Bijlage 1. 10e update Voortgang Warmtetransitie

10de update voortgang warmtetransitie – Naar een stad zonder aardgas

Datum

11 juli 2023

De energietransitie is een van de grote opgaven van deze tijd. Voor de wereld, voor het land, voor Amsterdam. Sinds het vaststellen van onze aardgasvrijstrategie in 2016, is de urgentie alleen maar groter geworden. Schaarste aan aardgas heeft de gasprijzen opgevoerd. Dat heeft mede gezorgd voor inflatie waardoor het dagelijkse leven duurder is geworden. Niet eerder is de noodzaak tot energiebesparing en energie-onafhankelijkheid zo groot geweest. Dit onderschrijft het tempo van onze opgave om de stad in 2040 aardgasvrij te hebben. Deze 10e update Voorgang Warmtetransitie geeft inzicht in de ontwikkelingen in de periode tussen 12 juli 2022 en 31 maart 2023. We zoomen in op algemene gemeentelijke en landelijke ontwikkelingen, zetten de stand van zaken in de bestaande bouw uiteen en geven een update van de ontwikkelingen in nieuwbouw en gebiedsontwikkeling. Met deze bijlage bij de raadsbrief Uitvoeringsagenda warmtetransitie komt het college ook een aantal toezeggingen na. Te weten: een overzicht van aardgasvrije woningen per wijk (zie bijlage 3 en 4) en informatie over het risico op netcongestie. De geleerde lessen rondom warmtewinning uit het riool in Buikslotermeer Noord en de Kleine Wereld deelt het college wanneer dit project in de uitvoeringsfase is beland.

Het rapport met resultaten van het onderzoek naar aquathermie aan de Sloterplas is te vinden op de website van de gemeente (Nieuw Amsterdams klimaat1). Bijlage 5 geeft een overzicht van de afgehandelde en de nog openstaande zaken. Wet collectieve warmtevoorziening (Wcw) Een van de belangrijkste veranderingen die invloed hebben op de voortgang van de warmtetransitie, is de aankondiging van de Wet collectieve warmtevoorziening (Wcw). In oktober 2022 kondigde de minister voor Klimaat en Energie de nieuwe wet aan. De Wcw is de opvolger van de huidige Warmtewet en is bedoeld om de markt voor warmte te herstructureren. De minister wil in de Wcw vastleggen dat warmtenetwerken voor het merendeel in publieke handen komen. Het college steunt die koers. Dit wetsvoorstel heeft echter grote impact op de voortgang van de warmtetransitie in Amsterdam. Er liggen momenteel geen projecten stil, maar er is wel sprake van vertraging in contractvorming. Doordat Vattenfall heeft besloten investeringsbeslissingen voor 1 https://www.nieuwamsterdamsklimaat.nl/initiatieven/duurzaam-oostoever

Gemeente Amsterdam

Datum 2023-07-11 Pagina 2 van 10

hybride warmteaansluitingen (stadswarmte in combinatie met warmte-koudeopslag) on hold te zetten, neemt het risico op stilvallen voor sommige projecten toe. Door deelname in WPW is de gemeente mede-investeerder in warmteoplossingen voor bestaande bouw en nieuwbouw. Grote investeringen moeten worden goedgekeurd door beide aandeelhouders. Door vertraging of het uitblijven van investeringen in nieuwbouw en transformatiegebieden kunnen de (gemeentelijke) kosten voor ontwikkeling van die gebieden stijgen. Proceskosten kunnen toenemen voor het ontwikkelen van alternatieven. Een impactanalyse in samenwerking met Vattenfall en Westpoort Warmte (WPW), leverde het volgende op (bekrachtigd in een bestuurlijk gesprek met Vattenfall):  Investeringen voor nieuwbouwprojecten die alleen gebruikmaken van stadswarmte kunnen de komende drie jaar doorgaan.  Voor nieuwbouwprojecten die gebruikmaken van hybride warmtenetten bekijkt Vattenfall per geval of investeren kan.  Voor complexen in de bestaande bouw die dichtbij het huidige warmtenetwerk staan, kunnen de warmteaansluitingen doorgaan.

