Bijlage 1 - Amsterdammers over nachtcultuur.pdf

RESULTATEN, ANALYSE EN AANBEVELINGEN

3.3. Bereikbaarheid & mobiliteit Resultaten en analyse Bereikbaarheid en mobiliteit zijn urgente thema’s. Respondenten tot 24 jaar en vanaf 45 jaar waarderen bestemmingen die eenvoudig bereikbaar zijn. Voor de tussenliggende leeftijden is dat minder belangrijk. Dit beeld is in de focusgroepen bevestigd. Voor 45–64 en 65+ is het opnieuw een belangrijkere factor. De reisbereidheid onder de respondenten is groot. Ruim 61% gaat vooral buiten het eigen stadsdeel uit. De helft is bereid om 15–30 minuten te reizen, ruim een derde wil 30–60 minuten reizen voor nachtelijke culturele activiteiten. In het bijzonder respondenten die zich als non-binair identificeren zijn bereid langer te reizen. Wens voor nacht-OV Vervoer in de nacht is een van de grootste knelpunten. Ruim een derde van de respondenten noemt de beschikbaarheid van OV als verbeterpunt, gevolgd door een kwart dat pleit voor betaalbare vervoersopties. Daarmee is vervoer het op twee na grootste verbeterpunt, na betaalbaarheid en diversiteit in programmering. Het Amsterdamse nacht-OV is ontoereikend, in het bijzonder voor mensen met een beperking: de dienstregeling van metro en tram eindigt te vroeg; nachtbussen zijn traag en onplezierig; IJ-veren zijn druk of juist verlaten.

Vaak geuite wensen zijn nachtmetro (24/7 in het weekend), aanvullende veerverbindingen (Azartplein–Zamenhofstraat) en meer aanbod bij de piekdrukte rond sluitingstijden. Slechte verbindingen vormen een obstakel voor deelname - in Weesp is er na 01.30 uur geen trein- of busvervoer.

‘Steeds meer clubs verdwijnen uit de stad en vestigen zich buiten de Ring.’ – Deelnemer enquête 2025 Aanbevelingen Voor bewoners is het belangrijk om zich ’s nachts net zo veilig en gemakkelijk te kunnen verplaatsen als overdag. Een betrouwbaar en inclusief nachtnetwerk geeft Amsterdammers toegang tot culturele en sociale plekken – niet alleen in het centrum, maar in alle delen van de stad. Daarom is er behoefte aan 24/7-verbindingen en een nachtmetro in het weekend, aangevuld met snelle, frequent rijdende nachtbussen en extra veerverbindingen. Herinrichting van de publieke ruimte kan het gevoel van onveiligheid rond stations en van en naar uitgaanhubs wegnemen. Facilitering van veilige routes richting nachtcultuurhubs in de jongere stadsdelen moet onderdeel worden van het beleid. 30

Bereikbaarheid vraagt om meer dan lijnen en frequenties: inclusieve mobiliteit betekent rolstoeltoegankelijke nachtbussen en heldere informatie over toegankelijke routes, met basisvoorzieningen, zoals werkende liften en duidelijke wayfinding. Bereikbaarheid buiten het centrum is essentieel. Gericht beleid voor niet-centrale locaties en veilige, goed verlichte fiets- en looproutes naar afgelegen plekken zorgen ervoor dat iedereen – ongeacht gender, beperking of leeftijd – zich ’s nachts veilig en zelfstandig kan verplaatsen. Nachtelijk reizen moet betaalbaar zijn. Als aanbod niet in de buurt is en het OV ontoereikend, stijgen de reiskosten met de afstand. Dure taxiritten maken de nacht voor bepaalde groepen onbereikbaar. Naast een toereikend OV-nachtnet zijn betaalbare alternatieven nodig, zoals deelmobiliteit, vervoersvouchers en transparante maximumprijzen bij ritdelen. Aanbeveling 1. Nachtmobiliteitsplan Ontwikkel via een bestuurlijke opdracht een nachtmobiliteitsplan in samenwerking met GVB. Laat de Noord/ Zuidlijn ’s nachts rijden en herintroduceer nachtbussen met korte wachttijden en betere dekking. Aanbeveling 2. Verbindingen stadsdelen Creëer betere verbindingen tussen de stadsdelen, met een maximale wachttijd van 30 minuten, te beginnen op trajecten met de grootste behoefte (bijv. Noord– Zuid, Centrum–Zuidoost). Aanbeveling 3.

Nachtmetro Analyseer de economische impact van nachtmetro (pilotprojecten) en ondersteun GVB bij werving en opleiding van personeel zodat tekorten geen obstakel vormen voor uitbreiding van het netwerk. Aanbeveling 4. Inclusief vervoer Faciliteer aanvullende vervoersopties voor mensen met een beperking, zoals betaalbare (deel)rolstoeltaxi’s en veilige haltevoorzieningen. Aanbeveling 5. Deelmobiliteit Ga in gesprek met leveranciers van deelmobiliteit. Vraag in ruil voor toegang tot de markt uitbreiding van de dekking en extra beschikbaarheid bij piekmomenten, bijvoorbeeld in het Schinkelgebied of Sloterdijk. Sleutelspelers bereikbaarheid & mobiliteit Stadsdeelbesturen, GVB, MRA, Stichting N8BM A’DAM, afdeling Ruimte en Duurzaamheid, Deelvervoer Amsterdam, private deelvervoerbedrijven.

RESULTATEN, ANALYSE EN AANBEVELINGEN

Praktijkvoorbeeld Turijn19 Het ToNite-project is onderdeel van het Europese Cities After Dark-netwerk.20 De gemeente Turijn werkt samen met lokale organisaties en bewoners om mobiliteit en veiligheid in het nachtleven te versterken. Zo zijn er initiatieven voor betere nachtelijke openbaar vervoersverbindingen, inclusief nachtbussen en fietsvoorzieningen, voor toegankelijke en veilige routes naar en van uitgaansgebieden. Daarnaast worden samen met veiligheidsdiensten en buurtbewoners maatregelen genomen om sociale veiligheid te bevorderen, bijvoorbeeld door de inzet van nachtcoaches en buurtwachten. Deze aanpak draagt bij aan een inclusieve en leefbare nachtcultuur en aan de nachtelijke stedelijke leefomgeving. Praktijkvoorbeeld Rotterdam De nachtbus is terug in Rotterdam na vijf jaar afwezigheid. Busbedrijf Hossen Tours zette in 2025 tien weken lang elke vrijdag- en zaterdagnacht ‘zomernachtbussen’ in van en naar het centrum. Rotterdams OV-bedrijf RET heeft aangekondigd het RET-nachtnet opnieuw op te starten. Praktijkvoorbeeld Londen21 De Night Tube (24h weekend) verkort reistijden met gemiddeld twintig minuten, ondersteunt de nachteconomie en verspreidt bezoekersstromen. Evaluaties rapporteren miljoenen ritten in het eerste jaar en meetbare effecten op de economie, de mobiliteit en (deels) de veiligheid.

Frequente, voorspelbare verbindingen vormen een basis voor een veilige terugreis. Vervolgonderzoek kijkt ook naar huizenprijzen en incidenten.

19. ToNite. https://tonite.eu/en 20. Cities After Dark. https://urbact.eu/networks/ cities-after-dark 21. ‘Night Tube.’ Transport for London, https://tfl. gov.uk/modes/tube/night-tube

31

3.4. Veiligheid Resultaten en analyse Los van de vervoersuitdagingen uit de vorige paragraaf is veiligheid in alle stadsdelen mede bepalend voor de mobiliteit van bezoekers. Bijna één op de vijf respondenten die in de nacht overlast ervaart, voelt zich daarbij onveilig. Nachtelijke pontverbindingen en fietsroutes naar afgelegen locaties worden als onveilig ervaren, vooral door vrouwen en lhbtqia+ personen. Tegelijkertijd scoort een veilige omgeving hoog bij de locatiekeuze. Het lijkt erop dat respondenten bewust uitgaan op plekken waar zij geen veiligheidsproblemen verwachten. In de focusgroepen zijn zorgen geuit over de veiligheid na sluitingstijden. In de open antwoorden van de enquête komt uitgaansgebied de Wallen een aantal keer voor. Voor sommige respondenten dragen vroegere sluitingstijden bij aan een onveilig gevoel. Dat lijkt tegenstrijdig, maar de reden is dat er dan minder mensen op straat zijn, terwijl er ook meer straatdealers actief zijn dan later ‘s nachts. Op sommige plekken voelen bezoekers zich minder veilig wanneer er veel mensen tegelijkertijd op straat zijn door uitstroom en er sprake is van chaos. Focusgroep Zuidoost ziet dat er vooral aandacht is voor risicobeheersing in plaats van oplossingen voor onveiligheid. Aanbevelingen Een veilige nacht begint buiten op straat.

