Bijlage 1 - 20240124 Raadsadres inzake extra bomen NZ

Comite Westelijke Grachtengordel e.o. info@westelijkegrachtengordel.nl Gemeenteraad van Amsterdam Raad@amsterdam.nl Amsterdam, 24 januari 2024 Betreft: Raadsadres: Klimaatadaptatie versus herinrichting NZ Noord -

kaal, guur of heet en altijd lawaaiig!

Geachte raadsleden, Het enthousiasme over de herinrichting van NZ Voorburgwal Noord delen wij niet. Wij zien een kale vlakte ingericht als een soort spoorwegterrein. Het is er guur en lawaaiig en met zonnig weer, wordt het er bloed heet. De herinrichting van NZ Voorburgwal Noord is niet conform het klimaatadaptatie akkoord. Er zijn 58 bomen gekapt en verplant en er zouden 63 bomen geplant worden, waarvan er 15 teruggeplant van andere projecten. Wij hebben 60 sprietige bomen geteld en drie grotere, die op het Hekelveld staan. Voor de beloofde 15 grote bomen van elders is geen compensatie uitgevoerd met extra aanplant, noch een bedrag in het bomenfonds gestort. Andere stadsdelen krijgen wel grotere bomen.

Wij voelen ons misleid, want het resultaat van de NZ Voorburgwal Noord is een kaal en guur tochtgat, ‘s zomers bloed heet en eeuwig lawaaiig. De boodschap “Bedankt voor uw bezoek en fijne dag!” op het bord bij de Nieuwe kerk met aangezicht van bomen, dat de komende decennia niet bereikt zal worden, vinden wij een gotspe. Van de omgevingsmanager hebben wij onlangs vernomen, dat de herplant niet is gelukt vanwege de problemen met de logistiek. Verplanten en hergebruik zouden toch normale zaken moeten zijn, die passen bij het uitvoeren van de doelstellingen van klimaatadaptatie. Daar hoort ook een goede coördinatie van de diensten van planten en herplanten van bomen bij. Bovendien, zou voor de mislukte herplant toch ook een compensatie plaats moeten vinden door extra aanplant en storting van een bedrag in het bomenfonds. Dat laatste is niet gedaan. Op de onderstaande foto’s kunt u zien, dat er heel veel lege ruimte is, waar bomen geplant zou kunnen worden, te weten de ruimte tussen de lantarenpalen. Wij verzoeken u 1. een logistiek te ontwikkelen om bomen bij herprofielering gereed te maken voor herplanting; 2. een plan op te laten stellen voor aanplant van extra bomen op de NZ Voorburgwal Noord op de lege ruimtes op de stoep tussen de lantarenpalen ter compensatie van de mislukte herplant van grotere bomen - hier liggen geen kabels - ; 3.

storting compensatiegelden in het bomenfonds te laten effectueren; 4. het misleidende bord bij de Nieuwe Kerk te doen verwijderen. Met vriendelijke groeten, namens het Comite Westelijke grachtengordel e.o.

H.E. van Nierop Voorzitter CC. XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX

Kaal aangezicht; tussen de lantarens zouden bomen geplant kunnen worden.

Hekelveld met 3 grotere bomen

Boven januari 2024 en onder zo was het in augustus 2021.

Bijlage 1: 20231214 E-bericht dd 14-12-2023 Beste mevrouw van Nierop, Onlangs hadden wij telefonisch contact en vroeg u mij naar mijn mening over het resultaat van de uitvoering van het groen op de Nieuwezijds Voorburgwal. U was benieuwd hoe bepaalde zaken waarover wij u in het verleden hebben geïnformeerd (denk aan de plantmaat van de bomen), daadwerkelijk zijn uitgevoerd. In brieven die de gemeente u eerder stuurde staat dat wij nieuwe bomen gingen aanplanten. Het project had in de voorbereidingen daarnaast het voornemen om een aantal bomen over te nemen van een ander project, die deze bomen zou moeten verwijderen voor hun project. Helaas bleek dat de planning van dat project niet aansloot bij onze planning, waardoor wij de bomen van dat andere project niet konden overnemen. Daarom hebben wij uiteindelijk alles wat we in ons project opnieuw moesten aanplanten, aangeplant met nieuwe bomen van de kweker. Uiteindelijk hebben wij de volgende type bomen geplant: Ulmus Plinio, Ulmus Resista, Ulmus San Zanobi, Ulmus Resista, Dodoens. Een mooie mix van verschillende bomen, zoals wij voor ogen hadden. De plantmaat van de nieuwe bomen ligt voor een deel tussen de 2530 (cm stamomtrek) en voor een deel tussen de 30-35. De plantmaat van de bomen op het Hekelveld is groter, tussen de 50-60.

Dit komt overeen met de informatie uit een van de brieven die wij u in het verleden hebben gestuurd. Wij hebben bijgehouden wat voor formaat bomen we terug planten. Hieruit blijkt dat wij met de reeds geplante bomen voldoen aan de compensatie-eis en daarmee geen bijdrage hebben hoeven leveren aan het groenfonds. Op de nieuwe locatie van de bomen, langs de trambaan, liggen nagenoeg geen kabels en leidingen en hebben wij een zo groot mogelijke groeiplaats met nieuwe bomengrond aangebracht. Met deze, waar mogelijk aaneengesloten boomvakken, voldoen wij aan de minimaal gestelde grootte voor een groeiplaats (handboek groen Gemeente Amsterdam). Op deze nieuwe locatie zijn de duurzame groeikansen van de bomen sterk verbeterd t.o.v. het voetpad waar juist heel veel kabels en leidingen liggen en waar wij veel noodzakelijke werkzaamheden moesten uitvoeren. Daarnaast hebben we extra groen toegevoegd, door in alle boomspiegels (m.u.v. de boomspiegels op de tramhaltes) robuuste beplanting aan te brengen. Daarnaast zijn op het dak van de parkeergarage extra grote vakken met laag groen toegevoegd. Gezien de voordelen die de nieuwe locatie van de bomen biedt voor zowel de gebruiker van de straat als voor het duurzame behoud van de bomen, denk ik dat we met deze nieuwe inrichting recht doen aan de verschillende belangen, wensen en beleidskaders waar de Gemeente Amsterdam mee te maken heeft.

Ik hoop dat ik u hiermee voldoende heb geïnformeerd. Mocht u nog vragen hebben hoor ik het graag. Hartelijke groet, XXXXXXXXXXXXXXXXX Omgevingsmanager Ingenieursbureau Gemeente Amsterdam

Bijlage 2 Verslag overleg Comité Westelijke Grachtengordel en project herinrichting Nieuwezijds Voorburgwal (Noord) Datum overleg 15-12-2021 Aanwezig Comité Westelijke Grachtengordel (CWG): Petar ter Bergh Duric, Eveline van Nierop, Patrick Baas Aanwezig project Nieuwezijds Voorburgwal Noord (NZV Noord): XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX XXXXXX Dit verslag geeft een samenvatting van de punten die zijn besproken tijdens het overleg. De volgende punten zijn besproken: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Impressie/beeld van definitieve situatie Waarom wordt er niet van de huidige bomen uitgegaan? Planning Wijze van besluitvorming Hoe wordt er rekening gehouden met plannen en ontwikkelingen van de openbare ruimte in de (verre) toekomst? Boomonderzoek (boom effect analyse) Groeiplaatsverbetering Bewoners voelen zich niet gehoord en participatie Overige punten of vragen

1. Beeld/Art impression

CWG geeft aan dat de impressies van de definitieve situatie een vertekend beeld geven, aangezien de bomen daar groter zijn dan de bomen die worden aangeplant. CWG wenst een tekening van de bestaande en nieuwe situatie. In bijlage 1 is te zien welke van de huidige bomen worden verwijderd of verplant en welke we behouden. Tevens is aangegeven welke 15 van de 63 nieuw aan te planten bomen van een ander project worden overgenomen. Tevens wenst CWG een afbeelding van de opbouw van de groeiplaats. De afbeelding in bijlage 2 laat de minimale maten zien van een groeiplaats langs de trambaan. De minimale netto ruimte moet twee meter zijn en is voor de Nieuwezijds Voorburgwal Noord drie meter. De afstand hart boom tot hart tram moet 2.75 meter zijn en is bij de Nieuwezijds Voorburgwal Noord drie meter. Daarnaast stuurt het project twee foto’s mee van bomen op de Boelelaan Oost waarop te zien is hoe nieuw aangeplante bomen zich ontwikkelen. Bijlage 3 laat een foto zien van de bomen d.d. juni 2018, aanplant was december 2017. Bijlage 4 laat een foto zien van de bomen d.d. mei 2021, nog net niet vol in blad, maar laat desondanks de volumetoename zien. Tevens zal het project binnen programma Oranje Loper aangeven dat er behoefte is aan een realistische weergave/art impressies van de definitieve situatie, waarin te zien is hoe de bomen eruitzien op het moment van oplevering. 2.

Waarom wordt er niet van de bomen uitgegaan?

CWG vraagt zich af waarom er niet van de huidige bomen wordt uitgegaan.

Project geeft aan dat er een aantal zaken bepalen dat wij een deel van de huidige bomen niet behouden: - Groeiplaats van huidige bomen is onvoldoende voor duurzaam behoud van de huidige bomen. Gezien de ondergrond in de voetpaden en wat daar ligt aan kabels en leidingen is het niet mogelijk om daar groeiplaatsen aan te leggen waar bomen goed in kunnen gedijen. - Op de nieuwe locatie krijgen de bomen een grotere en betere groeiplaats en daarmee betere groeikansen. - Er is door de gemeenteraad gekozen voor een ontwerpvariant waarbij de bomen langs de trambaan komen. (Voorkeursbesluit 2019) - De meeste bomen zullen de noodzakelijke werkzaamheden aan kabels en leidingen (denk aan vervanging van riool, gasleiding) niet overleven. Er wordt altijd gekeken welke bomen behouden kunnen blijven. Dan wel door op hun plek te blijven staan, dan wel door verplant te worden. Er wordt door de gemeente dan ook veel tijd gestoken in het onderzoeken en waar mogelijk verplanten van bomen. Uit de Boom Effect Analyse is gebleken dat 10 bomen gezond genoeg zijn om te verplanten. Daarnaast worden 15 bomen overgenomen (Doorsnede van 30 cm, stamomtrek van ongeveer 90-100cm gemeten op één meter hoogte) van een andere locatie. Door werkzaamheden aan de kademuren moeten deze bomen verwijderd worden en deze 15 kunnen worden verplant naar de Nieuwezijds Voorburgwal.

Hiermee doet de gemeente Amsterdam het maximale om bomen te behouden. Er worden verschillende iepsoorten op de NZV Noord geplant, enerzijds ten behoeve van verscheidenheid en anderzijds ten behoeve van resistentie voor iepziekte. Het gaat daarbij om de volgende bomen: Ulmus Plinio, Rebona, Zanzenobi, Fiorente, Dodoens. De plantmaat van de nieuwe bomen is tussen de 25-30 en 30-35 (stamomtrek in cm’s gemeten op één meter hoogte). Het project was voornemens de twee monumentale iepen op de kop van het Hekelveld te behouden. Helaas zijn deze wegens iepziekte verwijderd. Hier komen twee forse bomen voor terug (50-60cm stamomtrek, zie bijlage 5 voor een foto van de bomen die geplant worden). Deze twee bomen krijgen daar een grote groeiplaats, waardoor ze beter kunnen groeien. 3. Planning:

CWG geeft aan dat Jaco Houweling heeft gezegd dat meer bomen behouden hadden kunnen blijven indien er een andere planning was gevolgd. Project geeft aan dat een andere planning niet van invloed zou zijn geweest op de vraag of bomen wel of niet gekapt moeten worden. Daaraan liggen bovengenoemde argumenten ten grondslag. De planning heeft wel invloed op het moment wanneer bomen worden verwijderd en of deze direct kunnen worden verplant binnen het project. De noodzakelijke volgordelijkheid in het werk en de tijdelijk buiten gebruik name van de tram (dit is de periode dat de tram via een andere route rijdt, die door een externe commissie wordt vastgesteld) bepaalt wanneer de bomen verwijderd of verplant worden. Naast de ruimte voor tramwerkzaamheden, vinden ook voorbereidende werkzaamheden aan gasleidingen, riolering

en de ondergrondse infrastructuur voor elektra, verkeerslichten en tram plaats. Dit maakt dat de bomen al voor de start van het werken aan de trambaan verwijderd worden. Met de kennis van nu is de planning dat bomen in maart 2022 verwijderd worden en dat de nieuwe bomen van de kweker en de bomen vanuit een ander project worden aangeplant in Q4 2022. 4. Wijze van besluitvorming:

CWG vraagt hoe en wie het ontwerp heeft vastgesteld. Het project geeft aan de volgende stappen te hebben doorlopen: 1. Nota van uitgangspunten is opgesteld op basis van gebiedsvisie, participatie met omgeving en diverse beleidskaders (denk aan Agenda Autoluw/Puccini) 2. Nota van uitgangspunten is vrijgegeven en omgeving kon een zienswijze indienen (Inspraakprocedure mei juli 2018) 3. Nota van uitgangspunten en keuze voor ontwerp (ontwerpvariant waarbij de bomen en servicestrook aan weerszijde van de trambaan wordt geplaatst) vastgesteld door het Gemeenteraad (Voorkeursbesluit juli 2019) 4. Op basis van de Nota van Uitgangspunten en het voorkeursbesluit is een definitief ontwerp gemaakt. 5. Het definitieve ontwerp en het bijbehorende uitvoeringskrediet is in november 2021 vastgesteld door de Gemeenteraad. Daarnaast is er tijdens meerdere informatieavonden informatie met de omgeving gedeeld over de bomen op de Nieuwezijds Voorburgwal (oude en nieuwe situatie). Tevens is de omgeving tijdens een informatieavond op 26 februari 2019 gevraagd om hun mening over de verschillende ontwerpvarianten. 5. Hoe wordt er rekening gehouden met plannen en ontwikkelingen van de openbare ruimte

in de (verre) toekomst? CWG geeft aan dat de gemeente door ontwikkelingen in de stad kan besluiten dat de bomen toch weer terug moeten naar hun huidige plek. Hoe worden ontwikkelingen uit andere steden en een toekomstvisie meegenomen in het ontwerp? Het project geeft aan dat je nooit kunt weten wat een gemeenteraad over bijvoorbeeld 30 jaar gaat besluiten. Dus daarop anticiperen in een ontwerp is niet mogelijk. Wel wordt er gekeken naar hoe de inrichting zo gedaan kan worden dat het toekomstbestendig en functioneel is (aan maatstaven van de tijd voldoet), bijvoorbeeld door rekening te houden met rainproof maatregelen, maar ook door een groeiplaatsverbetering voor bomen, zodat de kans dat wortels verwikkeld raken met kabels en leidingen wordt verkleind. Mocht er in de toekomst weer een herinrichting plaatsvinden is verplanten of verschuiven van deze bomen makkelijker haalbaar, omdat de bomen nu worden geplant in de servicestrook die vrij is van kabels en leidingen. Tevens wordt er bij het inrichten van de openbare ruimte gekeken naar hoe de stad zich ontwikkelt (denk bijvoorbeeld aan meer ruimte voor voetganger bieden), gebiedsvisies en wordt er ook rekening gehouden met diverse agenda’s zoals agenda autoluw. 6. Boomonderzoek (Boom Effect Analyse)

Er is in 2019 en in 2021 een Boom Effect Analyse uitgevoerd. De conclusies uit deze analyse is dat de meeste bomen niet duurzaam behouden kunnen blijven. De BEA van 2019 is reeds gemaild op 18-082021 met info@westelijkegrachtengordel.nl. De BEA van 2021 wordt gedeeld met CWG (bijlage 6). 7. Groeiplaatsverbetering:

CWG geeft aan dat groeiplaatsverbetering de taak is van de gemeente. Het project geeft aan dat gezien de huidige positie van de bomen en de ondergrondse kabels en leidingen is gebleken dat groeiplaatsverbetering op de huidige locatie lastig is. Voor de nieuwe bomen of de te verplanten bomen kan de groeiplaatsverbetering meteen meegenomen worden en wordt de ondergrond zo ingericht dat er zo min mogelijk vermenging van wortels met kabels en leidingen kan plaatsvinden. 8. Bewoners voelen zich niet gehoord en participatie

CWG geeft aan dat bewoners het gevoel hebben helemaal niet te worden meegenomen en dat hun zorgen niet worden gehoord. Het project geeft aan dat het heel spijtig is dat bewoners zich niet goed gehoord voelen. Het project heeft in het verleden de omgeving betrokken bij de plannen en heeft wensen opgehaald. Helaas moeten er bij het ontwerpen van de openbare ruimte ook keuzes gemaakt worden die niet aan ieders wens of belang gehoor geeft. Voor dit project is participatie in het ontwerp niet meer mogelijk en die fase kunnen we helaas niet terugdraaien, maar wij kunnen als project wel een signaal afgeven aan het bestuur dat dit zo ervaren wordt door een deel van de bewoners. Het luisteren naar bewoners is een belangrijk punt voor het bestuur 9. Overige punten: CWG geeft aan dat het vreemd is dat de inrichting van de Nieuwezijds Voorburgwal Zuid en NZV Noord niet op elkaar aansluit. In zuid staan de bomen op het trottoir i.p.v. langs de trambaan. Project geeft aan dat het straatprofiel van beide delen erg van elkaar verschilt. In zuid is geen ruimte voor een servicestrook langs de trambaan en zijn er door de beschikbare ruimte andere ontwerpkeuzes gemaakt. Project geeft hierbij ook nog het voorbeeld van een boom die afgelopen zomer plotseling omviel vanwege een ongezonde stamwortel.

Dit geeft aan dat er voor een boom een zeer beperkte ruimte in de huidige ondergrond is voor het wortelpakket. Het project geeft verder nog aan dat het een verplichting is om oude kabels en leidingen te verwijderen. Dit is om ruimte te creëren voor de nieuwe kabels en leidingen en om te voorkomen dat er geen onduidelijkheid is over welke kabels en leidingen in gebruik zijn op het moment dat je daar in de toekomst moet terugkomen. Dit najaar is de TU Delft in samenwerking met de gemeente Amsterdam en andere gemeenten gestart met een driejarig onderzoek om de opbrengsten van bomen uit te kunnen rekenen. Hiervoor wordt een bestaand internationaal rekenmodel (i-Tree) verder verfijnd voor toepassing in de Nederlandse situatie. De Oranje Loper is geselecteerd om deze opbrengsten door te rekenen voor de bestaande situatie en voor de nieuwe situatie. De vraag daarbij is; Als we extra bomen aanplanten met een groot kroonvolume onder optimale groeiomstandigheden dragen ze dan ook meer bij aan CO2 opslag, hittestress en verkoeling?

De verwachting is dat de eerste resultaten uit dit onderzoek voor de Oranje Loper begin 2023 beschikbaar komen. Tot slot geeft het project aan dat het Puccini beleid voorschrijft hoe bij het ontwerpen van de openbare ruimte omgegaan moet worden met de historische binnenstad en dat er met de ontwerpkeuzes, zoals bijvoorbeeld materiaalgebruik, zeker rekening is gehouden met het historische karakter van dit gebied.