Bijlage 1 Agenda Zwemmen 2025-2028.pdf

Agenda Zwemmen 2025-2028

Samenvatting | Agenda Zwemmen 2025-2028

Voorwoord

Beste Amsterdammers, Met trots presenteer ik u de Agenda Zwemmen 2025-2028. Zwemvaardigheid is van levensbelang in een waterrijke stad als Amsterdam. Het vele water in en rond de stad maakt goed kunnen zwemmen essentieel voor de veiligheid van alle inwoners. Jaarlijks trekken we bijna twee miljoen bezoekers naar onze zwembaden. Dit is een prachtig resultaat dat bijdraagt aan een gezonder Amsterdam. Zwemmen is namelijk niet alleen leuk, maar ook heel gezond! Het versterkt de spieren, verbetert de conditie en is een geweldige manier om te ontspannen en plezier te hebben. Begin 20e eeuw werden de eerste publieke zwembaden gebouwd ter bevordering van de volksgezondheid. En anno 2025 blijven we investeren in breed toegankelijke publieke zwembaden. Amsterdam heeft een rijke traditie als het gaat om het faciliteren van zwemmen. Hoewel het schoolzwemmen sinds 1985 landelijk is afgeschaft, organiseren we het in Amsterdam nog steeds. Een

aanpak waar ik trots op ben. Daarnaast hebben we jarenlang succesvol samengewerkt met het Jeugd Fonds Sport en Cultuur Amsterdam, waardoor ook kinderen die opgroeien in armoede de kans krijgen om te leren zwemmen en te blijven zwemmen. We zien wel dat onze zwembaden steeds voller raken. De stad groeit en als we niets doen, neemt de drukte alleen maar toe en komt de toegankelijkheid van onze zwembaden onder druk te staan. Bovendien hebben niet alle Amsterdammers even­ veel kans om een zwemdiploma te halen. Vooral in de ontwikkelbuurten ligt het aantal diploma’s lager. Daarom is het belangrijk om daar extra in te investeren, zodat iedereen dezelfde kansen krijgt. Samen zorgen we ervoor dat zwemmen voor iedereen toegankelijk blijft en dat Amsterdam een gezonde en veilige stad is en blijft. Laten we samen werken aan een toekomst waarin iedereen kan genieten van de voordelen van zwemmen. Met sportieve groet, Sofyan Mbarki, wethouder Sport en Bewegen

2

Samenvatting | Agenda Zwemmen 2025-2028

3

Samenvatting

De Agenda Zwemmen 2025-2028 is een vervolg op de Agenda Zwembaden 2025. Met de Agenda Zwemmen beschrijven we de ambities en inzet rondom het thema zwemmen voor de komende jaren. De uitvoeringsagenda Zwemmen bevat de concrete uitwerking van die ambities.

We zien drie specifieke uitdagingen op het gebied van zwemmen: 1. Zwemvaardigheid van Amsterdamse basisschool­ kinderen: Het percentage kinderen met een zwemdiploma is gestegen, maar de streefwaarde van 95% is nog niet gehaald. 2. Tekort aan badwater: ten opzichte van de sport­ norm heeft Amsterdam twee tot drie zwembaden te weinig. 3. Personeelstekort: Het tekort aan zwembad­ personeel brengt de continuïteit van zwem­ activiteiten in gevaar.

Ambities en Acties In de Agenda Zwemmen 2025-2028 formuleren we onze ambities op het gebied van zwemmen. Hierbij houden we rekening met de genoemde uitdagingen. Dit doen we aan de hand van de vier doelen uit de visie sport- en beweegbeleid.

1. Amsterdam Beweegstad Zwemmen is een laagdrempelige sport die bij­ draagt aan de gezondheid en inclusiviteit van de stad. Daarom zorgen we ervoor dat publieke zwembaden een plek zijn waar mensen samen­ komen om te sporten, te bewegen en elkaar te ontmoeten. We vergroten de maatschappelijke functie van zwembaden en onderzoeken de inzet van een zwemambassadeur. Zwemvaardigheid is ook van essentieel belang in een waterrijke stad als Amsterdam. Daarom is de belangrijkste ambitie van deze agenda de zwemvaardigheid van alle Amsterdamse kinderen. Hier zetten we dan ook extra op in. Om het diplomabezit onder kinderen te laten stijgen, zetten we extra in op (naschools) school­zwemmen voor kwetsbare doelgroepen en op zwemdiplomavergoedingen voor kinderen onder de armoedegrens. We maken Blijven Zwemmen een structureel onderdeel van het schoolzwemmen aanbod. Hierbij toetsen en onderhouden we de

zwemvaardigheid van kinderen in groep 7 en 8 en komen zij in aanraking met verschillende zwem­ sporten en reddingszwemmen. Voor kinderen met een beperking vergroten we het aanbod en zorgen we ervoor dat de kosten voor ouders dalen. Ook maken we de informatie beter toegankelijk. Volwassenen krijgen de kans om te leren zwemmen. We organiseren zwemles voor statushouders en voeren vanaf 2027 een stadspasactie in zodat volwassenen in meer zwembaden voor weinig geld zwemles kunnen krijgen.

2. Toegankelijk voor iedereen We werken komende jaren aan het verbeteren van de financiële, fysieke, informatie- en sociale toegankelijkheid van zwembaden. Dit betekent betaalbare tarieven, rolstoeltoegankelijkheid van alle Amsterdamse zwembaden en in elke windrichting een zwembad dat volledig (fysiek) toegankelijk is voor alle Amsterdammers. Maar ook duidelijke informatie over zwemmen en zwemlessen op één website en een veilige sportomgeving voor alle Amsterdammers.

Samenvatting | Agenda Zwemmen 2025-2028

3. Sterk en vitaal sportaanbod

4. Robuuste fysieke infrastructuur

Gemeentelijke zwembaden en zwemverenigingen spelen een belangrijke rol in het zwemaanbod van Amsterdam. We werken samen met exploitanten van gemeentelijke zwembaden en zwemverenigingen om een gevarieerd aanbod aan zwemvoorzieningen en zwemactiviteiten te bieden. Vanwege het beperkt beschikbare badwater werken we aan een betere sturing op de programmering in onze zwembaden. Hierdoor kunnen we het beschikbare badwater en personeel zo efficiënt mogelijk inzetten. We geven hierbij extra aandacht aan leszwemmen, waaronder schoolzwemmen en zwemactiviteiten voor meiden en dames, ouderen, mensen met een beperking en zorgactiviteiten. De groei van zwemscholen wordt beperkt. Ook zetten we ons in voor het aantrekken en behouden van beroepspersoneel en vrijwilligers.

We investeren in nieuwe zwembaden en het behoud en de verduurzaming van bestaande zwembaden. In Oost starten we de bouw van een nieuw zwem­bad en in Nieuw-West en op IJburg starten we de voorbereidingen. Ook onderzoeken we de mogelijkheden om tijdelijk de zwemwatercapaciteit uit te breiden door bijvoorbeeld het buitenbad van het Sloterparkbad te overkappen. Hierdoor creëren we extra zwemwater voor o.a. de uitbreiding van naschools schoolzwemmen. We verduurzamen onze zwembaden en verminderen het verbruik van energie. De gemeentelijke zwembaden gaan bijdragen aan de transitie naar een klimaat adaptieve en circulaire stad.

4

Samenvatting | Agenda Zwemmen 2025-2028

Agenda Zwemmen 2025-2028 een overzicht van de ambities en acties

1

Amsterdam beweegstad

Alle Amsterdamse kinderen zwemvaardig en meer Amsterdammers in beweging, in en rondom het zwembad.

2

Acties • Gerichte inzet van (naschools) schoolzwemmen op kwetsbare doelgroepen: speciaal onderwijs, nieuwkomersklassen en scholen met een relatief laag diplomabezit. • Met Blijven Zwemmen kunnen kinderen in groep 7 en 8 hun zwemvaardigheden onderhouden én kennis maken met de zwemsport. • Meer betaalbare zwemlessen voor kinderen met een beperking en een contact­ persoon voor vragen over zwemles.

Toegankelijk voor iedereen

3

Sterk en vitaal sportaanbod

• We hanteren minimale kwaliteitseisen aan de zwemveiligheids­ en zwemvaardigheidsniveaus van de diplomalijnen in de gemeentelijke baden • Campagne: een zwemdiploma voor alle kinderen onder de 18! • Vanaf 2027 een actie voor stadspashouders voor goedkope zwemlessen voor volwassenen.

4

Robuuste fysieke infrastructuur

Zwemmen toegankelijk voor alle Amsterdammers, zonder drempels.

Een passend aanbod en voldoende personeel in en rondom de zwembaden.

Voldoende en duurzaam zwemwater voor nu en in de toekomst.