Dat vraagt om goed verlichte, logische fiets- en looproutes die mensen zonder omwegen naar haltes, stations en uitgaansplekken brengen. Slim crowdmanagement en gecoördineerde sluitingstijden bij knooppunten beperken piekdrukte. Ook de verdeling over de stad telt: veilige verbindingen en routes in niet-centrale buurten maken dat bewoners ’s nachts niet afhankelijk zijn van omwegen of afgelegen trajecten. Veiligheid komt ook voort uit ontwerp, gedrag en organisatie, niet alleen uit handhaving. Benader route, locatie, uitstroom en vervoer als één geheel. Kies voor sociale controle door ervoor te zorgen dat er hosts en toezichthouders aanwezig zijn. Daarnaast is betaalbaarheid onderdeel van de veiligheid in de openbare ruimte; wanneer OV ontbreekt dwingen dure alternatieven mensen tot keuzes waarbij de veiligheid in het geding is. Een robuust nachtnet, aangevuld met betaalbare deelmobiliteit, vouchers en transparante tarieven bij ritdelen, voorkomt dat groepen worden uitgesloten. Zo wordt de openbare ruimte ’s nachts toegankelijk, voorspelbaar, veiliger en daarmee inclusiever.

RESULTATEN, ANALYSE EN AANBEVELINGEN

Aanbeveling 1. Veiligheid topprioriteit Geef de veiligheid van vrouwen en andere kwetsbare groepen topprioriteit in beleid en investeringen. Stel eisen aan ondernemers, zoals verplichte deelname aan ClubEthics of awareness trainingen.22 Aanbeveling 2. Inzicht en afstemming per uitgaansgebied Voer regelmatig doelgroeponderzoek uit naar veiligheidsbeleving en spiegel de inzichten die daaruit komen aan politie- en mediadata, zodat het verschil tussen gevoel en feitelijke situatie scherp in beeld komt. Organiseer daarnaast een structureel overleg met alle relevante partijen in het uitgaansgebied – van OV-aanbieders, beveiliging en hosts tot bewustwordingsorganisaties, politie en wijkpartners – om deze inzichten te duiden, maatregelen af te stemmen en samen verantwoordelijkheid te nemen voor een veilig en toegankelijk nachtlandschap. Aanbeveling 3. Betere routes Verbeter routes van/naar niet-centrale locaties en uitgaansgebieden. Werk samen met licht-, ontwerp- en beleidsexperts om bevindingen te vertalen in maat­ regelen. Aanbeveling 4. Digitale tools Zet digitale tools (melding, route, crowding, feedback) in, gekoppeld aan bestaande platforms; borg data­ privacy en eigenaarschap. Sleutelspelers Veiligheid & inclusiviteit Stadsdeelbesturen, Stichting N8BM A’DAM, afdeling Ruimte en Duurzaamheid, afdeling Openbare Orde en Veiligheid, politie, Jellinek, Rutgers Stichting.

‘Nachtcultuur is een belangrijk aspect van een hoofdstad, maar door de zware belasting van de oude binnenstad door drugsgebruikers en dealers voelt het voor mij erg onveilig.’ – Deelnemer enquête 2025 32

Praktijkvoorbeeld Wenen23 Wenen past zogeheten gender mainstreaming toe in stedelijk ontwerp: betere verlichting, zichtlijnen, bredere stoepen en looproutes die aansluiten op OV. Pilots leiden tot projecten voor parken en sociale woningbouw. De aanpak verbindt beleving met beleid en met ruimtelijke ingrepen. Dit leidt tot meer veiligheid en toegankelijkheid voor vrouwen en diverse doelgroepen, ook ’s nachts. Praktijkvoorbeeld Delhi, Bhopal24 Het project Safetipin zorgt voor aanpassingen aan de infrastructuur op grond van de ervaringen van gebruikers. In Delhi leidde dit tot betere straatverlichting. In Bhopal zijn buslijnen en haltes verbeterd. Aandachtspunten hierbij zijn privacy, representativiteit en opvolging. Praktijkvoorbeeld New York25 In New York vormt het Office of Nightlife (ONL) de schakel tussen de gemeente en het nachtleven van de stad. ONL richt zich op de balans tussen een bruisend nachtleven, veiligheid en bewonerswelzijn. In het CURE-programma ligt de nadruk op educatie en naleving in plaats van strikte handhaving. Er wordt geëxperimenteerd met 24-uursvergunningen. Het beleid is gebaseerd op gegevens van bewoners, bezoekers, ondernemers en hulpdiensten. Dit levert inzicht op in hoe sluitingstijden bijdragen aan (een gevoel van) veiligheid, aan vermindering van overlast en aan de spreiding van bezoekersstromen.

De data zijn verzameld via geluidsmonitoring, wijkanalyses en gegevens van creditcard betalingen.26 27

22. ClubEthics is een initiatief van Stichting Nachtburgemeester Amsterdam om te werken een nachtleven waar iedereen zich welkom, veilig en vrij voelt. Een awareness training is gericht op het verbeteren van de sociale veiligheid en het creëren van een inclusieve cultuur binnen een organisatie. 23. Chalaby, Odette. ‘How Vienna Designed a City for Women.’ Apolitical, 23 Aug. 2017, 24. Gupta, Shubhangi, et al. ‘Rethinking Safe Mobility: The Case of Safetipin in India.’ Proceedings of the 2022 International Conference on Information & Communication Technologies and Development (ICTD 2022), ACM, 2022 25. ‘Mayor Adams Launches Effort to Enhance Nightlife Safety and Strengthen Small Businesses, Phasing Out ‘MARCH’ Enforcement.’ Office of the Mayor, City of New York, 28 Dec. 2023 26. Bello, Juan Pablo, et al. ‘SONYC: A System for the Monitoring, Analysis and Mitigation of Urban Noise Pollution.’ arXiv, 18 May 2018 27. ‘Economic Clock.’ Mastercard Services https://www.mastercardservices.com/sites/default/files/zip-2023-05/economic_clock_5_25/ index.html

RESULTATEN, ANALYSE EN AANBEVELINGEN

3.5. Inclusiviteit Resultaten en analyse Uit de enquête komt naar voren dat er behoefte is aan inclusieve, diverse plekken. Inclusiviteit komt tot uiting in de benadering door hosts bij de toegang tot een club, in de omgang met wachtrijen, in eenduidige en transparante regels en in concrete voorzieningen, zoals een locatie met prettige zitplekken en rustige zones en logische, veilige looproutes op straat. Inclusiviteit hangt nauw samen met veiligheid. Zonder geschikte nachtverbindingen zijn bezoekers vaak aangewezen op taxi’s. Dat maakt het duurder om aan de nachtcultuur deel te nemen. Ook weigeren chauffeurs de rit soms, bijvoorbeeld bij dragqueens. Deze aspecten maken dat de nachtcultuur niet voor iedereen even toegankelijk is.

‘Inclusiviteit is belangrijk, maar misschien minder door aanbod te maken voor specifieke groepen en meer door ervoor te zorgen dat aanbod betaalbaar, open en veilig is.’ – Deelnemer enquête 2025 Met de Nachtvisie heeft de gemeente Amsterdam zich ten doel gesteld nachtcultuur te ondersteunen die de diversiteit van de stad weerspiegelt – met ruimte voor uiteenlopende vormen, expressies en behoeften, ook die van mensen met een beperking. Dit vraagt om structurele steun voor inclusieve, communitygeleide programmering, verankerd in safe(r)-spaceprotocollen. Stedelijke richtlijnen helpen bij inclusieve deur- en floor-policies: van anti-discriminatie en transparante house rules tot training van personeel en security. Aanbevelingen Aanbeveling 1. Sociale veiligheid in beleid Onderzoek de mogelijkheden om socialeveiligheidseisen op te nemen binnen de huidige beleidskaders en vergunningsvoorwaarden (o.a. ‘Nadere regels dance events in horeca’).28 Voorbeelden zijn verplichte awareness teams of vertrouwenspersonen. Kijk waar deze aanpak de meeste impact kan maken, waarbij onder andere de capaciteit van de locatie wordt 33

gewogen. Ook voor plekken waar vooral jongeren (<25) samenkomen kan dit een kansrijke aanpak zijn. Aanbeveling 2. Toegankelijke gebouwen Zorg dat nachtcultuurorganisaties actief geïnformeerd worden over subsidies en regelingen voor het toegankelijker maken van gebouwen, zodat zij deze middelen effectief kunnen benutten. Aanbeveling 3. Visie op veilig, inclusief uitgaan Ontwikkel een visie op veilig en inclusief uitgaan voor jongeren (15-18) met ruimte voor zelfexpressie, alternatieve cultuur en creatieve vrijheid. Onderzoek naar deze leeftijdscategorie is nodig om plannen te maken voor de langere termijn. Sleutelspelers inclusiviteit Stadsdeelbesturen, afdeling Vergunningen en afdeling Kunst en Cultuur, Stichting N8BM A’DAM, ClubEthics, Overleg Amsterdamse Clubs, Bureau Broedplaatsen en diverse jongerenorganisaties. Praktijkvoorbeeld Londen29 In Londen tekenden honderden organisaties de Women’s Night Safety Charter. Daarmee committeren zij zich aan een inclusiviteitsambassadeur, aan zichtbare communicatie, aan laagdrempelig melden en training. De Charter fungeert als voorwaarde en kompas voor nachtveiligheid en is begrijpelijk voor ondernemers en publiek. Praktijkvoorbeeld VS30 Amerikaans onderzoek toont aan dat herhaaldelijke omstandertrainingen rond kroegen gedrag verbetert en risicosituaties vermindert.

Een combinatie van vaardigheden op de werkvloer en aanpassingen aan de locatie levert goede resultaten op.

28. ‘Dance event organiseren.’ Gemeente Amsterdam, https://www.amsterdam.nl/ondernemen/ horeca/dance-event-organiseren 29. ‘Women’s Night Safety Charter.’ London City Hall, Greater London Authority, www.london.gov. uk/programmes-strategies/arts-and-culture/24hour-london/womens-night-safety-charter 30. Davis, Kelly Cue, Mary P. Koss, Elise C. Lopez, and Karyn Roberts. ‘Safer Bars: A Cluster-Randomized Effectiveness Evaluation of Alcohol-Related Sexual Violence Prevention through Bar Staff Bystander Training.’ Contemporary Clinical Trials, vol. 140, May 2024, article 107488.

RESULTATEN, ANALYSE EN AANBEVELINGEN

3.6. Betaalbaarheid & toegankelijkheid Resultaten en analyse Gemiddeld besteden respondenten € 41–€ 60 per avond, inclusief toegangskaartjes, consumpties en vervoer. De enquête toont duidelijke verschillen tussen leeftijdsgroepen, met directe gevolgen voor toegankelijkheid. Onder 25–64-jarigen zijn de hogere uitgaven te vinden. In de stadsdelen Centrum en Zuid geeft meer dan een kwart meer dan € 80 per avond uit; in andere stadsdelen ligt dit percentage lager. Jongvolwassenen (19–24 jaar) besteden het minst: 39,7% tussen € 21–€ 40. Wie vaker uitgaat, geeft gemiddeld meer uit. Toch komt € 21–€ 40 ook onder wekelijkse uitgaanders veel voor. Deze cijfers vertellen maar een deel van het verhaal. In werkelijkheid zijn de verschillen tussen respondenten groter. Een deel van hen besteedt het bedrag volledig aan consumptie, terwijl anderen ook entree en reiskosten betalen, zodat er aanzienlijk minder overblijft om op locatie uit te geven.

met stijgende kosten, waardoor commerciële belangen zwaarder gaan wegen. Zo dreigt een aanbod dat niet langer van iedereen is. Hogere kosten selecteren publiek en sturen gedrag: als uitgaan te duur wordt, zullen bezoekers mogelijk eerder vertrekken of bepaalde (dure of verre) locaties vermijden. Ook zijn er groepen (jongeren) die het reguliere nachtleven daardoor links laten liggen en zich informeel organiseren, op huisfeestjes of op straat. Dit kan negatieve gevolgen hebben, zoals overlast voor bewoners of onveilige situaties. Aanbevelingen Gemeentelijk beleid kan ervoor zorgen dat de nacht­ cultuur geen privilege wordt, maar een gedeelde ruimte voor ontmoeting, expressie en vrijheid. Mogelijke middelen zijn steun voor initiatieven met lage toegangsprijzen en non-profit of buurtgerichte programmering. De gemeente kan als voorwaarde stellen dat organisaties die publieke middelen ontvangen toegankelijke tarieven hanteren en een deel van de kaarten met korting aanbieden. Aanbeveling 1. Gemeentelijk vastgoed

‘De ondersteuning van Onderzoek de mogelijkheden voor dubbelgebruik van gemeentelijk vastgoed tegen gereduceerde huur voor artiesten, muzikanten en nachtcultuur. Breng hiervoor in beeld welke geschikte ’s nachts of in het weekend leeg staan, zoals producers zou beter kunnen, locaties sportkantines, buurthuizen of scholen. Maak met zeker met de hoge kosten vergunningen dubbelgebruik mogelijk (Maatregel 2 Uitvoeringsagenda). van het leven in de stad.’ – Deelnemer enquête 2025

Betaalbaarheid als barrière Betaalbaarheid is volgens respondenten het belangrijkste verbeterpunt in de Amsterdamse nachtcultuur. Stijgende kosten vormen steeds meer een barrière. Vooral jongeren (onder 25) en mensen met minder bestedingsruimte geven aan financiële drempels te ervaren. Dit belemmert spontane participatie en de zet de diversiteit van het publiek onder druk. Voor deze groepen zijn (hoge) entreeprijzen vaak doorslaggevend. Jongeren besteden minder en voelen de prijsdruk daarom sterker (tickets, drank, vervoer). Een andere groep die gevoelig is voor prijsdruk zijn de non-binaire respondenten. Zij besteden gemiddeld minder én reizen gemiddeld verder, vaak met bijkomende kosten van bijvoorbeeld vervoer. Negatief effect van hoge kosten De prijzen in de nachtcultuur stijgen. Voor velen hangt toegankelijkheid direct samen met betaalbaarheid: als tickets en drankjes te duur zijn, blijft deelname buiten bereik. Dit werkt tweedeling in de hand tussen Amsterdammers met voldoende bestedingsruimte en degenen met een beperkt budget. Ook organisatoren kampen 34

Aanbeveling 2. Korting Stimuleer initiatieven die korting geven aan specifieke doelgroepen (zoals jongeren of Stadspashouders). Stel voorwaarden aan toegangsprijzen voor gesubsidieerde nachtcultuur. Aanbeveling 3. Financieringsregelingen Structurele subsidies en microfinanciering voor onafhankelijke makers in de nachtcultuur, met nadruk op laagdrempelige initiatieven van jonge en diverse organisatoren. Stimuleer initiatieven die bijdragen aan culturele en sociale diversiteit in het nachtleven, met prioriteit voor projecten buiten het stadscentrum, in wijken met een beperkte culturele infrastructuur (maatregel 10 Uitvoeringsagenda). Breng de financiële knelpunten van nachtcultuurmakers in kaart. Onderzoek de impact van bestaande regelingen en kijk hoe de gemeente met de inzichten van dit rapport meer kan sturen zonder een afhankelijkheidsrelatie te creëren. Sleutelspelers betaalbaarheid & toegankelijkheid Afdeling Kunst & Cultuur, AFK, De Ma.akbank Stek, Makelpunt Amsterdam, afdeling Ruimte en Duurzaamheid, afdeling Gemeentelijk Vastgoed, Stichting N8BM A’DAM. RESULTATEN, ANALYSE EN AANBEVELINGEN

Praktijkvoorbeeld Berlijn31 Sinds 2013 ondersteunt Musicboard Berlin de Berlijnse muziekscene met financieringsprogramma’s en als adviseur en bemiddelaar voor artiesten en organisaties. Het jaarlijkse budget is € 1 miljoen. Ze bieden financiële ondersteuning aan festivals die opkomend talent een platform geven, helpen artiesten om hun carrière nationaal en internationaal te ontwikkelen en verstrekken diverse beurzen en residenties. In 2023 introduceerde Berlijn de Jugendkulturkarte voor 18–23-jarigen. Zij kregen € 50 cultuurtegoed, gedurende drie maanden te besteden bij circa tweehonderd locaties (theaters, bioscopen, nachtclubs). De stad erkende clubs hiermee expliciet als volwaardige cultuurplekken. Het leverde meer dan 160.000 bezoeken op en veel inzicht in publieksstromen, waaronder in het clubcircuit.

Casestudy Oostenrijk32 Hunger auf Kunst & Kultur biedt via de Kulturpass gratis of met korting toegang voor mensen met beperkte financiële middelen. Het landelijk netwerk omvat podia, festivals en concertzalen – vaak met avond- en nachtprogrammering. Brut Wien heeft bijvoorbeeld een aantal gratis plaatsen voor Kulturpasshouders. Zodra die op zijn, geldt een korting van € 10. In het Wiener Konzerthaus kun je vanaf een halfuur voor aanvang een gratis ticket krijgen als er plaatsen over zijn. De doelgroep maakt gebruik van speciale codes voor de kassa en voor de webshop. Zo worden drempels verlaagd, ook voor nachtelijk aanbod, terwijl zalen controle houden over capaciteit en last-minute invulling. Een soortgelijk systeem kan gehanteerd worden voor de Amsterdamse Stadspas. 31. Musicboard Berlin – Supporting Pop Music in New and Creative Ways. Musicboard Berlin, https://www.musicboard-berlin.de/en/ en ‘JUGENDKULTURKARTE Berlin.’ Kulturprojekte Berlin, https://kulturprojekte.berlin/projekte/ jugendkulturkarte/ 32. Hunger auf Kunst & Kultur. https://www.hungeraufkunstundkultur.at/

35

RESULTATEN, ANALYSE EN AANBEVELINGEN

3.7. Overlast Resultaten en analyse Het merendeel van de respondenten (≈70%) ervaart geen overlast van nachtcultuur in de eigen buurt; 18,1% meldt lichte hinder. Centrum is een uitzondering; meer dan de helft ervaart er overlast, waarvan 7,6% extreme hinder. In Oost rapporteerde niemand extreme overlast en in Nieuw-West geeft 87,3% aan geen overlast te ervaren. Bij hinder gaat het vooral om zwerfafval of schade, grote en/of luidruchtige groepen, slaapverstoring en asociaal gedrag; muziek of lawaai, en in mindere mate verkeersproblemen en gevoelens van onveiligheid. Overlast lijkt daarmee een ketenvraagstuk van tijd (sluitingen), plek (mix wonen-uitgaan), routing (publieksstromen) en basisvoorzieningen (afval, sanitair, vervoer). Pieken vallen rond sluitingstijden als veel bezoekers tegelijk vertrekken en bij drukke knooppunten en routes langs woonstraten. Aanbevelingen Een leefbare nacht vraagt om een koersvast, voorspelbaar kader dat ruimte biedt voor zowel de energie van het nachtleven als de rust van woonwijken. Daarbij helpt gerichte sturing op drukte en doorstroming, op duidelijke normen voor gedrag en geluid, en op een solide basis aan voorzieningen.