 Vattenfall, WPW, woningcorporaties en gemeente gaan samen in gesprek met de ministeries van Economische Zaken en Klimaat en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de investeringen in gebiedsgerichte aansluiting van de bestaande bouw en over een oplossing voor de - wat betreft Warm Amsterdam - huidige impasse. Ondertussen zijn hier vorderingen gemaakt. Hoe Amsterdam tijdens de ingroeiperiode2 van de Wcw toewerkt naar een warmtenetwerk en een duurzame warmtevoorziening die voldoet aan de nieuwe wet, werkt het college uit in een implementatieplan. We blijven in gesprek met bewonersinitiatieven om hun situatie zo goed mogelijk te laten aansluiten op de wet als die straks wordt ingevoerd. Isolatieoffensief Isoleren is een essentiële stap in het aardgasvrij maken van de stad en dus een belangrijke bouwsteen in de warmtetransitie. Goede isolatie verlaagt het energieverbruik en de uitstoot van CO2, zorgt voor betere en comfortabeler woningen en maakt woningen geschikter voor een aardgasvrije toekomst. Met het Isolatieoffensief zet het college daarom zowel in op eenvoudige energiebesparing op korte termijn, als op het isoleren van huizen op de langere termijn. Meer informatie hierover vindt u in raadsinformatiebrief Voortgang Isolatieoffensief van 14 maart 2023.

Stand van zaken bestaande bouw In Amsterdam pakken we de warmtetransitie buurtgericht aan middels het WAM! (Wijken Aardgasvrij Maken!)-proces. Dit proces bestaat uit vijf fasen: intentie, verkenning, haalbaarheid ontwerp en uitvoering. Deze buurtaanpak maakt het mogelijk aan te sluiten bij natuurlijke 2 Uit onderzoek blijkt dat het tijd kost om de benodigde publieke realisatiekracht op te bouwen.

Daarom is in de Wcw een ingroeiperiode van zeven jaar opgenomen. Gedurende deze ingroeiperiode (januari 2025 - januari 2032) kunnen gemeenten bij gebrek aan alternatief, nog warmtebedrijven aanwijzen die niet voldoen aan de vereisten van infrastructuur in publieke handen. Tijdens deze ingroeiperiode moet de publieke realisatiekracht (organisatorisch en financieel) versterkt en vergroot worden, zodat deze na de ingroeiperiode beschikbaar is.

Gemeente Amsterdam

Datum 2023-07-11 Pagina 3 van 10

momenten, zoals renovatie van woningen, werkzaamheden in de ondergrond (koppelkansen), buurtinitiatieven en ketel- of rookgasafvoer vervangingsmomenten. Door de verschillende soorten projecten en de diversiteit in buurten leren we hoe we de warmtetransitie zo effectief mogelijk kunnen organiseren. In bijlage 2 wordt per buurt de voortgang en stand van zaken weergegeven Warm Amsterdam Zes woningbouwcorporaties, twee warmtebedrijven en de gemeente Amsterdam hebben zich verenigd in Warm Amsterdam. Zij maakten afspraken over het snel en tegen lage maatschappelijke kosten aansluiten van circa 110.000 woningen in de buurten waar volgens de Transitievisie Warmte een warmtenet het beste alternatief is voor gas. Voor de realisatie van de eerste 10.000 woningen, stelde de gemeente een subsidie van €50.000.000,- beschikbaar. In de eerste vier buurten (eerste tranche) is veel voorbereidend werk gedaan. Het gaat om circa 4.000 woningen in Hakfort-Huigenbos (Zuidoost), De Kameleon e.o. (voormalige Kbuurt Midden; Zuidoost), de Wildemanbuurt (Nieuw-West) en de Confuciusbuurt (NieuwWest). In Zuidoost is het besluit om woningen aardgasvrij te maken, gekoppeld aan woningverbetering en zijn de woningcorporatie in gesprek met de huurders. In NieuwWest is een buurtpeiling geweest. Dit leverde de woningcorporaties voldoende vertrouwen op om door te gaan.

Voor de tweede tranche zijn dertien buurten op dezelfde manier voorbereid als in tranche 1. Circa 13.000 huizen krijgen een aansluiting op het Amsterdamse warmtenet. Omdat 40% van deze woningen van particuliere eigenaren is, is de businesscase wel anders dan in de eerste tranche. Daarin bestond het merendeel uit woningen van woningcorporaties. De gemeente is in gesprek met het Rijk over een financiële bijdrage om de businesscase rond te krijgen. Bewonersinitiatieven Bewonersinitiatieven en energiecoöperaties zijn een waardevolle aanvulling in de warmtetransitie. Het aantal initiatieven groeit gestaagd en de behoefte voor passende ondersteuning van de initiatieven neemt toe. Om in de toekomst deze initiatieven optimaal te ondersteunen onderzoeken we wat de ondersteuningsbehoefte van initiatieven in de warmtetransitie zijn en ontwikkelen we op basis hiervan een passend ondersteuningsaanbod. Het is belangrijk dat de initiatieven kunnen pionieren en daarbij de ruimte hebben om fouten te maken. Fouten maken is onderdeel van het leerproces en al doende leren we samen hoe we de transitie gezamenlijk het beste kunnen organiseren. Willen we de transitie versnellen, dan is er geen tijd om alle risico’s uit te sluiten.

Samen met bewonersinitiatieven en energiecoöperaties (waarvan een aantal zijn verenigd in de Amsterdamse Producerende Energie Coöperaties, APEC) bekijken we hoe we daarin optimaal kunnen samenwerken. Sinds juli 2022 wisten verschillende bewonersinitiatieven buurtbewoners te mobiliseren om samen te verduurzamen. Enkele succesvolle voorbeelden:

Gemeente Amsterdam









Datum 2023-07-11 Pagina 4 van 10

Op het WG-terrein werkt energiecoöperatie KetelhuisWG aan aquathermie met een lokaal bronnet. Het college heeft op 28 maart 2023 besloten subsidie voor de derde en laatste fase van de voorbereidingen te verlenen. In Holendrecht Zuid is, na een tegenslag op een plan voor groen gas energie, een nieuw bewonersinitiatief ontstaan voor de verduurzaming van twee grote flats. Dit initiatief werkt aan een investeringsbesluit. In Middenmeer Noord en Zuid werkt energiecoöperatie MeerEnergie, samen met haar partner Firan en de gemeente aan een warmtenet op basis van restwarmte van een datacentrum. MeerEnergie wist al veel draagvlak te creëren. In alle straten in Middenmeer Noord waar de openbare ruimte in de afgelopen periode is opgeknapt zijn de warmtebuizen gelijktijdig met de overige te vernieuwen kabels en leidingen aangelegd. Waternet en de gemeente hebben onderzoek gedaan naar warmtewinning uit het Sloterplas. De energiecoöperatie Oostoever Duurzaam laat, samen met partners, de haalbaarheid van het duurzaam verwarmen van de woningen onderzoeken.

Meer over de voortgang van de verschillende bewonersinitiatieven vindt u in bijlage 2. Ondernemers, maatschappelijke organisaties en gemeentelijk vastgoed Amsterdam aardgasvrij in 2040 betreft niet alleen woningen, maar alle gebouwen in de stad. In 2022 startten we een onderzoek naar hoe we utiliteitspanden kunnen meenemen in de buurtaanpak en wat het warmteverbruik is van bedrijven en maatschappelijk vastgoed, die veel in woonwijken voorkomen. Ook bieden we handelingsperspectief aan ondernemers en maatschappelijke organisaties om zich voor te bereiden op de warmtetransitie. Ondernemers De gemeente biedt ondernemers kosteloos energiescans aan die inzicht geven in besparingsmogelijkheden en manieren om gebouwen en processen aardgasvrij te maken. Tussen juli 2022 en maart 2023 maakten circa 165 ondernemers gebruik van de scan. Steeds meer mkb’ers nemen initiatief om hun bedrijf aardgasvrij te maken. Zo onderzoekt een aantal horecaondernemers op de Zuidas hoe hun restaurant aardgasvrij kan worden. De focus ligt hierbij op de kookgastransitie. En een stomerij uit Amsterdam Oost wil zijn gasgestookte ketels vervangen voor elektrische ketels. Ook ondernemersverenigingen agenderen het onderwerp; soms aangemoedigd door de campagne Zet de knop om en het regionale actienetwerk 15% Gas Terug.

Het nemen van de daadwerkelijke beslissing om aardgasvrij te worden vraagt de nodige voorbereidingstijd. Door de financieel onzekere tijden stellen veel mkb’ers grote investeringsbeslissingen op dit moment uit. Maatschappelijk organisaties Voor het grote aantal maatschappelijke organisaties in Amsterdam - onderwijs, zorg, religie, kunst en cultuur - zorgden de hoge energieprijzen voor een forse stijging van de exploitatiekosten. 60 organisaties deden een aanvraag voor een gratis energiescan. Verschillende keren ging het daarbij om het scannen van meerdere panden van de organisatie. Vaak hangt onderzoek naar de haalbaarheid om van het aardgas af te gaan, samen met lange termijn beslissingen over de verduurzamingsstrategie en natuurlijke

Gemeente Amsterdam

Datum 2023-07-11 Pagina 5 van 10

vervangingsmomenten. Grote obstakels zijn vaak beperkte investeringsruimte. Voor de verduurzaming en het aardgasvrij maken van de bestaande schoolgebouwen in de stad stellen de gemeente (verhuurder) en schoolbesturen (gebruiker) samen een routekaart op. Gemeentelijke huisvestingspanden en sportvoorzieningen De bedoeling is dat gemeentelijke huisvestingspanden en sportvoorzieningen in 2030 aardgasvrij zijn. Waar dit (nog) niet mogelijk is, maken we de panden transitieklaar en compenseren we het gebruik van aardgas gedurende de transitie. We beginnen daar waar een natuurlijk moment (onderhoud of renovatie) is en waar de grootste potentie voor energiebesparing en verduurzaming is. In 2022 werden tien panden (deels) aardgasvrij. Twee daarvan zijn werflocaties: Jacob Bontiusplaats 11 en Fogostraat 1. Sportcentrum Caland, A-lab aan het Overhoeksplein 2 en het gebouw aan het J.H. Hisgenpad 394 hebben nu stadswarmte. Sportcentrum De Pijp kreeg een warmtepomp. In 2023 willen we tien panden afkoppelen van aardgas, waaronder de gemeentelijke monumenten Mauritskade 24 en Herenmarkt 10-12. Het pand Elisabeth Wolffstraat 2-4 neemt deel aan het pilotproject Energie uit kademuren. In deze pilot wordt een hybridesysteem getest waarbij warmte via een funderingspaal uit de grond wordt gewonnen.