Acties

Acties

Acties

• Onderzoek naar maximumtarief voor zwemlessen in gemeentelijke baden. • Investeren: álle zwembaden rolstoeltoegankelijk en in elke windrichting een zwembad dat volledig (fysiek) toegankelijk is voor alle Amsterdammers. • Alle informatie over zwemmen op één website.

• Versterken van sturing op aanbod en programmering in de zwembaden. • Beperken van stijging aandeel zwemscholen in het totaal aanbod zwemlessen. • Onderzoeken hoe we zwemscholen die samenwerken met het JFSCA, voorrang kunnen geven op badwater. • Voorrang geven aan Amsterdamse zwemverenigingen bij nieuw beschikbaar badwater. • Toegankelijker en bekender maken van carrièrepad in het zwembad. • Opschalen van opleidingen om zwemonderwijzer en toezichthouder te worden.

• Onderzoeken van mogelijkheden voor tijdelijk extra binnenzwemwater, bijvoorbeeld door overkapping van het buitenbad van het Sloterparkbad. • Bouw van een extra zwembad in Oost met één 25 meter bassin en één met een zorgprofiel. • Start voorbereiding bouw nieuwe zwembaden in Nieuw­West en op IJburg. • Per zwembad een plan om het energieverbruik te verminderen en te verduurzamen.

5

Voorwoord

2

Inleiding

7

Welke uitdagingen zien we? 8 Leeswijzer9

Hoe maken we het verschil?

10

1 Amsterdam Beweegstad

12

Zwemvaardigheid voor kinderen Zwemvaardigheid kinderen met een beperking Zwemvaardigheid volwassenen Sport en bewegen voor iedereen

2 Toegankelijk voor iedereen Financiële toegankelijkheid Fysieke toegankelijkheid Toegankelijkheid van informatie Sociale toegankelijkheid en veiligheid

3 Sterk en vitaal sportaanbod

12 15 17 18

20 20 22 23 24

26

Gemeentelijke zwembaden 26 Personeel en vrijwilligers 29 Zwemverenigingen31 Topsport32 Evenementen33

4 Robuuste fysieke infrastructuur

35

Groei van de stad 35 Duurzaamheid38

Bijlagen

42

Inleiding | Agenda Zwemmen 2025-2028

7

Inleiding

Op een zomerdag in één van onze prachtige buiten­ baden zie je een dwars­doorsnede van Amsterdam. Omdat zwemmen zo’n brede groep mensen aan­ spreekt, is het bij uitstek geschikt om meer Amster­ dammers aan het bewegen en sporten te krijgen. Als gemeente richten we ons daarbij met name op jonge Amsterdammers en doelgroepen die extra hulp nodig hebben.

In een waterrijke stad als Amsterdam is het heel belangrijk om te kunnen zwemmen. De zwemvaardigheid van alle Amsterdamse kinderen is dan ook onze belangrijkste ambitie. Alle Amsterdamse kinderen krijgen de kans om hun zwemdiploma’s te halen in de reguliere zwemlessen en/of via schoolzwemmen. Kinderen waarvoor het zwemdiploma of een sportlidmaatschap te duur is, krijgen deze kosten vergoed.

Tabel 1 Overzicht Amsterdamse zwembaden, type zwembad en aantal bezoekers Zwemvoorziening

Type

Aantal bezoeken 2023*

Gemeentelijke exploitatie Brediusbad

Openluchtzwembad

24.640

Flevoparkbad

Openluchtzwembad

44.076

De Mirandabad

Combi-zwembad

287.218

Noorderparkbad

Combi-zwembad

269.055

Zuiderbad

Overdekt zwembad

129.717

Bijlmer Sportcentrum

Overdekt zwembad

169.420

Marnix zwembad

Overdekt zwembad

223.042

SportPlaza Mercator

Combi-zwembad

173.752

Sloterparkbad

Combi-zwembad

444.122

Sportfondsenbad Oost

Overdekt zwembad

143.160

Victoriabad

Overdekt zwembad

Externe exploitatie

Totaal * Uniforme data uitvraag mei 2024 over het jaar 2023

64.286 1.972.488

De 11 gemeentelijke zwembaden zijn hier­mee belangrijke basisvoorzieningen voor Amster­dam­ mers. Jaarlijks worden deze baden bijna 2 miljoen keer bezocht. Baantjes trekken in het zwembad, met je vriendjes spelen in het buitenbad, in verenigings­ verband synchroonzwemmen of je eerste zwemles. Het draagt allemaal bij aan een gezonde en sportieve leefstijl. In 2018 is met de Agenda Zwembaden 2025 voor het eerst een visie neergelegd op het beleid voor zwemmen in Amsterdam. Deze Agenda Zwemmen 2025-2028 is hier het vervolg op. Hierin hebben we de vier doelen uit de visie sport- en beweegbeleid van 11 mei 2023 vertaald in ambities en acties voor zwemmen.

Inleiding | Agenda Zwemmen 2025-2028

8

Deze agenda gaat hoofdzakelijk over de 11 gemeentelijke zwembaden in Amsterdam. Maar er zijn meer zwembaden in de stad die in meer of mindere mate bijdragen aan onze ambities. In bijlage 1 staan de belangrijkste particuliere zwembaden genoemd. Naast zwembaden kent Amsterdam ook veel open water. Het reguleren van zwemmen in open water is echter niet volledig een taak van de gemeente. Naast de gemeente spelen ook Rijkswaterstaat, de provincie en waterschap Amstel, Gooi en Vecht een belangrijke rol. Vanwege deze gedeelde verantwoordelijkheid valt zwemmen in open water buiten de scope van deze Agenda Zwemmen. We zijn ons wel degelijk bewust van de bijdrage die buitenwater levert aan de ambities rondom zwemmen.

Welke uitdagingen zien we? We zien drie specifieke uitdagingen, die van invloed zijn op onze ambities op het gebied van zwemmen.

Zwemvaardigheid Amsterdamse basisschoolkinderen Na een daling tijdens de coronapandemie, zien we in de diplomameting van 2024 voor het eerst weer een stijging van het aantal Amsterdamse basisschoolkinderen met een zwemdiploma. Het A-diplomabezit onder leerlingen van groep 8 viel tussen 2020 en 2023 terug van 95,2 procent naar 92,3 procent. Inmiddels is dat percentage door

Inleiding | Agenda Zwemmen 2025-2028

Personeelstekort

extra inspanningen toegenomen tot 93,9 procent in 2024.1 De streefwaarde van 95 procent halen we daarmee nu nog niet. Bovendien zien we aanzienlijke verschillen tussen de verschillende stadsdelen. Nieuw-West (89,8 procent) en Zuidoost (87,5 procent) vallen op door een relatief laag diplomabezit.2 Het aantal kinderen in Amsterdam met een B-diploma is nu nog te laag, met name in gebieden met meer kwetsbare kinderen. Bij de meting van juni 2024 was het gemiddelde B-diplomabezit in Amsterdam 75,2 procent.1 In Nieuw-West en Zuidoost was het B-diplomabezit respectievelijk 66 procent en 65,1 procent.

Voldoende zwembadwater is een belangrijke vereiste, maar zonder personeel kunnen we Amsterdammers nog steeds niet laten zwemmen en leren zwemmen. Het personeelstekort binnen de Amsterdamse zwembaden is een grote uitdaging. De personeels­tekorten brengen de continuïteit van onze zwemactiviteiten in gevaar en dat heeft gevolgen voor de zwemvaardigheid en gezondheid.

Leeswijzer In deze Agenda Zwemmen 2025-2028 formuleren we onze ambities op het gebied van zwemmen. We beschrijven hoe we deze ambities op hoofdlijnen gaan bereiken en hoe we omgaan met de genoemde uitdagingen. Dit doen we aan de hand van de vier doelen die in de visie sport- en beweegbeleid zijn opgenomen:

Tekort aan badwater Vergeleken met de andere 4 grote steden in het land, beschikt Amsterdam over het minste aantal vierkante meters overdekt zwemwater per inwoner: ongeveer 30 procent minder dan het gemiddelde.3 Sinds de sportnorm voor zwembaden is vastgelegd, is er geen nieuw overdekt zwemwater bij gekomen. Ondanks de groei van het aantal inwoners is het zwemwater in de decennia hiervoor niet toegenomen, op een kleine uitbreiding bij het SportPlaza Mercator na. Hierdoor is een hoge druk op het bestaande overdekte zwemwater ontstaan. Zwemverenigingen 1 Gebaseerd op een meting bij 122 reguliere basisscholen (BO) van de 205 scholen in totaal. 2 Zie bijlage 2 voor ontwikkeling diplomabezit en verdeling per stadsdeel. 3 Onderzoek toekomstige zwembehoefte Amsterdam 2030-2040, eindrapportage november 2020

9

geven aan dat alle verenigingen aan een (vrijwel) maximaal gebruik van hun beschikbare zwemwater zitten, en geen mogelijkheden hebben om extra uren te bemachtigen. De ambitie om meer kinderen zwemvaardig te krijgen staat door het tekort aan overdekt zwemwater onder druk.