De aanbevelingen bieden richting op drie sporen: 1) afspraken en vergunningsvoorwaarden die verantwoordelijkheid stimuleren; 2) consequente handhaving op feitelijke hinder; 3) samenwerking tussen ondernemers, bezoekers en buurt. Meten en monitoren zijn essentieel, daarmee kan per gebied en tijdvak worden bijgestuurd. Zo verschuift de aanpak van ad-hoc ingrepen naar voorspelbaar locatiemanagement, met merkbaar minder hinder voor bewoners en een prettige beleving voor bezoekers. Aanbeveling 1. Permanent fonds geluidsbeperking Het beperken van geluidsoverlast is essentieel voor de leefbaarheid in de groeiende, verdichtende stad. Maak de pilot Fonds geluidsbeperking en -isolatie uit de Uitvoeringsagenda structureel. Aanbeveling 2. Gespreide sluitingstijden Door sluitingstijden te spreiden wordt crowdmanagement beter beheersbaar op knooppunten tijdens piekmomenten. Zet regie in met hosts en dynamische sturing tijdens de uitstroom van locaties. Aanbeveling 3. Schone nacht Zet schoonloopteams in voor nachtelijke veeg- en opruimrondes op piekmomenten en belangrijke routes. Breid ook vaste en mobiele afvalpunten uit voor restafval, glas en peuken op hotspots, zodat de openbare ruimte schoon en overzichtelijk blijft tijdens evene36

menten en drukke uitgaansuren. Aanbeveling 4. Datagedreven bijsturing Breng hotspots en drukke tijdvakken in kaart en monitor geluid, afval, bezoekersstromen en meldingen. Stel per buurt bij en pas maatregelen en inzet aan op basis van gemeten patronen en seizoensinvloeden. Sleutelspelers overlast Afdeling Kunst en Cultuur, afdeling Openbare Orde en Veiligheid, afdeling Vergunningen Toezicht & Handhaving (VTH), politie, gemeentelijke reinigingsdienst, afdeling Ruimte en Duurzaamheid, gebiedsmanagers. Praktijkvoorbeeld Sydney33 Sydney voerde een pakket in met beperktere toelatings- en sluitingstijden, strengere bottle shop-uren en ID-scans. Dit leidde tot forse dalingen van nachtelijk geweld. De maatregel verschuift vraag naar vroegere uren, spreidt uitloop en maakt politie-inzet voorspelbaarder. Kritiek op omzet/dynamiek leidde tot latere verfijningen (uitzonderingen, evaluaties). Les: combineer tijdvenster-aanpassingen met monitoring, vervoer en communicatie om piekdruk en het aantal incidenten aantoonbaar te verlagen zonder het nachtleven onnodig te smoren. Praktijkvoorbeeld Londen34 In Westminster zet Londen een elektrische 24/7-reinigingsvloot in, plus nachtelijke commerciële afvalinzameling in het West End. Door schoonloopteams tijdens sluitingstijden in te zetten daalt zichtbare vervuiling en slipgevaar en verbetert de beleving.

Zero-emissie voertuigen verminderen geluid en uitstoot. Dankzij real-time planning, de inzet van emissiearm materieel en samenwerking met ondernemers wordt piekvervuiling direct na sluiting voorkomen en vermindert het aantal klachten.

33. ‘Lockout’ Law Evaluation.’ NSW Bureau of Crime Statistics and Research (BOCSAR), 16 Apr. 2015, updated 18 July 2024, https://dcj. nsw.gov.au/content/dcj/bocsar/bocsar-home/ media/2015/mr-cjb183.html 34. Davies-Dennis, Peter. ‘Westminster Council Celebrates Night-Time West End Commercial Collection Service.’ Circular Online, 8 Nov. 2024, https://www.circularonline. co.uk/news/westminster-council-celebrates-night-time-west-end-commercial-collection-service/

RESULTATEN, ANALYSE EN AANBEVELINGEN

Praktijkvoorbeeld Hamburg35 Op de Reeperbahn geldt ’s nachts een glasflessenverbod om snijwonden en scherven te beperken. Tegelijk worden in uitgaansafval veel wegwerpbekers/glas gevonden. Hamburg kiest voor zichtbare, dicht bij elkaar geplaatste afvalpunten (incl. peukenbakken), breukbestendige alternatieven en gerichte controles op glas- en wapenverboden. Hierbij worden maatregelen aan de bron (verbod/alternatief servies) gecombineerd met toegankelijke afvalverwijdering en handhaving. Door de samenstelling van de afvalstroom te analyseren is het mogelijk de maatregelen te verfijnen (teruggave bekers, statiegeld).

33. Fallahranjbar, Nasimeh, Hsiao-Hui Chen, and Udo Dietrich. ‘Environmental Design and Planning Strategies to Mitigate Waste Condition in Nightlife Zones: The Case of Reeperbahn Street, Hamburg, Germany.’ WIT Transactions on the Built Environment, vol. 179, 2018, pp. 281–291

37

RESULTATEN, ANALYSE EN AANBEVELINGEN

CENTRUM NIEUW-WEST NOORD

OOST WEESP WEST

ZUID ZUIDOOST

4. CONCLUSIE 38

De centrale vraag in dit Behoeftenonderzoek was of het aanbod van nachtcultuur aansluit bij de behoeften van de doelgroep. Die vraag kan in grote lijnen bevestigend worden beantwoord. De meeste bezoekers vinden in de stad plekken met de juiste sfeer, het gewenste gemeenschapsgevoel en een passende programmering. Dit zijn de doorslaggevende motieven om ergens naartoe te gaan. Tegelijkertijd vormen betaalbaarheid, bereikbaarheid, schaarse en kwetsbare ruimte, en wisselende inclusiviteit obstakels om daadwerkelijk aan de nachtcultuur deel te nemen. In Amsterdam klopt het aanbod vaak, maar is de toegang ongelijk verdeeld.

Alles samengenomen luidt de conclusie dat het Amsterdamse nachtlandschap inhoudelijk veel biedt en breed gedragen wordt, maar dat de volle aansluiting op behoeften valt of staat met drempelverlaging: betaalbaar kunnen meedoen, veilig en zelfstandig kunnen reizen, ruimte hebben om te programmeren en te ontmoeten, en je overal welkom voelen. Waar die randvoorwaarden worden versterkt – met name in Zuid, Zuidoost, Nieuw-West en Weesp – zal de nachtcultuur niet alleen eerlijker verspreid, maar ook creatiever, diverser en toekomstbestendiger zijn. 39

Dit onderzoek bevestigt ook dat nachtcultuur in de praktijk geen strak afgebakende sector is. Het is veel meer een door respondenten geleefde praktijk. Zo kan nachtcultuur in de volle breedte worden gezien als een sociaal, cultureel en politiek domein waarin waarden als vrijheid, experiment, zelfexpressie, diversiteit en gemeenschapsvorming centraal staan.

CONCLUSIE

Sleutel voor beleid Dit rapport toont aan wat velen in de stad allang denken of voelen: nachtcultuur is meer dan een verzameling plekken en een lijst events. Het is een sociaal weefsel waarin ontmoeting, experiment, veiligheid en plezier elkaar versterken. Amsterdammers die hieraan deelnemen vinden deze kwaliteiten op uiteenlopende plekken en tijden – van buurtkroeg tot club, van dagfeest tot nachtprogramma. Tegelijk is de toegang ongelijk verdeeld. Betaalbaarheid, bereikbaarheid, inclusiviteit en ruimte zijn de factoren die bepalen wie kan meedoen. Daarin ligt de sleutel voor beleid in de komende jaren. Veel respondenten in dit onderzoek vragen om een verschuiving van beperkende regels naar kaders die activiteiten mogelijk maken. Daarbij geldt dat er maatwerk per gebied nodig is. Het centrum blijft het hart, maar de stad is veel breder. West, Noord en Nieuw-West laten zien hoe juist de rafelranden cultuur in zich dragen. In Zuid, Zuidoost en Weesp worden kansen gezien om structurele plekken, veilige routes en betaalbare formats toe te voegen. Spreiding is geen doel op zichzelf – het is een middel om nabijheid, keuze en leefbaarheid te vergroten. Uit de antwoorden van respondenten uit Oost blijkt dat de invloed van voormalige clubs nog steeds voortleeft en geldt als voorbeeld van hoe nachtcultuur kan bijdragen aan gebiedsontwikkeling.

Uit het onderzoek blijkt dat mensen niet primair voor een adres kiezen, maar voor een gemeenschap en een sfeer. Dat vraagt om vertrouwen in makers en om ruimte voor hybride vormen. Dat kunnen plekken zijn waar eten, kunst en dans samenkomen. Of formats die ook vóór 22.00 uur de ‘geest van de nacht’ dragen. Of programma’s die lokaal talent en diverse scenes zichtbaar maken. Daarbij horen heldere normen voor veiligheid en inclusie – van deurbeleid tot huisregels en toegankelijkheid – zodat iedereen naar binnen kan en blijven. Concrete maatregelen Hoewel het Behoeftenonderzoek geen steekproef was onder een doorsnede van de Amsterdamse bevolking, valt op hoe sterk de patronen uit enquête, focusgroepen en interviews overeenkomen. Er is veel consensus onder de Amsterdammers die regelmatig deelnemen aan de nachtcultuur. Dit kan richting geven aan beleid. De nacht verandert voortdurend; beleid hoort mee te bewegen. Het is daarom essentieel om deze nulmeting te herhalen, pilots te koppelen aan meetbare doelen en bewoners, en makers en ondernemers structureel te betrekken bij keuzes in vergunningen, mobiliteit en gebiedsontwikkeling.

40

De route vooruit is gebaat bij concrete maatregelen. Zo zijn investeringen gewenst in een robuust nachtnet (metro, bus, veer, fiets), met extra aandacht voor niet-centrale routes en voor mensen met een beperking. Verder is het zaak drempels te verlagen via betaalbare zalen, sociale-ticketmodellen en slim dubbelgebruik van gemeentelijk vastgoed. Karakteristieke panden die cultuur dragen, verdienen bescherming, met duidelijke spelregels rond geluid en gebiedsinpassing. Door consequent te meten wat werkt (veiligheid, beperking van overlast, bereikbaarheid, diversiteit), door bevindingen te publiceren, door beleid bij te stellen en door op te schalen is het mogelijk om van beleid voor nachtcultuur een continu leerproces te maken. Uit recente internationale studies komen drie aspecten naar voren die ook voor Amsterdam relevant zijn. Ten eerste is samenwerking essentieel: succesvolle nachtcultuur vraagt om overleg en gezamenlijke besluitvorming. Ten tweede is het bewaken van de leefbaarheid cruciaal, onder meer door het spreiden van activiteiten en het versterken van nachtmobiliteit. Tot slot is diversiteit in het aanbod belangrijk, zodat de nacht toegankelijk is voor uiteenlopende doelgroepen en niet uitsluitend gericht blijft op horeca en evenementen.

Nachtcultuur voor iedereen Amsterdam heeft alle ingrediënten voor een nachtcultuur die recht doet aan de diverse, nieuwsgierige, eigenzinnige stad. Als we drempels verlagen en ruimte maken, ontstaat een nacht die niet alleen bruist, maar ook eerlijk voelt – dichterbij, veiliger, betaalbaarder en meer van ons allemaal. Zo’n nacht is een ketenbeleving van aankomst tot terugreis. De keten bestaat uit programma’s die verschillende werelden naast elkaar durven zetten. Prijzen en formats maken instappen mogelijk, ook als je minder te besteden hebt of (nog) niet thuis bent in de scene. Sommige locaties werken met teams die herkenbaar zijn voor bezoekers die voor het eerst komen. Op de stadskaart krijgen ook de blanco plekken kleur, zodat nabijheid geen privilege is, maar een vanzelfsprekendheid. Als de stad deze beweging omarmt, groeit ook inclusie van iets dat ‘geregeld moet worden’ naar iets tastbaars: minder aarzeling om uit te gaan, meer vertrouwen om te blijven, meer ruimte om jezelf te zijn. De belofte is eenvoudig en groot tegelijk: een nacht die niet vraagt om aanpassing aan één norm, maar die meerdere normen naast elkaar laat bestaan – zodat Amsterdam ’s nachts wordt wat zij ook overdag al is: divers, nieuwsgierig, eigenzinnig én gastvrij.

CONCLUSIE

41

CENTRUM NIEUW-WEST NOORD

OOST WEESP WEST

BIJLAGE 1. RESULTATEN ENQUÊTE 42

ZUID ZUIDOOST

Participatie & behoeften Frequentie algemeen Negentig procent van de respondenten nam het afgelopen jaar regelmatig tot vaak deel aan nachtcultuur. Een derde deed dat enkele keren per maand (33,6%) en een derde gemiddeld eenmaal per week. Een kwart van de bezoekers ging meerdere keren per week of zelfs dagelijks uit. Jongeren (onder 24 jaar) zijn het meest actief en gaan vaak meerdere keren per week uit. Naarmate de leeftijd toeneemt daalt de bezoekfrequentie geleidelijk. Van de 65-plussers gaat 37,3% enkele keren per maand uit en 29,9% wekelijks.

Figuur 1 104 (8,8%)

Zelden

398 (33,6%) 373 (31,5%) 301 (25,4%)

Een paar keer per maand

Eenmaal per week

Een paar keer per week

10 (0,8%) Dagelijks

Hoe vaak heeft u, gemiddeld genomen, in het afgelopen jaar ’s avonds/’s nachts deelgenomen aan culturele, sociale of recreatieve activiteiten in Amsterdam?

Figuur 2 370 (31.2%) 225 (19.0%) 199 (16.8%) 165 (13.9%) 124 (10.5%) 103 (8.7%)

43

Geen vaste tijd / 24 uur

Rond 4.00 uur ’s nachts

Rond middernacht

Rond 2.00 uur ’s nachts

Rond 8.00 uur ’s ochtends

Vóór 10.00 uur ’s avonds

Wat zou voor u het beste tijdstip zijn waarop u ’s avonds/’s nachts uw deelname aan culturele activiteiten zou willen beëindigen?

RESULTATEN ENQUÊTE

Figuur 3

Dagelijks 1,6%

Zelden 6,2%

Een paar keer per maand 24,2% Een paar keer per week 40%

Een paar keer per week 39,1%

15-18

19−24

Eenmaal per week 60%

Eenmaal per week 28,9% Zelden 4,2%

Dagelijks 1%

Dagelijks 0,4%

Zelden 15,8%

Een paar keer per week 15,8%

Een paar keer per week 28,3%

Een paar keer per maand 31,4%

25-44

45−64

Eenmaal per week 25,1%

Een paar keer per maand 43% Eénmaal per week 35,1% Een paar keer per week 7,5%

Zelden 32,8%

Eenmaal per week 22,4%

65+

Een paar keer per maand 37,3%

44

Hoe vaak heeft u, gemiddeld genomen, in het afgelopen jaar ’s avonds/’s nachts deelgenomen aan culturele, sociale of recreatieve activiteiten in Amsterdam?

RESULTATEN ENQUÊTE

Frequentie per locatietype Cafés en restaurants zijn het populairst. Cafés trekken de meeste wekelijkse bezoekers (41,6%), restaurants worden het vaakst maandelijks bezocht (42,7%). Ook bars (26,8% maandelijks, 22,7% wekelijks) en clubs (36,2% maandelijks, 9,4% wekelijks) worden veel bezocht. Festivals zijn populair: 85% van de respondenten geeft aan die te bezoeken, het overgrote deel een paar keer per jaar. Ook concerten (liveperformances) zijn

populair, met een hogere bezoekfrequentie dan festivals: 56,3% respondenten enkele keren per jaar, 30,7% maandelijks en 5,9% wekelijks. Ledenclubs werden het minst bezocht, met het hoogste aantal ‘nooit’ (58,9%) van alle categorieën.

Figuur 4 Man

272

239

203

152

270

213

123

150

211

71

19

Café

15

Club

Restaurant

Vrouw

202

173

142

111 35

217

169 76

72

140

119

14

Café

Club

Restaurant

Non-binair

11

9

8 3

11

10 5

3

9

4 1

1

Café

Club

Alt Space

Geen antwoord

5

7

6

6

5

4

3

2

Café

5 1

1

Live performace

Restaurant

7 5 2

1

Bar

Wekelijks

45

Maandelijks

Af en toe

Nooit

Hoe vaak heeft u in het afgelopen jaar ’s avonds/’s nachts deelgenomen aan onderstaande activiteiten?