Met de €17 miljoen extra investeringsruimte die het college beschikbaar stelt, selecteerden we negen projecten die zowel energiebesparing als (gedeeltelijk) aardgasvrij maken ambiëren. Hier vallen grote kantoorpanden onder, zoals Jan van Galenstraat 323329, Cruquiusweg 5 en President Kennedylaan 923. Financiering Een warmtenet aanleggen en exploiteren is kapitaalsintensief, de kosten moeten worden terugverdiend met een beperkt rendement door een aansluitbijdrage, de verkoop van warmte en het vastrecht. Het onrendabele deel wordt meestal ingevuld met subsidies. Hiervoor hebben we jarenlang middelen uit het Amsterdamse Klimaatfonds ingezet, dit fonds raakt echter uitgeput. Het rijk heeft vanaf juni 2023 de nieuwe Warmte Infrastructuur Subsidie (WIS) beschikbaar gesteld. Deze subsidie vormt een goede basis, maar zonder een bijdrage van de gemeente zal het niet altijd lukken de businesscase voor de warmtetransitie sluitend te maken. Klimaatfonds Het gemeentelijk Klimaatfonds bestaat vier jaar. Voor het overgrote deel van het geld ging de gemeente(raad) inmiddels verplichtingen aan. Maar om alle doelen van het fonds te bereiken zijn de resterende middelen niet toereikend. Omdat Amsterdam in toenemende mate naar hogere overheden kijkt om ook financieel hun verantwoordelijkheid te nemen, zijn er geen nieuwe middelen toegevoegd.

Voor het overgebleven budget stelde het college op 28 maart 2023 een nieuw bestedingsperspectief vast, met een smallere scope dan zijn voorganger. Dit bedrag wordt gebruikt voor buurtgerichte aanpakken in de gebouwde omgeving. De nadruk ligt daarbij op het ondersteunen van Amsterdammers met een laag inkomen en een klein vermogen, en het stimuleren van collectieven van Amsterdammers.

Gemeente Amsterdam

Datum 2023-07-11 Pagina 6 van 10

Subsidies Duurzame Amsterdamse gebouwen Vanuit de regeling Duurzame Amsterdamse gebouwen, zijn verschillende subsidies beschikbaar om te stimuleren dat vastgoed in Amsterdam van het aardgas afgesloten wordt. Aanvragen kon in 2020, 2021 en 2022 zowel stadsbreed als gebiedsgericht. De stadsbrede subsidie eindigde per 31 december 2022. Vanaf 2023 kunnen subsidies alleen worden aangevraagd in toegewezen gebieden om zo collectieve oplossingen extra te stimuleren. Ervaring leert dat het nog circa twee jaar duurt voordat de uitvoering gereed is en de subsidies zijn vastgesteld. Vanaf 2020 is er met 509 verleningen bijna € 6 miljoen subsidie verleend. Voor meer dan € 2 miljoen geldt dat de subsidies zijn vastgesteld en dat het vastgoed nu aardgasvrij is.

Statusoverzicht lopende aardgasvrij subsidies (begin maart 2023) (bedragen x €1000)

Aangevraa In Geweigerd gd behandeli ng (3) (4) Stadsbreed woningen 8.406 4.789 1.597 Stadsbreed bedrijven en 553 212 maatschappelijk vastgoed3 Warm Amsterdam 4 4 Wildemanbuurt 2.039 4 1 Reimerswaalbuurt 1.350 Bernard Loderbuurt 660 660 Banne Noord 8 Molenwijk 1.219 1.219 Gentiaanbuurt 2.035 1.112 Buikslotermeer noord en (5) De Kleine Wereld Incidentele subsidie 1.277 Dobbebuurt Totaal 17.551 8.000 1.598

Verlaagd

Verleend(1) Verleningsplafond

Verleend en vastgesteld(2)

551 211

1.469 130

3.000 500

978 -

1.235 6 -

799 1.350 2 924 -

12.000 2.823 2.077 1.450 790 3.600 1.550 1.364

1 1.334 -

-

1.277

-

-

€2.003

5.951

29.154

2.313

De verlening van de aardgasvrij subsidie loopt trager dan verwacht. Dit komt waarschijnlijk door de onzekerheid over de Wcw. Daarnaast is er in sommige gevallen minder instemming van huurders met de renovatieplannen, waardoor projecten vertraging oplopen. De gebiedsgerichte subsidie voor de Gentiaanbuurt loopt goed en bereikt waarschijnlijk binnenkort het verleningsplafond.