1. Amsterdam beweegstad. 2. Toegankelijk voor iedereen. 3. Sterk en vitaal sportaanbod. 4. Robuuste fysieke sportinfrastructuur. In de Uitvoeringsagenda Zwemmen staan de concrete acties die we hieraan verbinden.

Hoe maken we het verschil?

11 INTERVIEW

Suze Suze is op 23 juli 1925 geboren in Amsterdam in de Derde Wetering­dwarsstraat. Op haar 11de leerde Suze zwemmen in het Zuiderbad. Het De Mirandabad was dichterbij, maar dat had alleen nog maar een buitenbad en dat vond ze te koud. ‘In het Zuiderbad heb ik les gehad met een tuigje om aan een touw’. Toen ze eenmaal haar zwemdiploma had is ze gaan zwemmen in het De Mirandabad. Sindsdien heeft ze vele uren in het zwembad doorgebracht en nog steeds komt ze elke woensdag een half uur zwemmen. Dat zwemmen gezond is en je fit houdt is goed te zien aan Suze. Ze heeft last van staar en is een beetje slechthorend maar daar heeft ze goede hulpmiddelen voor. Ze vindt het zelf vooral vervelend dat ze last van haar benen krijgt als ze langer dan tien minuten fietst of wandelt. Zwemmen is dan een uitkomst. In het water heb je weinig te verduren van de zwaartekracht en is het heerlijk om te bewegen. Verder moet je in het leven altijd nieuwsgierig blijven en nooit je humor verliezen. Dan word je gezond oud. Op de vraag of ze nog bijzondere herinneringen heeft aan het De Mirandabad vertelt Suze dat ze vroeger met een groepje aan aquagym deed.

Ze kregen les van Bert. Bert had een hele grote snor. Op een dag was hij ziek en kregen ze een invaller. Die had een grote plaksnor onder zijn neus geplakt, zodat de dames toch nog het vertrouwde gevoel van Bert kregen. ‘Daar hebben we enorm om moeten lachen’, vertelt Suze. Op de foto staat Suze voor de herdenkings­ plaquette die Carasso speciaal ontwierp ter herinnering aan wethouder Monne de Miranda zijn leus was: ‘Wilt gij baden, wilt gij zwemmen, dan moet gij De Miranda stemmen!’ Suze heeft ook een leus: ‘Wie zwemt als een vis, houdt geest en lichaam fris’. En zo is het.

‘Wie zwemt als een vis, houdt geest en lichaam fris’ Suze

1 Amsterdam beweegstad | Agenda Zwemmen 2025-2028

12

1 Amsterdam Beweegstad

Sport en bewegen is essentieel voor een vitale stad. Zwemmen speelt hierin een belangrijke rol. Voor mensen die niet of weinig sporten, is zwemmen een aantrekkelijke en laagdrempelige sport. Zwemmen is een goede vorm van lichaamsbeweging die helpt bij het verbeteren van de gezondheid. Zwemmen kan ook stress verminderen en de mentale gezondheid verbeteren. Daarnaast zijn zwembaden een ontmoetingsplaats voor mensen met verschillende achtergronden. Dit bevordert het contact en gemeenschapsgevoel en draagt op die manier bij aan een inclusieve samenleving. Tot slot zijn zwemlessen essentieel voor zwemvaardigheid en waterveiligheid. De zwemvaardigheid van alle Amsterdamse kinderen is dan ook de belangrijkste ambitie uit deze Agenda. Zwemvaardigheid voor kinderen Het is van levensbelang dat onze kinderen leren zwemmen én blijven zwemmen. Ouders zijn zelf verantwoordelijk voor de zwemvaardigheid en zwemveiligheid van hun kinderen. In de Amsterdamse zwembaden zijn er verschillende mogelijkheden om zwemles te volgen. De exploi­ tanten bieden zwemles aan in de zwembaden, diverse zwemscholen huren badwater om zwemles te geven en zwemverenigingen verzorgen zwem­ lessen voor hun leden.

Toch merken we dat niet alle ouders deze verant­ woordelijkheid even gemakkelijk kunnen dragen. Daarbij spelen zowel financiële als meer organisa­ torische redenen mee. Soms zijn ouders zich ook niet genoeg bewust van het belang van zwemvaardig­ heid. Om deze redenen biedt de gemeente Amsterdam al jaren verschillende mogelijkheden om kinderen aan een zwemdiploma te helpen. Schoolzwemmen Ondanks de afschaffing van de wettelijke verplichting in 1985 houden we in Amsterdam sindsdien vast aan schoolzwemmen. Schoolzwemmen staat open voor

alle Amsterdamse basisscholen (waaronder ook alle scholen voor speciaal (basis) onderwijs (S(B)O)), voor het praktijkonderwijs en voor de verschillende scholen voor voortgezet speciaal onderwijs (VSO) in de stad. Schoolzwemmen is diplomazwemles in groepsverband in het dichtstbijzijnde zwembad – al dan niet met busvervoer. Het schoolzwemprogramma levert maatwerkprogramma’s voor kinderen zonder enige ervaring (watergewenning), kinderen zonder diploma en kinderen die al in het bezit zijn van een diploma. De lessen worden wekelijks en in verschillende vakanties georganiseerd, verspreid over de stad. Zwemdiplomavergoeding voor kinderen onder de armoedegrens De gemeente vergoedt de zwemlessen van kinderen onder de armoedegrens met een zwemdiploma­vergoeding. De vergoeding is onderdeel van de sportvergoeding Jeugd. Het Jeugdfonds Sport en Cultuur Amsterdam (JFSCA) voert dit momenteel uit en ontvangt hiervoor subsidie. Ouders kunnen terecht bij de reguliere lessen die in de zwembaden worden gegeven. De zwemlessen worden rechtstreeks door het JFSCA aan de zwemlesaanbieder vergoed. De vergoeding van het JFSCA is gekoppeld aan een diplomagarantie: kinderen krijgen les tot ze hun diploma’s hebben behaald. In 2024 heeft het JFSCA

1 Amsterdam beweegstad | Agenda Zwemmen 2025-2028

13

Wat willen we bereiken? Alle Amsterdamse kinderen zijn bij het verlaten van de basisschool in het bezit van hun zwemdiploma A en B en blijven na het behalen van hun diploma’s regelmatig zwemmen.

4.605 vergoedingen1 voor zwemles afgegeven. 44 procent hiervan was voor het A-diploma, 29 procent voor een B-diploma en 20 procent voor een C-diploma. De overige 7 procent betroffen zwemlesprojecten voor kinderen met een beperking en voor kinderen van vluchtelingen. De zwemdiplomavergoeding is belangrijk om het diplomabezit in Amsterdam te vergroten, want juist de kinderen die in armoede opgroeien halen vaak geen zwemdiploma. Vangnet Kinderen vanaf groep 6 tot en met de leeftijd van 17 jaar die nog geen zwemdiploma hebben, kunnen via het vangnet alsnog op kosten van de gemeente een zwemdiploma halen. Dit geldt voor

1

Jaaroverzicht Jeugdfonds sport en cultuur Amsterdam 2024

kinderen die niet (meer) in aanmerking komen voor schoolzwemmen maar nog net dat laatste zetje nodig hebben, of waarvoor onvoldoende regulier lesaanbod beschikbaar is. Deze kinderen kunnen buiten schooltijd zwemlessen volgen in het dichtstbijzijnde zwembad. We hebben onze streefgetallen voor kinderen met een zwemdiploma nog niet gehaald. Daarom gaan we de komende jaren onverminderd door met het stimuleren van kinderen om hun diploma te halen. Zowel het A- als het B-diploma, want een kind met alleen een A-diploma is nog niet zwemvaardig genoeg. Kinderen moeten ook na het behalen van hun zwemdiploma blijven zwemmen. Dit stimuleren we op verschillende manieren. Zodat kinderen hun zwemvaardigheid op peil kunnen houden, en kinderen die nog niet voldoende zwemvaardig zijn kunnen worden doorverwezen naar passende hulp.

Hoe gaan we dat bereiken? Voldoende gevarieerd aanbod regulier zwemles Ouders zijn en blijven in eerste instantie verant­ woordelijk voor de zwemvaardigheid en zwem­ veiligheid van hun kinderen. Daarom moeten er voldoende en gevarieerde zwemlesmogelijkheden worden aangeboden door de verschillende zwem­ aanbieders, verspreid over de stad. We moeten lange wachttijden voorkomen als we willen stimu­leren dat ouders zelf voor hun kinderen zwem­les organiseren én dat hun kinderen tijdig kunnen beginnen. Daarnaast willen we ouders actief en intensief informeren over hoe belangrijk het is dat hun kinderen goed leren zwemmen (onder andere door watergewenning en het A- en B-diploma) en over het gevarieerde aanbod dat er is. We sporen ouders aan om contact te leggen met de verschillende zwemlesaanbieders en zo nodig met het JFSCA voor financiële ondersteuning en we helpen hen hierbij. Zwemlessen worden door exploitanten, zwemscholen en verenigingen gegeven. Het merendeel van de zwemlessen wordt door de exploitanten zelf georganiseerd (67 procent), gevolgd door zwem­ scholen (28 procent) en verenigingen (5 procent). Voor alle zwemlessen in de gemeentelijke baden

1 Amsterdam beweegstad | Agenda Zwemmen 2025-2028

gelden voortaan de minimale normen van BREZ 2.0 of een aantoonbaar vergelijkbaar zwemveiligheidsen zwemvaardigheidsniveau voor de diplomalijn.2 Zo stellen we als gemeente minimale kwaliteitseisen aan het zwemniveau van kinderen die een bepaald diploma behalen in de gemeentelijke baden. Daarnaast onderzoeken we of het mogelijk is om turbocursussen met een diplomagarantie (cursussen die 1 of 2 weken duren met veel uren zwemles per dag en waarbij kinderen gegarandeerd een diploma halen) uit de zwembaden te weren. In zo’n korte periode kan de zwemvaardigheid namelijk niet genoeg inslijten in de motoriek van het kind, waardoor het kind de vaardigheden snel verleert.3 Schoolzwemmen We streven ernaar dat meer scholen meedoen met schoolzwemmen, zodat meer kinderen de kans krijgen om te leren zwemmen en de basisschool met een zwemdiploma verlaten. Voor kinderen met een kwetsbare achtergrond willen we niet dat de uren voor schoolzwemmen ten koste gaan van de uren voor taal en rekenen. Daarom zijn we het schoolzwemmen deels anders gaan organiseren. In schooljaar 2024/2025 zwommen 43 van de 116 deelnemende scholen naschools. Dat breiden we de komende jaren uit, waarbij we ons voornamelijk richten op scholen met kinderen die geen onderwijs­ tijd voor taal en rekenen kunnen missen. Door

2 De lijnen van ENVOZ, Easyswim, Optisport, Puur Zwemmen voldoen aan deze eis. Andere diplomalijnen zijn ter beoordeling van de exploitant. 3 Dit betreft niet de cursussen die lesaanbieders aanbieden in vakanties als onderdeel van een langer lopend lespakket.

14

de verschillende varianten in samenwerking met het onderwijs de komende jaren voort. Waarbij we er aandacht voor hebben dat bij sommige organisatie­ vormen een deel van de kinderen afhaakt omdat het naschools is.

gebrek aan beschikbaar badwater en personeel is het niet mogelijk om schoolzwemmen voor alle scholen naschools te organiseren. Met name omdat de naschoolse uren ook de uren zijn waarin de reguliere zwemlessen plaatsvinden. In de rest van deze Agenda Zwemmen gaan we in op onze ambities om het badwater en personeel uit te breiden. Deze uitbreidingen worden in eerste instantie ingezet om de capaciteit voor (reguliere) zwemlessen en naschools schoolzwemmen uit te breiden. Als het mogelijk is om het buitenbad van het Sloterparkbad in Nieuw-West te overdekken, dan zullen de naschoolse uren volledig gereserveerd worden voor naschools schoolzwemmen. We hebben de afgelopen jaren ervaring opgedaan met naschools schoolzwemmen en verschillende varianten van begeleiding. In de meeste gevallen zorgen de ouders voor halen en brengen naar het zwembad. Ook hebben we geëxperimenteerd met andere vormen van begeleiding, bijvoorbeeld door inzet van de buitenschoolse opvang (BSO). We zetten

We handhaven én intensiveren de inzet op kwets­ bare doelgroepen: speciaal onderwijs, scholen met nieuwkomersklassen en scholen met een relatief laag diplomabezit. We intensiveren de campagne om deze scholen aan te laten haken bij schoolzwemmen, waarbij de scholen met een relatief laag diploma­ bezit de mogelijkheid krijgen om naschools te zwemmen. Als de school dat wil kunnen we kinderen eerder zwemvaardig maken door hen in groep 4 al mee te laten doen met schoolzwemmen. Ook willen we het aanbod van vakantiecursussen en het aantal deelnemers aan deze cursussen uitbreiden. Voor kinderen uit groep 7 en 8 die al een diploma hebben, zijn we in 2024 gestart met ‘blijven zwemmen’. Dit houdt in dat we de zwemvaardig­ heden van kinderen toetsen en onderhouden en hen verschillende zwemsporten en reddings­zwemmen laten uitproberen. Wij breiden het school­zwemaanbod met ‘Blijven zwemmen’ uit. Uiteindelijk moet het voor alle Amsterdamse basis­scholen een terugkerend onderdeel in het lesprogramma van de bovenbouw worden. Dit geeft ook de kans om te signaleren welke kinderen niet voldoende zwemvaardig zijn, en hen te verwijzen naar een passende voorzieningen. Ook biedt ‘blijven zwemmen’ de kans om kinderen te enthousiasmeren voor de zwemsport.

1 Amsterdam beweegstad | Agenda Zwemmen 2025-2028

Vangnet We gaan door met het aanvullend vangnet voor kinde­ren vanaf groep 6 tot en met de leeftijd van 17 jaar die nog geen zwemdiploma hebben. ­Vanaf schooljaar 2024/2025 kunnen kinderen ook hun B-diploma halen in dit aanvullend vangnet. We verwachten dat het vangnet uiteindelijk steeds minder nodig is doordat we meer scholen overhalen om mee te doen met schoolzwemmen, ouders beter informeren, zwemlesaanbieders aansporen hun reguliere lesaanbod uit te breiden en kinderen na het school­­zwemmen beter begeleiden naar regulier aanbod. Zwemdiplomavergoeding voor kinderen onder de armoedegrens We gaan door met de zwemdiplomavergoeding voor kinderen onder de armoedegrens. We willen dat meer kinderen na het schoolzwemmen doorstromen naar een vervolg als ze hun diploma nog niet hebben. Daarnaast stimuleren we ook het behalen van het B-diploma. Dit doen we door voorlichting aan ouders. Om kinderen te stimuleren door te gaan met zwemmen en hun B-diploma te behalen, kunnen kinderen voortaan tegelijkertijd een sport­vergoeding en een vergoeding voor diploma­zwemmen krijgen. Een kind hoeft dan niet meer te kiezen tussen een sport en zwemles. Campagne voor een zwemdiploma voor alle kinderen onder de 18 We starten een campagne om kinderen onder de 18, die om welke reden dan ook nog geen zwemdiploma hebben, alsnog hun diploma te laten halen. De afge­

15

lopen jaren hebben heel veel kinderen, die door de sluiting van de zwembaden tijdens corona geen zwemdiploma hebben gehaald, alsnog hun diploma gehaald. Deze inhaalslag zetten we voort voor alle kinderen zonder diploma.

Zwemvaardigheid kinderen met een beperking Wie beweegt zit beter in zijn vel en heeft minder stress. Voor een groot aantal Amsterdammers met een beperking is zwemmen een goede manier om te bewegen. Niet ieder kind met een beperking is in staat om een zwemdiploma te halen, maar in die gevallen is het vooral van belang dat een kind zich kan redden in en om het water en zwemveilig is. Het Mulier Instituut heeft in 2023 onderzoek4 gedaan naar vraag en aanbod van zwemles voor kinderen met een beperking in Amsterdam. Uit dit onderzoek komt naar voren dat het voor kinderen met een beperking en hun ouders op dit moment moeilijk is om deel te nemen aan zwemles en vrij zwemmen. Het Mulier Instituut heeft onder andere de volgende aanbevelingen gedaan: • Zorg voor een contactpersoon bij de gemeente die ouders helpt met het regelen van zwemles. • Zorg dat de kosten van zwemles voor kinderen met een beperking voor ouders beter te dragen zijn.

4 Meijde, L. van der, Gutter, K., & Stuij, M. (2023). Zwemles voor kinderen met een beperking in Amsterdam: onderzoek naar vraag en aanbod. Utrecht: Mulier Instituut.