RESULTATEN ENQUÊTE

Sluitingstijd De meeste respondenten (31,2%) willen geen vaste sluitingstijd, dus feitelijk 24-uurs toegang. Voor 10,5% is 8.00 uur ideaal; 41,7% is voor zeer late of onbeperkte openingstijden, 19,0% voor 4.00 uur en 13,9% voor 2.00 uur. De respons weerspiegelt overigens het persoonlijk uitgaanspatroon, niet per se een standpunt over sluitingstijden. Zoals verwacht is de gewenste eindtijd vroeger naarmate men ouder is. Figuur 5

Geen vaste tijd / 24 uur 20%

Voor 10.00 uur ’s avonds 2,3% Rond middernacht 10,9%

Rond middernacht 20%

Geen vaste tijd / 24 uur 27,3%

Rond 2.00 uur ’s nachts 12,5% 19−24

15-18 Rond 4.00 uur ’s nachts 20%

Rond 8.00 uur ’s ochtends 18%

Rond 2.00 uur ’s nachts 40% Voor 10.00 uur ’s avonds 5,5%

Rond 4.00 uur ’s nachts 28,9%

Voor 10.00 uur ’s avonds 14,3%

Geen vaste tijd / 24 uur 24,7%

Rond middernacht 13,7% Geen vaste tijd / 24 uur 35,8%

Rond 8.00 uur Rond 2.00 ’s ochtends uur ’s nachts 5% 14%

25-44

Rond 8.00 uur ‘s ochtends 12,3%

45-64

Rond 4.00 uur ’s nachts 18,3%

Rond 4.00 uur ’s nachts 18,7%

Rond middernacht 22,6%

Rond 2.00 uur ’s nachts 15,1%

Geen vaste tijd / 24 uur 17,9% Voor 10.00 uur ’s avonds 31,3% Rond 4.00 uur ’s nachts 6% 65+ Rond 2.00 uur ’s nachts 9%

Rond middernacht 35,8% 46

Wat zou voor u het beste tijdstip zijn waarop u ’s avonds/’s nachts uw deelname aan culturele activiteiten zou willen beëindigen? Per leeftijdsgroep

RESULTATEN ENQUÊTE

Verandering in frequentie Vergeleken met twee jaar geleden neemt 35,1% van de respondenten minder vaak deel aan nachtcultuur. Bij 23,8% is de deelname juist toegenomen, terwijl 36,1% even vaak deelneemt. Bij deze uitkomsten gaat het om één enkel meetmoment in diverse leeftijdsgroepen. Door deze vraag structureel op te nemen in enquêtes, kunnen veranderingen in deelnamepatronen nauwkeuriger worden gevolgd. Vaker uitgaan Dat respondenten vaker uitgaan dan twee jaar geleden hangt sterk samen met het wegvallen van de coronabeperkingen. Het meest genoemd is dat het nachtleven na de pandemie weer open ging en er meer mogelijkheden ontstonden (32,5%). Ook een groter en vernieuwd aanbod van clubs, evenementen en locaties speelt een rol (27,3%), waarbij de opening van Club RAUM veel genoemd wordt. Daarnaast worden verhuizing naar Amsterdam of dichterbij wonen (17,5%), een groter sociaal netwerk en vriendenkring (13,0%) en veranderingen in leeftijd en levensfase (11,0%) vaak genoemd. Voor anderen zijn een groeiende interesse in en kennis van nachtleven, muziek en cultuur (11,7%) of een verbeterde financiële situatie (11,0%) redenen om vaker uit te gaan. Minder vaak uitgaan De belangrijkste motieven om minder vaak uit te gaan zijn leeftijd en levensfase (32%).

Veel respondenten geven aan dat ze ouder worden, kinderen hebben gekregen of hun prioriteiten hebben verschoven naar gezin en verantwoordelijkheden. Ook de gedaalde waardering van kwaliteit en aanbod speelt mee (15%): de sluiting van De School en De Marktkantine worden genoemd, maar ook een minder divers programma en minder goede sfeer. Daarnaast zijn de gestegen kosten voor tickets, drankjes en vervoer een reden om minder vaak uit te gaan (12%). Andere redenen zijn vermoeidheid en tijdsdruk van werk en studie (7%). Ook persoonlijke omstandigheden zoals ziekte, fysieke of mentale klachten of gevoelens van onveiligheid (5%) spelen mee. Tot slot verwijst 4% naar de nasleep van corona: zij zijn gewend geraakt aan minder uitgaan of ervaren dat de sfeer en het publiek sindsdien veranderd zijn.

Figuur 6

80% 0%

15-18

0% 20%

46,1% 18,8%

19-24

28,1% 6,2%

22,9% 32,8%

25-44

40,9% 3,1%

18,3% 48,7%

45-64

26,9% 5,4%

7,5% 50,7%

65+

20,9% 20,9%

Vaker dan voorheen Ongeveer hetzelfde Minder vaak dan voorheen Niet op mij van toepassing

In de afgelopen 12 maanden, heeft u vaker of minder vaak culturele, sociale of recreatieve activiteiten ondernomen dan 2 jaar geleden?

47

RESULTATEN ENQUÊTE

Favoriete locatie Bij de open vraag naar favoriete locatie waren de meest genoemde plekken Club RAUM, Lofi, Paradiso, Melkweg, Garage Noord, Skatecafé Karin & Yvonne, Radion, Rembrandtplein en Leidseplein. Ook De School en De Marktkantine, beide gesloten toen de enquête werd afgenomen, werden veel genoemd. Andere populaire locaties zijn Bret, Sissi’s, Doka, Het Sieraad, Nachbar, Thuishaven, ADE (Amsterdam Dance Event), OT301, Shelter, Reguliersdwarsstraat, Radio Radio, De Nieuwe Anita, Club NYX, Concertgebouw en algemene locaties als theaters en cafés en bars. Waarom favoriete locatie? Op de waarom-vraag konden respondenten meerdere antwoorden en een open antwoord geven. Bij de favoriete bestemmingen gaat het vooral om de sfeer en de bezoekers. ‘Vriendelijk en gastvrij publiek’ werd het vaakst genoemd (63,7%), gevolgd door ‘gezellige sfeer’ (60,8%) en ‘veilige en inclusieve omgeving’ (57,3%). Andere thema’s uit de top 10 zijn: ‘vriendelijk personeel en beveiliging’; ‘mijn vrienden gaan er ook heen’ en ‘sterk gemeenschapsgevoel’. Op deze onderwerpen zijn er nauwelijks verschillen tussen leeftijdsgroepen en gender. Voor non-binaire respondenten zijn queer spaces belangrijker en speelt bereikbaarheid een minder grote rol.

Toegankelijkheid speelt een grote rol: 56,7% van de respondenten noemde ‘goede bereikbaarheid’ als belangrijke factor. De groep 25-44-jarigen verplaatst zich relatief het makkelijkst door de stad en heeft dit thema op plek 6 staan. Bij alle overige leeftijdsgroepen staat ‘goede bereikbaarheid’ in de top 3 en voor 65-plussers zelfs op de eerste plaats. Er wordt veel waarde gehecht aan goede programmering en geluid. Een ‘kwalitatief geluidssysteem’ en een programmering met oog voor ‘lokaal talent en diversiteit’ staan op een gedeelde zevende plaats (beiden 46,2%). Ook headliners zijn belangrijk, vooral voor clubs en liveconcerten, maar voor veel andere typen locaties niet doorslaggevend (31,9%, plaats 12). Minder vaak genoemde factoren zijn onder meer een ‘sociale activistische insteek’ (17,7%), ‘duurzaamheid en ethische bedrijfsvoering’ (12,7%) en ‘toegankelijkheid voor mensen met een beperking’ (4,3%). In de open antwoorden benoemden respondenten onderwerpen als vrijheid, authenticiteit en creativiteit, evenals sfeeraspecten als de ‘vibe’ van dj-sets, chill zones of multifunctionele plekken.

Figuur 7 755 Vriendelijk, open publiek 721 Gezellige, intieme sfeer 680 Veilige, inclusieve omgeving 673 Goed bereikbaar 628 Vriendelijk personeel en niet-intimiderende beveiliging 571 Mijn vrienden gaan hiernaartoe 548 Lokaal talent en diverse line-ups 548 Uitstekend geluid 524 Betaalbaar/waar voor je geld 485 Sterke gemeenschapszin 409 Alternatieve, industriële sfeer 378 Headliners 361 Queer space 356 Multidisciplinaire locatie 352 Unieke inrichting

48

Wat is uw favoriete nachtcultuurbestemming in Amsterdam en waarom?

RESULTATEN ENQUÊTE

Figuur 8 15-18

19-24

5 Veilige, inclusieve omgeving

90

5 Goed bereikbaar 4

Multidisciplinaire locatie

4

Gezellige, intieme sfeer

85

Veilige, inclusieve omgeving Vriendelijk, open publiek

82 Goed bereikbaar 74 Mijn vrienden gaan hiernaartoe

3

Queer space

72 Gezellige, intieme sfeer

3

Lokaal talent en diverse line-ups

68 Lokaal talent en diverse line-ups

3

Uitstekend geluid

67 Uitstekend geluid

3

Vriendelijk, open publiek

66 Vriendelijk personeel en niet-intimiderende beveiliging

5

Vriendelijk personeel en niet-intimiderende beveiliging

63 Betaalbaar/waar voor je geld

3

Awareness-beleid en huisregels

60 Sterke gemeenschapszin

25-44

45-64

455 Veilige, inclusieve omgeving

184 Vriendelijk, open publiek

453 Vriendelijk, open publiek

183

Gezellige, intieme sfeer

431 Gezellige, intieme sfeer

172

Goed bereikbaar

394 Vriendelijk personeel en niet-intimiderende beveiliging

140 Vriendelijk personeel en niet-intimiderende beveiliging

389 Lokaal talent en diverse line-ups

134 Mijn vrienden gaan hiernaartoe

371 Goed bereikbaar

115 Veilige, inclusieve omgeving

364 Uitstekend geluid

115 Betaalbaar/waar voor je geld

349 Sterke gemeenschapszin 343

Mijn vrienden gaan hiernaartoe

318 Betaalbaar/waar voor je geld

95 Uitstekend geluid 87

Hoofdprogramma

81 Multidisciplinaire locatie

65+ 43 Goed bereikbaar 31

Gezellige, intieme sfeer

29 Vriendelijk, open publiek 25 Vriendelijk personeel en niet-intimiderende beveiliging 25 Betaalbaar/waar voor je geld 20 Goed onderhouden 19

Uitstekend geluid

17 Mijn vrienden gaan hiernaartoe 15 Veilige, inclusieve omgeving 15 Multidisciplinaire locatie

49

Top 10 redenen voor favoriete nachtbestemming per leeftijdsgroep Percentage respondenten voor wie deze reden het belangrijkst is.

