bijlage 1-210225 Roadmap innovatieprogramma OBA NEXT.pdf

INNOVATIEprogramma

OBA NEXT www.oba.nl/next

#ShowYourStripes Deze ‘opwarmingsafbeelding’ is een visuele weergave van de temperatuurverandering in de wereld in de afgelopen 100+ jaar. Elke streep vertegenwoordigt de gemiddelde temperatuur gemeten over de periode van een jaar. Voor vrijwel elk land of elke regio ter wereld veranderen de strepen van voornamelijk blauw naar voornamelijk rood in recentere jaren, wat de stijging van de gemiddelde temperaturen in dat land illustreert. De grafische afbeeldingen zijn specifiek ontworpen om gesprekken te starten over onze opwarmende wereld en de risico's van klimaatverandering. Lead Scientist Ed Hawkins heeft deze datavisualisaties gemaakt om een dialoog over klimaat mogelijk te maken zonder dat wetenschappelijke voorkennis nodig is. In de UK werkt hij met een aantal bibliotheken samen en geeft workshops over klimaatveranderingen aan jongeren en hun ouders. Voor OBA NEXT is dit een mooi voorbeeld van hoe wetenschappelijke data toegankelijk kan worden gemaakt voor een brede doelgroep, en een gesprek op gang brengt tussen mensen dat weer tot nieuwe inzichten kan leiden.

Inhoud • Inleiding • Samenvatting • Context • Van nu naar NEXT • OBA NEXT als innovatieprogramma • Co-creatie & allianties • Educatief aanbod & services • Verbonden in de stad • Ontwerpproces • Procesaanpak • Urgentie • OBA NEXT & Zuidas • Een plek en een gebouw • Ontwikkelingen in binnen- en buitenland

Inleiding Samen leren, samen leven… … is het motto van de OBA. Veel Amsterdammers zeggen: “In de OBA heb ik een nieuwe wending aan mijn leven gegeven. Ik ontdekte de wereld om mij heen, werd geïnspireerd, en ging iets nieuws doen.” Ze deden dat niet alleen, maar samen met andere Amsterdammers. Op een plek waar iedereen zich thuis voelt. Waar bij de oprichting van de OBA,100 jaar geleden, te weinig informatie voor gewone Amsterdammers beschikbaar was, lijkt de situatie inmiddels omgekeerd. Er is te veel, en het is vaak onbetrouwbaar en onoverzichtelijk. Een bibliotheek moet daarom niet alleen een plek zijn waar alle kennis en informatie in de nieuwste vormen beschikbaar is, maar vooral waar je leert iets met die informatie te doen. Waar je leert het te lezen, te gebruiken, te interpreteren en te waarderen. De corona-crisis heeft een enorme verschuiving van fysieke naar digitale ontmoeting en kennisuitwisseling teweeg gebracht. We hopen natuurlijk dat we elkaar binnenkort weer kunnen ontmoeten, maar we weten tegelijkertijd dat sommige veranderingen blijvend zullen zijn. Banken, doctoren, overheden, werkgevers……allemaal zetten ze in op meer digitale dienstverlening. Voor sommigen is dat een positieve ontwikkeling, terwijl het voor anderen moeilijk is om hierin mee te gaan.

We zien dat, naast (functionele) ongeletterdheid, ook digitale ongeletterdheid een groot maatschappelijk probleem is. Hier ligt voor de OBA een opgave. Digitale inclusie is één van onze belangrijkste speerpunten en we geven dat vorm met het innovatieprogramma OBA NEXT.

Hoe digitaler, hoe socialer Onze visie is dat door al die digitale ontwikkelingen de behoefte van Amsterdammers om te leren alleen maar groter wordt en dat ze dat ook graag samen willen doen. Hoe digitaler, hoe socialer. Dat vraagt nabijheid in alle buurten van de stad, maar ook om een nieuwe plek waar je naar toe kunt om het nieuwste van het nieuwste op het gebied van digitale content en communicatietechnologie mee te maken: de nieuwe locatie OBA NEXT. We maken OBA NEXT niet alleen, maar met partners, zoals onze toekomstige buren bij de VU, de European Cultural Foundation, het Huis voor de Journalistiek en de maatschappelijke coalitie met o.a. Argan, IMC Weekendschool, Studiezalen/Techgrounds. Zo raken de werelden van wetenschap, journalistiek, talentontwikkeling, digitale inclusie, Europees burgerschap en een leven lang leren onderling verbonden en krijgen ze een podium in het hart van het Kenniskwartier op de Zuidas. Samen vormen het innovatieprogramma en de nieuwe locatie OBA NEXT het laboratorium voor de bibliotheek van de toekomst. Daar gaan niet alleen de bezoekers van de nieuwe locatie op de Zuidas, maar alle Amsterdammers van mee profiteren. Overal in het OBA netwerk (OBA Oosterdok en alle buurtvestigingen) zal OBA NEXT werken aan een (digitaal) inclusievere stad.

Zodat de Amsterdammers die nu worden geboren over enkele decennia zullen zeggen: “In de OBA heb ik een nieuwe wending aan mijn leven gegeven. Ik ontdekte de wereld om mij heen, werd geïnspireerd, en ging iets nieuws doen.”

Job Cohen, voorzitter raad van toezicht OBA Martin Berendse, directeur OBA

Samenvatting De stad verandert, Amsterdammers veranderen, OBA verandert mee. Wat is OBA NEXT? Een innovatieprogramma gericht op vernieuwing van de klassieke gidsfunctie die OBA heeft voor mensen in de stad en de regio. Centraal staat dat ook over vijf, tien of vijftig jaar kennis, informatie en educatie gelijk beschikbaar moet zijn voor alle Amsterdammers. OBA NEXT geeft vorm aan de ontwikkeling waarin bibliotheken plekken zijn waar je leert je staande te houden en je verder te ontwikkelen in de (steeds verder digitaliserende) samenleving. Een laboratoriumfunctie waar we kennis samenbrengen, en vertalen naar pilots, educatief aanbod en programma’s voor alle OBAlocaties in de stad. Op de best bereikbare plek: naast Station Zuid en daarmee vanuit alle windstreken goed en snel te bereiken.

Wat gaan we doen? In 2020 is OBA NEXT gestart, in samenwerking met CTO Innovatieteam Gemeente Amsterdam ontwikkelen we aanbod dat aansluit bij de behoeften van Amsterdammers (0-101) in de digitaliserende samenleving. We creëren ruimte om te ontdekken, te bezinnen, te verdiepen, te maken en te doen, in programma’s en diensten die de toekomst mede vormgeven. We werken toe naar de opening van een levendige openbare ontmoetingsplek in een nieuw te ontwikkelen centrum van de stad. Met veel faciliteiten voor ontmoeting en inspiratie en kennisuitwisseling.

OBA NEXT op de Zuidas We maken een publieke plek voor alle Amsterdammers op de Zuidas. Juist op een plek waar de barrières hoog zijn, is het van belang een laagdrempelige publieke voorziening te realiseren, zodat ook dit deel van de stad voor iedereen toegankelijk is en kwaliteit van leven biedt voor de huidige en toekomstige bewoners. Een plek die juist door haar onderscheidend karakter inspirerend is en kansen biedt voor bijvoorbeeld jongeren vanuit elders in Amsterdam. Een toegangspoort tot de Zuidas, en alle daar gevestigde bedrijven, instellingen en netwerken.

Context Wat leeft er onder Amsterdammers? De corona crisis heeft laten zien dat digitalisering essentieel is om de maatschappij draaiend en ons met elkaar verbonden te houden, maar dat gaat pas werken als iedereen kan meedoen. We zien ook dat dat de risico’s op (nog) grotere achterstand voor kwetsbare groepen enorm zijn.

Het internet zou het leven makkelijk moeten maken, maar het wordt in feite steeds complexer. Hoog- en laagopgeleide Amsterdammers leven in zeer gescheiden werelden; kansen- en informatiegelijkheid is danig onder druk komen te staan. Banen veranderen of verdwijnen. Lang niet iedereen kan probleemloos de overgang maken naar iets nieuws. Publieke ruimte en openbare plekken zijn cruciaal als het maatschappelijke weefsel van de stad.

beelden: De Correspondent

Wat zeggen

en doen we regelmatig een beroep op deze

smelten. Veel inspiratie opgedaan voor een

groepen voor specifieke activiteiten.”

project op school en met iemand interessant gesprek gevoerd over milieuvriendelijk 3D

mensen straks

Patient VUmc

over OBA NEXT?

regelmatig een paar dagen in het ziekenhuis

Leerling ROC “Ik heb vandaag gewerkt in de stadskantine van OBA NEXT, waar ik een leerwerktraject doe. Drie dagen per week werk ik in het restaurant, twee dagen volg ik les. Veel van die lessen doen we in de makerspace of workshopruimtes van OBA NEXT. ” Buurtbewoner “Vandaag de krant gelezen in het atrium. Heerlijke plek waar je online toegang hebt tot zo’n beetje alle kranten in de wereld. Ik voel me er helemaal thuis. Laatst was ik met de buurvrouw bij een programma over online informatiemanipulatie en privacy. Meteen even mijn laptop opgeschoond en de instellingen op orde gebracht.” Leerling middelbare school Amsterdam Noord “Ik kwam om een game te spelen in de arcade hal. Thuis kan ik niet gamen, maar bij OBA NEXT kan dat wel als je meedoet aan coding-opleiding. Ben zelf bezig een game te programmeren en we helpen elkaar in de groep.” OBA NEXT medewerker “Als informatieprofessional verbind ik mensen met bronnen en met elkaar. Mijn collega’s en ik kennen veel mensen in de buurt, hebben toegang tot de communities

“Vanwege een speciale behandeling moet ik verblijven. ’s Avonds laat, als ik me verveel,

printen en de nieuwste ontwikkelingen op dit vlak”. Reiziger

ga ik vaak naar OBA NEXT. Magische plek,

“Every time I pass through Amsterdam I

waar ik ontzettend veel nieuwe dingen te

make sure I can spend some time at OBA

weten kom. Geïnspireerd door iemand die

NEXT. Somehow I always find something

daar werkt, ben ik begonnen aan een cursus

there I wasn’t looking for. Somebody is

transmedia storytelling. Zo kan ik straks na

always there to lift you up and make a new

mijn behandelingen mijn job als journalist

connection.”

weer oppakken met een aantal nieuwe skills op zak. Ik kom ook vaak ziekenhuispersoneel

Journalist

tegen die in hun pauze even gaan opladen in

“OBA NEXT is voor mij een werkplek en een

OBA NEXT.” Senior “Ik kom regelmatig bij OBA NEXT. Voor mijn

ontmoetingsplek ineen. Ik werk er met mijn collega’s aan internationale dossiers en ik ontmoet er mijn peers. De best denkbare ‘public space’.

leesclub en voor een bijzonder programma dat ‘Human Library’ heet. Mensen kunnen er

Medewerker kantoor Zuidas

iemand ‘lenen’ met een bijzonder verhaal, via

Sinds OBA NEXT hier is geopend op de

een hele handige app krijg ik dan te zien dat iemand me wil ontmoeten. Ik vertel graag het verhaal over mijn familie die uit Syrië komt en hoe we in Amsterdam terecht zijn gekomen. Vooral jonge mensen vinden het leuk merk ik.” Student “Ik doe onderzoek naar innovatieve leermethoden. Te gek om bij OBA NEXT testen te mogen doen met verschillende doelgroepen. Ik krijg altijd zoveel waardevolle feedback waar ik echt verder mee kom.” Docent basisschool “Ik heb een prachtige tentoonstelling bekeken over digitale fabricage technieken en zelf geleerd twee 3D modellen samen te

Zuidas, is er iets gebeurd met het gebied. De sfeer is opener en vriendelijker geworden, en dat werkt door in alles. Ons kantoor heeft besloten een actieve partner te worden in de missie van OBA NEXT. In een samenwerking met OBA en een aantal maatschappelijke partijen zijn we inmiddels een loopbaanbegeleidingstraject gestart voor jongeren.

Van nu naar NEXT De toekomst is er al Wat we moeten kennen en kunnen om ons werk te doen en ons maatschappelijk te redden, verandert snel en steeds sneller. Toegang tot kennis, informatie en educatie is de belangrijkste voorwaarde om hiermee om te gaan. Maar dat is geheel niet vanzelfsprekend voor iedereen. Waar die toegang voorheen kwam vanuit vertrouwde instituties en bronnen, ligt dat nu verspreid in de samenleving en bij bedrijven - mede door de grootschalige adaptatie van internet en technologie - en zijn inclusie, openheid en betrouwbaarheid vaak ver te zoeken. Met NEXT richten we ons op Amsterdammers hier en nu, met bijzondere aandacht voor mensen voor wie vernieuwingen niet vanzelfsprekend zijn en die moeite hebben met taal- en digitale vaardigheden. We verdiepen ons in welke vaardigheden mensen nodig hebben om goed mee te blijven komen. Verder denken we na over Amsterdammers die nog geboren moeten worden; die met een heel ander startprofiel de stad en de wereld benaderen, voor wie diversiteit een gegeven is en technologie de norm. En voor wie - zo realiseren we ons steeds meer - toegang tot betrouwbare informatie een van de grootste uitdagingen zal zijn. Door ons actiever een voorstelling te maken van de behoeften van toekomstige gebruikers, kunnen we onze programma’s en services beter doorontwikkelen en partnerships aangaan die relevant zijn nu en in de toekomst.

NEXT is nu Wij weten net zo min als ieder ander hoe de wereld er over twintig of dertig jaar uitziet. We doen dan ook niet aan wilde voorspellingen of science fiction. Toch kunnen we wel degelijk iets zeggen over de wereld van morgen. We kunnen het laten zien en we kunnen ermee experimenteren. We kunnen programma’s maken die mensen uitnodigen mee te denken en mee te doen. Onder de noemer NEXT is NU zijn we in 2020 gestart met de programma ontwikkeling, in samenwerking met o.m. CTO Innovatieteam Gemeente Amsterdam en de Maakcoalitie Amsterdam. Met de urgenties zichtbaarder dan ooit in deze corona-crisis, werken we de komende jaren aan de digitale fundamenten van onze vertrouwde bibliotheek. Voor alle Amsterdammers. Naar 2027 en verder OBA NEXT wordt een levendige nieuwe ontmoetingsplek in het Kenniskwartier op de Zuidas, tussen Station Zuid en de campus van de Vrije Universiteit. Als onderdeel van het netwerk in de stad, is heeft het een grootstedelijke en regionale functie. We betrekken het nieuwe gebouw met maatschappelijke partners om daar samen vorm te geven aan een plek waar je de toekomst kunt zien aankomen en die mensen inspireert om verder te blijven kijken. Er kunnen straks dagelijks zo’n 2.000 mensen terecht, die zich net zo vertrouwd, verbonden en welkom gaan voelen als in alle andere OBA-locaties in de stad.

OBA NEXT als innovatieprogramma Co-creatie & allianties Uitgangspunten voor samenwerking

Educatief aanbod & services Voor iedereen van 0 tot 101 jaar

Verbonden in de stad Nieuwe rollen in een wereld die versnelt

norm is, is het noodzakelijk de vragen en behoeften van mensen in relatie hiertoe beter te leren kennen, en om die vervolgens meer centraal te stellen bij de ontwikkeling van programma's en services.

Co-creatie & allianties Uitgangspunten voor samenwerking

We hebben bijzondere aandacht voor mensen voor wie vernieuwingen niet vanzelfsprekend zijn en die moeite hebben met taal- en digitale vaardigheden.

1. Toegang voor iedereen staat centraal Digitalisering is niet een thema dat nu pas relevant wordt – het is al jaren gaande. Het gaat inmiddels niet meer om het ontwikkelen van digitale kennis, middelen, kanalen en diensten op zich. De grote uitdaging is die van integratie op basis van publieke waarden: betrouwbaar, open, pluriform en toegankelijk. De ruimte voor digitale vernieuwing en strategieën bij openbare bibliotheken is tot nu toe beperkt gebleven. Mede daardoor blijven belangrijke vragen en issues van de meer kwetsbare doelgroepen die er over de vloer komen buiten zicht. Het is hoog tijd om daar verandering in te brengen. Aangezien de belangrijkste opdracht van bibliotheken is om toegang tot informatie te bieden voor iedereen, waarom dan niet juist een voorloper in gebruik en toepassing van digitale technologieën die dat mogelijk maken? De fysieke en de digitale ruimte zijn daarbij gelijkwaardige vensters op de wereld. 2. We richten het vizier op nieuwe behoeften van Amsterdammers (0 tot 101 jaar) OBA stimuleert alle Amsterdammers om te blijven ontwikkelen; dat is en blijft de kernmissie. Nu verregaande aanwezigheid van digitale technologie steeds meer de

3.

We werken altijd missie-gedreven

Waarden

Ambitie

Betrouwbaar

Leven lang ontwikkelen

Open

Toegang by design

Pluriform

Digitale inclusie

Toegankelijk

Gidsfunctie

4. We ontwikkelen altijd in co-creatie De relevantie van OBA NEXT op de Zuidas wordt uiteindelijk bepaald door de samenwerkingen. In de buurt, in de stad en daarbuiten. ‘Als je snel wilt, dan ga je alleen. Maar als je ver wilt, ga je samen.’ Met dit motto in gedachten werken we aan solide samenwerkingen voor de lange termijn.

Samenwerking vergt toewijding, aandacht en tijd. Cocreëren is dé manier om samen met partners en stakeholders tot betekenisvolle en gedragen invulling te komen. Ook de bestaande organisatie (met ruim 300 medewerkers) is een essentiële mede-vormgever voor OBA NEXT, daarbij sluiten we aan bij beleidsplan en transitieprogramma OBAbreed. 5. We bewegen mee OBA NEXT is onderdeel van het vestigingen-netwerk van OBA in de stad, en daarmee onderdeel van het regionale, landelijke en internationale bibliotheeknetwerk. We sluiten aan bij de relevante beleidsagenda’s, in het bijzonder: • Agenda Digitale Stad: https://www.amsterdam.nl/

wonen-leefomgeving/innovatie/digitale-stad/ • Uitvoeringsagenda Participatief & Digitaal: https://

www.amsterdam.nl/bestuur-organisatie/volg-beleid/ ambities/participatief/ • Uitvoeringsagenda Kansengelijkheid: https://

www.amsterdam.nl/bestuur-organisatie/volg-beleid/ ambities/kansengelijkheid/ • Hoofdlijnen Kunst & Cultuur 2021-2024: https://

www.amsterdam.nl/kunst-cultuur/kunstenplan/

• Bibliotheekconvenant 2020-2023: https://

www.debibliotheken.nl/informatie/ bibliotheekconvenant/

Educatief aanbod & services Voor iedereen van 0 tot 101 jaar Op de volgende vier pagina’s worden samenwerkingsverbanden beschreven die in ontwikkeling zijn of reeds zijn opgestart. Tezamen een publieks- en onderzoeksprogramma ineen, waarmee we de route naar lancering van OBA NEXT stevig inhoudelijk vormgeven. Het fundament voor OBA NEXT wordt ontwikkeld door oba.ontwerplab, een structurele samenwerking tussen OBA, CTO Innovatieteam gemeente Amsterdam, ontwerpcollectief idiotēs, en diverse kennis- en contentpartners in de stad. De VU zal als onze toekomstige buur in het kenniskwartier een belangrijke partner worden in het verbinden en toegankelijk maken van kennis voor de leden en bezoekers. Daarnaast is er een aantal projecten dat al loopt binnen de OBA en die we onder de noemer OBA NEXT samen zullen brengen om door te ontwikkelen, o.a.: Maakplaats 021, Open API, Leef en Leer en Amsterdam Designathon Challenge. Achter deze projecten zitten ervaren kennisinstellingen, o.a. Waag, Pakhuis de Zwijger, Hogeschool van Amsterdam, met wie de afgelopen jaren een duurzame samenwerking is ontwikkeld en die het denken achter OBA NEXT mede vormgeven. In de adviesrapportage ‘OBA NEXT & Co.’ wordt een aantal kernpartners en consortia geanalyseerd en wordt inzichtelijk gemaakt op welke manier ze in de ontwikkeling van OBA NEXT willen en kunnen bijdragen.

1/

oba.ontwerplab

OBA, CTO Innovatieteam gemeente Amsterdam, idiotes, e.a. Het is de hoogste tijd om de digitale toekomst van Amsterdam beter vorm te geven. Te definiëren wat we precies verstaan onder een open en dienstbaar digitaal Amsterdam, met dezelfde kansen en mogelijkheden voor iedereen. Vijfentwintig jaar geleden was Amsterdam de eerste stad met internet voor iedereen. Alles wat je in het echte Amsterdam vindt, vindt je ook in het digitale Amsterdam. Een stad die alsmaar complexer wordt. Steeds meer uitgesproken. Om grip te blijven houden op ons bestaan in een digitale stad is door de Gemeente Amsterdam een Agenda Digitale Stad opgesteld. Een agenda die nauw aansluit op de missie van de OBA. oba.ontwerplab is als het ware de publieke interface van de Agenda en werkt aan digitale geletterdheid, vaardigheden en gereedheid van alle Amsterdammers. Wat gaan we doen? In 2021/2022 realiseren we de digitale fundamenten voor OBA NEXT.

mijn .oba

Alle Amsterdammers nemen deel aan de digitale samenleving.

oba .wijz er

Alle Amsterdammers nemen deel aan de digitale samenleving.

rt

oba.wijzer

mijn.oba

oba.start

Bouwsteen OBA NEXT

Bouwsteen OBA NEXT

3500

mijn.oba

oba .sta

Alle Amsterdammers nemen deel aan de digitale samenleving.

mijn

.oba

0 likes #verbo

nden

oba.wijzer

#dig italest

ad

Toegang tot alle betrouwbare kennis uit de stad en de wereld op een onafhankelijk platform.

De help functie die alle Amsterdammers op weg helpt in hun digitale leven en digitaal wijzer te worden, gratis, op afstand of dichtbij in een buurt vestiging.

35000 likes

09.12.20 V0.6 | ontwerplab

3500 0 likes oba.w ijzer

*https://www.amsterdam.nl/wonen-leefomgeving/innovatie/digitale-stad/ 3500 0 likes

#verbo

nden

oba.start

#dig italest

ad

Bouwsteen OBA NEXT

Geboren in Amsterdam, start je digitaal veilig en kan je je straks een leven lang blijven ontwikkelen vanuit een persoonlijke leeromgeving, dit als aanvulling op producten zoals boekstart en digi-start.

35000 likes

oba.st

art

#verbo

nden

#dig italest

ad

35000 likes

09.12.20 V0.6 | ontwerplab

09.12.20 V0.6 | ontwerplab

12

2/

Mokum Maakcoalitie

OBA, Waag, Pakhuis de Zwijger, Hogeschool van Amsterdam, The Beach, Designathon Works, NewTechKids, NEMO, Cinekid en LekkerSamenKlooien In 2016 zijn OBA, Waag, Pakhuis de Zwijger en de Hogeschool van Amsterdam gezamenlijk gestart met het programma Maakplaats 021* en het opzetten van een netwerk van makerspaces in vestigingen van de OBA. De maakplaatsen zijn digitale speelkamers, voorzien van machines en apparatuur voor het maken van prototypes en modellen. Kinderen en jongeren leren er ontwerpen, creëren, ontdekken, experimenteren en maken. In de programma's wordt niet alleen aandacht besteed aan digitale fabricage en technologie, maar ook aan stadmaken. Na schooltijd zijn er workshops voor kinderen en jongeren uit de buurt. Overdag is het een werkruimte voor scholen en creatieven. De partners zien het als gezamenlijke uitdaging om ervoor te zorgen dat alle Amsterdamse kinderen en jongeren digi-savvy worden, goed kunnen blijven deelnemen aan de informatiesamenleving en dat niemand achterblijft. Wat gaan we doen? Vanaf 2021 breidt het kernconsortium zich uit tot Maakcoalitie Amsterdam; een coalitie van experts op het gebied van Maakonderwijs en gericht op de vraag welke vaardigheden kinderen en jongeren nodig hebben om bij te blijven, en hoe en waar zij die kunnen ontwikkelen.

Maakcoalitie Amsterdam is een goed werkend ecosysteem van partners, de ervaringen en expertise uit het netwerk bieden een continue voedingsbodem voor nieuwe programma’s voor individuele kinderen en jongeren, en ook voor scholen. Zo fungeert de Maakcoalitie voor OBA NEXT als een slijpsteen voor educatief aanbod en een kader voor cruciale beroeps- en levensvaardigheden.

*https://maakplaats021.nl/ 13

3/ Huis van de Journalistiek Stimuleringsfonds voor de Journalistiek*, Instituut voor Beeld & Geluid, World Press Photo, De Coöperatie en Universiteit van Amsterdam De digitale wereld kent (nog) geen ordening. Lange tijd werd gedacht dat het internet een soort zelfreinigend vermogen zou ontwikkelen. Maar vooralsnog groeit de informatiestroom, zonder dat er spelregels of mechanismen zijn die lezers, kijkers, luisteraars en gebruikers in staat stellen om de intrinsieke waarde van die informatie vast te stellen. Dat is waar journalistiek en bibliotheek elkaar tegenkomen. De reuzenstap van een wereld van enkel papier en lineair naar een combinatie met digitaal en exponentieel heeft alle geschreven en ongeschreven regels over het gebruik ervan door elkaar geschud. Voorheen richtinggevende, filterende en vaak dempende stappen tussen creatie en publicatie zijn verdwenen. De rijkdom van de mogelijkheden die het internet biedt, wordt overschaduwd door de ongeremdheid en onbeheersbaarheid ervan. OBA NEXT en het Huis van de Journalistiek zien het als een gezamenlijke uitdaging om op te komen voor de vrijheid van maken en verspreiden van nieuws en informatie, maar ook om een rol te spelen in het meedenken en -ontwikkelen van (de conceptuele kant van) een gebruiksaanwijzing.

Tot die gezamenlijke missie behoort ook het bevorderen van bewustwording om gebruikers in staat te stellen informatie te verzamelen, wegen, beoordelen en gebruiken. Wat gaan we doen? In 2021 zetten we een gezamenlijk project op rondom (Digitale) Vrijheid, en ook in de jaren daarna zullen rondom specifieke thema’s gezamenlijke programma’s worden uitgewerkt. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheid om te starten met een gezamenlijke programmering vanuit een kwartiermakerslocatie op de Zuidas. Als beoogd mede-bewoner van het nieuw te realiseren gebouw, zal HvdJ intensief betrokken zijn bij de fysieke (gebouw) ontwikkeling.

*https://journalistiek2025.nl/

14

4/ Coalitie Talentontwikkeling i.o. Argan, IMC Weekendschool en Giving Back Waar sta je voor, waar ga je voor? Deze vragen zijn vaak moeilijk te beantwoorden als je jong bent en als je niet een stevig netwerk van familie, peers en coaches om je heen hebt. En dat is precies waar Stichting Argan, IMC Weekendschool en Giving Back verandering in brengen, ieder op hun eigen manier. Na vele jaren pionieren hebben ze zich tot creatieve en professionele netwerkorganisaties ontwikkeld met een groot bereik. Onlangs zijn de organisaties begonnen met gesprekken over een verdergaande samenwerking. De Coalitie i.o. biedt jongeren en jongvolwasenen een perspectief op een betekenisvolle toekomst in een steeds diverser wordende samenleving en vormt daarmee een waardevolle keten: • Argan*, dat zich verder wil ontplooien tot een jongerendebatpodium op grootstedelijk niveau en de Zuidas daarvoor als een inspirerende omgeving ziet. • IMC Weekendschool**, waar inmiddels wekelijks 2.400 jongeren (die het het hardst nodig hebben) aanvullend motivatiegericht onderwijs krijgen. Samenwerking met onderwijs en bedrijfsleven is cruciaal om aan te blijven sluiten bij maatschappelijke ontwikkelingen en jongeren perspectief te kunnen geven op vervolgstappen.

• Giving Back*** biedt studenten met een andere sociaal maatschappelijke achtergrond een cross-cultureel netwerk van mentors/coaches binnen bedrijven en maatschappelijke instellingen, en is daarmee de stepping stone naar een verdere carrière. Wat gaan we doen? Een volgende stap die nu wordt verkend is om gezamenlijk op te trekken met OBA NEXT. De meerwaarde die we zien is zowel inhoudelijk als op gezamenlijke huisvesting ingegeven.

15

*https://argan.nl/ **https://www.imcweekendschool.nl/ ***https://givingback.nl/

Verbonden in de stad Nieuwe rollen in een wereld die versnelt Veranderende samenlevingen vereisen veranderende openbare instellingen. De digitale samenleving vergt radicale perspectieven op hoe we kennis, informatie, cultuur en educatie voor iedereen willen leveren. OBA NEXT gaat de komende jaren over het visualiseren van een toekomst en het werken aan scenario's om met de veranderingen om te gaan als organisatie. Nieuwe behoeften en mogelijkheden creëren nieuwe taken en vereisen andere vaardigheden en competenties. Rollen en functies veranderen mee. Ook komen er nieuwe bij. Steeds in een samenspel intern met vestigingsteams en collega’s, en extern met partners, klanten en stakeholders. Niet langer is de collectie, maar de connectie de focus van de bibliotheek.

Ontwerpproces Er is geen blauwdruk voor een bibliotheek van de toekomst. Het is al doende leren en al lerende doen. Deze tijd vraagt om open toekomstverkenningen. Om initiatieven die de durf en capaciteit hebben om te experimenteren. Om te onderzoeken hoe we de toekomst kunnen vormgeven. Om vervolgens met kennis van zaken ook daadwerkelijk vorm te geven aan die toekomst. Dat kan niet anders dan in een onderzoekend & ontwerpend proces. De opgave is om ervoor te zorgen dat dat niet alleen leidt tot experimenten die door de ruimte blijven dwarrelen, maar dat een aantal ervan ook echt landt en omgezet wordt in tastbare en betekenisvolle innovatie, pilots, processen en producten. We hebben onze partners bereid gevonden hun kennis en expertise op dat vlak in te brengen, en om dat proces voor OBA NEXT mede gestalte te geven. Hierna een hele globale planning van het ontwikkelproces 2021 - 2027. In de totaalplanning wordt rekening gehouden met ontwikkeling van partnerships en ook het fysieke ontwikkeltraject zal worden afgestemd.

Procesaanpak Onderzoeken & ontwerpen

Urgentie Veranderingen in de samenleving vragen om continue aanpassingen in het aanbod van publieke en culturele instellingen. Dat gaat niet vanzelf. Met het innovatieprogramma OBA NEXT geven we invulling aan beleid dat de afgelopen jaren is ontwikkeld, maar niet altijd voldoende is doorvertaald naar uitvoeringsplannen binnen (publieke) organisaties. Een ferme stap in de richting is het Bibliotheekconventant dat in oktober jl. is ondertekend: dat beschrijft helder een aantal beleidsrichtingen die gaan over de veranderende maatschappelijke opdracht van openbare bibliotheken in het licht van de digitale samenleving, de noodzaak voor een publieke digitale strategie en de bijbehorende transformatie van organisatie en services. Dit sluit ook goed aan bij de Agenda Digitale Stad van de gemeente Amsterdam. Met OBA NEXT maken we de beleidsrichtingen en veranderingen concreet en vertalen we de inzichten naar een transitieprogramma voor de komende jaren met een bijbehorend operationeel kader. OBA NEXT werkt daarmee als het lab waar we kennis samenbrengen, om het vervolgens te vertalen naar pilots en actieplannen die van betekenis zijn voor OBA overal in de stad en voor het bredere bibliotheken-netwerk. Met programma’s en activiteiten waar Amsterdammers iets aan hebben.

Agenda Digitale Stad Magazine 2020

Bibliotheekconvenant 2020-2023 Convenant houdende afspraken over de bijdrage van de bibliotheekvoorziening in Nederland aan maatschappelijke opgaven

A Brief Introduction to Digital Transformation A guide for public sector leaders who want to understand and get the best out of technology Eddie Copeland September 2019

1

Routekaart Digitale Toekomst

1

OBA NEXT & Zuidas Voor de partners van OBA NEXT heeft vestiging op Zuidas een grote meerwaarde. Door haar onderscheidend karakter is Zuidas inspirerend voor de doelgroepen van de partners. Het biedt een toegangspoort naar en mogelijkheden tot kruisbestuivingen tussen de bedrijven, instellingen en netwerken - en de doelgroepen van de partners. En andersom: de partners brengen mensen en programma met zich mee, die op een positieve manier resoneren met het landschap dat we nu kennen op de Zuidas. Een groep die steeds belangrijker wordt in de stad, krijgt op een prominente plek een podium. OBA NEXT laat daarbij zien dat ieder deel van de stad voor iedereen bereikbaar en toegankelijk is. Ook voor Zuidas zelf is de vestiging van OBA NEXT van groot belang. Het ontbreekt er het nog aan een publiek hart. Een openbare plek in de huidige private wereld van Zuidas, een plek waar iedereen

welkom is. Een bibliotheek, als drukst gebruikte publieke functie in de stad, kan als geen ander Zuidas voorzien van dit publieke hart. Een plek die bijdraagt aan ontmoeting, reuring, levendigheid en aantrekkelijkheid van Zuidas als een van de belangrijke centra in de stad.

De locatie naast station Zuid biedt de ideale plek. Nergens is het beter bereikbaar voor zoveel Amsterdammers. Met groeicijfers naar 250.000 reizigers per dag, is station Zuid een regionaal en landelijk knooppunt voor het openbaar vervoer.

Het gebouw komt in het deelgebied Kenniskwartier van Zuidas. Het beoogde programma in OBA NEXT sluit heel goed aan bij het profiel en de community in Kenniskwartier. Met de Vrije Universiteit, het academisch ziekenhuis Amsterdam UMC en de vele kennisintensieve bedrijven, staan kennis en innovatie centraal. Dagelijks zullen vele studenten, docenten en onderzoekers langs OBA NEXT naar hun studie- en werkplek lopen. Zij kunnen gebruik maken van OBA NEXT, en andersom: de Vrije Universiteit en bedrijven in Kenniskwartier zien kansen om hun kennis in te zetten in maatschappelijke programmering in OBA NEXT om daarmee hun maatschappelijke missie vorm te geven. Ook de partners zien veel mogelijkheden voor samenwerking met (o.a. tech-)bedrijven die in en rond Kenniskwartier gevestigd zijn.

OBA NEXT is er voor alle Amsterdammers en daarmee is OBA NEXT er ook voor de 20.000 huidige en toekomstige bewoners van Zuidas. Bewoners die, met een woningbouwprogrammering volgens de Amsterdamse verdeling van 40-40-20, van diverse achtergrond zijn. Ook zij hebben behoefte aan een plek voor ontmoeting, kennisuitwisseling en inspiratie in de buurt.

Een plek en een gebouw Het gebouw en de openbare ruimte daaromheen wordt een plek en plein van ontmoeting en samenkomst, daar waar de Mahlerlaan en de drukste voetgangersroute tussen Universiteit en station, elkaar kruisen. Het gebouw wordt open en uitnodigend en herkenbaar: de vormgeving is een visualisatie daarvan. Het gebouw geeft een gevoel aan alle Amsterdammers dat zij welkom zijn, het is laagdrempelig, en maakt nieuwsgierig om naar binnen te gaan. Eenmaal binnen is het prikkelend om actief deel te nemen en aangenaam om te verblijven. Met levendige plekken om mensen te ontmoeten of activiteiten te ondernemen. En rustige plekken om je in stilte te verdiepen, te lezen of te studeren. Het gebouw gaat OBA met andere partners bewonen, en het wordt daartoe een flexibel in te richten pand. Zodat gebouw tot in de verre toekomst zich kan aanpassen aan de steeds veranderende wensen.

Afbeeldingen hiernaast van nieuwe bibliotheken in Groningen 2019, Helsinki 2018, Aarhus 2015 en Calgary 2014.

Ontwikkelingen in binnen- en buitenland We bevinden ons in het goede gezelschap van openbare bibliotheken die de afgelopen jaren nieuw zijn gerealiseerd. Voorbeelden die interessant zijn niet alleen om de onderscheidende architectuur, maar vooral ook vanwege de nieuwe werkwijzen en innovatief aanbod. Zo geven alle hier genoemde organisaties aan een gidsfunctie te willen vervullen in het digitale tijdperk, en is digitale inclusie een prioriteit in educatief aanbod. Met de European Cultural Foundation gaan we een meerjarige samenwerking aan en zetten we de European Cultural Challenge op.

Namens OBA en partners opgesteld door: Sacha van Tongeren | programmamanager | s.vantongeren@oba.nl Maarten Lammers | hoofd sector ontwikkeling | m.lammers@oba.nl Ruud Yap | CTO | r.yap@oba.nl Amsterdam, februari 2021 www.oba.nl/next