1 Amsterdam beweegstad | Agenda Zwemmen 2025-2028

16

• Zorg voor opleiding/bijscholing van zwem­ instructeurs gericht op lesgeven aan kinderen met uiteenlopende beperkingen. • Zet meer in op schoolzwemmen voor kinderen in het speciaal onderwijs gericht op leren zwemmen (en het behalen van diploma’s). Om meer betaalbaar aanbod te creëren is er in 2024 in Sportfondsenbad Oost gestart met de pilot ‘betaalbaar badwater voor zwemles voor kinderen met een beperking’. In deze pilot kunnen zwem­ scholen tegen het maatschappelijk tarief badwater huren wanneer zij uitsluitend aan kinderen met een beperking zwemles geven. Dit maakt het voor zwem­ scholen goedkoper en daardoor aantrekkelijker om aan­gepast zwemles te geven.

Wat willen we bereiken? Amsterdamse kinderen met een beperking kunnen zoveel mogelijk op dezelfde manier deelnemen aan zwemles als kinderen zonder beperking.

Hoe gaan we dat bereiken? Betere informatie en een contactpersoon voor ouders We zorgen dat alle informatie over zwemmen met een beperking op een duidelijke plek te vinden is. We zorgen voor één aanspreekpunt voor ouders en aanbieders voor vragen over zwemles voor kinderen met een beperking. Hiervoor stellen we een coördinator zwemmen met een beperking aan.

Deze coördinator heeft contact met alle aanbieders en kan ouders dus optimaal begeleiden. Meer aanbod voor zwemles creëren We breiden de pilot ‘betaalbaar badwater voor zwemles met een beperking’ uit om uiteindelijk alle Amsterdamse zwembaden aan te sluiten. De nieuwe coördinator zwemmen met een beperking heeft hier een aanjagende rol in. Daarnaast toetst de coördinator of de zwemscholen aan de voorwaarden voldoen en zorgt voor afstemming tussen vraag en aanbod.

Aanbod betaalbaar maken en houden voor ouders Omdat zwemvaardigheid zo belangrijk is, komen we de ouders van kinderen met een beperking tegemoet in de hoge kosten van de zwemles. Ouders onder de armoedegrens krijgen van JFSCA een hogere vergoeding voor aangepaste zwemles. Dit blijft zo. Voor ouders boven de armoedegrens starten we een pilot betaalbare zwemles. In deze pilot krijgen kinderen met een beperking zwemles voor een normaal zwemlestarief. Ouders betalen dus niet meer dan ouders van kinderen zonder beperking.

1 Amsterdam beweegstad | Agenda Zwemmen 2025-2028

Deskundigheidsbevordering zweminstructeurs We brengen in kaart of en hoe instructeurs meer behoefte hebben aan (bevordering van) deskundigheid. Op basis hiervan zetten we ons als gemeente verder in om de deskundigheid van zweminstructeurs te vergroten op het gebied van werken met kinderen met (specifieke) beperkingen. Schoolzwemmen kinderen met een beperking We gaan door met het bevorderen van school­ zwemmen voor speciaal onderwijs (SO) en voort­ gezet speciaal onderwijs (VSO). We willen dat alle SO-, SBO- en VSO-scholen meedoen aan het schoolzwemmen, tenzij de scholen de zwemles zelf al organiseren. Daarnaast verruimen we de leeftijdscategorieën waarop deze kinderen mogen meedoen met schoolzwemmen. Ook kunnen kinderen van het SO uit groep 6 (en hoger) en van het VSO zonder diploma via het vangnet zwemles krijgen. Zo stimuleren we dat kinderen met een beperking zwemvaardig worden. Tot slot bieden we voortaan ook structureel maatwerkcursussen in de schoolvakanties aan voor speciaal onderwijs, zodat ook kinderen met een beperking via hun school in de vakantie zwemles kunnen krijgen.

Zwemvaardigheid volwassenen Zwemmen is een uitstekende vorm van lichaams­ beweging die bijdraagt aan zowel de fysieke als mentale gezondheid. Bovendien biedt zwemmen in een groepsverband ook sociale voordelen, zoals het opbouwen van een gevoel van gemeenschap en het tegengaan van eenzaamheid. Beleid dat volwassenen stimuleert om hun zwemvaardigheid te vergroten helpt veiligheid te verbeteren in de stad en draagt bij aan de fysieke, mentale en sociale gezondheid van Amsterdammers.

Wat willen we bereiken? Amsterdammers die onvoldoende zwemvaardig zijn, krijgen de kans te leren zwemmen.

Hoe gaan we dat bereiken? Om zwemvaardigheid onder volwassenen te vergroten, blijven de gemeentelijke zwembaden zwemlessen aanbieden voor verschillende doel­ groepen. Het moet toegankelijk zijn voor mensen van diverse achtergronden en met verschillende financiële mogelijkheden. Naast gemengde les­ groepen zijn er bijvoorbeeld ook speciale lessen voor vrouwen. Volwassenen met een laag inkomen kunnen in het De Mirandabad, het Zuiderbad en het Noorderparkbad zwemlessen volgen tegen een gereduceerd tarief op vertoon van hun Stadspas. Vanaf 2027 willen we dat volwassenen met een stadspas in meer zwembaden goedkope zwemlessen kunnen krijgen. Voor statushouders organiseren

17

1 Amsterdam beweegstad | Agenda Zwemmen 2025-2028

we gratis zwemlessen. Deze lessen worden gefinan­ cierd vanuit het programma Migratie, Asiel en Ongedocumenteerden (MA&O).

Sport en bewegen voor iedereen De 11 publieke zwembaden van Amsterdam bruisen van activiteit en ontmoeting. Amsterdammers komen hier samen om te sporten, te bewegen en elkaar te ontmoeten. Zwemmen heeft aantrekkingskracht op veel verschillende groepen in de stad: jong en oud, mannen en vrouwen, mensen met en zonder beperking. Allemaal maken ze gebruik van het zwembad. Omdat zwemmen zo’n brede groep mensen aanspreekt, is het bij uitstek geschikt om meer Amsterdammers aan het bewegen te krijgen. 10 procent5 van de Amsterdammers tussen de 5 en 80 jaar oud zwemt. Van de Amsterdammers die niet of weinig sport 23 procent om te gaan zwemmen. Het mooie van zwemmen is dat je het op allerlei niveaus kunt doen. Zwemmen is een sport voor iedereen: ongeacht leeftijd, achtergrond of beperking. Zwemmen en zwembaden hebben daardoor een belangrijke sociale functie in de wijk en het stadsdeel: ze verbinden mensen en zijn een plek om elkaar te ontmoeten.

5

Sportindex 2024

Wat willen we bereiken? De publieke zwembaden van Amsterdam zijn een plek waar mensen samenkomen, elkaar ontmoeten, samen sporten en bewegen. De (nog) niet-sportende Amsterdammer verleiden we om te gaan bewegen of sporten in het zwembad.

Hoe gaan we dat bereiken? We vinden het belangrijk dat alle Amsterdammers toegang hebben tot zwembaden zodat ze zowel op het gebied van gezondheid als op sociaal gebied kunnen meedoen. Maar er zijn in Amsterdam grote verschillen tussen rijk en arm, tussen jongens en meiden, mensen zonder en mensen met een beper­king in het meedoen aan sport. Daarom steken we extra energie in activiteiten voor jonge Amster­dam­mers, meiden en dames, ouderen en mensen met een beperking. Maatschappelijke functie zwembaden We willen dat zwembaden een plek zijn waar zoveel mogelijk mensen samenkomen. Daarom onderzoeken we hoe er meer activiteiten plaats kunnen vinden naast zwemmen. We stemmen programmering in en om zwembaden zo op elkaar af dat er een sterk sociaal netwerk ontstaat. Daarnaast onderzoeken we hoe maatschappelijke organisaties aan zwembaden verbonden kunnen worden door bijvoorbeeld de ruimtes in en rond het zwembad goed te gebruiken. Juist omdat zwemmen een geschikte activiteit is voor veel mensen kan het hen helpen te voldoen aan de beweegnorm. En wie intensief zwemt, voldoet aan de sportnorm.