RESULTATEN ENQUÊTE

Figuur 9 Man 396

Gezellige, intieme sfeer

395

Vriendelijk, open publiek

Vrouw 327 Vriendelijk, open publiek 299 Gezellige, intieme sfeer

363 Veilige, inclusieve omgeving

296 Goed bereikbaar

343

Goed bereikbaar

278

Veilige, inclusieve omgeving

342

Vriendelijk personeel en niet-intimiderende beveiliging

251 Vriendelijk personeel en niet-intimiderende beveiliging

320

Uitstekend geluid

250

Mijn vrienden gaan hiernaartoe

304 Lokaal talent en diverse line-ups

229 Betaalbaar/waar voor je geld

299 Mijn vrienden gaan hiernaartoe

208 Lokaal talent en diverse line-ups

277 Sterke gemeenschapszin

202 Uitstekend geluid

270

Betaalbaar/waar voor je geld

179 Sterke gemeenschapszin

Non-binair 22

Wenst niet te zeggen 11 Vriendelijk personeel en niet-intimiderende beveiliging

Veilige, inclusieve omgeving

21 Lokaal talent en diverse line-ups

10 Vriendelijk, open publiek

20 Queer space

10 Goed bereikbaar

20 Vriendelijk personeel en niet-intimiderende beveiliging

10 Betaalbaar/waar voor je geld

19 Sterke gemeenschapszin

9 Lokaal talent en diverse line-ups

17 Vriendelijk, open publiek

8

Veilige, inclusieve omgeving

8

Uitstekend geluid

15

Goed bereikbaar

14

Gezellige, intieme sfeer

7

Mijn vrienden gaan hiernaartoe

14

Awareness-beleid en huisregels

7

Gezellige, intieme sfeer

13

Uitstekend geluid

6 Sterke gemeenschapszin

Wat maakt deze plek tot uw favoriete bestemming voor nachtcultuur? Top 10 redenen per gender.

50

RESULTATEN ENQUÊTE

Ruimtelijke spreiding Spreiding nachtcultuur over stadsdelen Het merendeel van de respondenten (61,2%) maakt vooral gebruik van nachtculturele voorzieningen buiten het eigen stadsdeel. Iets minder dan vier op de tien (38,8%) blijft vooral in het eigen stadsdeel. Voorkeursbestemming Het Amsterdamse nachtleven concentreert zich sterk rond stadsdeel Centrum. Dat wordt door 43,6% als favoriete bestemming genoemd. West (18,6%) en Noord (17,8%) volgen als secundaire hubs. Samen vertegenwoordigen deze drie stadsdelen 80% van alle eerste-keuzevoorkeuren.

Zuidoost (1,4%) nauwelijks als voorkeursbestemming worden genoemd. Weesp valt op als minst populaire keuze: 62,7% gaf dit stadsdeel de laagste score, na Zuidoost (25,5%). Samen zijn deze stadsdelen goed voor 88,2% van alle minst populaire keuzes. In alle leeftijdsgroepen blijft Centrum de onbetwiste nummer één. De voorkeuren van jongeren (19-24 jaar) en de groep 25–44 zijn meer verspreid over de stadsdelen, al zijn ook voor hen Centrum, Noord en West het populairst. Terwijl 65-plussers naast Centrum vaker voor Noord en Oost kiezen.

Andere stadsdelen zijn aanzienlijk minder in trek. Nieuw-West (8,8%) en Oost (5,3%) vormen de middenmoot, terwijl Zuid (2,9%), Weesp (1,6%) en

Figuur 10

517 (43.6%)

221 (18.6%)

211 (17.8%) 104 (8.8%)

Centrum

West

Noord

4 (0.3%)

13 (1.1%)

13 (1.1%)

Nieuw-West

63 (5.3%)

34 (2.9%)

19 (1.6%)

17 (1.4%)

Oost

Zuid

Weesp

Zuidoost

7 (0.6%)

25 (2.1%)

77 (6.5%)

303 (25.5%)

744 (62.7%)

Populairste stadsdelen voor nachtcultuur Minst populaire stadsdelen voor nachtcultuur

51

Welke stadsdelen heeft u het afgelopen jaar het vaakst bezocht om er ’s avonds/’s nachts deel te nemen aan culturele, sociale of recreatieve activiteiten?

RESULTATEN ENQUÊTE

Figuur 11 Overeenkomst tussen voorkeur stadsdeel en herkomst stadsdeel

Hetzelfde 460 (38.8%)

Stadsdeel overeenkomst

Anders 726 (61.2%)

52

RESULTATEN ENQUÊTE

Figuur 12

Zuid 0,8%

Weesp 0,8%

Zuidoost 3,1% Oost 5,5%

West 20% Nieuw-West 9,4%

Centrum 42,2%

15-18

19−24 West 17,2%

Noord 20%

Centrum 60%

Noord 21,1% Zuidoost 0,7% Oost 5,4%

Zuid 3,3% Weesp 0,6%

Zuidoost 2,2%

Zuid 3,2% Weesp 2,9%

Oost 3,8%

Nieuw-West 12,2%

Nieuw-West 2,2%

Centrum 33,4%

West 7,9%

25-44

45−64 Noord 10%

West 24,3%

Centrum 67,7%

Noord 20,2%

Zuid 1,5% Zuidoost 3%

Weesp 9%

Oost 10,4%

65+ West 6%

Noord 17,9%

53

Centrum 52,2%

Populairste stadsdelen per leeftijdsgroep. Percentage respondenten dat een stadsdeel als favoriete bestemming heeft gekozen.

RESULTATEN ENQUÊTE

Waardering aanbod in eigen stadsdeel Iets meer dan de helft van de respondenten is tevreden met het huidige aanbod in hun buurt. Tegelijkertijd is er behoefte aan meer aanbod van vrijwel elk type. Er is vooral behoefte aan meer clubs (51,9%), alternatieve ruimtes (50,7%), musea (46,5%), livemuziek (45,9%) en buitenlocaties (44,5%). De waardering per type komt overeen tussen alle stadsdelen, alleen is er een sterkere wens voor meer cafés en bars in Noord en Nieuw-West, en in mindere mate in Zuidoost.

Clubs krijgen de meest positieve waardering met 498 (=42%) van alle locatietypen. Besloten ledenclubs springen er negatief uit: 31,9% wil minder, met een negatieve waardering van 205 (n = 173 meer, n = 378 minder). Uit de open antwoorden blijkt dat er behoefte is aan meer variatie, experiment en laagdrempelige, niet-commerciële ontmoetingsplekken.

Figuur 13

Cocktailbars e.d.

DIY/ Alternatief 601

Cafés/ kroegen 486

493

441

614

144

86

Bioscopen of theaters

Concertzalen

94

Ledenclubs

373

544

173

581

764 49

599

635 378

61

Kunstgalerieën/ musea

Nachtclubs

Openluchtevenementen

552

615

572

528

454

62

117

522 136

Restaurants 414

Meer 650

122

54

Momenteel genoeg Minder

Zou u meer of minder van de volgende bestemmingen willen zien in het nachtcultuuraanbod in uw buurt?

RESULTATEN ENQUÊTE

Bereikbaarheid & mobiliteit

Figuur 14 581 (49,4%)

De helft van de respondenten (49,4%) is bereid 15 tot 30 minuten te reizen voor nachtcultuur; een derde (32,2%) een halfuur tot een uur. Non-binaire personen zijn vaker langer onderweg: 40% tot een uur, 32% zelfs langer dan een uur.

379 (32,2%)

Een kwartier tot een halfuur reizen

Een halfuur tot een uur reizen

141 Meer dan een uur reizen (12%)

76 Minder dan een kwartier reizen (6,5%)

Figuur 15 6,9%

12,1%

5,9%

11,1%

Man

Vrouw 30,1%

33,5%

47.6%

42,9%

4%

6,7%

6,7%

24%

32%

33,3% Zeg ik liever niet

Non-binair

53,3%

40%

55

Minder dan een kwartier reizen

Een halfuur tot een uur reizen

Een kwartier tot een halfuur reizen

Meer dan een uur reizen

Hoe ver bent u in het afgelopen jaar ’s avonds/’s nachts bereid geweest om te reizen voor uw deelname aan culturele, sociale of recreatieve activiteiten?

RESULTATEN ENQUÊTE

Betaalbaarheid & toegankelijkheid

Overlast

De respondenten geven op een avond gemiddeld tussen de € 41 en € 60 uit. Dit bedrag werd het vaakst genoemd, door 30,4% van de respondenten. Een groot deel valt binnen de categorieën € 21–€ 40 (21,8%) en € 61–€ 80 (21,0%). Meer uitgeven komt minder vaak voor, maar nog steeds significant: 12,2% geeft € 81–€ 100 uit en 9,3% zelfs meer dan € 100. Een kleine groep (5,4%) blijft onder de € 20. Uitgaven zijn vergelijkbaar tussen mannen, vrouwen en mensen die hun gender liever niet specificeren, met telkens € 41–€ 60 als meest voorkomende categorie. Non-binaire respondenten besteden gemiddeld minder: 48% tussen de € 21–€ 40. Leeftijd speelt een duidelijke rol. Jongvolwassenen (19–24 jaar) besteden het minst; slechts 8,7% geeft meer dan € 80 uit, 39,7% tussen € 21–€ 40. Het meest geven 45–64-jarigen uit: 33,1% besteedt meer dan € 80, 16,7% zelfs boven de € 100. Ook 25–44-jarigen spenderen relatief veel: 33,5% zit tussen € 41–€ 60, en 20% boven de € 80.

Uit de enquête blijkt dat 70% van de respondenten geen enkele vorm van overlast ervaart van nachtelijke culturele activiteiten in hun buurt; 18,1% ervaart lichte overlast. Stadsdeel Centrum valt op met het hoogste percentage overlast: 53,8% van de bewoners ervaart enige hinder. Binnen deze groep ondervindt 7,6% extreme overlast en 29,5% lichte hinder. In Oost meldde niemand extreme overlast, en in Nieuw-West geeft 87,3% aan geen overlast te ervaren. Leeftijd speelt een rol. Onder 65-plussers ervaart 13,4% extreme hinder, tegenover slechts 1,4% bij 25–44jarigen en 4,7% bij 45–64-jarigen. Van de 367 respondenten die overlast meldden, noemden de meesten (48,5%) zwerfafval of schade het grootste probleem. Daarna volgden grote of luidruchtige groepen (45,2%), slaapverstoring (42,2%), en asociaal gedrag (41,4%). Ook luide muziek of lawaai (33,5%), verkeersproblemen (18,3%) en gevoelens van onveiligheid (18,3%) kwamen voor. 33 respondenten noemden overige klachten zoals intimidatie, drugsgebruik of fietsen op de stoep.

Het uitgavenpatroon wisselt per woongebied. In Centrum geeft 27,6% meer dan € 80 uit; onder 45–64jarigen is dat 41,3%. Ook in Zuid (25,7% boven € 80) en delen van Noord en West is dit zichtbaar. Tot slot blijkt dat wie vaker uitgaat, ook meer uitgeeft. Mensen die wekelijks uitgaan geven gemiddeld het meest uit, hoewel ook onder hen € 21–€ 40 veel voorkomt. Figuur 16

Figuur 17 358 € 41 – (30,4%) € 60

178 Straatvuil of vandalisme

165 Groot en/of luidruchtig uitgaanspubliek

256 (21,8%) € 21 – € 40

155 Verstoring van de eigen rust/slaap

247 (21%) € 61 – € 80

152 Asociaal gedrag, ordeverstoring

143 (12,2%) € 81 – € 100

123 Excessief lawaai en luide muziek 109 (9,3%) Meer dan € 100 43 (3,7%) € 11 – € 20 Minder dan € 10 20 (1,7%)

56

Hoeveel besteedt u gedurende een gemiddelde uitgaansavond? Daartoe behoren uitgaven als entree, consumpties, vervoer.

67 Verkeersopstoppingen of parkeerproblemen Gevoelens 67 van onveiligheid 33 Anders

Ervaart u ‘s avonds/’s nachts overlast door nachtcultuur in uw buurt? Indien u ‘Enigszins’ tot ‘Zeer veel’ antwoordde, welk type overlast betreft dit?

RESULTATEN ENQUÊTE

Figuur 18 Centrum

Nieuw-West

Noord 87,3% Helemaal niet

46,2% Helemaal niet

29,5%

7.6%

Een beetje 3,4%

Een beetje

17.1%

17,1%

76,4%

Helemaal niet

Een beetje

8% Af en toe 8,7%

Af en toe 7,6%

7.6%

Af en toe 4.1%

Behoorlijk 8%

Behoorlijk 0,8%

Behoorlijk 0%

Extreem 7,6%

Extreem 0,8%

Extreem 2,4%

16.3%

13.5% Weesp 17.9%

Oost 3.5% 79,1% Helemaal niet

7.1%

West 7.1% 46,4%

Helemaal niet

Een beetje 13,5%

25% Een beetje

16,3% Een beetje

76,8% Helemaal niet

Af en toe 3,5%

17,9% Af en toe

Behoorlijk 1,2%

Behoorlijk 7,1%

Behoorlijk 1,5%

Extreem 0%

Extreem 3,6%

Extreem 1,1%

Westpoort

Zuid

25% Helemaal niet

50% Een beetje

Af en toe 0%

25% Behoorlijk

Extreem 0%

Af en toe 7,1%

Zuidoost 74,3% Helemaal niet

18,1% Een beetje

57,6% Helemaal niet

19,7%

Een beetje

Af en toe 3,5%

Af en toe 10,6%

Behoorlijk 3,5%

Behoorlijk 7,6%

Extreem 0.7%

Extreem 4,5%

Ervaring van overlast in stadsdeel van herkomst

57

RESULTATEN ENQUÊTE

Wat kan er beter? Bij deze – deels open – vraag scoorde betaalbaarheid het hoogst als verbeterpunt; 64,3% van de respondenten geeft dit aan als aandachtspunt. Op de tweede plaats staat de diversiteit van het aanbod (39,7%) bijvoorbeeld op het vlak van programmering, muziekstijlen, leeftijdsgroepen en aanvangstijden.

De open antwoorden op de slotvraag geven meer inzicht in bovengenoemde thema’s en wensen en in de aandachtspunten die ook bij andere vragen benoemd zijn. Uit de antwoorden blijkt dat respondenten vooral behoefte hebben aan een rijker en gevarieerder nachtaanbod (40,8%), met meer clubs, livemuziek, intieme locaties en diversere muziekgenres. Ook worden ruimere openingstijden (31,2%) vaak genoemd, zowel voor clubs als voor horecagelegenheden, zoals snackbars. Daarnaast is er een sterke wens voor meer centrale en goed bereikbare locaties binnen de Ring A10 en een betere spreiding van nachtcultuur over de stadsdelen (24,8%). Respondenten vragen verder om minder strenge regels en meer ruimte voor vrijplaatsen en culturele initiatieven (19,2%), terwijl betaalbaarheid en toegankelijkheid (17,6%) en aandacht voor veiligheid en overlast (10,4%) eveneens belangrijke thema’s zijn.

Meerdere antwoorden over vervoer en bereikbaarheid vormen samen het derde thema met verbeterpunten. Dit betreft ‘Beschikbaarheid van openbaar vervoer’ (38,8%), ‘Betaalbaarheid van vervoer’ (26%) en ‘Geschikt voor fietsers’ (10,8%). Een vierde thema is veiligheid en inclusiviteit, met als verbeterpunten ‘Veiligheid’ (20,4%), ‘Inclusiviteit van activiteiten of ruimten’ (18,6%) en ‘Toegang voor bezoekers met een beperking’ (8,6%).

Figuur 19

763 Diversiteit in evenementen

471 460 308 242 221

Betaalbaarheid activiteiten

Beschikbaarheid OV

Betaalbaarheid vervoer

Veiligheid

Inclusiviteit van activiteiten of locaties

221 Overig 128

Aanwezigheid fietsinfrastructuur

128 Toegankelijkheid voor mensen met een beperking

58

Welke aspecten van de nachtcultuurervaring in Amsterdam zijn voor verbetering vatbaar?

RESULTATEN ENQUÊTE

Amsterdammers in hun eigen woorden De slotvraag van de enquête was een algemene open vraag. Meer dan vijfhonderd respondenten spraken zich uit over de staat en de toekomst van de Amsterdamse nachtcultuur, veelal over onderwerpen die al in de enquête aan bod zijn gekomen. De meeste respondenten (≈42%) uiten hun frustratie over regelgeving en gemeentebeleid. Zij vinden sluitingstijden te vroeg en zijn van mening dat bureaucratie initiatieven belemmert. Er is behoefte aan meer vrijheid en vertrouwen. Het tekort aan betaalbare en diverse uitgaansplekken (≈31%) weegt zwaar. Iconische clubs worden gemist en er is vraag naar permanente en 24-uurslocaties met meer variatie in programmering. Daarnaast worden bereikbaarheid en voorzieningen (≈18%) genoemd, met de wens voor nacht-OV, latere eetgelegenheden en meer veiligheid op straat. Uitgaan wordt bovendien als (te) duur ervaren (≈14%), met name door jongeren. Diversiteit en inclusie (≈11%) worden benoemd als kernwaarden. Tot slot zijn er zorgen over veiligheid en leefbaarheid (≈10%): sommigen vragen meer handhaving, anderen zien levendigheid juist als voorwaarde voor veiligheid. De algehele teneur van de reacties is een verlangen naar meer vrijheid, diversiteit en ruimte voor nachtcultuur in plaats van beperkend beleid. De respondenten missen iconische clubs en creatieve vrijplaatsen.

Ze vinden het nachtleven te duur, slecht bereikbaar en vragen om meer inclusieve en toegankelijke plekken. Tegelijk zijn er zorgen over leefbaarheid en veiligheid, maar de meerderheid ziet een levendige nachtcultuur juist als voorwaarde voor een bruisende, veilige stad.