Bijlage 1.3 Locatieonderzoek Flevoparkbad.pdf

Locatieonderzoek Flevoparkbad Eindrapport

Projectgroep Flevoparkbad Juni 2025

Inhoud

1. Inleiding 2. Opzet van het onderzoek 3. De locatie Flevopark 4. De locatie Zeeburgereiland 5. Samenvatting en conclusies

1. Inleiding Het college van B&W van Amsterdam stelde in juni 2023 een Nota van uitgangspunten (NvU) vast voor de vernieuwing en verduurzaming van het Flevoparkbad. Daarin was de nieuwbouw opgenomen van een binnenzwembad met een multifunctioneel 25-meterbad en een kleiner doelgroepenbad met een zorgprofiel, bestemd voor mensen met een fysieke en/of mentale beperking. Bij de uitwerking van de NvU in een Projectnota werd nauw samengewerkt met maatschappelijke partners: de Vrienden van het Flevoparkbad, de Zwemvereniging Flevoparkbad, de Zwemvereniging het Y en de Vrienden van het Flevopark en met de bewoners van de Flevoparkweg en Zeeburgerdijk-Oost. Daarbij bleken veel zorgen over de bouw van het binnenbad omdat het de kwaliteit van het Flevopark en het bestaande Flevoparkbad aantast, leidt tot meer verlies van groen binnen de gemeentelijke hoofdgroenstructuur dat ter plekke niet gecompenseerd kan worden dan eerder werd gedacht, de toekomstige bereikbaarheid bemoeilijkt en extra verkeers- en parkeeroverlast in de omgeving oproept. De wethouder Sport en Bewegen besloot daarom in maart 2025 tot een onderzoek naar een alternatieve locatie voor het nieuwe binnenbad, te weten de bedrijvenstrook op het Zeeburgereiland. Het zwembad zal daar gecombineerd moeten worden met een parkeergebouw voor Park&Ride.

De realisatie van het zwembad is urgent omdat Amsterdam een tekort aan zwemwater heeft. Er is een toenemende behoefte aan binnenwater voor diplomazwemmen, banenzwemmen en verenigingszwemmen waar Amsterdam momenteel niet in kan voorzien. Daarom is een spoedig besluit over de bouw van het binnenbad gewenst. Het locatieonderzoek is in opdracht van de Directie Maatschappelijke Voorzieningen uitgevoerd door het Projectteam Flevoparkbad met ondersteuning van externe adviseurs. Deze rapportage bevat de uitkomsten. 2. Opzet van het onderzoek Gekozen is voor een vergelijkend onderzoek waarin twee locaties voor het binnenzwembad zijn vergeleken, namelijk het Flevopark, de oorspronkelijke locatie, en het Zeeburgereiland, het alternatief. Voor beide is een schetsmatige uitwerking gemaakt met de opzet en organisatie van het bad, de ontsluitingen en de parkeervoorzieningen voor fiets en auto. Vervolgens zijn de twee alternatieven beoordeeld op een aantal kenmerken, namelijk: • • • • •

Functionaliteit: is op de locatie een goed functionerend binnenzwembad mogelijk conform het programma van eisen Flevoparkbad; Bereikbaarheid: Is het bad voldoende bereikbaar voor alle modaliteiten, met de nadruk op fiets en openbaar vervoer; Kwaliteit en veiligheid: is de omgeving van de locatie voldoende aantrekkelijk en sociaal veilig, ook in de avonduren; Meerkosten: zijn er extra locatiegebonden kosten en zo ja, wat is de omvang daarvan en wat zijn de dekkingsmogelijkheden; Draagvlak: hoe denken maatschappelijke partners en omwonenden over de bouw van het zwembad;

• •

•

Planning en planningszekerheid: kan het binnenzwembad tijdig, dus uiterlijk in 2030 worden opgeleverd; Implicaties voor de zwemagenda: zijn er mogelijkheden om het 25-meterbad te vergroten naar een 35- of 50-meterbad en wat zijn gevolgen voor de spreiding van het zwemwater in Amsterdam; Overig: past de locatiekeuze in het gemeentelijk beleid om ongelijk te investeren.

Voor elk van deze aspecten wordt in dit rapport per locatie een beoordeling gegeven, gevolgd door een vergelijkende samenvatting en conclusies. De beoordeling is uitgevoerd door het team Flevoparkbad in samenwerking met adviseurs. Voor de locatiestudie is nauw samengewerkt met Verkeer en Openbare Ruimte.

3. De locatie Flevopark Opzet en organisatie van het bad In de Nota van Uitgangspunten (NvU) werd uitgegaan van de situering van het binnenbad op de plek van de huidige bebouwing/verharding door sloop van het huidige entreegebouw, waardoor dit zo min mogelijk ten koste zou gaan van het groen. Het Flevoparkbad is een goed voorbeeld van naoorlogse sportarchitectuur. Het bad is onlangs opgenomen in een inventarisatie van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en wordt inmiddels door bureau Monumenten en Archeologie beschouwd als een orde 2-ensemble. Een cultuur-historische analyse van bureau Crimson Historians en Urbanists bevestigt dat behoud moet worden nagestreefd. Hierdoor kan niet op bestaande bebouwing en verhardingen gebouwd worden, waardoor het verlies van groen groter wordt. In het Flevopark is daarom in de planuitwerking gekozen voor een oostelijke ligging van het binnenzwembad om behoud van het oorspronkelijk ontwerp van het bad, een karakteristiek voorbeeld van naoorlogse sportarchitectuur, mogelijk te maken. Het bad is gedacht in een Lvorm die aansluit op de L-vormige entreegebouwen van het bestaande bad. Een aantal functies voor het binnen- en buitenzwemmen (o.a. kleedruimten en personeelsruimten) zijn in de nieuwbouw gecombineerd, terwijl andere (o.a. de maatschappelijke ruimte) in de bestaande gebouwen zijn ondergebracht.

Dat heeft geleid tot deze opzet van het bad:

Binnenzwembad in het Flevopark. Bron: Ziegler/Branderhorst

Het binnenbad kan er dan zo uitzien:

Im pressies binnenzwembad Flevopark, Bron: Ziegler/Branderhorst

Functionaliteit: is op de locatie een goed functionerend binnenzwembad mogelijk conform het programma van Eisen Flevoparkbad. In het Flevopark kan een compleet binnenzwembad worden gerealiseerd dat voldoet aan het programma van eisen. Aantrekkelijk is de combinatie van binnen- en buitenzwemmen waardoor voorzieningen gecombineerd kunnen worden. Beoordeling: + Bereikbaarheid: Is het bad voldoende bereikbaar voor alle modaliteiten, met de nadruk op fiets en openbaar vervoer. Door de aanwezigheid van een eindhalte van de tram is het binnenzwembad goed bereikbaar per openbaar vervoer en ook de bereikbaarheid per fiets is goed. Voor de auto is de bereikbaarheid minder gunstig, doordat er in de omgeving geen ruimte is voor de benodigde extra parkeercapaciteit. Beoordeling: + Kwaliteit en veiligheid: is de omgeving van de locatie voldoende aantrekkelijk en sociaal veilig, ook in de avonduren. Het binnenzwembad komt te liggen in de groene setting van het Flevopark, de directe omgeving is daardoor groen en aantrekkelijk. De wijdere omgeving, het zogenaamde Entreegebied, mist echter kwaliteit, het is een groezelige wereld zonder sociale controle die in de avonduren onvoldoende veilig is. Beoordeling: +/-

Entreegebied, omgeving Flevoparkbad. Bron: Google maps

Meerkosten: zijn er extra locatiegebonden kosten en zo ja, wat is de omvang daarvan en wat zijn de dekkingsmogelijkheden. De locatie Flevopark vraagt boven de bouwkosten van het zwembad ook investeringen in de openbare ruimte. Het gaat om het vervangen van de aangrenzende fietsroute door een voetpad, het realiseren van voldoende fietsparkeerplaatsen, het inrichten van het voorplein en groen- en watercompensatie, dus het herinrichten van de gebiedjes 1 en 2 op deze kaart:

Aanpassing van de openbare ruimte bij het Flevoparkbad. Bron: Ziegler/Branderhorst

Voor deze inrichtingskosten is door bureau Ziegler/Branderhorst een kostenraming gemaakt die eindigt op meerkosten van totaal € 720.000. Als de herinrichting van de fietsroute (gebiedje 2) buiten beschouwing blijft wordt het totaal € 370.000. Deze kosten zullen in principe ten laste komen van het bouwbudget voor het Flevoparkbad. Beoordeling: 0,37 tot 0,72 mln. Draagvlak: hoe denken maatschappelijke partners en omwonenden over de bouw van het binnenzwembad. De betrokken verenigingen en omwonenden hebben actief meegedacht over de opzet van het Flevoparkbad en de inrichting van het Entreegebied maar dat heeft niet geleid tot draagvlak voor het binnenzwembad op deze plek. Ze zijn in meerderheid tegenstander van de bouw van het binnenbad op deze locatie en hebben dat kenbaar gemaakt in brieven aan het bestuur van Stadsdeel Oost en de Wethouder Sport en bewegen. Bij het opstellen van de NvU was dat beeld nog anders. Het merendeel van de reacties was destijds positief over de investering die de gemeente wil doen in sport en zwemwater en over de wijze waarop de gemeente hier uitvoering aan wil geven. Wel waren destijds al zorgen over de openbare ruimte ten noorden van het Flevoparkbad, vooral over toename van parkeerdruk en verkeersbewegingen.

Doordat de inpassing van het binnenbad nu ten koste gaat van meer groen en er geen goede oplossing is voor de openbare ruimte ten noorden van het bad, is de algemene opinie veranderd en heeft de TAC aangegeven negatief te zullen adviseren.

Beoordeling: Planning en planningszekerheid: kan het binnenzwembad tijdig, dus uiterlijk in 2030 worden opgeleverd. De weerstand tegen de bouw van het bad maakt de kans op bezwaar en beroep tegen een omgevingsplanwijziging en de omgevingsvergunning aanzienlijk. Daarnaast is een negatief advies te verwachten van de Technische Advies Commissie Hoofdgroenstructuur over het bouwen in de hoofdgroenstructuur zonder verbetering van de omgeving. De aanknopingspunten die het bij de NvU gevraagde pre-advies bood, kunnen namelijk niet worden ingewilligd met behoud van het bestaande entreegebouw. De wijziging in de planopzet is voorbesproken met de TAC. In deze gesprekken werd duidelijk dat de TAC begrip heeft voor het opschuiven van het binnenzwembad om behoud van het bestaande ensemble mogelijk te maken. Maar ook werd duidelijk dat de TAC negatief zal adviseren op de Projectnota omdat bebouwing in het park ongewenst wordt geacht en er geen verbetering in de omgeving plaatsvindt. Ook het bestuur van Stadsdeel Oost heeft aangekondigd negatief te zullen adviseren. Het Stadsdeel Oost heeft actief meegedacht over de Projectnota en de verbetering van de omgeving, maar, mede gezien alle reacties, zowel ambtelijk als bestuurlijk gevraagd om een onderzoek naar alternatieve locaties voor de bouw van het binnenzwembad. Het gevolg is planningsonzekerheid, oplevering in 2030 staat niet vast.

Beoordeling: Implicaties voor de zwemagenda: zijn er mogelijkheden om het 25-meterbad te vergroten naar 35 of 50 meter en wat zijn gevolgen voor de spreiding van het zwemwater in Amsterdam. Er is op de locatie Flevopark geen mogelijkheid voor uitbreiding van het zwemwater door één van de baden te vergroten tot een 35- of 50-meterbad. De omgeving biedt daarvoor geen ruimte. Door de ligging nabij de Indische Buurt bedient het zwembad vooral het oudere deel van het stadsdeel Oost en het Oostelijk Havengebied en zal het de druk op het Sportfondsenbad Oost doen afnemen. Voor bewoners van IJburg is de afstand relatief groot, de behoefte aan een eigen bad op het Strandeiland zal daardoor blijven. Beoordeling: +/Overig: past de locatiekeuze in het gemeentelijk beleid om ongelijk te investeren. De bouw van het binnenzwembad in de Indische Buurt past in het beleid om ongelijk te investeren voor gelijke kansen. Beoordeling: +

4. De locatie Zeeburgereiland Op het Zeeburgereiland is voor het binnenzwembad een kavel in de oostelijke bedrijvenstrook beschikbaar. Deze kavel (3.2) heeft ook de bestemming Park&Ride ten behoeve van een parkeergebouw met 600 plaatsen voor bezoekers van Amsterdam. Het zwembad zal dus met een parkeergebouw moeten worden gecombineerd.

Kavel voor binnenzwembad en parkeergebouw op het Zeeburgereiland. Bron: Ziegler/Branderhorst

Voor de opzet van de gebouwen zijn twee modellen onderzocht: een model met zwembaden en perrons op de begane grond en parkeren deels erboven, en een model met de baden en perrons op het niveau + 1 en een parkeergebouw ernaast.

Schematisch:

Binnenzwembad en parkeren Zeeburgereiland, twee modellen. Bron: Ziegler/Branderhorst

Een beoordeling van deze modellen leidt tot een voorkeur voor de tweede variant. Daarin kunnen het zwembad en het parkeergebouw onafhankelijk van elkaar worden voorbereid en gebouwd en blijft, als de P&R-functie zou vervallen, een goed bereikbaar terrein beschikbaar dat een andere bestemming kan krijgen. In het tweede model worden alle functies voor het zwemmen, dus ook het parkeren voor de bezoekers opgenomen in het gebouw, zie deze doorsnede:

Doorsnede binnenbad, parkeergebouw en politiebureau. Bron: Ziegler Branderhorst

Het zwembad kan er dan zo uitzien:

Impressie binnenzwembad op het Zeeburgereiland, zonder en met parkeergebouw. Bron: Ziegler/Branderhorst

Functionaliteit: is op de locatie een goed functionerend binnenzwembad mogelijk conform het programma van Eisen Flevoparkbad. Het zwembad is gedacht op het westelijk deel van de kavel om te zorgen voor een optimale bereikbaarheid van het parkeergebouw. Het combineren en uitruilen van functies voor het binnen- en buitenzwemmen is op het Zeeburgereiland echter niet mogelijk. Wel kan er een compleet en goed functionerend binnenbad worden gerealiseerd dat voldoet aan het programma van eisen. Met bovendien, anders dan in het Flevopark, parkeergelegenheid op eigen terrein. Beoordeling: + Bereikbaarheid: Is het bad voldoende bereikbaar voor alle modaliteiten, met de nadruk op fiets en openbaar vervoer. Tegenover het zwembad ligt aan de IJburglaan de tramhalte Bob Haarmslaan, waarvoor in de bestaande situatie de IJburglaan nog moet worden overgestoken. Bij de uitvoering van het vastgestelde plan voor de zogenaamde Cruciale Mijl (uitvoering 2028-2033) komt deze halte in de toekomst direct naast het zwembad te liggen. Ook de bereikbaarheid per fiets is goed. De afstand tot het oudere deel van Stadsdeel Oost is wat groter, ook voor de voetganger, maar de afstand tot Noord en IJburg weer wat kleiner. De bereikbaarheid per auto is eveneens goed omdat er voldoende parkeerruimte is.

Beoordeling: + Kwaliteit en veiligheid: is de omgeving van de locatie voldoende aantrekkelijk en sociaal veilig, ook in de avonduren. De directe omgeving van het zwembad is niet aantrekkelijk aangezien het bad aan de noord- en oostzijde grenst aan een afvalrecyclepunt, een tankstation, een politiebureau en (op enige afstand) in de toekomst een coieeshop. Daarom is het bad vooral georiënteerd op de zuidzijde, met zicht op de IJburglaan, waar het grenst aan een parkje. De wijdere omgeving ziet er beter uit. Het bad ligt dicht bij de Sportheldenbuurt en is bereikbaar via routes die voor voetganger en fietser ook in de avonduren veilig zijn. Er komt een route voor fietsers die aantakt op het vrijliggende fietspad langs de IJburglaan. Auto’s voor P&R komen via de andere kant van de straat aanrijden. Beoordeling: +/-

Omgeving zwembad Zeeburgereiland. Bron: Google Maps

Meerkosten: zijn er extra locatiegebonden kosten en zo ja, wat is de omvang daarvan en wat zijn de dekkingsmogelijkheden. In het voorkeursmodel, een zwembad met opgetilde baden naast een afzonderlijk parkeergebouw, zijn besparingen mogelijk op de kosten van ontgraven en grondverbetering. Die is hier nodig in verband met de geringe waterdoorlatendheid van de bodem. Daartegenover staan meerkosten voor de inpandige parkeergarage. Op basis van adviezen van Straman adviseurs wordt rekening gehouden met een stelpost voor de meerkosten van € 0,2 miljoen. Deze kosten worden gedekt uit het bouwbudget voor het Flevoparkbad. Beoordeling: 0,20 mln. Draagvlak: hoe denken maatschappelijke partners en omwonenden over de bouw van het binnenzwembad. Op het Zeeburgereiland wordt het zwembad omgeven door een tankstation, een recyclepunt, een politiebureau en lege terreinen, er zijn geen direct omwonenden. Wel liggen op iets meer afstand de Sportheldenbuurt en in de toekomst de Sluisbuurt en de Baaibuurten, waarvoor het zwembad naar alle waarschijnlijkheid een welkome voorziening is. Beoordeling: + Planning en planningszekerheid: kan het binnenzwembad tijdig, dus uiterlijk in 2030 worden opgeleverd. De kans op bezwaar en beroep tegen de omgevingsplanwijziging en omgevingsvergunning lijkt op deze locatie niet groot.

Ook zijn geen negatieve adviezen te verwachten van de Technische Advies Commissie –het gebied ligt immers niet in de hoofdgroenstructuur- en het bestuur van Stadsdeel Oost. De bouwopgave is daarbij weinig complex, oplevering in 2030 is naar verwachting mogelijk. Beoordeling: + Implicaties voor de zwemagenda: zijn er mogelijkheden om het 25-meterbad te vergroten naar 35 of 50 meter en wat zijn gevolgen voor de spreiding van het zwemwater in Amsterdam.

Mocht de P&R-functie vervallen dan is op het Zeeburgereiland ruimtelijk de mogelijkheid om extra zwemwater te realiseren door één van de baden te vergroten tot een 35-meterbad. Dat biedt meer mogelijkheden voor het houden van sportwedstrijden. In dat geval is wel het hele terrein nodig voor het zwembad met de bijbehorende parkeerplaatsen. Deze kunnen dan bijvoorbeeld op het dak van het zwembadgebouw gerealiseerd worden, zoals onderstaande afbeelding weergeeft. Dit kan alleen worden verwezenlijkt als de P&R-functie vervalt voor de start van het ontwerptraject van het zwembad.

Vergroting van het 25-meterbad tot een 35-meterbad. Bron: Ziegler/Branderhorst architecten

De vergroting zal leiden tot aanzienlijke meerkosten die niet passen binnen het nu beschikbare budget. Uitwerking daarvan kan plaatsvinden wanneer de P&R-functie zou komen te vervallen. De komende jaren ontstaat een tekort aan zwemwater in Noord. Het Noorderparkbad wordt te krap om te voorzien in de zwembehoefte. De druk op dit bad wordt alleen maar groter met de snelle inwonersgroei van stadsdeel Noord. Een zwembad op Zeeburgereiland vangt deze druk deels op en zorgt voor een betere spreiding voor de Amsterdammers, die wonen in Noordoost/Oud-Noord. Er is op lange termijn een tweede zwembad in Noord gepland (2035+), maar dit is aan de noordwestkant van het stadsdeel (Haven-Stad). Niet alleen in Noord worden veel nieuwe woningen gerealiseerd. Ook op Zeeburgereiland zelf en in de naastgelegen gebieden in Oost worden nieuwe woningen gebouwd, op IJburg, maar ook bij Cruquius, Oostenburg en het Marineterrein. Op basis van het bestaande tekort en de woningbouw, ontstaat de behoefte aan twee extra zwembaden. Op de middellange termijn staat een nieuw zwembad gepland op Strandeiland. Deze zal op termijn voorzien in met name de behoefte van IJburg, maar zolang deze niet gerealiseerd is, kan een zwembad op Zeeburgereiland hierin een belangrijke rol spelen. Een bad op Zeeburgereiland neemt de behoefte voor een bad op het Strandeiland niet weg.

Het zwembad bedient niet alleen de nieuwe bewoners, maar juist ook de bestaande inwoners, die nu aangewezen zijn op Sportfondsenbad Amsterdam-Oost in het Polderweggebied en deels op de commercieel geëxploiteerde Swimgym aan de Wibautstraat. Een zwembad op

Zeeburgereiland draagt niet alleen bij aan een betere spreiding voor de inwoners van Oost, maar ook voor die in Noord. Met een bad op het Zeeburgereiland wordt het oudere deel van Stadsdeel Oost minder goed bediend. Daartegenover staat dat de functie voor Amsterdam-Noord en IJburg wordt versterkt, waardoor de realisatie van een bad op het Strandeiland in tijd minder urgent wordt. We verwachten dat met een bad op het Zeeburgereiland meer ruimte komt in Sportfondsenbad Oost. Beoordeling: + Overig: past de locatiekeuze in het gemeentelijk beleid om ongelijk te investeren. Een zwembad op het Zeeburgereiland leidt tot betere kansen voor Amsterdam-Noord waar nu ook een tekort aan zwemwater is. Dat past in het beleid. Beoordeling: +

Samenvatting en conclusies De beoordelingen in de voorgaande hoofstukken zijn in de onderstaande tabel samengevat: Beoordelingscriteria

Flevopark

Zeeburgereiland

Functionaliteit

+

+

Bereikbaarheid

+

+

Omgevingskwaliteit

+/-

+/-

Extra locatiekosten

0,37 tot 0,72 mln.

0,20 mln.

Draagvlak

-

+

Planning en planningszekerheid

-

+

Zwemagenda

+/-

+/-

Investeringsbeleid

+

+

Bij deze tabel hoort een disclaimer omdat de beoordelingen niet zijn gebaseerd op diepgaand onderzoek, het zijn expert judgements van het projectteam Flevoparkbad en zijn adviseurs. De beoordelingen leiden wel tot een duidelijke conclusie: realisatie van het binnenzwembad op het Zeeburgereiland biedt de beste kansen op een goed functionerend bad met een goede bereikbaarheid, een relatief veilige omgeving, acceptabele meerkosten, meer planningszekerheid en biedt daarmee betere kansen voor extra zwemwater. NB. In geval gekozen wordt voor locatie Zeeburgereiland dan blijft het huidige Flevoparkbad bestaan en hebben we geen exploitatie voordeel van de combinatie binnen- en buitenzwembad. Het exploitatievoordeel van een combinatie is echter beperkt en is weg te strepen tegen de voordelen van de locatie op Zeeburgereiland. Zolang de gebiedsaanpassingen bij Flevoparkbad niet zijn gedaan, verwachten we dat dit een negatief eiect heeft op de bezoekersaantallen en dus op de exploitatie.

Amsterdam, juni 2025 Projectteam Flevoparkbad