Bijlage 1. Aanbiedingsbrief MRvNS.pdf

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Dienst Uitvoering Onderwijs T.a.v. MRvNS Postbus 30205 2500 GE Den Haag NEDERLAND

Datum Onderwerp

27 oktober 2022 Aanbiedingsbrief zienswijzen Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen

Geachte minister, Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam maakt graag gebruik van de mogelijkheid die de wet Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen (MRvNS) biedt om een zienswijze in te dienen betreffende de nieuwe initiatieven die zich voor 1 juli 2022 hebben geregistreerd bij DUO voor het stichten van een school. Dit jaar hebben vier initiatieven zich aangemeld met als vestigingsplaats Amsterdam. In de bijlage treft u voor elk van deze initiatieven een zienswijze aan. Deze zienswijzen worden u onder geheimhouding verstrekt. Het college heeft op 25 oktober jl. ingestemd met het indienen van de zienswijzen voor 1 november 2022. De zienswijze zijn ook gedeeld met de initiatiefnemers In de zienswijze ga ik in op de lokale inpassing van de initiatieven in de stad op basis van vier criteria uit de toelichting op het door de Tweede Kamer aangenomen amendement 35 050 nr 41. van de leden Westerveld en van Meenen met betrekking tot de wet MRvNS.1 Dit amendement heeft er voor gezorgd dat het recht op het inbrengen van een zienswijze door burgemeester en wethouders op nieuwe initiatieven is opgenomen in de wet MRvNS: 1. de inpassingsmogelijkheden in en gevolgen voor het bestaande onderwijsaanbod; 2. de plaatselijke demografische omstandigheden, waaronder mobiliteit en bereikbaarheid in relatie tot bevolkings- en scholendichtheid en voorgenomen woningbouw; 3.

de locaties waar het risico op onderwijsachterstandenbeleid en segregatie speelt; 4. de deugdelijkheidseisen. Zoals ook in de aanbiedingsbrief van 27 oktober 2021 bij de zienswijzen van de MRvNS 2021 is aangegeven, brengt de wet veel risico’s met zich mee die mij zorgen baren. Ik breng deze punten hieronder graag nogmaals bij u onder de aandacht.

1

Amendement 35 050 Nr 41. https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-35050-41.html

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 27 oktober 2022 Kenmerk Pagina 2 van 4

Integrale benadering onderwijsaanbod In een grote en dichtbevolkte stad als Amsterdam is de kwaliteit van het onderwijs bij uitstek gebaat bij een integrale benadering van het onderwijsaanbod. In Amsterdam zetten we in op kwalitatief goede scholen, van gezonde omvang met een leerlingenpopulatie die een afspiegeling is van de wijk. Samenwerking met schoolbesturen is daarbij essentieel. We maken met hen meerjarige afspraken over het verminderen van kleine scholen door sluiting of fusie, zodat er in elke wijk een stabiel aanbod is van voldoende omvang. Gezamenlijk stellen we ook een integraal huisvestingplan op, waarmee we afspraken rondom onderwijshuisvesting voor de aankomende jaren vastleggen. Ook voeren we samen met de schoolbesturen beleid om het lerarentekort en segregatie tegen te gaan. Dit alles is erop gericht om de kwaliteit van het onderwijs in Amsterdam voor alle kinderen te waarborgen. MRvNS brengt de kwaliteit van het onderwijs in gevaar doordat de wet aanzet tot concurrentie en initiatieven onvoldoende toetst in samenhang met het geheel aan scholen in een gemeente. Ouderverklaringen Vorig jaar heb ik aangekaart dat er initiatieven zijn die op oneigenlijke wijze handtekeningen verzamelen. Ik vind het positief dat per 1 mei jl. een regeling van kracht is die het verbied om een beloning te geven voor ouderverklaringen.

Toch zijn hiermee nog niet al mijn zorgen rondom de ouderverklaringen weggenomen. De ouderverklaringen zijn vrijblijvend en leiden niet vanzelfsprekend tot een inschrijving van de kinderen op de school. Een ouderverklaring kan worden gezien als een steunbetuiging voor het initiatief, maar dit betekent niet dat ouders voornemens zijn hun kinderen ook in te schrijven op de school wanneer deze bekostigd wordt. Daarbij speelt mee dat de straal waarin ouderverklaringen mogen worden verzameld groot is (6 km bij po en 15 km bij vo). Uit ervaring zien wij dat het voedingsgebied van scholen in de werkelijkheid beperkter is en de reisbereidheid van ouders, zeker in de po leeftijd over het algemeen genomen minder groot. 2 Uitnodigingsplicht Ander onderdeel van de wet is de uitnodigingsplicht die initiatiefnemers hebben richting bestaande schoolbesturen in het gewenste voedingsgebied. Initiatieven in de gemeente Amsterdam ontvangen binnen twee weken na het sluiten van de pre-registratie een uitnodiging van de gemeente. Ook dit jaar heeft de gemeente Amsterdam met alle initiatiefnemers individueel gesproken. Ik onderschrijf het belang van het gesprek met de gemeente, maar zeker ook het gesprek met de bestaande schoolbesturen. Het zou goed zijn als nieuwe initiatieven onderzoeken of het mogelijk is samen te werken met bestaande schoolbesturen.

Helaas heb ik moeten concluderen dat het gesprek met andere besturen in de praktijk niet altijd plaats vindt. De uitnodigingsplicht blijkt daarmee te vrijblijvend. Zienswijzen meenemen in de besluitvorming over nieuwe initiatieven De minister heeft in de motivering van het besluit aan de initiatiefnemers van MRvNS 2021 laten weten dat de zienswijze van de gemeente Amsterdam niet is meegewogen in het besluit, omdat deze niet ingaat op de wettelijke vereisten en deze daarmee geen onderdeel vormt van het toetsingskader. In de toelichting op het amendement dat er voor heeft gezorgd dat het recht op zienswijze is opgenomen in de wet stonden specifieke criteria genoemd die ingaan op de lokale context en het bestaande onderwijsaanbod binnen een gemeente. 3 Ondanks dat het amendement is aangenomen zijn deze criteria niet overgenomen in de wet. Ik wil nogmaals 2 3

Factsheet schoolmobiliteit, CROW-KPVV, Ede. Amendement 35 050 Nr 41. https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-35050-41.html

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 27 oktober 2022 Kenmerk Pagina 3 van 4

benadrukken dat ik het belangrijk vind dat juist deze criteria wordt meegewogen in het besluit tot bekostiging van nieuwe scholen. Het stemt mij daarom positief dat het ministerie van OCW de gemeente Amsterdam samen met VNG een aantal andere gemeente heeft uitgenodigd voor een reeks werksessies om de rol van gemeenten in de stichtingsprocedure te verkennen. Ik hoop dat deze sessies zorgen voor aanpassing van de huidige werkwijze en manier van toetsen van initiatieven zodat er in de toekomst een integrale afweging wordt gemaakt bij de beoordeling van aanvragen voor scholen waarin lokale factoren worden meegewogen. Gevolgen MRvNS voor de stad Net als vorig jaar vind ik het belangrijk hier te benadrukken dat ik met de mogelijke komst van nieuwe initiatieven een aantal zorgwekkende gevolgen voorzie voor het onderwijs in de stad op het gebied van segregatie, het lerarentekort, te kleine scholen en onderwijshuisvesting: 



 



Segregatie: Indien alle initiatieven het benodigde aantal ouderverklaringen krijgen, kan dit op termijn tot gevolg hebben dat omliggende scholen te maken krijgen met een meer eenzijdig samengestelde leerlingenpopulatie, dan nu het geval is. Ik zie een groter risico op segregatie in de stad als alleen nog wordt gekeken naar het aantal ouderverklaringen en onvoldoende rekening wordt gehouden met het bestaande aanbod in de stad. Deze ontwikkeling druist in tegen het kansengelijkheidsbeleid dat de gemeente voorstaat en waarbij zij zich juist richt op het tegengaan van segregatie. Lerarentekort: Elke nieuwe school heeft nieuwe leraren nodig, wat extra druk legt op het lerarentekort. Door MRvNS komen er meer nieuwe (kleine) scholen bij in stad die al kamt met een behoorlijk aantal scholen onder de opheffingsnorm. Het aantal FTE wordt daardoor verspreid over nog meer scholen. MRvNS legt daardoor extra druk op het lerarentekort. Te kleine scholen: Er is een groot risico dat er meer scholen onder de opheffingsnorm komen. Er is in Amsterdam voldoende capaciteit. Meer scholen leidt dus enkel tot een versnippering van het aanbod. Concurrentie: De kwaliteit van het onderwijs in een stad of gebied is bij uitstek gebaat bij onderlinge samenwerking en een integrale aanpak.

In Amsterdam zetten we in op kwalitatief goede scholen, van gezonde omvang met een leerlingenpopulatie die een afspiegeling is van de wijk. Samenwerking met en tussen schoolbesturen is daarbij essentieel. MRvNS kan de kwaliteit in van het onderwijs in gevaar brengen doordat de wet aanzet tot concurrentie en initiatieven onvoldoende toetst in samenhang met het geheel aan scholen in een gemeente. Druk op onderwijshuisvesting: Gemeente Amsterdam staat voor een ingewikkelde opgave op het gebied van onderwijshuisvesting. In een verdichtende stad is het vinden van een geschikte locatie een moeilijke opgave. Stijgende bouwkosten en aanvullende eisen die worden gesteld aan de gebouwen vergroten daarnaast de financiële druk op onderwijshuisveting. Het op korte termijn moeten voorzien in huisvesting stelt ons voor een lastige opgave. Voor de meeste initiatieven is er geen beschikbare onderwijshuisvesting in het door het schoolbestuur gewenste postcodegebied. Dit betekent dat de gemeente extra dient te investeren (noodunits of verbouwen kantoren o.i.d.) of dat de gemeente uitsluitend huisvesting kan aanbieden op een locatie buiten het gewenste postcodegebied. Het stichten van nieuwe scholen leidt tot een toename van het

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam



Datum 27 oktober 2022 Kenmerk Pagina 4 van 4

aantal onderwijslocaties en verdere versnippering van de overcapaciteit binnen bestaande scholen. Het leidt tot een niet efficiënte inzet van onderwijsgebouwen. IHP: In het Integraal Huisvestingplan (IHP) worden lange termijn afspraken gemaakt tussen schoolbesturen en de gemeente om een meer planmatige, duurzame en toekomstgerichte aanpak van onderwijshuisvesting mogelijk te maken. Doordat nieuwe initiatieven die positief zijn beoordeeld binnen 14 maanden moeten worden gehuisvest heeft dit direct invloed op de in het IHP gemaakte afspraken binnen een gebied en bemoeilijkt dit een lang termijnvisie op onderwijshuisvesting.

Tot slot Net als vorig jaar verzoek ik u daarom dringend om onze signalen serieus te nemen en om de lokale context in Amsterdam te betrekken bij uw besluit om de initiatieven voor een nieuwe school in Amsterdam al dan niet voor bekostiging in aanmerking te brengen. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam,

Marjolein Moorman Wethouder Onderwijs

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl