Bijlage 1 - 20230718 Voortgangsbrief PBK 1e helft 2023 met factsheet DEF.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 18 juli 2023 Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit Melanie van der Horst Programma Bruggen en Kademuren, t.hilgers@amsterdam.nl

Onderwerp

Voortgang programma Bruggen en Kademuren

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeer ik u over de belangrijkste ontwikkelingen vanuit het programma Bruggen en Kademuren van de afgelopen periode. In de eerste helft van 2023 zijn we gestart met het herstel van kademuren aan de Geldersekade, de Brouwersgracht en de Prinsengracht en met de voorbereiding van de vernieuwing van de Berlagebrug. Samen met de Bullebak en de zes kademuurprojecten die al gestart waren, zijn er nu 11 projecten in uitvoering. De Bullebak en het Singel worden op korte termijn opgeleverd. In de openbare ruimte werken we niet alleen aan kademuren en bruggen, maar ook aan andere opgaven. De (combinaties van) werkzaamheden geven onvermijdelijk overlast en het maakt dat we regelmatig van onze vertrouwde routes moeten afwijken. We stemmen de werkzaamheden zo goed mogelijk op elkaar af zodat iedereen zijn of haar bestemming kan bereiken, maar wanneer we geconfronteerd worden met ongeplande gebeurtenissen, legt dat extra druk op de stad. Waar dit nog meeviel bij de tijdelijke afsluiting van de Walter Süskindbrug, omdat alternatieve routes beschikbaar waren, zorgde de lastbeperking op een kademuur van de Kloveniersburgwal voor meer hinder. Ondanks eerdere maatregelen bewoog de kademuur dermate snel, dat afsluiting voor verkeer zwaarder dan 7,5 ton noodzakelijk is, waarover in deze brief meer.

Daarnaast informeer ik u over enkele mijlpalen in het onderzoek naar de staat van de bruggen en kademuren en in de herstelopgave, het noodzakelijk bijstellen van de contractenportefeuille en het voorstel voor een aangepaste rapportagestructuur. In de bijlage treft u aanvullend hierop een factsheet met een overzicht van de veiligheids- en herstelmaatregelen en een risicoprofiel van het areaal, op basis van de onderzoeksresultaten tot nu toe. Veiligheidsmaatregelen op de Kloveniersburgwal Op de Kloveniersburgwal (oneven zijde tussen Nieuwe Hoogstraat en Nieuwmarkt) hebben we dit voorjaar aanvullende veiligheidsmaatregelen moeten treffen. Na eerdere lastbeperkingen in 2021 bleef de kademuur bewegen richting het water. Dit duidt op verdere verslechtering. Er waren twee mogelijkheden: of een lastbeperking invoeren tot 7.5 ton, of een kostbare veiligheidsconstructie waardoor zware voertuigen gebruik kunnen blijven maken van de route. Op basis van een kostenbatenafweging, conform de met het actieplan vastgestelde lijn ‘afsluiten, tenzij...’ is in maart

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 2 van 5

besloten om het rak af te sluiten voor verkeer zwaarder dan 7.5 ton. Deze situatie blijft van kracht totdat de kademuur hersteld gaat worden, wat gepland staat voor 2024. Omdat de Sint Antoniesbreestraat van 8 mei tot en met 10 juni ook afgesloten was voor verkeer, heeft de lastbeperking grote consequenties gehad voor de bereikbaarheid en bevoorrading van de Nieuwmarktbuurt. Het was voor zware vrachtwagens immers onmogelijk om de Nieuwmarkt te bereiken en de voorbereidingstijd voor alternatieve bevoorrading was zeer kort. Er is een intensieve communicatiecampagne opgezet om leveranciers en ondernemers persoonlijk te benaderen. Ook is vanuit de gemeente vervoer over water aangeboden. Ondernemers en leveranciers hadden hiermee de keuze tussen bevoorrading via het water of met kleinere, lichtere voertuigen. Dankzij de creativiteit van ondernemers en logistiek is gebleken dat bevoorrading mogelijk blijft, ook bij een gewichtsbeperking tot 7.5 ton. Momenteel worden de resultaten samen met alle betrokkenen geëvalueerd.

Flinke herstelopgave Dankzij de investeringen in onderzoek, het ontwikkelen van minder conservatieve en beter passende toetsmodellen en het succesvol invoeren van de zone zwaar verkeer binnen de S100 (per 1 oktober 2021) waarmee overbelasting wordt voorkomen, kunnen we gelukkig meer constructies in stand houden en hoeven we minder bruggen en kademuren volledig te vervangen dan voorheen het geval zou zijn. De analyse van de 9 bruggen van de Oranje Loper en de als gevolg daarvan aangepaste opgave, zijn daar een goed voorbeeld van. U bent over de aangepaste scope van de Oranje Loper recent separaat geïnformeerd (raadsbrief 13 juli). Ondanks deze positieve ontwikkelingen, hebben we de afgelopen decennia een grote werkvoorraad opgebouwd. In bijgevoegde factsheet is te zien dat op dit moment bij 35 kademuren (circa 5 km) en bij 9 bruggen veiligheidsconstructies staan. Deze wachten nog op definitief herstel (in veel gevallen vervanging). Bruggen en kademuren waar lastbeperkingen gelden, zullen ook aangepakt moeten worden, waarbij nog afgewogen wordt of een permanente functieverandering, renovatie of vervanging nodig is. Daarnaast kunnen we niet uitsluiten dat uit nader onderzoek blijkt dat er meer bruggen en kademuren hersteld moeten worden en dat we af en toe (met enige spoed) moeten handelen wanneer een situatie verslechtert, zoals bij de Kloveniersburgwal.

We verwachten wel dat het aantal veiligheidsmaatregelen afneemt.1 Dat hangt echter samen met het tempo waarmee we het herstel kunnen uitvoeren. Het areaal blijft oud en degradatie zorgt dat in de tussentijd weer nieuwe werkvoorraad ontstaat. De Amsterdamse Risicoscan Bruggen In april van dit jaar is de Amsterdamse Risicoscan Bruggen afgerond voor alle verkeersbruggen die binnen de scope van het programma vallen2. Hiermee beoordelen we aan de hand van een risicobenadering of alle onderdelen van een constructie aan de landelijke veiligheidsnormen voldoen. Het is een gedegen en door kennisinstellingen gevalideerde methode van kwalitatief onderzoek waarbij gegevens uit archieven, van inspecties, van materiaalonderzoeken en van 1 Dit wordt gestaafd door de cijfers, zie bijlage met een overzicht van alle veiligheidsmaatregelen tot nu toe. 2 De fietsbruggen in beheer van de gemeente vallen buiten de scope van het programma Bruggen en Kademuren.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 3 van 5

risicoanalyses gebundeld worden. De funderingen van bruggen die op houten palen staan, zijn in een eerder stadium onderzocht en de resultaten daarvan zijn ook in deze risicobeoordeling meegenomen. Zie ook de voortgangsrapportage van april 2023. Dankzij deze uitgebreide risicoscan kunnen we het werk dat we te doen hebben beter inschatten én prioriteren. We hebben vastgesteld dat bij 33 bruggen de constructie niet aan de gewichtseisen van de landelijke norm voor zwaar verkeer voldoet en verwachten dat dit ook voor 103 andere bruggen geldt. Niet alle 136 bruggen hebben daadwerkelijk herstel nodig, omdat hiervoor nog de oude beoordelingsmethodiek is aangehouden. Bij hoeveel bruggen herstel wel nodig is, brengen we de komende periode verder in beeld. We onderwerpen ongeveer de helft van de 136 bruggen aan een nadere beoordeling op basis van het nieuwe toetsmodel voor houten funderingen. Een deel van deze bruggen zal naar verwachting met deze nauwkeurigere beoordeling wel voldoen aan de eisen. Ook nemen we het gebruik en de daarbij horende gewichtseisen van de bruggen onder de loep. Een brug bij sportvelden of in een park, hoeft niet het zwaarste verkeer te kunnen dragen, zolang we dit maar goed vastleggen en het onmogelijk maken voor zwaar verkeer om over de brug te rijden. Ten slotte staat een aantal bruggen op de lijst, waarvan we de constructie nog niet volledig in beeld hebben.

Van een brug op een sluis is nu bijvoorbeeld alleen het brugdek beschouwd, de sluis zelf moet nog beoordeeld worden. De risico-inschatting van alle bruggen en kademuren binnen de scope op basis van de onderzoeksresultaten tot nu toe is opgenomen in de bijgevoegde factsheet. Dit overzicht laat zien dat we maatregelen hebben genomen bij de 11% bruggen en 8% kademuren in de hoogste risicocategorie. Waar nodig zijn veiligheidsmaatregelen getroffen, de overige constructies monitoren we met een hogere frequentie. Voor alle constructies in deze categorie wordt bepaald welke permanente herstelmaatregelen nodig zijn. Benutten van satellietdata Waar we eerst per gebied de staat van de kademuur in kaart brachten, werken we sinds begin dit jaar signaalgestuurd door middel van schademeldingen (zinkgaten, scheuren, etc.), satellietdata monitoring en risicobeoordelingen, zoals beschreven in het Actieplan. Alleen wanneer er aanleiding toe is, voeren we vervolgonderzoek uit door middel van materiaalonderzoeken, duikinspecties en monitoring met tachymetrie (voor meer gedetailleerde en frequentere meetdata). Daarnaast voeren we onderzoeken uit ten behoeve van de programmering en naar aanleiding van vragen van projecten.

Met name de satellietdata stelt ons in staat op een relatief kostenefficiënte manier een groot gedeelte van het areaal te overzien en niet alleen de hoogrisicogebieden die we al in de gaten hielden. In totaal geeft deze satellietdata nu op 1194 rakken inzicht in beweging. Dat gaat om mogelijke verzakking op de kademuur (verticaal), beweging van de kademuur richting het water (horizontaal) en verzakking in het maaiveld achter de kademuur. Niet het hele areaal is gedekt met de satellietdata, omdat sommige metingen een verstoord beeld geven, bijvoorbeeld door aanwezige begroeiing of een veiligheidsconstructie. Aangevuld met tachymetrie en fotogrammetrie3 hebben we het areaal nu beter in beeld dan ooit.

3

Zie de themabijlage van de meest recente voortgangsrapportage voor een uitgebreidere toelichting op de monitoring van het areaal: Voortgangsrapportage Bruggen en Kademuren april 2023 - openresearch.amsterdam

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 4 van 5

Uit analyse van de satellietdata blijkt dat 149 van de 1194 rakken de afgelopen jaren dermate veel bewogen lijken te hebben, dat er aanleiding is voor nader onderzoek. Van deze 149 rakken, werden er 59 al gemonitord en 90 nog niet. Op dit moment zien we aanleiding om van de 90 rakken er 34 frequenter in monitoring te nemen en 31 verder te onderzoeken, waarvan bij 16 rakken duikonderzoek uitgevoerd wordt. Van de overige 25 rakken weten we vanuit eerdere (duik)onderzoeken dat er nu geen verdere actie nodig is. Stand van zaken herstel Met het Innovatiepartnerschap Kademuren (IPK) hebben we samen met onze partners (G-Kracht, Kade 2.020 en Koningsgracht) het afgelopen half jaar grote stappen gezet. In drie pilotprojecten passen we de innovatieve werkwijzen voor het eerst toe om te zien of we daadwerkelijk efficiënter én met minder hinder kademuren weten te vernieuwen. Project G-Kracht levert deze maand een rak op het Singel op. Een stuk sneller dan de reguliere methoden, met minder impact op de omgeving én met behoud van de beschermwaardige bomen. Project kade 2.020 is ervaring aan het opdoen met het plaatsen van de vijf meter brede geprefabriceerde elementen door middel van “de Krachtpatser” langs de Lijnbaansgracht. Hier begint een ritme te ontstaan van één element per week.

Koningsgracht heeft het persframe in gebruik genomen en is begonnen met de uitvoering aan de Brouwersgracht. De werkzaamheden komen, na een vertraagde start, ook voor deze combinatie nu op gang. Deze twee projecten worden naar verwachting in het 2e kwartaal van 2024 opgeleverd. De komende periode gaan we evalueren of de IPK-projecten hun beloftes waar hebben kunnen maken. Ondanks de efficiëntere werkwijzen, moeten we ook bij de IPK-projecten de aan de te herstellen kade liggende woonboten verplaatsen. Zo ook bij de Brouwersgracht. We proberen de bewoners zo goed mogelijk te faciliteren en te ontzorgen bij deze ingrijpende gebeurtenis, maar helaas lukt dat niet altijd. De werkzaamheden aan de Brouwersgracht zijn inmiddels gestart en zes van de zeven woonboten zijn tijdelijk verplaatst op basis van een verplaatsingsovereenkomst. Met de eigenaren van de zevende woonboot is ook een overeenkomst gesloten, maar toch lukt het tot op heden niet om tot overeenstemming voor een tijdelijke ligplek te komen. Er zijn aan de zijde van de gemeente zaken misgegaan, bijvoorbeeld als het gaat om communicatie en voorspelbaarheid van de planning en fasering van het werk, maar er zijn flinke inspanningen geleverd om te komen tot een voor beide partijen bevredigende oplossing.

In het uiterste geval kan het echter leiden tot een gedwongen tijdelijke verplaatsing, zodat we het herstel van de kademuur af kunnen maken en de woonboot daarna terug op haar plek aan de vernieuwde Brouwersgracht kunnen leggen. Naast de genoemde IPK-projecten werken we nog op meer plekken aan de voorbereiding en uitvoering van het herstel van kademuren en bruggen, zoals aan het begin van deze brief benoemd. We zien dat de programmatische aanpak leidt tot een slimmere uitvoering met efficiëntere fasering en betere afstemming, maar door de inflatie blijven de uitvoeringskosten flink toenemen en kunnen we fors minder doen voor hetzelfde geld. We zijn continu samen met de betrokken aannemers en ingenieursbureaus aan het puzzelen waar we met keuzes ten aanzien van uitvoering, scope en planning grip kunnen houden op de kosten. Door vroege afstemming lopen we in gevallen ook tegen de onhaalbaarheid aan van wat we in de stad aan werk aankunnen. Dat

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 5 van 5

heeft bij de Leidsegracht recent geleid tot het uitstellen van het herstel van de kademuur, omdat er te veel projecten tegelijk gepland zijn. Dat zou hebben geleid tot een te groot logistiek knelpunt. Onderzocht wordt of er noodzaak is voor tijdelijke veiligheidsmaatregelen. Bijstellen contractenportefeuille Op dit moment zijn 6 aannemers(combinaties) en 3 ingenieursbureaus betrokken bij de vernieuwing van kademuren. Zoals is aangekondigd in het actieplan (december 2022) zijn we intensief in gesprek met onze partners. We kijken hoe we de contracten beter kunnen laten aansluiten op de veranderde opgave, de veranderde financiële kaders en stijgende kosten. We concluderen dat de eerder nodig geachte hoeveelheid langjarige overeenkomsten moet worden bijgesteld aan de huidige opgave en kaders. De inschatting is dat er een flinke reductie nodig is, wat betekent dat wij voor sommige partners de contracten of vroegtijdig gaan beëindigen (met mogelijk claims tot gevolg) of niet verlengen, of geen (nieuwe) raamcontracten zullen aangaan. Dit is een lastige boodschap. Niet alleen voor deze partijen, maar ook voor de eigen organisatie. Partijen zijn al enkele jaren nauw betrokken bij de opgave en hebben geïnvesteerd in samenwerking, personeel en materieel. Ondanks deze slechte boodschap, beogen we uiteindelijk te doen wat het beste is voor de stad.

Naar een nieuwe rapportagestructuur De fase waarin het programma zich bevindt, maakt het passend om voor een andere rapportagestructuur te kiezen. Het zwaartepunt van het programma verplaatst zich van het ontwikkelen van strategie naar het behalen van resultaat. Ook is de programmaorganisatie kleiner geworden. Daarnaast wordt het dashboard doorontwikkeld en geeft deze steeds meer actuele sturings- en verantwoordingsinformatie. Het verhalenplatform biedt straks de diepgang die u van de themabijlage gewend bent. De publicatie hiervan is verplaatst tot na de zomer. In afstemming met de begeleidingscommissie van raadsleden stel ik daarom voor over te gaan naar een rapportagefrequentie van vier naar drie keer per jaar: voor het zomerreces en in het najaar wordt u met een brief en factsheet kort geïnformeerd over de actualiteiten en behaalde mijlpalen. In maart volgt een uitgebreidere voortgangsrapportage over het voorgaande jaar. Ik vertrouw erop dat ik u hiermee voldoende heb geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl