeldverstoringen op te treden. Het uitvallen van een enkele camera bij het opschakelen van een object (het oproepen voor bediening) is nog te overzien en met werkprotocollen te vatten.

Het “stotteren” van beelden is niet te herleiden tot een specifieke oorzaak / locatie of netwerkcomponent, ondanks onze inzet op monitoring en analyse. Het vormt met name voor de objecten op de doorgaande routes een risico dat we niet kunnen accepteren. Latency en Quality control Met de inzet van diverse specialisten en de intensieve samenwerking met onze leveranciers zijn we er achter gekomen dat een aantal eisen, zoals we die vanuit bediening stellen, in de huidige configuratie niet of nauwelijks te realiseren is. Het gaat concreet om een controle op latency (beeldvertraging) van de beelden. Waar de quality controle (beelduitval) van de beelden nog grotendeels te realiseren blijkt is dat voor de latency controle niet het geval. Zonder goed werkende latency controle is bediening van hoog risico objecten op afstand te risicovol. We weten dan niet of beelden vertraagd zijn en dus in hoeverre er activiteiten plaatsvinden op/ nabij het te bedienen object waarop actie van bediening noodzakelijk is. Achterliggende oorzaak is d at het oorspronkelijk ontwerp uit 2010 niet voldoet aan de huidige inzichten. Ook zien we dat een van de leveranciers die in 2010 voorop liep op dit gebied nu niet meer in staat is “state of the art” oplossingen te bieden. Daarom is een herontwerp en doorontwikkeling van de organisatie achter de COB noodzakelijk.

Classificatie: Intern

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 januari 2022 Pagina 2 van 4

Dieper liggende problematiek Zoals in mijn brief van 12 oktober aangegeven is het besef ingedaald dat het op afstand bedienen van al onze objecten enerzijds een lonkend perspectief heeft van goede dienstverlening met een bedrijfsmatig efficiënte organisatie en anderzijds zware eisen stelt aan integraal risicomanagement met voldoende oog voor de interactie tussen mens (bedienaar) – machine en mens (weggebruiker en vaarweggebruiker). Mede door de aanbevelingen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) over de veiligheid op afstand bediende bruggen zijn we scherper op de mogelijke risico’s (zie agendapunt ZD2021-014319 Raadscommissie MLW 16-12-2021). Naar aanleiding van de behandeling van dit agendapunt heb ik u toegezegd u te informeren over incidenten en de opvolging daarvan. In de bijlage bij deze brief volgt een korte toelichting. Definitieve oplossing We concluderen nu dat het zinvol is om de focus te verleggen naar een heroriëntatie op de toekomst van de COB. We stoppen met het repareren van de huidige COB. Na bijna een jaar monitoren, analyseren en een scala aan kleinere en grotere maatregelen zijn de mogelijkheden om nog serieuze verbeteringen te bewerkstelligen nagenoeg uitgeput.

In de basis blijkt het met de huidige opbouw en configuratie niet mogelijk om een voldoende stabiel COB te realiseren waarmee alle objecten inclusief de hoog risico objecten van de doorgaande routes op afstand zijn te bedienen. Met “reverse engineering” zijn we niet in staat om het gewenste service level te halen. Het oorspronkelijk ontwerp uit 2010 voldoet niet meer aan de eisen van deze tijd. Het ontwerp mist op cruciale onderdelen voldoende robuustheid en tooling voor diagnose (storingsanalyse). Een definitieve oplossing moet daarom gevonden worden in een herontwerp van de COB en het integraal heroverwegen van uitgangspunten voor de bediening. Dit ondanks dat de COB sinds begin september stabiel functioneert en steeds minder verstoringen optreden. We bedienen structureel een twintigtal laag risico objecten op afstand. De risico’s op beeldverstoringen zijn voor deze objecten acceptabel. Het betreffen met name sluizen, fietsbruggen en bruggen met overzichtelijke verkeersstromen. Waternet zal tot februari 2022 de tijd nemen om te bepalen welke maatregelen nog doorgevoerd moeten worden die de prestaties van het COB verder kunnen verbeteren en/ of noodzakelijk zijn vanuit cybersecurity. Zo snel mogelijk na 1 februari wordt een “freeze” doorgevoerd om daarmee een zo stabiel mogelijk situatie te creëren voor het bedienen van de objecten met een laag risico.

Mogelijk worden in de periode nog enkele objecten aan de lijst toegevoegd. Door tegelijk uit te gaan van het lokaal bedienen van de doorgaande routes is er een duidelijk uitgangspositie waarmee de verdere voorbereiding op het vaarseizoen ter hand kan worden genomen. Verwachtingen komende tijd Waternet heeft besloten om het management en het functioneel beheer van Brug en Sluisbediening te versterken. Een fulltime afdelingshoofd ad interim treedt in de plaats van het huidige deeltijd afdelingshoofd en de incidentmanager die per 1 april 2021 is aangesteld. Waternet rond daarmee de acute fase van deze crisis af en gaat naar een fase van herstel en herbouw. Aanvullend zijn door Waternet maatregelen genomen om enerzijds de dagelijks aansturing van brug en sluisbediening in bijzondere omstandigheden te borgen en anderzijds de sturing te geven aan het traject van herontwerp/ herbouw.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 januari 2022 Pagina 3 van 4

Waternet voorziet dat een opdracht voor een onderzoeksopdracht door een onafhankelijke marktpartij rond 1 februari 2022 kan worden verstrekt. Deze partij zal zich eerst richten op het in beeld brengen van de business requirements en functionele eisen om die vervolgens te vertalen in scenario’s. De verwachting is dat deze scenario’s medio 2022 rijp zijn voor bestuurlijke besluitvorming. Financiële consequenties Het lokaal bedienen van een groot aantal objecten in 2022 zal meer kosten dan begroot. Ik verwacht dat de extra kosten zo’n €600.000 bedragen. De kosten voor 2023 zijn afhankelijk van de ontwikkelingen in 2022. Daarnaast kost het doen van aanvullend onderzoek, het opzetten van een project voor herontwerp van de COB en het versterken van het management en functioneel beheer zo’n €400.000 in 2022 en naar verwachting een zelfde bedrag in 2023. We bekijken hoe we de financiële consequenties in de begroting verwerken. Dienstverlening Het vaarseizoen 2021 heeft geleerd dat het eigenlijk ondoenlijk is om het service niveau waaraan we met de bediening op afstand gewend waren geraakt te continueren. Het was zwaar voor de medewerkers. Een beperkt aantal objecten veroorzaakt daarbij onevenredig veel werkdruk, bijvoorbeeld omdat ze uit de route liggen of vanwege specifiek lokale omstandigheden. Waternet zal op een aantal punten komen met specifieke aanpassingen.

Het plan voor het vaarseizoen 2022 wordt definitief uitgewerkt na 1 februari als duidelijk is wat met de laatste maatregelen is bereikt. Er is dan ook een betere onderbouwing van de noodzakelijke extra kosten om dit te realsieren. Voor aanvang van het vaarseizoen 2022 informeer ik u over de voortgang van de aanpak van de problemen, de opzet van het herontwerp en de wijze waarop we het vaarseizoen de dienstverlening zullen vormgeven.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Egbert J. de Vries Wethouder Verkeer, Vervoer, Water en Luchtkwaliteit

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11 januari 2022 Pagina 4 van 4

Bijlage: overzicht incidenten met brug en sluisbediening Sinds 2019 worden incidenten structureel bijgehouden en geanalyseerd. Er zijn in die periode twee incidenten geweest die aanleiding gaven tot het opstellen van een uitgebreid rapport. Vooral omdat de oorzaken lagen in de bediening (organisatie, techniek en de mens). De meeste overige incidenten zijn gerelateerd aan de slagbomen. Op een aantal locaties werden regelmatig de slagbomen kapotgereden door trams, bussen of andere voertuigen. Na intensief contact met het GVB lijkt dit in 2021 aanzienlijk minder voor te komen. 9 september 2019 Het betreft een val van een fietser van de brug tijdens opening van de brug. De fietser was tussen de slagbomen beland en werd pas opgemerkt door de bedienaar toen de brug al geopend werd. Er was uiteindelijk geen lichamelijk letsel, wel wat materiële schade. 9 mei 2002 Aanvaring van de Theo Fransmanbrug door een catamaran omdat de brug werd gesloten tijdens de doorvaart. De bedienaar had de brug geopend voor een werkschip. Terwijl de brug weer gesloten werd voer de catamaran tegen de brug. Er was alleen materiële schade. De rapporten zijn gedetailleerd en bevatten ook privacy gevoelige informatie. Om die reden is het gepast om de rapporten in te zien bij een werkbezoek aan de COB. Mede naar aanleiding van deze incidenten zijn een aantal maatregelen doorgevoerd.

Zo wordt er verplicht gewerkt met een headset, wordt er niet meer gegeten bij de bediendesk en is mobiele apparatuur achter de desk niet toegestaan. Sinds de tweede helft van 2020 is een incidentprotocol ingevoerd en wordt een gestandaardiseerd incidentrapportage formulier gebruikt. Vanaf 2022 is het voor alle bedienaren verplicht om jaarlijks een e-learning af te ronden over de bediening en het voorkomen van incidenten. Tot slot wordt er gewerkt aan een professionaliseringstraject met jaarlijks terugkerende sessies om o.a. het risicobewustzijn te vergroten. In dit kader zijn de medewerkers duidelijker scherper geworden op verstoringen van de beelden en worden die ook beter gerapporteerd. Een derde incident dat in dit kader benoemd moet worden is een vermeende “spookbediening van de Scharrebier” op 25 augustus 2021. Bij het lokaal bedienen maken bedienaars gebruik van een bedienpaneel dat gekoppeld moet worden aan het object. Bij dit incident stond de bedienaar bij de Kortjeswantbrug terwijl het bedienpaneel geschakeld was met de direct daarnaast gelegen Scharrebier zonder dat de bedienaar dat wist. Toen de landverkeersseinen werden ingeschakeld gebeurde dat dus op de Scharrebier terwijl de bedienaar dat verwachte op de Kortjeswantbrug. Er zaten geen gevolgen aan deze storing daarom is geen uitgebreid incidentrapport opgesteld.

Wel is de oorzaak achterhaald en zijn maatregelen getroffen. Oorzaak lag in software updates en verbeteringen in de antennes die noodzakelijk bleken tijdens het veelvuldig lokaal bedienen als gevolg van de storing van de COB. Het bedienprotocol is aangescherpt en er zijn technische maatregelen getroffen (software en hardware).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl