Bijlage 1.4_Overige bijlagen concept-investeringsnota NMbuurt.pdf

Ze zijn afgerond op hele eenheden, tussen haakjes staan de precieze hoeveelheden in het voorzieningenmodel, voor zover zij boven de 0,5 uit komen: 3 alles in 1 scholen met gymzaal (3,1) 1 medisch centrum (1,5) 1 kleinschalig medisch centrum (als aanvulling op medisch centrum) 1 huis van de wijk (0,6) 1 jongerencentrum (0,5) 1 buurtkamer (1,4) 1 dagbesteding (0,7) 1 cultuurcluster ‡œ‹‡†‡Ǯ• ‘”‡•ǯ˜‘‘”Š—‹•˜ƒ†‡™‹ŒǡŒ‘‰‡”‡ ‡–”—‡„——”–ƒ‡”ǡ‹•‘œ‡ suggestie om één volledig huis van de wijk te maken. Ouder Amstel heeft aangegeven, te willen werken met mobiel jongerenwerk. Jongerenwerk kan

aanvullend gebruik maken van de voorzieningen in de wijk, zoals een school voor voortgezet onderwijs en sportvoorzieningen. Daarnaast doen we de suggestie, om 1 buurtkamer te maken. Ouder Amstel heeft in haar reactie op het concept-rapport aangegeven, dat er behoefte is aan een consultatiebureau in de gemeente. Uit het voorzieningenmodel komt echter 0,2 OKT (ouder-kindteam) voor DNK. Daarom stellen we voor geen OKT op te nemen. Als OA een consultatiebureau wenselijk vindt in DNK, stellen we voor dat OA dat inbrengt in de ruimtelijke planproducten en zelf de realisatie daarvan op zich neemt. Voorzieningen voor een groter gebied Naast de buurtvoorzieningen voor het dagelijks leven van de bewoners, nemen we in dit rapport voorzieningen op die voor een groter verzorgingsgebied hebben. Dat zijn zowel voorzieningen voor de woningbouwopgave van 30.000 in het totale gebied van dit rapport, als stedelijke en regionale voorzieningen. Het betreft voortgezet onderwijs, maatschappelijke opvangvoorzieningen, en mogelijke stedelijke/regionale sportvragen. In de bestaande wijken van Zuidoost zijn al veel maatschappelijke opvangvoorzieningen. Daarom stellen wij voor, om maatschappelijke opvangvoorzieningen op te nemen in de gebieden waar nu nog niets is: de projectgebieden Amstel III, Arenapoort en De Nieuwe Kern.

Zo draagt ieder gebied zijn steentje bij aan deze voorzieningen, die van levensbelang zijn voor mensen in de meest kwetsbare periodes van hun leven. In de Nieuwe Kern gaat het dan om 2 eenheden jeugd-woon-behandellocaties en 1 noodopvang 18- (behandel/woonlocatie). Ouder Amstel geeft in haar reactie op het concept rapport aan, dat Amsterdam als centrumgemeente verantwoordelijk is voor de maatschappelijke opvangvoorzieningen: de centrumgemeenten hebben hierbij een regierol en

55

ontvangen ook de financiële middelen hiervoor. Hiervoor ligt daarom vanuit OuderAmstel geen nieuwe of aanvullende behoefte. Uit de reactie begrijpen wij, dat OA geen problemen heeft met de voorziening op zichzelf, maar dat zij de uitvoering en financiering als een taak van Amsterdam zien. Omdat dit rapport uitsluitend gaat over ruimtereserveringen, blijven de genoemde programmapunten gehandhaafd. De ruimtereservering voor maatschappelijke opvang komt voort uit het voorzieningenmodel, maar moet nog inhoudelijk worden ingevuld. Daar is nader overleg over nodig tussen Amsterdam en Ouder Amstel.

Aandachts’—–‹•ǡ†ƒ–Š‡–‘Ǯ•–‡”†ƒ•‡ǯ• Š‘Ž‡„‹‡†‡‰‡‡‡–‡‰”‡œ‡ van Ouder Amstel gaat. Afstemming tussen Amsterdam en Ouder Amstel is noodzakelijk.

Het voortgezet onderwijs is een ander wijkoverstijgend programma. Voor alle 30.000 woningen moet volgens de referentienormen gerekend worden met 2 scholen voor voortgezet onderwijs, met elk 700 leerlingen. Daarbij is al gerekend met de mogelijkheden in de huidige vo-scholen in Zuidoost. Voor de aanvullende scholen is belangrijk, dat de locatie zowel dichtbij Zuidoost als dichtbij andere wijken van Amsterdam ligt. Daar zijn de scholen ook aantrekkelijk e voor kinderen uit andere delen van de stad, die op hun 13 vaak al grote delen van de stad moeten doorkruisen op weg naar hun school. De Nieuwe Kern is daarom een goede plek. Ook kan hier goed de combinatie van onderwijs met sport worden gemaakt. Of en zo ja, hoe (als zelfstandige stichting of als nevenvestiging) een of twee scholen voor voortgezet onderwijs uiteindelijk gerealiseerd zullen worden, is nog onzeker. Ons advies is, om de ruimtereservering lang vast te houden. Het uiteindelijke aantal van 30 à 40.000 woningen is groot. ”™‘”†‡‹–‘–ƒƒŽœ‘ǯ͙͞ grote basisscholen toegevoegd waar leerlingen vandaan komen. De stad groeit.

Opgave voor commerciële voorzieningen: advies voor winkels en horeca In het BSP advies voor commerciële voorzieningen, wordt De Nieuwe Kern beschreven als een van de gebieden die zich lenen voor e‡Ǯ‹‡—™ǡ‘†‡” ˜‘‘”œ‹‡‹‰‡ Ž—•–‡”ǯǤDat cluster zou 5.100 Ȃ 5.600 m2 bvo kunnen zijn. Ruimtelijk ziet BSP twee opties: ofwel een steunpunt dagelijkse voorzieningen bij de Holterbergweg ter hoogte van de volkstuinen, ofwel het clusteren van alle voorzieningen rond station Duivendrecht. BSP adviseert om het centrum van ca 5.000 m2 in één keer neer te zetten.

Mocht er behoefte zijn aan nieuwe locaties voor voorgezet onderwijs, dan is de Nieuwe Kern een mooie plek. Omzetten van de reservering in een andere functie kan altijd nog, in de verre toekomst.

De laatste wijkoverstijgende functie die een goede plek zou hebben in De Nieuwe Kern, is de regionale sport. De Nieuwe Kern is per trein, metro, auto en bus uitstekend bereikbaar. Die kwaliteit wordt beter benut als er naast woningen, ook voorzieningen met veel bezoekers komen. Met de Ajax- en andere sportvelden in de buurt, heeft de plek al een sportprofiel. Dat kan verder uitgebreid worden.

Ook ziet BSP De Nieuwe Kern/station Duivendrecht als een plek die in aanmerking komt voor grootschalige leisurefuncties, vanwege de goede ov-bereikbaarheid en de reeds aanwezige kwaliteiten en/of stadsdeeloverstijgende functies. Uitbreiding functie Dagelijkse boodschappen Niet-dagelijks Horeca

De Nieuwe Kern 2.500 700 1.200 Ȃ 1.700

Leisure (waaronder dienstverlening Health & Beauty) Totaal

700

56

5.100 Ȃ 5.600 m2 bvo

Toelichting

Afhankelijk van basis- of plusscenario

Samengevat programma advies voor De Nieuwe Kern: Programma maatschappelijk

aantal

M2 per functie

Locatie specifiek

Alles in 1 basisschool Medisch centrum Kleinschalig medisch centrum

3 1 1

3.800 m2 bvo per alles in 1 school 900 200

Verspreid over woongebied. Bij winkelcentrum of bij sport Elders in de wijk, bijvoorbeeld bij sport als andere centrum bij winkelcentrum komt In de wijk, of bij sport Mobiel jongerenwerk bij centrum of bij sport Afhankelijk van soort: in de loop, op bijzondere plek, etc In de wijk

Overig / specifiek Of 1 groter medisch centrum

Huis van de wijk 1 500 Voorstel voor bundeling. Zie onder tekst Ǯ’‰ƒ˜‡˜‘‘”ƒƒ–• Šƒ’’‡Ž‹Œ‡˜‘‘”œ‹‡‹‰‡ǯ Jongerencentrum** 1 350 Dagbesteding 1 200 Kunst en cultuur 1 1125 Buurtkamer regulier 1 150 Programma sport Sportpark NTB NTB Openbare sport* 4.500 m2 Bij scholen en mogelijkheden volkstuinparken onderzoeken Detailhandel / horeca / werken Detailhandel 3.200 m2 Bij station of bij Holterbergweg/volkstuinen Horeca 1.200 - 1.700 m2 Bij centrum en bij leuke plekken: volkstuinen? Werkfuncties PM Bovenwijks programma Woon-behandel jeugd 1 200 Rustige plek Noodopvang 181 300 2 Vo-scholen 2 7.264 Bij sport en ov en dichtbij elkaar Kunst en cultuur stedelijk niveau 900 * Openbare sport: exclusief speelplekken. In de verdere uitwerking van het ontwerp kan bekeken worden in hoeverre een speelplek met een sportkarakter als sportplek telt (bijvoorbeeld een skateplek), en andersom; * Ouder Amstel wil werken met mobiel jongerenwerk. Omdat ook mobiel jongerenwerk ruimte kost, hebben we vooralsnog de metrage uit het voorzieningenmodel opgenomen.

57

Vervolg voor De Nieuwe Kern voor maatschappelijke voorzieningen ˜‡‡Ž‰‡˜ƒŽŽ‡‘–—‹–Š‡–˜‘‘”œ‹‡‹‰‡‘†‡Ž†ƒ–‡”ǮŠƒŽ˜‡ǯǡ‘ˆ‘‰Ž‡‹‡”‡ delen van, voorzieningen berekend worden op basis van het aantal woningen en het gehanteerde woonmilieu (gemengd stedelijk). In die gevallen is een nadere afweging nodig, waarbij de voorzieningen in de directe omgeving moeten worden meegenomen. Omdat het dan gaat om specifieke voorzieningen in Ouder Amstel, is het o.i. gewenst dat de onderbouwing om een voorziening naar

boven of naar beneden af te ronden, door Ouder Amstel wordt geleverd. Ouder Amstel heeft immers het beste zicht op de huidige bestaande voorzieningen (en de demografische ontwikkeling binnen de gemeente en dus het toekomstperspectief van bestaande voorzieningen) in de directe omgeving, die een rol kunnen gaan vervullen voor de toekomstige bewoners van DNK en ABPZ.

Voorzieningenkaart De Nieuwe Kern

58

7.6

Amstel Businesspark Zuid

In Amstel Businesspark (ABPZ) wordt gerekend met een programma van circa 2.000 woningen. Net zoals de Nieuwe Kern, ligt ABPZ in de gemeente Ouder Amstel. Daarom is het destijds geen onderdeel geweest van de Uitvoeringsagenda Maatschappelijke voorzieningen Zuidoost. Er is een aparte uitdraai van het Amsterdamse voorzieningenmodel gemaakt voor dit gebied. Net zoals bij de Nieuwe Kern, geldt ook hier dat de gemeente Ouder Amstel en Amsterdam zijn overeen gekomen dat voor het voorzieningenprogramma de Amsterdamse referentienormen worden gehanteerd. Voor de Amsterdamse deelgebieden in dit rapport, is in de Uitvoeringsagenda Zuidoost voor het voorzieningenprogramma een afweging gemaakt met bestaande voorzieningen in de Bijlmer en Gaasperdam: als daar nog veel ruimte in is, heeft dat invloed op het programma van aanvullende voorzieningen. Voor ABPZ moet die slag voor de maatschappelijke voorzieningen nog worden gemaakt. Het gaat met name om bestaande voorzieningen in Duivendrecht. Kennis over de bestaande voorzieningen is daarbij belangrijk. Daarom gaan wij er van uit dat Ouder Amstel deze verdiepingsslag maakt.

Opgave voor maatschappelijke voorzieningen Uit de voorzieningentabel voor de 2000 woningen in het Amstel Businesspark zuid komt het volgende programma voor maatschappelijke voorzieningen: - 1,4 alles in 1 school Ȃ we nemen er 2 op, in afwachting van afstemming met Duivendrecht; - Gymzaal; - 0,9 Behandel/woonlocatie jeugd: daarvan nemen we er één op; - 0,7 1e lijnszorg en apotheek: we nemen er 1 op, maar moet qua grootte afgestemd worden met Duivendrecht; - 1 opvanglocatie: we nemen er 1 op; - 0,6 Buurtkamer: We nemen 1 buurtkamer op.

Alles in 1 basisscholen Het aantal van 2 alles in 1 scholen is voorlopig. In een ambtelijke reactie heeft Ouder Amstel aangegeven, het aantal van 2 basisscholen aan de hoge kant te vinden gezien het woonmilieu dat waarschijnlijk in ABPZ wordt gerealiseerd. Echter, in de referentienormen voor voorzieningen zijn verschillen in woonmilieus al verdisconteerd. Ook kan het woonprogramma de komende jaren wellicht nog wijzigen. Een ruimtereservering voor een school kan altijd worden omgezet naar iets anders, als een school niet nodig is. Omgekeerd is dat veel moeilijker. Wel is, zoals eerder gezegd, voor DNK en ABPZ geen afweging gemaakt t.o.v. bestaande voorzieningen. Als er in de nabijheid (Duivendrecht) basisscholen zijn die ruimte hebben of ruimte kunnen maken, kan die ruimte worden ingezet voor de vraag vanuit ABPZ. Zoals eerder gezegd, moet die slag voor de projectgebieden binnen de gemeente Ouder Amstel (DNK en ABPZ) nog worden gemaakt. ABPZ is een zeer complex gebied omdat het een transformatiegebied is, en omdat de A10 en de 300-metercontouren vanwege de luchtkwaliteit de mogelijkheden voor nieuwe scholen beperken. Ook spelen er risicocontouren van spoor en weg, geluidszones van spoor en weg. Eventuele leegstand en groeimogelijkheden op scholen in de nabije omgeving zijn daarom zeker de moeite waard om te onderzoeken.

Maatschappelijke opvang De ruimtereservering voor maatschappelijke opvang komt voort uit het voorzieningenmodel, maar moet nog inhoudelijk worden ingevuld. Daar is nader overleg over nodig tussen Amsterdam en Ouder Amstel. Ouder Amstel heeft in haar reactie op het concept rapport aangegeven, dat Amsterdam als centrumgemeente verantwoordelijk is voor de maatschappelijke opvangvoorzieningen: de centrumgemeenten hebben hierbij een regierol en ontvangen ook de financiële

59

middelen hiervoor. Hiervoor ligt daarom vanuit Ouder-Amstel geen nieuwe of aanvullende behoefte. Dit rapport gaat uitsluitend over de ruimtereserveringen, waaronder een goede spreiding van voorzieningen op projectoverstijgend niveau. Over financiering van †‡œ‡˜‘‘”œ‹‡‹‰‡‘‡–‘˜‡”Ž‡‰’Žƒƒ–•˜‹†‡–—••‡ǯ†ƒ‡OA.

(Kroonenberg locatie). De bestedingen van bewoners aan de noordkant van Amstel Business Park Zuid zullen volgens BSP logischerwijs toevloeien naar deze locatie. Dat betekent dat voor Amstel Businesspark zuid geen rekening gehouden hoeft te worden met een ruimtereservering voor detailhandel. Wel zou o.i. ruimte moeten zijn voor horeca, met name aan het water, en zeker als er watersport ontwikkeld kan worden.

Opgave voor commerciële voorzieningen: advies voor winkels en horeca Tweeduizend woningen is te weinig voor een zelfstandig winkelcentrum. Bovendien ligt Amstel Businesspark Zuid niet ver van bestaande voorzieningencentra. BSP adviseert om voor het totale gebied Overamstel/Amstel Businesspark zuid één winkelcentrum te ontwikkelen, in het Amstelkwartier. Daarvoor ziet BSP drie potentiële locaties: Amstelkwartier fase 2, 3 en locatie Leonard Lang complex Samengevat programma advies Amstel Business park Zuid Programma maatschappelijk Alles in 1 basisschool

aantal 2

Medisch centrum Buurtkamer regulier Programma sport Openbare sport Georganiseerde sport

1 1 2.o00 m2 0 (watersport telt niet mee voor sportnorm)

Detailhandel / horeca / werken Detailhandel Horeca Bovenwijks programma Woon-behandel jeugd Maatschappelijke opvang

1 1

M2 per functie 4.000 m2 bvo per alles in 1 school 900 150

Locatie specifiek afstemmen met capaciteit Duivendrecht, zowel qua aantal (wellicht minder nodig) als locatie Afstemmen met voorzieningen Duivendrecht In de wijk

PM

Eventueel op daken (zoekgebied) Watersport, dus aan/in water Eventueel sport op daken (zoekgebied)

geen PM

Buiten plangebied Afhankelijk van uitwerking gebied, mogelijkheid in ieder geval bij watersport

200 PM

Rustige plek

Overig / specifiek

Moet nog worden uitgewerkt

60

Voorzieningenkaart Amstel Business park Zuid

61

8. Zuidoost in 2040 Een goede ruimtelijk-programmatische structuur is méér is dan een plek geven aan losse voorzieningen. Om van Zuidoost, aan beide zijden van het spoor, één stad te maken in plaats van twee wijken, is het geheel van plekken, routes en functies belangrijk. Als je ergens iets te zoeken hebt (en je hebt de mogelijkheden), ga je er wel heen. Dat zal in de loop van de jaren moeten groeien, zoals dat in veel buurten in Amsterdam met nieuwe ontwikkelingen het geval is. Wij denken dat de programmering die in dit rapport is voorgesteld, heel veel mogelijkheden geeft. De combinatie van bestaande en nieuwe voorzieningen heeft een grote rijkdom: binnen één stadsdeel zowel naar de Gaasperplas als naar Ajax te kunnen gaan, naar vele sportaccommodaties, naar levendige plekken met cultuur en horeca, naar een regionaal winkelcentrum, maar ook naar twee maneges, een camping en verschillende poptempels, is wel heel bijzonder. Het plaatje is compleet als we dat kunnen verrijken met een goede ruimtelijke structuur van dagelijkse voorzieningen in de buurten en met een betere menging van wonen en werken. Op de kaart op pagina 63 zijn alle maatschappelijke voorzieningen verzameld die nodig zijn voor de 30.000 nieuwe woningen.

Op de kaart op pagina 64 zijn de oude en de nieuwe plekken in Zuidoost te zien die ’”‘‰”ƒƒ–‹• Š‹‡–•‡š–”ƒǯ•–‡„‹‡†‡Š‡„„‡Ǥƒ–ƒ˜ƒ”‹´”‡˜ƒ‡‡ kinderboerderij tot grootschalige leisure. De conclusie is, dat Zuidoost ruimtelijk programmatisch een enorm rijk en gevarieerd stadsdeel is. Verderop in dit hoofdstuk beschrijven we aan de hand van een dag uit het dagelijks leven van acht bewoners, hoe zij zich in 2040 ruimtelijk door het stadsdeel kunnen bewegen. De één heeft een leven dat zich (vrijwel) geheel afspeelt in de eigen buurt, de ander is georiënteerd op de hele wijk of de stad in zijn geheel, en voor sommigen is hun woonomgeving niet meer dan een uitvalsbasis voor een dagelijks leven dat letterlijk grenzen overschrijdt.

62

63

Zuidoost in 2040: plekken met een buurtoverstijgende betekenis

64

Acht bewoners in 2040 Wouter (24), 18 mei 2040 Wouter gooit de laatste dingen in zijn tas. Hij moet opschieten, anders mist hij de treinen die aansluiting hebben op de laatste bus naar Jubbega op vrijdagavond. Hij gaat naar zijn ouders, zoals eens per kwartaal. In het begin ging hij vaker, toen hij net was komen wonen in de woningen voor leraren tussen het Anton de Komplein en het Mandelapark. Maar tegenwoordig komen zijn ouders vaker naar de Bijlmer dan dat hij naar Friesland gaat. Langzaam maar zeker heeft hij hier een leven opgebouwd. Te beginnen met ‡‡’ƒƒ” ‘ŽŽ‡‰ƒǯ•˜ƒ†‡‡Ž•‘ƒ†‡Žƒ„ƒ•‹•• Š‘‘ŽƒƒŠ‡–’ƒ”Ǥ™‡‡ daarvan wonen ook in Zuidoost. Toen hij begon te dromen over verhuizen naar Amsterdam, zag hij het helemaal voor zich: lange avonden en nachten in cafés en clubs in de binnenstad, een kamer aan de gracht. Hij kwam er al snel achter dat het anders zou lopen. Maar tot zijn verrassing vindt hij het prima zo. De binnenstad is dichtbij met de metro die in het weekend 24 uur rijdt. En er is veel meer in de buurt dan hij had durven dromen. Zijn keuken blijft vaak ongebruikt.

Hij weet alle goedkope eettentjes te vinden: aan het Bergwijkpad, in de nieuwe World of Food bij de Arena, aan het Anton de Komplein en op zijn favoriete plek, de brouwerij met eetcafé naast de IKEA, waar je vanaf het dak zicht hebt op de halsbrekende toeren die jongeren uithalen op het grote skatepark daar. Als hij weer genoeg geld heeft gespaard, koopt hij vaak kaartjes voor optredens en voorstellingen, in de binnenstad, de podia in het Arenagebied en het Bijlmertheater. Of hij gaat naar de club bij de brouwerij. Hij hoort wel eens verhalen, dat het spoor vroeger een grote scheiding was in de wijk, en †ƒ–‡•‡‹‡–•Ǯƒƒ†‡ƒ†‡”‡ƒ–ǯ–‡œ‘‡‡Šƒ††‡Ǥƒƒ” kan hij zich helemaal niets bij voorstellen. Wouter pakt zijn tas, hij gaat het redden.

Graciëlla, (42), 19 mei 2040 Graciëlla haalt de was uit de wasmachine. Het vaste zaterdagochtendritueel. Ze hoort de kinderen in de woonkamer spelen. Zo meteen brengt ze Issa naar urban dancelessen aan het Anton de Komplein. Wendel kan zelf inmiddels met de fiets naar hockey, hier dichtbij onder het spoor door in het centraal park Gaasperdam. Hij heeft er lang over gedaan om een sport te kiezen. Gelukkig kon hij de eerste jaren op het sportpark verschillende sporten beoefenen. Hij heeft gebeeballd, gehockeyd, gevoetbald en getennist. Uiteindelijk is de keuze op hockey gevallen. Graciëlla heeft zin in de dag. Het is mooi weer, ze gaan met de fiets. Door het Mandelapark, waar de vele bomen in een lichtgroene voorjaarstooi staan. Als Issa aan het dansen is, snelt Graciëlla naar de bibliotheek aan het Anton de Komplein. De bibliotheek staat er nu tien jaar, Graciëlla zou er liefst elke dag heen gaan. In een hoek is een ruimte ingericht als dependance van het •Žƒ˜‡”‹Œ‹•–‹–——–‘’Š‡–ƒ”‹‡–‡””‡‹Ǥ”Šƒ‰‡ˆ‘–‘ǯ•™ƒƒ” ”ƒ ‹´ŽŽƒ‘‘‹– aan zal wennen. Er staan computers waarop je geholpen wordt bij het onderzoeken van de geschiedenis van je eigen familie. Het heeft voor Graciëlla een wereld geopend die haar boos, verdrietig maar ook trots op haar weerbare voorouders maakt. Twee eeuwen lijkt lang geleden, maar als het je familie is, zo dichtbij.

Na drie kwartier speuren en een koffie in de koffiehoek, haalt Graciëlla Issa op. Die is nog aan het dansen, zo vrij als een vogel. Anan (45) en Amma (45) 19 mei 2040 De deur van de kapperszaak valt dicht. Weer een tevreden klant erbij. Anan is moe. Het was hard werken deze week, zoals alle weken. Een van zijn medewerkers was ziek, dus ze moesten met zijn allen flink aanpoten

65

vandaag. Ondanks zijn vermoeidheid, geniet Anan van zijn werk. Het is altijd gezellig en vrolijk in de zaak. En hij hoeft bijna alleen de straat over te steken, vanuit hun laagbouwwoning in de kruidenbuurt. Veel van zijn vrienden, net zoals hij allemaal opgegroeid in de Bijlmer, komen op zaterdag langs voor een knipbeurt, soms met hun kinderen. Zijn kapperszaak, 20 jaar geleden begonnen in een container aan de Karspeldreef, is een groot succes. Door de week is het rustiger. Maar sinds de mensen van de werkruimten in de omgeving hem weten te vinden voor een snelle knipbeurt overdag, gaat het ook op die dagen voorspoedig. Amma belt hem. Ze is in de kerk in Bullewijk, voorbereidingen aan het treffen voor de viering morgen, samen met de andere vrijwilligers. Morgen is er na de dienst eten in de gemeenschappelijke ruimte achter de kerk. Anan verheugt zich er op. Morgen is het nog steeds mooi weer. Misschien na de dienst nog even met de kinderen naar de kinderboerderij in de Bijlmerweide. Anan bedenkt opeens dat hij, als peuter van de andere kant van de wereld gekomen, nu zijn wijk bijna niet meer uit hoeft. De Bijlmer is zijn wereldstad.

gevoel van trots, maar ook van weemoed, heimwee naar de tijd dat de Gaasperplas nog helemaal van de buurt leek. Twee jaar nadat Teresi weduwe was geworden, heeft zij haar eengezinswoning in Gein verruild voor een gloednieuw appartement tussen de A9 en het planetarium. Vanuit de zevende verdieping heeft ze een prachtig uitzicht. De woningen konden pas gebouwd worden toen door elektrisch rijden de luchtkwaliteit veel beter en het verkeer veel stiller waren geworden, heeft Teresi begrepen. Morgen doet Teresi weer mee met de natuurwerkgroep, die een deel van het Floriadeterrein bijhoudt. Straks gaat ze daarvoor iets lekkers halen in winkelcentrum Reigersbos. Ook dat is enorm veranderd. Dat het niet verdubbeld is, zoals jaren geleden voorspeld, komt door het internetwinkelen. Maar toch is de verandering groot. Het jongerencentrum, de terrasjes aan de Snellewaardgracht, het kleine podium dat er na lang vijven en zessen is gekomen, de winkeltjes aan de verlaagde Reigersbosdreef, het hotel bij de metro en de World of Vintage in een tijdelijk gebouw dat in 1 dag uit de 3-d printer is getoverd, het centrum heeft er een gedaanteverwisseling mee ondergaan. Jammer alleen dat er geen Dille en Kamille in zit, denkt Teresi, moet ik toch nog naar de stad. Gaaspie is voor haar uit gerend. Ze roept hem, hij moet aan de lijn. Daar staan tegenwoordig bordjes voor in het park.