18

We onderzoeken de mogelijkheid om in Amsterdam zwemambassadeurs in te zetten. Diverse gemeenten in Nederland hebben een zwem­ambas­sadeur om mensen te verleiden om te gaan zwemmen. De zwemambassadeur kan bijvoorbeeld zwem­ activiteiten en het belang van regelmatige lichaams­ beweging promoten. Daarnaast kunnen ambasadeurs zwemmers verleiden door te stromen naar het verenigingszwemmen (bijvoorbeeld). De zwem­ ambassadeur kan ook een verbindende rol spelen om samenwerking tussen zwembaden, zwemscholen en verenigingen te versterken. Behoefteonderzoek aanbod Om het aanbod per zwembad goed aan te laten sluiten bij de vraag, willen we een behoefte­onder­ zoek doen in de verschillende stadsdelen naar het specifieke aanbod voor doelgroepen. Dit gaat dan over Amsterdammers met een beperking, maar ook het aanbod voor andere doelgroepen zoals ouderen of dames. Met het behoefteonderzoek kunnen we de programmering verbeteren en bepalen aan welke randvoorwaarden dit aanbod moet voldoen. Om zo meer mensen naar het zwembad te krijgen. Promotie We zorgen voor goede promotie van de zwembaden en het aanbod, zodat Amster­dammers meer en meer hun weg naar het zwemband vinden. Naast bovenstaande acties draagt de rest van deze Agenda ook bij aan onze ambitie om meer Amsterdammers naar het zwembad te krijgen voor zowel ontmoeting als sport en bewegen.

19 INTERVIEW

Zwemmen zonder beperking Julian, 60 jaar oud, is aan een rolstoel gebonden als gevolg van een duikongeluk in 1982. Hij brak zijn nek op 3 plaatsen met een incomplete dwarslaesie als gevolg. Gelukkig kan hij nog zelfstandig wonen en zwemt hij sinds 2000 bij SportPlaza Mercator. Wat betekent zwemmen voor jou en hoe heeft het jouw leven beïnvloed? Nadat ik op 17-jarige leeftijd een tetraplegische dwarslaesie had opgelopen, besloot ik mijn leven te veranderen. In plaats van concentreren op wat ik niet meer kon, besloot ik me te richten op alles wat ik wél kon. Zwemmen geeft me een verkwikt, energiek en zuurstofrijk gevoel. Het helpt me de hele dag door te gaan. Elke dag zwem ik 15 minuten – deze hoeveelheid voelt voor mij precies goed. Wat maakt een zwembad voor jou echt toegankelijk en prettig om te gebruiken? Het Mercator zwembad ligt op 5 minuten van mijn huis, waardoor ik er gemakkelijk dagelijks kan zwemmen. In het zwembad is een luie trap, waardoor ik er zelf kan zwemmen. Er is ook een invalidentoilet en -douche in dit zwembad. Deze faciliteiten zijn essentieel voor mensen met een lichamelijke beperking. Het technisch personeel van het zwembad vroeg jaren geleden wat ik nodig had om er te kunnen zwemmen. Ze hebben toen

de nodige aanpassingen doorgevoerd. Sindsdien zwem ik er met veel plezier en dankbaarheid. Hoe zou de zwemsport toegankelijker kunnen worden voor mensen met een (lichamelijke) beperking? Om zwemmen toegankelijk te maken, is duidelijke communicatie van beide kanten nodig en moeten de nodige aanpassingen worden doorgevoerd. Voor iemand met een grotere lichamelijke beperking zijn mogelijk meer aanpassingen nodig. In dat geval kan een oplossing op maat nodig zijn. Wat zou je tegen anderen met een lichamelijke beperking willen zeggen die twijfelen om te gaan zwemmen? Voor iedereen met een lichamelijke beperking die wil zwemmen, zou ik simpelweg zeggen: ‘Doe het’. Ik kies ervoor om hier en nu in het moment te leven. Na het zwemmen voel ik me energiek, verkwikt, geaard, wakker, energiek, klaar om de activiteit van de dag met een glimlach op mijn gezicht te beginnen.

‘Zwemmen geeft me een energiek, verkwikt, opgetild en geaard gevoel’ Julian

2 Toegankelijk voor iedereen | Agenda Zwemmen 2025-2028

2 Toegankelijk voor iedereen

Zwembaden zijn niet alleen plaatsen voor recreatie en sport, maar ook voor gezondheid, sociale interactie en welzijn. Het aanbod van exploitanten en zwemverenigingen zorgt ervoor dat Amsterdammers naar het zwembad komen. Het zwembad en het aanbod moet daarom toegankelijk zijn voor alle Amsterdammers. We geven extra aandacht aan de Amsterdammers die ons daarbij het hardst nodig hebben.

Toegankelijkheid kent verschillende onderdelen: • Financiële toegankelijkheid: de mate waarin het zwemaanbod (zowel via een vereniging als vrij zwemmen) betaalbaar is. • Fysieke toegankelijkheid: de bereikbaarheid, betreedbaarheid en bruikbaarheid van sportaccommodaties en de veiligheid ervan. • Informatie toegankelijkheid: de vindbaarheid van het zwemaanbod, de diverse regelingen en communicatie daarover. • Sociale toegankelijkheid: de bejegening door de aanbieder, de sociale veiligheid en een inclusief aanbod.

Financiële toegankelijkheid Alle Amsterdammers moeten gebruik kunnen maken van de gemeentelijke zwembaden, ongeacht hun inkomen of dat van hun ouders. Zwemmen is een relatief dure sport. Daarom is het niet voor elke Amsterdammer vanzelf­ sprekend om te zwemmen. Met financiële maatregelen zorgen we ervoor dat alle Amsterdammers de (financiële) mogelijk­ heden hebben om te kunnen zwemmen. Zodat zwemmen voor iedereen toegankelijk is.

20

2 Toegankelijk voor iedereen | Agenda Zwemmen 2025-2028

21

tarieven waarvoor het badwater wordt verhuurd, zijn ze hoog in vergelijking met andere sporten in de stad. Dat zien we terug in de contributie die zwemverenigingen aan leden vragen en maakt het voor verenigingen lastig om aanbod voor specifieke doelgroepen te ontwikkelen. De hoge contributie zorgt er ook voor dat zwemmen een dure sport is. Daarom onderzoeken we mogelijkheden om de maatschappelijke verhuurtarieven voor badwater te verlagen.

Wat willen we bereiken? Zwemmen is betaalbaar voor alle Amsterdammers.

Hoe gaan we dat bereiken? Entreetarieven zwembaden De gemeentelijke zwembaden moeten een laag­ drempelige voorziening voor alle Amsterdam­mers zijn, daarom houden we de entreetarieven van de zwembaden betaalbaar. De toegangsprijs is in al onze zwembaden hetzelfde en wordt jaarlijks verhoogd op basis van de consumentenprijsindex (CPI). Alleen het De Mirandabad heeft een hogere toegangsprijs in verband met de vele recreatieve faciliteiten.

De toegangsprijs is niet voor alle Amsterdammers betaalbaar. Daarom kunnen inwoners met een Stadspas gebruik maken van de stadspasactie om 3 keer per week voor 1 euro te zwemmen. Maatschappelijke verhuurtarieven badwater Voor verhuur van zwemwater aan verenigingen en maatschappelijke organisaties hanteren we in alle gemeentelijke zwembaden hetzelfde maatschappelijke tarief.1 Hoewel deze verhuur­ tarieven veel lager liggen dan de commerciële

1 Hierbij geldt een maximum van 30% van de gehuurde uren badwater die aan zwemles besteed mogen worden om in aanmerking te komen voor het maatschappelijk verhuurtarief. Zwemlessen voor kinderen met een beperking tellen hierbij niet mee.

Sportvergoeding contributie De contributie voor zwemverenigingen is voor veel kinderen en jongeren te hoog. Daarom vergoeden we vanuit de sportvergoeding Jeugd de contributie voor kinderen/jongeren tot en met 17 jaar oud die leven onder de armoedegrens. Via deze vergoeding kunnen jongeren die enthousiast zijn over zwemmen als sport toch lid worden van een Amsterdamse zwemvereniging. Komende jaren onderzoeken we hoe we deze vergoeding meer onder de aandacht kunnen brengen. Maximumtarief zwemles De tarieven voor reguliere zwemlessen (niet JFSCA) zijn niet overal in de stad hetzelfde. Omdat we niet willen dat het gemeentelijke badwater gebruikt wordt om grote winsten op zwemlessen te maken en omdat we zo min mogelijk ongelijkheid in de stad willen, onderzoeken we of we een maximumtarief kunnen stellen voor zwemlessen die in onze gemeentelijke baden worden aangeboden.

2 Toegankelijk voor iedereen | Agenda Zwemmen 2025-2028

22

Fysieke toegankelijkheid Voor een groot aantal Amsterdammers met een beperking is zwemmen en bewegen in het water zeer geschikt om bij te dragen aan hun welzijn en gezondheid. Om Amsterdammers met een beperking te kunnen laten deelnemen aan het zwemaanbod moeten de zwembaden (fysiek) toegankelijk zijn voor de doelgroep.

Wat willen we bereiken? In elke windrichting is een zwembad dat volledig (fysiek) toegankelijk is voor alle Amsterdammers, in het bijzonder Amsterdammers met een beperking. De andere zwembaden zijn minimaal rolstoeltoegankelijk.

Hoe gaan we dat bereiken? Zwembaden met Zorgprofiel Vanaf 2025 krijgt elk zwembad een profiel (zie hoofdstuk ‘Gemeentelijke Zwembaden’). Het De Mirandabad (Zuid), Noorderparkbad (Noord) en SportPlaza Mercator (West) hebben een zorgprofiel. Bij de realisatie van een nieuw overdekt zwembad in Oost krijgt ook dit bad een zorgprofiel. In elk deel van de stad is dan een zwembad waar mensen met een beperking terecht kunnen. Tot aan de opening van het nieuwe zwembad in Oost maakt Amsterdam de exploitatie van het AGO-zwembad in Diemen mede mogelijk, waardoor Amsterdammers met een beperking aan de oostkant van Amsterdam daar kunnen zwemmen.

Een zwembad met een zorgprofiel heeft een doelgroepen bad met warm water, een luie trap, een hellingbaan en alle faciliteiten om mensen met verschillende beperkingen zo normaal mogelijk gebruik te kunnen laten maken van het zwembad. In deze zwembaden worden ook meer activiteiten voor de doelgroep ingepland. We gaan de fysieke toegankelijkheid van deze drie zwembaden verder verbeteren op basis van de

aanbevelingen van ervaringsdeskundigen van Cliëntenbelang. We houden ook rekening met een toegankelijke toegangsroute naar het zwembad. Denk daarbij bijvoorbeeld aan voldoende invalide parkeerplaatsen en drempelloze stoepen. We vragen Cliëntenbelang voortaan elke vier jaar voor een schouw om te toetsen of de zwembaden voldoen aan de eisen die we stellen voor een

2 Toegankelijk voor iedereen | Agenda Zwemmen 2025-2028

23

zwembad met een zorgprofiel. Voor het nieuwe doelgroepenbad in Oost zijn in de Nota van Uitgangs­punten de eisen voor toegankelijkheid vastgelegd. Alle zwembaden rolstoeltoegankelijk We vinden het belangrijk dat alle zwembaden rolstoel­toegankelijk zijn. Daarom controleren we elke vier jaar op basis van een checklist de toeganke­ lijkheid en de voorzieningen bij alle baden zonder zorgprofiel. We zorgen er onder andere voor dat alle Amsterdamse baden een (mobiele) tillift voor transfers van de rolstoel naar een douchestoel of aankleedtafel hebben.

Toegankelijkheid van informatie We vinden het belangrijk dat de informatie over zwemmen goed te vinden is. We maken daarom de informatie over zwemmen toegankelijker en gebruiksvriendelijker.

Wat willen we bereiken? Informatie over zwemmen en de Amsterdamse zwembaden is op één plek te vinden.

Hoe gaan we dat bereiken? De komende jaren werken we ernaartoe dat alle informatie over zwemmen in Amsterdam op één plek beschikbaar is. Inwoners en professionals moeten de praktische informatie over zwemmen

op een makkelijke manier kunnen ophalen. Denk hierbij aan informatie over zwemlessen (overzicht van zwemlesaanbieders, tijden en prijzen), maar ook informatie over hoe belangrijk het is dat kinderen leren zwemmen. En we willen dat de informatie over de fysieke toegankelijkheid en het doelgroepen­ aanbod makkelijk te vinden is. De informatie moet op zo’n manier toegankelijk zijn dat iedereen, los

van zijn of haar beperking, er toegang toe heeft. Ten slotte is dit ook de plek met informatie over het zwemsportaanbod in Amsterdam en het doen van (vrijwilligers-)werk in het zwembad. Voor de toegankelijkheid van de informatie is het belangrijk dat deze, waar mogelijk, in verschillende talen wordt aangeboden. Het is van essentieel belang dat de informatie over zwemmen actueel wordt gehouden.

2 Toegankelijk voor iedereen | Agenda Zwemmen 2025-2028

Sociale toegankelijkheid en veiligheid We vinden het belangrijk dat elke Amsterdammer met plezier, veilig en zorgeloos kan sporten. Daarom zorgen we dat de zwembaden sociaal toegankelijk en veilig zijn. Sociale toegankelijkheid betekent het wegnemen van sociale barrières en discriminatie, die mensen kunnen belemmeren om volledig deel te nemen aan de samenleving. Sociale veiligheid betekent een prettige en inclusieve beweegomgeving voor iedereen. Verschillende partijen spelen een belangrijke rol in die sociale toegankelijkheid en veiligheid. Zo hebben verenigingen een rol in het creëren van een veilige omgeving (rondom hun activiteiten) en hebben zwembadexploitanten een rol in het bieden van een sociaal toegankelijk aanbod en een veilige sportomgeving voor alle Amsterdammers. Voor sportclubs in Amsterdam hebben we het Programma Veilig sportklimaat. Het doel van dit programma is om iedereen, maar vooral jeugd en Amsterdammers in een kwetsbare positie met plezier te laten sporten in een prettige en inclusieve omgeving waarin iedereen zich vrij, erkend en veilig voelt. Dit doel is breed geformuleerd. Het is bedoeld om een cultuur te stimuleren waarin gedragspatronen doorbroken worden. Alle sport­

clubs die een samenwerking met de gemeente hebben, moeten voldoen aan de drie basiseisen voor sociale veiligheid: • Alle trainers en begeleiders die met jeugd tot en met 17 jaar of andere groepen Amsterdammers in een kwetsbare positie werken, hebben een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG). • Alle trainers en begeleiders die met jeugd tot en met 17 jaar of andere kwetsbare groepen werken, moeten een gedragscode ondertekenen. • Sportclubs moeten een vertrouwenscontact­ persoon hebben die zichtbaar is op de website. Om sportverenigingen te helpen om een veilige sportomgeving te creëren, biedt de gemeente een pakket aan ondersteuningsmaatregelen, waar verenigingen gebruik van kunnen maken. Niet alleen de zwemverenigingen maar ook de zwembadexploitanten en overige partners (zoals zwemscholen) die in de baden actief zijn, spelen hierin een belangrijke rol. Momenteel is er in de zwembaden aanbod voor specifieke doelgroepen, zoals ouderen en (zwangere) vrouwen. Ook voor Amsterdammers met een beperking maken we het aanbod zo toegankelijk mogelijk. Maar aanbod alleen is niet voldoende. Het is namelijk ook belangrijk dat de zwembaden goed zijn ingericht voor deze doelgroepen. Denk bijvoorbeeld aan het blinderen

24

van de ramen tijdens het dameszwemmen. Ook het personeel heeft een belangrijke rol in de sociale toegankelijkheid.

Wat willen we bereiken? Iedere Amsterdammer voelt zich welkom en veilig in de Amsterdamse zwembaden.

Hoe gaan we dat bereiken? We vergroten de samenwerking tussen zwembad­ exploitanten en het programma Positieve Sport­ cultuur. Bijvoorbeeld door gezamenlijk relevante scholing aan te bieden. Ook zorgen we ervoor dat belangrijke partners, zoals de sportclubs en exploitanten, op de hoogte zijn van onze doelstellingen en de uitdagingen. We streven naar een open en proactieve houding van het zwembad­ personeel naar de bezoekers van de zwembaden. Iedereen moet zich welkom voelen in het zwembad. We stimuleren dat vrijwilligers en medewerkers relevante opleidingen gaan doen. Specifiek voor Amsterdammers met een beperking stimuleren en helpen we zwem­verenigingen bij het ontwikkelen van aanbod.

25 INTERVIEW

Zwemsport Amsterdam ‘Van jongs af aan ben ik al in zwembaden te vinden. Mijn moeder was één van de oprichters van de lokale zwemvereniging en gaf daar zwemles. En al snel nam ze haar kinderen mee.’ ‘Mijn broer ging waterpoloën en deed af en toe ook aan wedstrijdzwemmen. Mijn zus koos voor het relatief nieuwe kunstzwemmen. Ik volgde in haar voetsporen en lag ook al gauw met m’n hoofd onder water en de benen omhoog in het zwembad. Kunstzwemmen werd synchroon­ zwemmen en ik bereikte de nationale selectie en mocht een paar keer voor Nederland uitkomen bij wedstrijden in het buitenland. Na mijn actieve zwemloopbaan bleef ik trainingen geven totdat ik naar het buitenland verhuisde. Toen ik een paar jaar later terug naar Nederland kwam werd ik speaker bij (inter)nationale evenementen en ook bij het wedstrijdzwemmen in Amsterdam ben ik regelmatig te horen.’ ‘Het is mooi om te zien dat de Amsterdamse zwemverenigingen steeds meer samenwerken. Zo praten we over gezamenlijke uitdagingen (zoals de hoeveelheid beschikbaar badwater) en werken samen om de doorstroming vanuit de zwemlessen te verbeteren. Hier is het programma Waterhelden uit voortgekomen, dat bij diverse verenigingen wordt ingezet. Ook is er een startgemeenschap opgericht van waterpoloverenigingen, zodat alle leeftijds-

groepen meer en betere mogelijkheden hebben om te trainen en wedstrijden te spelen. En natuurlijk is er het Opleidingscentrum voor wedstrijd­ zwemmers, dat een regionale functie heeft en de doorstroming verzorgt naar de talenten- en TeamNL-groepen. Ook de opleidingen worden al een aantal jaar gezamenlijk georganiseerd.’ ‘Zwemsport Amsterdam organiseert de opleidingen voor zwemsporttrainers in Amsterdam. De afge­ lopen vier jaar zijn er ongeveer 120 trainers van zes zwemsporten binnen 10 verenigingen opgeleid op niveau 2 en niveau 3. Ook worden bijscholingen verzorgd, zowel vakinhoudelijk als pedagogischdidactisch en gericht op (sociale) veiligheid. Dankzij goed opgeleide trainers en lesgevers blijft het aanbod van zwemles en zwemtraining in Amsterdam op een hoog niveau en kunnen verenigingen hun groeiambities waarmaken. Doordat we met alle zwemverenigingen in Amsterdam samenwerken, houden we een breed en toegankelijk aanbod aan opleidingen. En we bouwen een Amsterdams netwerk op van zwem­ trainers en -lesgevers, zodat we onze samen­ werking in de toekomst verder kunnen uitbreiden.’

‘Het is mooi om te zien dat de Amsterdamse zwemverenigingen steeds meer samenwerken’ Gabrielle, Zwemsport Amsterdam

3 Sterk en vitaal sportaanbod | Agenda Zwemmen 2025-2028

26

3 Sterk en vitaal sportaanbod

We hebben stevige ambities als het gaat om zwemmen in Amsterdam. Een randvoorwaarde om deze ambities waar te maken is dat we een sterk en vitaal sportaanbod hebben op het gebied van zwemmen. Daar zorgen we voor met de hulp van onder andere de exploitanten van onze 11 gemeentelijke zwembaden en de zwemverenigingen.

zwemmen voor ouderen, dameszwemmen, babyen peuterzwemmen, zwangerschapszwemmen. • Leszwemmen: leszwemmen (kinderen, kinderen met een beperking en volwassenen), schoolzwemmen. • Verenigingszwemmen: activiteiten georganiseerd door verenigingen.2 • Overig: topsport, aquasport, sportdag scholen, overig commercieel, niet gespecificeerd.

Gemeentelijke zwembaden

Als we kijken naar de vier hoofdonderdelen zien we globaal dat de meeste uren gaan naar het individueel zwemmen en het leszwemmen.3 De verhouding tussen de inzet van uren en het totaal aantal uren waarop activiteiten in een bad worden georganiseerd, verschilt sterk per bad. Het totaal aantal uren waarop activiteiten worden georganiseerd is onder meer afhankelijk van het aantal vierkante meter badwater, de beschikbaarheid van personeel en hoeveel activiteiten er tegelijk worden gepland.

De 11 gemeentelijke zwembaden zijn belangrijke partners om onze ambities uit te voeren. We versterken de sturing op deze zwembaden om de ambities uit deze agenda waar te maken. Naast de gemeentelijke baden zijn er ook veel particuliere baden (zoals Reade, Friendship Sports Centre en zwembaden bij hotels en scholen) die in meer of mindere mate bijdragen aan onze ambities. Omdat we minder invloed hebben op deze baden betrekken we ze niet in dit onderdeel van de agenda. Wel onderzoeken we hoe deze baden nog meer kunnen bijdragen om onze ambities te realiseren. Er is maar beperkt zwembadwater en personeel beschik­baar in de 11 gemeentelijke zwembaden. Met de exploitanten werken we aan een betere program­mering in onze zwembaden, zodat we het

beschikbare zwembadwater en personeel zo efficiënt mogelijk kunnen inzetten. Daarnaast ontkomen we er niet aan om keuzes te maken voor de inzet van het zwembadwater. Huidig aanbod De gemeentelijke zwembaden bieden een gevari­ eerd aanbod aan zwemvoorzieningen en zwem­­ activiteiten. Het basisaanbod bestaat uit vier hoofd­­ onderdelen en een categorie ‘overig’: • Individueel zwemmen: banen zwemmen en vrij zwemmen. Buiten zwemmen in Amsterdamse buitenbaden laten we voor de analyse buiten beschouwing.1 • Doelgroepenzwemmen: zorgactiviteiten, zwemmen voor mensen met een beperking,

1 Buitenbaden en buiten zwemmen zijn van belang voor het individueel zwemmen, maar zijn geen onderdeel van de programmering door het gehele jaar. Daarom laten we deze hier buiten beschouwing.

In deze Agenda Zwemmen hebben we extra aan­ dacht voor leszwemmen (in het bijzonder school­ zwemmen) en zwemmen voor doelgroepen. Daarom werken we deze onderdelen verder uit.

2 Zwemlessen georganiseerd door verenigingen vallen onder het leszwemmen. 3 (zie bijlage 3 tabel 1 voor overzicht uren naar hoofdonderdeel per bad)

3 Sterk en vitaal sportaanbod | Agenda Zwemmen 2025-2028

Leszwemmen Leszwemmen is uit te splitsen in leszwemmen voor kinderen (18-), schoolzwemmen en zwemles voor volwassenen. De verdeling binnen het leszwemmen is: 67 procent leszwemmen 18-, 18 procent schoolzwemmen en 15 procent zwemles 18+.4 70 procent van het leszwemmen geeft de zwembadexploitant zelf. Zwem­scholen geven 26 procent van de zwemlessen en verenigingen 4 procent. Verenigingen en andere maatschappelijke organisaties mogen maximaal 30 procent van de tijd dat ze een zwembad huren zwemles geven om in aanmerking te komen voor het maatschappelijke huurtarief. Zwemles voor kinderen met een beperking telt hier niet in mee. Specifieke doelgroepen We willen dat onze gemeentelijke baden niet alleen een plek bieden aan jonge Amsterdammers, maar ook aan meiden en dames, ouderen en mensen met een (tijdelijke) beperking. Deze doelgroepen kunnen gebruik maken van het reguliere aanbod in de zwembaden. Voor verschillende doelgroepen is er naast het reguliere aanbod ook specifiek aanbod. Dit aanbod verschilt per zwembad.5

Afbeelding 1 Procentuele urenverdeling naar hoofdonderdeel en per categorie (exclusief buitenzwemmen) 1% 3%

Zwangerschapszwemmen

Baby-/peuterzwemmen

Mensen met een beperking

32% 34% Zorg

Ouderen zwemmen

20%

10%

Dames zwemmen

Doelgroepen Overig Verenigingen

9% Doelgroepen

5%

8% 47% Leszwemmen

Individueel zwemmen

31%

Leszwemmen

Individueel zwemmen Vrij zwemmen

Volwassen zwemles

24%

Schoolzwemmen

15%

18%

Leszwemmen 18–

Banen zwemmen

4 Zie bijlage 3 tabel 2 voor de verdeling per zwembad. 5 Zie bijlage 3 tabel 3 voor het aantal uren doelgroepenzwemmen per zwembad.

76%

67%

27

3 Sterk en vitaal sportaanbod | Agenda Zwemmen 2025-2028

Wat willen we bereiken? Het Amsterdamse zwemwater wordt optimaal gebruikt en staat in dienst van de ambities voor zwemmen.

Hoe gaan we dat bereiken? Om ervoor te zorgen dat de gemeentelijke zwembaden zo goed mogelijk worden gebruikt én bijdragen aan de ambities voor zwemmen, versterken we de sturing op de zwembaden. Regelmatig bespreken we met de exploitanten het aantal uren en het aantal bezoekers per activiteit en in hoeverre het zwembad bijdraagt aan de uitvoering van de Agenda Zwemmen. Om ervoor te zorgen dat ambities niet in de knel komen, geven we voorrang aan bepaalde activiteiten. Om recht te doen aan de verschillen tussen de zwembaden geven we de zwembaden een profiel. Prioritering Om de ambities voor de zwemvaardigheid van kinderen te realiseren, willen we dat het percentage uren dat de exploitanten voor zwemlessen en schoolzwemmen programmeren stijgt. Dit kan door creatiever om te gaan met badwater: bijvoorbeeld door meer activiteiten tegelijk in het badwater organiseren, of door andere keuzes te maken in de programmering. Voor schoolzwemmen en leszwemmen leggen we bandbreedtes vast die hoger liggen dan de huidige percentages. Hieronder valt ook leszwemmen voor kinderen met een beperking. We verzoeken de