Teresi (69) 19 mei 2040 De hond loopt blaffend naar de voordeur. Hij weet hoe laat het is: tijd voor de wandeling over het Floriadeterrein aan de Gaasperplas. Teresi pakt de hondenriem. Vandaag heeft ze alleen tijd voor een kort rondje. Hun vaste stek, het café restaurant met uitzicht op de plas, gaat helaas niet lukken. Teresi zit er vrijwel dagelijks, maar wel met gemengde gevoelens. Eigenlijk e vind ze het te groot, zeker in combinatie met het museum voor 21 eeuwse kunst dat er achter staat, tussen de metro en het restaurant. Het trekt veel mensen van buiten Gaasperdam. Gezinnen met kinderen die een bezoek aan het museum combineren met een middag bij de waterspeelplaats. Internationale toeristen met hun fototoestel in de aanslag. Het geeft een

Dshaun (21) 19 mei 2018 Zijn skateboard klettert op de grond als zijn telefoon gaat. Dshaun neemt op. Het is Kiki, die vraagt of hij met Joep en haar mee gaat naar het skatepark bij IKEA. Ja, daar heeft hij zin in. Bovendien komt een gratis activiteit hem nu niet slecht uit. Het is allemaal nieuw voor hem, zelf zijn huur en zijn eten en drinken betalen, weg bij zijn moeder en zusjes in de Dapperbuurt. Zijn studiegeld is snel op. Maar wat is hij blij met zijn kleine woning in Amstel III. Na zijn opleiding op het Eberhard van der Laancollege in de schaduw van de

66

Johan Cruijffarena, had hij het liefst meteen woonruimte voor zichzelf gevonden. Amstel III was bekend terrein, met het skatepark bij de IKEA, en de klasgenoten die er al met hun ouders woonden. Geweldig dat hij daar een huisje kon huren. Gaandeweg heeft hij het hele stadsdeel verkend, op zijn hardloopschoenen vanuit zijn huis , op zijn skateboard, met de surfplank van vrienden. Hij kan sowieso niet stil zitten. Heeft zijn eigen tafel getimmerd in de buurtwerkplaats om de hoek. Hij is blij dat hij een seizoenskaart van Ajax bij elkaar heeft gespaard vorig jaar. Afgelopen zondag zijn ze kampioen geworden in Eindhoven, PSV werd met 4-0 weggespeeld. Morgen is de huldiging, in zijn eigen buurt, hij kan er lopend heen! Gelukkig is het gratis.

crisisjaren 2028-2035, en een jaar geleden weer verkocht. Wat is Reigersbos duur geworden! Ha, hij ziet de tassen. Zoals vrijwel iedereen laten ze de boodschappen tweemaal per week bezorgen in de buurtkoelcel aan het eind van de straat. En dan op zaterdag lekker naar de markt op het Anton de Komplein voor de verse groenten en specerijen, voor de recepten van zijn oma. Hij verheugt zich op het koken én op het eten. Wiesje (18) 18 mei 2040 Wiesje zet de eyeliner nog eens aan. Het is vrijdagavond, ze wil zo snel mogelijk weg uit dit saaie gat. Gelukkig is er dit weekend een Dead Metal festival net over de grens in Duitsland, waar godzijdank meer kleurrijke mensen komen dan die brave burgers hier in de buurt. Natuurlijk is ze blij met haar kamer in de woon-jeugdopvang. Thuis was het niet meer te harden, het was iedere dag oorlog tussen haar en haar ouders, die trouwens met elkaar ook altijd in oorlog waren. De situatie is volledig uit de hand gelopen. Gelukkig heeft ze nu eindelijk een plek voor zichzelf. Een saaie plek weliswaar, kennelijk heeft een of andere mislukte psycholoog of planoloog ooit bedacht dat dit voor jongeren het beste was. Maar alles is beter dan thuis of onder een brug. Wiesje kijkt uit het raam: de saaie buren gaan saaie boodschappen doen. Daarna gaan ze vast met hun boot hier in de buurt een saaie boottocht maken over de eentonige Amstel.

Pfff, dan is haar leven een stuk boeiender. Zij zal nooit zo worden!

Eroll (36) 19 mei 2040 Eroll zucht. Waar zijn de boodschappentassen nou weer? Het verbaast hem hoe snel Melda en hij met de kinderen hun nieuwe huis in Ouder Amstel, bij station Duivendrecht, weer vol hebben gekregen met troep. Hij doet vandaag de boodschappen, dat is vaste prik op zaterdag, als Melda met de tweeling naar de voetbalclub in de D-buurt gaat. Er is hier om de hoek ook een voetbalclub, maar de sfeer van de vereniging in de D-buurt sprak ze meer aan. Gelukkig zitten Jasmin en Nelson in één team, dat scheelt logistiek een hoop. Het liefst was Eroll in Reigersbos blijven wonen, waar hij geboren en getogen ‹•ǡœ‹ŒǮ†‘”’‹‡ǯǤƒƒ”Š—˜‘”‹‰‡Š—‹•†ƒƒ”™‡”†˜‡‡Ž–‡”ƒ’‡Š‹‡”™ƒ•‡‡ groter aanbod aan grotere woningen. En ach ja, wonen aan de Sjaak Swartstraat is ook niet verkeerd, al is het officieel in Ouder Amstel. Het is de tweede keer dat Eroll Reigersbos heeft verlaten. 16 jaar geleden vertrok hij als jonge starter naar Amstel III, naar zijn eerste huurwoninkje. Die zou passen in hun huidige slaapkamer. Het appartement aan de verlaagde Reigersbosdreef was een gouden tussenstap. Gekocht in het begin van de

Casper (28) en Lennart (30) 19 mei 2020 Vandaag worden Casper en Lennart weer eens samen wakker. Dat gebeurt niet dagelijks, met Caspers nieuwe baan in Madrid. Lennart heeft daarom hun nieuwe woning mogen kiezen. Het werd dit appartement met ver uitzicht in Arenapoort. In eerste instantie vanwege het uitzicht en het goede openbaar vervoer. Voor Casper zijn dat de belangrijkste kwaliteiten

67

gebleven. Als hij er is in het weekend, gaat hij het liefst naar de binnenstad. Maar Lennart voelt zich ook in de wijk steeds meer thuis. Tot groot vermaak van Casper, heeft hij zich op de stadslandbouw in de wijk gestort. Hij is actief in het netwerk van de stadslandbouwers: de hopplantage op het dak van de A9, de bakken op de daken van Amstel III, de boomgaard en groentetuinen bij Provinciale weg 22. Recent hebben ze de samenwerking gezocht met kinderboerderij het Brinkie in Gaasperdam, waar sinds de aanleg van de sportvelden ook de schooltuinen heen zijn verhuisd. Soms voelt hij zich een halve boer, maar wel een die woont in een torenflat.

68

9.

Aanbevelingen en vervolg

x

In dit rapport staat de ruimtelijke opgave beschreven voor maatschappelijke voorzieningen (inclusief sport), commerciële voorzieningen (detailhandel, horeca, 3 dienstverlening, leisure) en religie . Bijna alle voorzieningen hebben een plek gekregen. Omgekeerd, hebben we voor plekken in Zuidoost programmatische voorstellen gedaan. Een aantal onderwerpen vragen verdere uitwerking. Daarnaast bevat dit rapport wel ruimtelijke claims, maar staan de voorzieningen er daarmee nog niet. Er moeten afspraken gemaakt worden over het traject om de voorzieningen te realiseren en te vullen, en over de verdeling van verantwoordelijkheden binnen dat traject.

x

‘‘”œ‹‡‹‰‡’”‘‰”ƒƒǯ•œ‹Œ‹‡–•–ƒ–‹• ŠǤ‹Œ˜‡”ƒ†‡”‡ƒŽ•(het tempo van woningbouw) wijzigt, als er nieuwe wettelijke eisen gaan gelden of als er maatschappelijke ontwikkelingen zijn. Daarnaast spelen veranderingen in mobiliteit, en de daarmee samenhangende lucht- en geluidskwaliteit, een rol. En last but not least kunnen opgaves veranderen door wijzigingen in het Amsterdamse sectorale beleid. De woningbouwaantallen in Zuidoost blijven in beweging. De woningbouwplanning is bepalend voor de programmering van voorzieningen, maar ook voor de financiering van gebouwen, exploitatie en programmering.

x

x

Monitoring en evaluatie van deze Voorzieningenstudie Zuidoost, De Nieuwe Kern en Amstel Business Park Zuid zijn noodzakelijk.

x

We willen daarom eindigen met de volgende aanbevelingen voor een vervolg:

x

3

Religie is geen overheidsvoorziening. Maar het heeft voor veel bewoners van Zuidoost een grote betekenis. Daarom nemen we in dit rapport ook reserveringen op voor religieuze ruimten.

x

69

We stellen voor om een ontwikkelingsstrategie op te stellen voor alle maatschappelijke voorzieningen. Voor sportvoorzieningen moet een aparte strategie worden opgesteld i.v.m. de complexiteit van de ruimtelijke inpassing en afspraken over verantwoordelijkheden en financiering; Dit rapport gaat alleen over ruimtereserveringen. Voor de vervolgstap, het inpassen van voorzieningen, combinaties van voorzieningen, relatie met de openbare ruimte, is het belangrijk dat er vanuit verschillende directies en interdisciplinair (stedenbouw, planologie, team MV, Sport&Bos, openbare ruimte ontwerp) wordt samengewerkt. Daarbij moeten s–‡†‡Ž‹Œ‡’”‘‰”ƒƒǯs, zoals Bewegende Stad en Age Friendly City in het ontwerp worden meegenomen. Datzelfde geldt voor de informatie uit de diverse themastudies over voorzieningen (zoals bijvoorbeeld Ruimte voor Zorg en Ruimte voor Onderwijs). We stellen voor een aanpak met interdisciplinaire ateliers bij de verschillende planvormingsstappen; Nog op te lossen programmapunten waarvoor nog niet (volledig) locaties zijn gevonden: zwembad, sporthallen, basisscholen Arenapoort/Bijlmer centrum; We stellen voor om een uitwerking te maken van de sportlocaties, waarin o.a.

aandacht is voor parkeren, clubgebouwen en technische aspecten (terrein); We stellen voor om over het sportrapport met de uitwerkingen een informeel vooroverleg te hebben met de Technische Adviescommissie (TAC) voor de Hoofdgroenstructuur; We stellen voor om ambtelijk overleg te voeren over het programma voor voorzieningen met de gemeente Diemen; ‡’”‘‰”ƒƒǯ•˜‘‘”NK en ABPZ moeten verder afgestemd worden tussen de gemeenten Amsterdam, Ouder Amstel en Duivendrecht. We

x

x

x

x

stellen voor om daarvoor voorstellen te vragen van de gemeente Ouder Amstel; We stellen voor om het Anton de Komplein als project te verbijzonderen en daar een bezetting op te zetten die past bij de schakelfunctie tussen Arenapoort en Bijlmer (dus met projectmanagement, ontwerp en planologie vanuit beide zijden); We stellen voor om ieder (half) jaar een nieuwe kaart te maken waarin in lagen per jaar is opgenomen wat de groei wordt van de woningvoorraad. Zo wordt visueel duidelijk waar en op welk moment voorzieningen ‘‡–‡‘‡Ǥ‡œ‡Ǯ•pekkoekkaartǯ™‘”†––‡minste eens per jaar, en bij grotere mutaties eens per half jaar gemaakt; We stellen voor om een regiegroep voor voorzieningen op te richten, waarin ons team van planologen de link naar de ruimtelijke inpassing moet vormen en waarbij voor het programma, realisatie, beheer en exploitatie zowel het team MV als stadsdeel Zuidoost in vertegenwoordigd zijn; We stellen voor om een tweejaarlijkse actualisatie van de voorzieningenstudie te maken gekoppeld aan de cyclus van de Uitvoeringsagenda Zuidoost.

70

Participatie gebiedsontwikkeling Mandelapark Tussentijdse evaluatie en uitkomsten

Van: projectteam gebiedsontwikkeling Nelson Mandelapark Aan: Dagelijks bestuur stadsdeel Zuidoost 02-09-2019

Nelson

Gemeente Amsterdam

Datum 16 september 2019 Pagina 2 van 39

Inhoudsopgave H1.

INLEIDING 3

1.1. AANLEIDING 3 1.2. DOELSTELLING VAN DE PARTICIPATIE 1.3. KADERS 3

3

H2.

BESCHRIJVING BIJEENKOMSTEN EN ACTIES 4

H3.

KWALITATIEVE BESCHRIJVING OPBRENGST PARTICIPATIE

H4.

KWANTIATIEVE UITKOMSTEN ENQUÊTES

H5.

ADVIES VERVOLG

H6.

BIJLAGEN 14

13

10

8

Gemeente Amsterdam

H1.

Datum 16 september 2019 Pagina 3 van 39

Inleiding

1.1. Aanleiding In 2005 is voor het Nelson Mandelapark een stedenbouwkundig programma van eisen en een bestemmingsplan opgesteld. Hierin stonden woningen aan de randen van het park en een ontwerp voor het park zelf. Door de crisis is dat plan nog niet volledig uitgevoerd. De woningen zijn er nooit gekomen. Wel is het vernieuwde Nelson Mandelapark in 2011 aangelegd. Het gemeentebestuur heeft nu opdracht gegeven om de woningen aan de rand(en) van het park alsnog te bouwen. Omdat het oude plan al meer dan tien jaar oud is, wordt dit plan nu opnieuw tegen het licht gehouden. Het wordt aangepast aan de ambities en opgaven van deze tijd. Om voor zowel de woningbouw, de voorzieningen als het park zelf een goed plan te maken, betrekken we verschillende doelgroepen bij de totstandkoming van het plan. In het in februari vastgestelde Plan van Aanpak voor de participatie (zie bijlage) hebben we toegelicht hoe we dat doen. In dit rapport zijn de resultaten van de eerste fase van dit participatieproces op een rij gezet. Dit rapport bestaat uit 2 delen: een kwalitatieve beschrijving waarin de voornaamste opbrengsten van de verschillende bijeenkomsten op een rij zijn gezet. Daarna volgt een kwantitatief deel waarin de resultaten van de 313 tot nu toe ingevulde enquêtes zijn weergegeven. Het rapport eindigt met een advies voor het vervolg. 1.2.

Doelstelling van de participatie De besluitvorming over het stedenbouwkundig plan ligt bij de gemeenteraad. Het participatieproces van dit project wordt door het Dagelijks Bestuur van het stadsdeel geïnitieerd en heeft verschillende doelen. Dat zijn: - Samen met de doelgroepen de opgave definiëren (‘visievorming’) - Het verhogen van de kwaliteit van het stedenbouwkundig plan voor de woningbouw en de voorzieningen. Inclusief een kwaliteitsplan voor het Nelson Mandelapark zelf. - Vergroten van betrokkenheid, kennis en begrip voor dit project bij de doelgroepen. - Een duurzaam netwerk van doelgroepen opbouwen die in deze en in volgende fasen invloed kunnen hebben op de totstandkoming van het plan. Niveau van participeren Om deze doelstellingen te kunnen bereiken, willen we dat iedereen die dat wil, invloed moet kunnen hebben op de planontwikkeling. Voor de woningbouw en voorzieningen is daarbij gekozen om bewoners te laten ‘adviseren’ en voor het park is gekozen om bewoners te laten ‘coproduceren’. 1.3. Kaders Een aantal kaders wat betreft het park, de woningbouw en de voorzieningen zijn vooraf bestuurlijk besproken en onderschreven. Deze punten zijn het vertrekpunt geweest voor een eerste planuitwerking die ook is gebruikt voor de participatie. Deze kaders zijn: - Een verdichting van de woningbouwopgave van circa 700 naar circa 1000 woningen, plus voorzieningen.

- Alle nieuwe bebouwing komt aan de Oostelijke zijde van het park (Gooiseweg). De westelijke zijde (Flierbosdreef) wordt niet langer bebouwd en blijft daardoor onderdeel van het park. - De nieuwe bebouwing wordt gerealiseerd in alzijdige bouwblokken in plaats van lintbebouwing.

Gemeente Amsterdam

-

Datum 16 september 2019 Pagina 4 van 39

Het is een duurzaam plan met de hoogste ambities wat betreft rainproof, klimaatadaptief, ecologisch en natuurinclusief. Het Kwaku Summer Festival blijft behouden in het park passend binnen het Amsterdamse evenementenbeleid. Er wordt in een apart traject onderzocht hoe festival Kwaku en de woningbouwopgave beiden op een goede manier ingepast kunnen worden.

H2.

Beschrijving bijeenkomsten en acties

In de periode tussen mei en augustus 2019 zijn verschillende doelgroepen op verschillende manieren benaderd en betrokken bij de planvorming. Hieronder wordt eerst kort beschreven wat we hebben gedaan. Technische sessie met de stadsdeelcommissie De leden van de stadsdeelcommissie zijn op 28 februari geïnformeerd over de stand van zaken van het gebiedsontwikkeling project, over de ambtelijke studies tot dusver en de aanpak om de omgeving bij de planontwikkeling te betrekken. Zo’n zes van de leden waren hierbij aanwezig. Het voorstel is om ook de eerste resultaten van de participatie in een tweede technische sessie met de commissieleden te bespreken. 1-op-1 gesprekken Een aantal stakeholders zijn 1-op-1 benaderd. Het gaat dan met name om de bewonersverenigingen en VVE’s van de omliggende woonwijken. Met hen is besproken hoe zij het beste betrokken kunnen en willen worden en wat er leeft in de directe omgeving van het park. De manier van participeren werd over het algemeen positief ontvangen. Met name de bewoners uit de H-buurt en Vogeltjeswei waren al bekend met de plannen voor woningbouw aan het park. Voor bewoners uit de nieuwe wijk Switi was dit niet altijd het geval of waren de verwachtingen over wat er komt anders dan wat er al in het oorspronkelijke plan staat.

Bij bewoners van Switi speelt er bezorgdheid over de hoogte van de toekomstige woningbouw en de impact daarvan op zon/schaduw, uitzicht en privacy. We gaan een bezonningsstudie uitvoeren en in een later stadium ook met de bewoners van Switi delen. Er hebben 2 gesprekken plaatsgevonden met de initiatiefneemster van de actiegroep “Handen af Mandelapark”. Deze actiegroep is opgericht nadat bekend is gemaakt dat de planontwikkeling voor woningen aan de rand van het park weer is opgestart. 1 gesprek heeft plaatsgevonden met de portefeuillehouder uit Zuidoost. Het tweede gesprek was ambtelijk. Openbare bijeenkomst 7 mei 2019 Op 7 mei vond een druk bezochte eerste inloopbijeenkomst plaats. De bijeenkomst duurde van 16:0020:00u waardoor er een continue stroom geïnteresseerden aanwezig was. In totaal bezochten zo’n 300 mensen de bijeenkomst. Er is ontzettend veel bruikbare inbreng opgehaald. Daarnaast was deze bijeenkomst voor veel mensen de eerste keer dat zij informatie kregen over het oorspronkelijke plan en de nieuwe uitwerking daarvan. Het was een gevarieerde samenstelling van jong, oud, nieuwe en oude Bijlmerbewoners.

Gemeente Amsterdam

Datum 16 september 2019 Pagina 5 van 39

Informatiepunt in het park Van mei tot en met augustus stond er een herkenbaar informatiepunt in het park. Dit informatiepunt was op vaste tijden geopend en bemenst. Het is een plek waar gebruikers van het park, toevallige passanten en iedereen die dit wil, informatie kon krijgen over het project. Maar waar men ook op een laagdrempelige manier wensen en ideeën over het project kan vertellen.

We hebben geconstateerd dat er in dit informatiepunt mensen zijn langskomen die we niet vaak treffen op de ‘reguliere’ inloopbijeenkomsten. Bijvoorbeeld ook veel oudere bewoners, die ook niet altijd online hun informatie zoeken. Daarmee is het echt een aanvulling op de openbare bijeenkomsten gebleken. Mensen stellen veel vragen, kunnen enquêtes invullen en bijgepraat worden over het project. Het positieve is dat zorgen en meningsverschillen 1-op-1 kunnen worden besproken. Mede hierdoor merken we dat het positief is geweest voor de verstandhouding met de omwonenden. Parkwandelingen Er zijn 4 parkwandelingen georganiseerd, op 4 verschillende momenten (’s avonds en ’s middags, doordeweeks en in het weekend). Tijdens de wandelingen is met de deelnemers door het park gewandeld, vertelden we wat de plannen zijn voor deze plek, konden mensen vragen stellen en haalden we ter plekke de wensen en ideeën van de deelnemers op. Het is een goede manier om van de gebruikers van het park te horen wat de fijne en mooie plekken in het park zijn, en welke plekken minder gewaardeerd worden.

Gemeente Amsterdam

Datum 16 september 2019 Pagina 6 van 39

Basisscholen aan het park Met de (leerlingen van de) basisscholen die gelegen zijn aan het park, is een ontwerpmiddag geweest over wat het park voor hen betekent en hoe zij hier nu en in de toekomst gebruik van maken. Met leerlingen van de basisscholen in Huntum, de Rozemarn en de Achtsprong, is een sessie gehouden om mee te denken over toekomstige speelgelegenheid in het park. Zij hebben hun bevindingen gepresenteerd aan de ontwerpers van de gemeente die de input zoveel mogelijk zullen verwerken in de definitieve plannen.

Werkateliers Er zijn 2 werkateliers georganiseerd. De werkateliers boden een mogelijkheid om met elkaar dieper in te gaan op de opgave, de ideeën van bewoners/gebruikers van het park en hier al schetsend concrete invulling aan te geven. In totaal hebben ca 30 belangstellenden de werkateliers bezocht.

Gemeente Amsterdam

Datum 16 september 2019 Pagina 7 van 39

Projectenwebsite en online tussentijdse terugkoppeling van wat er tot nu toe is opgehaald Vanaf april 2019 is de projectenwebsite online. Op deze site is alle informatie beschikbaar die er tot nu toe is over het plan en de opgave. Deze wordt continue bijgehouden. Ook kunnen mensen online een enquête over de plannen invullen. Dit is tot nu toe al ruim 300 keer gedaan, en er komen nog steeds nieuwe enquetes binnen. Bezoek vergadering bewonersvereniging en inzet stichting !WOON. Op uitnodiging van de bewonersvereniging Huntum, zijn we aanwezig geweest op een vergadering van de bewonersvereniging. Hier is een presentatie gegeven over de opgave, de eerste uitwerking van de plannen en over het proces. Met de ca 40 aanwezigen is vervolgens gediscussieerd over deze zaken. Ook heeft de stichting !WOON in verschillende bewonersbijeenkomsten uitleg gegeven over de plannen en mogelijkheden tot participeren. Daarnaast zijn we als project aanwezig geweest op het door stichting !WOON georganiseerde Duurzaamheidsfestival Zuidoost op 16 mei. Het festival werd overigens slechts matig bezocht. Digitale kanalen Via digitale kanalen, zoals de facebookpagina van het stadsdeel, wordt informatie gedeeld over de participatie en het project. Deze berichten leveren over het algemeen heel veel reacties op. Wij monitoren deze reacties.

Dit is daarmee ook een manier waarop er door bewoners / betrokkenen wordt geparticipeerd. Organisatie Kwaku Summer festival In een apart traject wordt met de organisatie van het Kwaku Summer festival, in samenwerking met o.a. de omgevingsdienst en geluids- en mobiliteitsexperts, gewerkt aan voorstellen voor de inpassing van Kwaku naast de toekomstige woningbouw. Dit onderzoek loopt en zal dit najaar leiden tot een advies hoe Kwaku in de toekomst met woningbouw aan de rand van het park, kan blijven. Algemeen beeld ingezette participatiemiddelen Door de vele verschillende manieren van participeren hebben veel mensen de kans gekregen zich te laten informeren en mee te denken over de plannen. Ons beeld van het participatietraject is in het algemeen positief. Er wordt veel nuttige en bruikbare inbreng meegegeven. Ook de verschillende vormen waarop het contact heeft plaatsgevonden, hebben wij als positief ervaren. We spraken zeer diverse mensen op verschillende momenten. Dit hebben we ook van bewoners vernomen, hoewel er ook nog steeds bewoners zijn die aangeven zich niet gehoord te voelen. Hieronder een paar constateringen vanuit de projectgroep over de participatie: - De verschillende manieren en momenten waarop er contact is met bewoners over het plan, leveren heel veel bruikbare informatie op. - We bouwen een netwerk op van mensen die mee willen denken en doen.

- Na 3 maanden leveren de contacten met betrokkenen inhoudelijk geen nieuwe informatie meer op. - Na 3 maanden kan de fase van ophalen van ideeën en zorgen worden afgerond, om over te gaan naar de fase van uitwerken van deze ideeën. En vervolgens het toetsen daarvan bij het netwerk van betrokkenen. - Online wordt er veel negatiever op de plannen gereageerd, dan in 1-op-1 gesprekken of tijdens de parkwandelingen en de werkateliers.

Gemeente Amsterdam

H3.

Datum 16 september 2019 Pagina 8 van 39

Kwalitatieve beschrijving opbrengst participatie

Alle hierboven genoemde acties, hebben geleid tot enorm veel ideeën, inbreng en meningen over de opgave voor woningbouw aan de rand van het park en de kwaliteitsverbetering van het park zelf. Deze inbreng hebben we samengevat in onderstaande kaart.

Gemeente Amsterdam

Datum 16 september 2019 Pagina 9 van 39

Naast deze samenvattende kaart, zijn er ook aparte kaarten gemaakt over de inbreng op het vraagstuk over de kwaliteit van het park en de woningbouw. Deze kaarten zijn bijgevoegd in de bijlage. Hieronder worden de belangrijkste bevindingen uit de bijeenkomsten, wandelingen en ateliers samengevat in de 2 belangrijkste thema’s: de kwaliteitsverbetering van het park zelf en de bebouwing aan de rand van het park. Bevindingen t.a.v. de woningbouw aan de rand van het park Het overgrote deel van de mensen die we hebben gesproken of die op andere manieren van zich 1 hebben laten horen, zijn kritisch over het voornemen woningen aan de rand van het park te bouwen . De gesprekken met de betrokkenen over dit deel van de opgave, gaan voor een belangrijk deel over de nut en noodzaak van woningen op deze locatie. Hoewel dit vraagstuk in feite niet voorligt, kunnen we er in de participatie niet omheen dat dit een belangrijk signaal is. Onderstaande punten geven daarnaast een weergave van de veel gehoorde punten op het gebied van de woningbouw: -

Bewoners zijn veelal niet op de hoogte van oorspronkelijke plannen uit 2005 voor woningen aan de randen van het park Alle woningen verplaatsen naar de oostkant van het park wordt over het algemeen positief gevonden Bewoners willen zeggenschap in de keuze wel of geen woningen aan de rand van het park Bewoners zijn kritisch op de opgave woningen aan de rand van het park Bewoners vinden het aantal van 1000 woningen teveel Bewoners vinden 7 bouwlagen te hoog Bewoners hadden andere verwachtingen bij de woningen (villa’s in het park) Bewoners willen geen woningen aan de rand van het park Vrees voor schaduw, inkijk bij Switi en Vogeltjeswei Vrees voor te dure woningen -> verdringing van eigen bewoners Vrees voor verlies aan groen Vrees voor teveel drukte in het park Vrees voor klagende nieuwe bewoners Vrees voor vertrek Kwaku als gevolg van woningen Woningen zouden met voorrang aan bewoners uit Zuidoost moeten worden toegekend Betaalbare woningen Woningen voor jongeren en andere specifieke doelgroepen Meer koopwoningen, maar ook: meer sociale huur Advies om te gaan voor hoogwaardige kwaliteit Advies om te gaan voor bijzondere architectuur Aandacht voor goede overgang van woningen naar park Aandacht voor goede parkeeroplossingen Twijfel of gesloten bouwblokken wel sociaal veilig zijn Associatie met Bijlmerflats door de voorgestelde hoogte Interesse wanneer er ingeschreven kan worden

voor de woningen

Actiegroep Handen af Mandelapark Er is ook een actiegroep opgericht die tegen bebouwing aan de rand van het park is. Op initiatief van de actiegroep is er een petitie gestart die online ca 3000 keer is ondertekend. Uit naam van deze actiegroep is de petitie aangeboden aan de raadscommissie wonen. Online is deze groep heel groot. Welk aandeel van deze groep direct omwonenden of gebruikers van het park betreft, is onduidelijk. De actiegroep pleit ervoor dat er geen woningen aan de rand van het park komen. Ook uit de

Gemeente Amsterdam

Datum 16 september 2019 Pagina 10 van 39

actiegroep zorgen over gentrificatie en verdringing van bepaalde groepen in de Bijlmer als gevolg van de nieuwbouwplannen. Kwaliteitsverbetering Nelson Mandelapark Het gesprek over de kansen voor het park, levert nauwelijks een principiële discussie op over nut en noodzaak om het park nog beter te maken. Betrokkenen leveren hele bruikbare informatie en doen goede suggesties ter verbetering van het park. Hieronder wordt een samenvatting gegeven van hetgeen er is opgehaald. De volledige lijst inclusief de kaarten, zijn bijgevoegd als bijlage: - Meer groen, bomen én struiken - Meer bloeiende planten voor bijen en vlinders - Behoud de rust - Horeca/ paviljoen - Meer zitplekken - Meer afvalbakken - Een openbaar toilet - Picknickplekken - Meer speelplekken voor kleine kinderen - Pierenbadje - Betere verlichting - Scheiden fiets- en voetpaden - Meer variatie in speelplekken - Meer activiteiten op en bij het water - Sportpark openbaar maken, meer onderdeel van het park maken - Meer mogelijkheden voor activiteiten bij het water - Honkbal/softbalveld

H4.

Kwantiatieve uitkomsten enquêtes

Bewoners en geïnteresseerden konden zowel online als in de informatiekeet een enquête invullen over hun visie op het huidige en toekomstige park. Dit is in totaal 313 keer gebeurd. Het beeld dat geschetst is in de werkateliers en parkwandelingen komt grotendeels overeen met de gehoorde wensen en ideeën in de beantwoording van de enquêtes. Hieronder volgen per vraag de voornaamste uitkomsten, samengevat in een top 10 van antwoorden per vraag. In de bijlage zijn alle antwoorden gecategoriseerd opgenomen. 1. Hoe gebruikt u het Nelson Mandelapark? Deze vraag was bedoeld als introductievraag en de uitkomsten spreken voor zich: mensen gebruiken het park vooral om te wandelen en te fietsen, zowel als doorgangsroute als om zelf te zitten of evenementen te bezoeken.

Gemeente Amsterdam

Datum 16 september 2019 Pagina 11 van 39

2. Wat vindt u het leukst/mooist aan het Nelson Mandelapark? Wat men in het huidige park het mooist vindt is - misschien weinig verrassend - het groen, de bomen en natuur. Op gepaste afstand volgen de overzichtelijkheid, de ruimte en de rust. Ook de sport en spelgelegenheden worden gewaardeerd.

3.

Wat vindt u het minst leuk/mooi aan het Nelson Mandelapark? Uit de antwoorden op deze vraag blijkt dat het groen weliswaar gewaardeerd wordt, maar dat er nog wel wat meer bij kan. Ook is er volgens velen te veel afval in het park. Waar bij de vorige vraag de rust van het park nog werd gewaardeerd geven mensen hier ook aan dat het park saai en sfeerloos is. De bouwvelden kunnen ook op weinig waardering rekenen, net als het feit dat er gebouwd gaat worden.

4.

Wat moet zeker behouden blijven in het Nelson Mandelapark? Logischerwijs vinden veel mensen dat het groen (en het water) behouden moet blijven. Hetzelfde geldt voor het sport- en spelaanbod. Waar bij de vorige vraag door sommigen nog Kwaku als minst leuke element van het park werd genoemd zijn er net zoveel mensen die hier Kwaku noemen als evenement dat juist behouden moet blijven.

5.

Als u morgen iets aan het Nelson Mandelapark zou mogen veranderen, wat zou dat dan zijn? Men ziet graag meer groen, planten en bomen aan het park toegevoegd worden. Maar daarnaast moet er ruimte komen voor (dag)horeca, sport (waarbij calisthenics veel genoemd is), zitplekken en recreatief water zoals een pierenbadje. Ook zijn er mensen die juist niks aan het park willen zien worden toegevoegd.

Gemeente Amsterdam

Datum 16 september 2019 Pagina 12 van 39

6.

Er komen ongeveer 1000 woningen aan de oostrand van het park. Wat vindt u hierbij belangrijk? Bij de antwoorden op deze vraag zien we terugkomen dat mensen überhaupt geen bebouwing in het park willen, en als het er toch komt dan geen hoogbouw. Ook hier zien we terugkomen dat als er woningen komen, die woningen betaalbaar moeten zijn. Men voegt eraan toe dat mensen uit Zuidoost voorrang moeten krijgen op de woningen. Qua uitstralingen moet de architectuur gevarieerd zijn en passend bij het park.

7.

Bij de woningen komen ook voorzieningen. Wat vindt u hierbij belangrijk? Veel mensen antwoorden dat (dag)horeca erg welkom is in het park. Ook ziet men graag winkeltjes, een school, sport en speelvoorzieningen komen. Anderen zien juist liever helemaal geen voorzieningen toegevoegd en willen dat het park behouden blijft.

8.

Is er verder nog iets waar we aan moeten denken bij het maken van het plan? In antwoord op deze vraag wijzen de respondenten ons hier vaak nogmaals op wat voor hen belangrijk is: behoud van het groen, geen woningen toevoegen, wel extra sport- en spelvoorzieningen. Ook moet de buurt betrokken blijven worden bij de plannen.

Gemeente Amsterdam

H5.

Datum 16 september 2019 Pagina 13 van 39

Advies vervolg

Er is erg veel bruikbare input op het plan gekomen. Sommige wensen zijn gemakkelijk in het plan op te nemen, andere minder. Ook zijn er wensen ten aanzien van het park die elkaar bijten. Zo geniet een deel van de mensen van de rust in het park, anderen zien juist graag meer reuring. Deze wensen kunnen en zullen zorgvuldig binnen de meegegeven randvoorwaarden worden afgewogen. Bijstellen randvoorwaarde Wat betreft de woningbouw was de vooraf opgestelde randvoorwaarde om +/-1000 woningen te realiseren. De gedachte was en is dat verdichting in het park goed mogelijk is en een goed functionerende stadswijk aan het park kan opleveren. Ook stedenbouwkundig heeft een park een heldere afbakening/rand nodig. De kavels aan deze oostrand zijn in een eerder stadium al bouwrijp gemaakt. Echter: veruit de meest gehoorde inbreng ten aanzien van de plannen is dat de 1000 woningen op deze plek teveel zijn. Gedachte daarbij is dat de woningbouw niet alleen ten koste van het groen aan de oostrand gaat, maar ook de rust in het park zal verstoren. Daarnaast geldt: hoe meer woningen hoe hoger de bebouwing. Met name de bewoners van Switi vrezen daarbij verlies van uitzicht, bezonning en privacy. Advies Het advies over het vervolg is opgedeeld in twee elementen. Een over de woningbouw aan de rand van het park, de andere over de kwaliteitsverbetering van het park.

Woningbouw aan de rand van het park Op basis van de inbreng uit de eerste fase van de participatie, is ambtelijk gestudeerd op een planuitwerking met minder woningen. En hoe dit kan resulteren in een goed functionerende woonwijk aan de rand van het park. Er zijn 2 aanvullende scenario’s onderzocht die afwijken van het kader van 1000 woningen waarmee we de participatie gestart zijn: 1) Minimale variant: een variant met ca 340 woningen aan de oostrand van het park. Dit aantal is gebaseerd op wat het vigerend bestemmingsplan nu toestaat aan deze rand van het park. 2) Tussenvariant: een variant met ca 700 woningen aan de oostrand van het park. Dit aantal is gebaseerd op wat het vigerend bestemmingsplan nu toestaat aan beide randen van het park. Wij denken dat er mogelijkheden zijn om een goed plan te maken met een flink minder aantal woningen. De minimale variant levert met de huidige stedenbouwkundige opzet van gesloten bouwblokken echter geen goed plan op. Dit zou betekenen dat er een totaal nieuw stedenbouwkundig concept ontworpen moet worden, waarbij het de vraag is of er goede oplossingen mogelijk zijn voor aspecten als geluid, parkeren etc. Om de inspraak van bewoners serieus te nemen adviseren wij wel om de oorspronkelijke randvoorwaarde van verdichting naar 1000 woningen bij te stellen.

Wij adviseren om voor de verdere planuitwerking uit te gaan van 700 woningen als maximaal aantal woningen. In de verdere uitwerking zal dit aantal waarschijnlijk nog wat verder naar beneden gaan, omdat de studies nu nog uitgaan van maximale bouwvolumes. Kwaliteitsverbetering aan het park Op basis van de inbreng uit het proces, adviseren wij om voor de kwaliteitsverbetering van het park in te zetten op in ieder geval de volgende elementen:

Gemeente Amsterdam

Datum 16 september 2019 Pagina 14 van 39

- Verbeteren van de basisstructuur van paden: helderheid krijgen over fiets- en voetpaden, goede rondjes in het park creeren tbv gebruik en veiligheid van de routes verbeteren.

- Verbeteren van de kwaliteit van het groen / ecologie: op verschillende plekken in het park bomen en groen toevoegen. Bestaande bomen die het heel slecht doen, vervangen of de groeicondities stuctureel verbeteren. - Uitgeven van een perceel ten behoeve van een horecapaviljoen: locatie nader te bepalen. - Toevoegen van diverse sport- en speelelementen in het park, zitelementen en een openbaar toilet, onderzoeken of een pierenbad haalbaar is. Om deze kwaliteitsverbetering te kunnen realiseren, wordt onderzocht of het mogelijk is een beroep te doen op groengelden. Ook in de op te stellen grondexploitatie is investeringsruimte nodig om dit te kunnen realiseren.

H6.

Bijlagen

Bijlage 1. Plan van aanpak participatie gebiedsontwikkeling Nelson Mandelapark Bijlage 2. Kwaliteitsverbeteringen park Bijlage 3. Volledige uitkomsten enquêtes

Gemeente Amsterdam

Datum 16 september 2019 Pagina 15 van 39

Bijlage 1

Plan van aanpak participatie gebiedsontwikkeling Nelson Mandelapark

Van: projectteam gebiedsontwikkeling Nelson Mandelapark Aan: Dagelijks bestuur stadsdeel Zuidoost 13-03-2019

Gemeente Amsterdam

Datum 16 september 2019 Pagina 16 van 39

1. Aanleiding In 2005 is voor het Nelson Mandelapark een stedenbouwkundig programma van eisen en een bestemmingsplan opgesteld. Hierin stonden woningen aan de randen van het park en een ontwerp voor het park zelf. Door de crisis is dat plan alleen nooit uitgevoerd. De woningen zijn er nooit gekomen. Wel is het Nelson Mandelapark in 2011 aangelegd. Het gemeentebestuur heeft nu opdracht gegeven om de woningen aan de rand(en) van het park alsnog te bouwen. Omdat het oude plan al meer dan tien jaar oud is, wordt dit plan nu opnieuw tegen het licht gehouden. We passen het aan passend bij de ambities en opgaven van deze tijd. Dat doen we niet alleen voor de woningen, maar ook voor het park zelf. Nu er eindelijk ook woningen komen, zien we het als een kans om nog eens goed te kijken naar wat de gebruikers van het park er eigenlijk van vinden. En waar zij kansen voor verbetering zien. Bovendien is de omgeving aan het veranderen. Zo wordt de A9 overkluisd en wordt het dak groen ingericht. Ook worden er plannen gemaakt voor nieuwbouw bij het Bijlmer Sportcentrum en in de H-buurt. Dit vraagt om een nieuwe blik op hoe het park, de toekomstige bebouwing en het nieuwe groen op een goede manier op elkaar aansluiten. Om voor zowel de woningbouw, de voorzieningen als het park zelf een goed plan te maken, betrekken we verschillende doelgroepen bij de totstandkoming van het plan.

In dit plan van aanpak staat hoe we dat gaan doen aan de hand van de participatieladder. Daar horen verschillende kaders, participatiemethoden en middelen bij. Ook staat in dit document hoe we de verschillende doelgroepen laten weten wat er met hun inbreng wordt gedaan en/of niet wordt gedaan. 2. Doelstelling en ambities van het project Het project bevindt zich in fase 3 van het Plaberum. Het eerder vastgestelde stedenbouwkundig programma van eisen wordt geactualiseerd. Dat wil zeggen dat er gewerkt wordt aan een nieuw stedenbouwkundig plan met een investeringsbesluit, Daarin staat de financiële vertaling van het plan. Dit investeringsbesluit wordt door de gemeenteraad vastgesteld. De inhoudelijke doelstelling van het project is: Een haalbaar, weloverwogen, duurzaam plan voor het Nelson Mandelapark dat bijdraagt aan de Amsterdamse woningbouwopgave. Met respect voor het bestaande groen en de bestaande gebruikers. Daarnaast wordt met dit project het centrum van de Bijlmer afgemaakt, waarmee ook de verbinding met de stad wordt gelegd. Er zijn vanuit het projectteam en het gebiedsteam Bijlmer Centrum een aantal kernambities geformuleerd die belangrijk zijn bij het uitwerken van het plan: ! Het plan draagt bij aan de realisatie van een nieuwe woonbuurt, aanvullend op de bestaande buurten van Zuidoost.

! Het is een integraal plan voor het doorontwikkelen en opwaarderen van het Nelson Mandelapark tot hèt stadspark van Zuidoost, en gaat dus over zowel de woningbouw als het groen. ! Het Kwaku Summer Festival blijft behouden in het park. In een apart traject wordt onderzocht hoe het festival en de woningbouwopgave beiden op een goede manier ingepast kunnen worden. ! In het nieuwe plan wordt optimaal gebruik gemaakt van de bestaande kwaliteiten van het park (groen, sport, ecologie, water, recreatie). Deze kwaliteiten worden waar nodig en mogelijk versterkt. ! Het is een toekomstbestendig plan met het oog op de eventuele ‘afwaardering’ (dat wil zeggen: een lagere maximum snelheid) van de Gooiseweg. Als in de toekomst wordt besloten