Subsidie aardgasvrij voor utiliteitspanden

Gemeente Amsterdam

Datum 2023-07-11 Pagina 7 van 10

In 2022 zijn zes aanvragen ingediend voor een subsidiebijdrage Stadsbrede aardgasvrij subsidie voor bedrijven en maatschappelijke organisaties. Hiervan zijn er vijf toegekend. Eén aanvraag is nog in behandeling. De regeling liep tot eind 2022. Communicatie en participatie Om Amsterdammers mee te krijgen in de transitie naar een stad zonder aardgas, zetten we vol in op participatie en communicatie. Onderzoek naar handelingsperspectief Amsterdammers Amsterdammers zien de noodzaak van de energietransitie en zijn bereid om samen de overgang te maken naar een aardgasvrije stad. Om een begrijpelijke, toegankelijke en betrouwbare communicatieboodschap te kunnen formuleren, deden we in 2022 onderzoek naar hun handelingsperspectief3. Heel beknopt kunnen we hieruit de volgende conclusies trekken:  Eindbeslisser zijn van de woning is leidend voor de relevantie van verduurzaming en aardgasvrij.  Veel Amsterdammers zijn, mede door de energiecrisis, bekend met eenvoudige energiebesparende maatregelen.  Aardgasvrij is voor velen een nog onbekend onderwerp en door hoge investeringskosten vaak ontoegankelijk.  Dat bewoners ondersteuning kunnen krijgen van de gemeente, is voor velen onbekend. Vaak wordt de ondersteuning ook niet herkend als ondersteuning van de gemeente.  Amsterdammers zien de gemeente als een logische gids in de grote hoeveelheid informatie.

 Zij willen inzicht in persoonlijke kosten en baten en in de betrouwbaarheid van plannen en advies. En hebben vooral behoefte aan advies voor hun eigen specifieke woonsituatie, en aan overzicht en structuur.  Ook vinden zij één integraal verhaal over verduurzaming belangrijk. Buurtcommunicatie De buurtcommunicatie is vooral gericht op professionaliseren en standaardiseren. Wat werkt in welke buurt en kunnen we dit vertalen naar andere buurten? Wat is de juiste volgorde voor de stappen die we moeten zetten? Zo kunnen we de versnelling realiseren die nodig is om de doelstelling van 2040 te halen. Hiervoor is een toolkit ontwikkeld met middelen die we kunnen inzetten in de buurten: folders, banieren, borden, tips, QR-codes met alle subsidies en leningen, presentaties en filmpjes van de verschillende duurzame warmteoplossingen. Het ontwerp is met een eigen uiterlijk en een visuele lijn: op naar schone energie in je huis, je straat, je wijk. De aanpak sluit steeds aan bij de wensen, behoeften en het handelingsperspectief van bewoners in de betreffende buurt. Denk aan focus op energie besparen of juist aansluiting op een warmtenet. We staan hiermee op markten, bij bijeenkomsten, tijdens informatieavonden. Folders hebben we voor de 3 https://openresearch.amsterdam/nl/page/95545/communicatie-onderzoek-handelingsperspectief-

energietransitie

Gemeente Amsterdam

Datum 2023-07-11 Pagina 8 van 10

doelgroepen huurders en eigenaar-bewoners met/zonder vve. Om te ervaren hoe de communicatie overkomt verplaatsten we ons in de bewoner en maakten we de bewonersreis ‘onderweg naar aardgasvrij’. Deze bewonersreis vormde het uitgangspunt voor de volgorde van communicatieactiviteiten. De buurtcommunicatie richtte zich op activiteiten in de Warm Amsterdam buurten en op het adviseren van energiecoöperaties en buurtinitiatieven Mobiel loket en participatiefiets Er is een mobiel loket ontwikkeld. Dit mobiele loket, onder de noemer ‘Het huis van nu voor straks’, doet vanaf het najaar van 2023 verschillende buurten aan. Bij dit loket kunnen bewoners terecht met vragen over energiebesparing (isoleren) en het aardgasvrij maken van woningen. Het loket heeft een gidsfunctie. Het kan bijvoorbeeld helpen bij het maken van een online huisscan. Of bij het in kaart brengen van mogelijke maatregelen die bewoners kunnen nemen. Ook verwijst het mobiele loket naar relevante dienstverlening, zoals de energiecoaches en fixbrigades en de juiste loketten van de gemeente. Het programma zal zoveel mogelijk aansluiten bij de buurt. Daarin trekken we steeds samen op met stadsdelen en lokale initiatiefnemers. We hebben een participatiefiets ontwikkeld.

Deze zetten we in bij de participatie in all electric-buurten, de buurten die volgens de Transitievisie Warmte het beste over kunnen stappen op een volledig elektrisch alternatief voor aardgas. Ook hier beginnen we laagdrempelig door te luisteren naar wat er speelt en door met buurtbewoners in gesprek te gaan. Hiervoor trekken we erop uit met de bestaande aardgasvrij-bus en de, ontwikkelde, participatiefiets. Met deze customized elektrische bakfiets met statafel, koffie en thee houden we de drempel voor bewoners laag en kunnen we gemakkelijker en sneller inspelen op de actualiteit van of in een buurt. In bijlage 2 vindt u een overzicht van de activiteiten per buurt. Participatie: een luisterend oor in Nieuw-West, Zuidoost en Noord De gemeente zet actief in op participatie in Nieuw-West, Zuidoost en Noord. We bieden daarbij allereerst een luisterend oor. Bewoners willen serieus genomen worden in hun visie en ideeën en daar maken we ruimte voor. We bieden ook een helpende hand. Samen met bewoners brengen we in beeld wat hun behoeften zijn, hoe zij zich gesteund voelen en naar welke samenwerkingspartners in de energietransitie we ze kunnen doorverwijzen. Denk aan Energieloket Amsterdam, De Groene Grachten of Stichting !WOON. In de Warm Amsterdam-buurten richt de gemeente zich op eigenaar-bewoners; de woningcorporaties richten zich op hun huurders.

Op dit moment faciliteren we vooral bijeenkomsten met vve-bestuurders en -bewoners in de buurten waar de energietransitie aanstaande is. Het participatieteam stuurt aan op een helder, transparant en duidelijk proces. De nadruk ligt daarbij op de menselijke maat: hoeveel kunnen we verwachten van een bewoner die net kennis maakt met het onderwerp? Of hoe werk je samen met een koploper die concrete plannen voor de energietransitie van zijn of haar woning, straat of buurt heeft? We proberen met alle typen bewoners goed in gesprek te komen en te blijven.

Gemeente Amsterdam

Datum 2023-07-11 Pagina 9 van 10

Kwantitatieve monitoring In samenwerking met zowel Liander als Onderzoek en Statistiek is toegewerkt naar een overzicht met de (historische) ontwikkeling van het aantal gebouwen dat aardgasvrij is geworden. De resultaten zijn opgenomen in de memo in bijlage 3. Uit de cijfers blijkt dat dit voor de periode 2019 t/m 2022 in totaal circa 4.000 woningen in Amsterdam betreft (exclusief sloop-nieuwbouw). Daarnaast zijn er in deze periode ook nog ruim 2.500 woningequivalenten aardgasvrij geworden als wordt gekeken naar de utiliteitsgebouwen in de stad. Beide cijfers gaat over gebouwen uit 2020 of eerder en betreffen daarmee inzichten over de bestaande gebouwenvoorraad. Op gebied van nieuwbouw is aardgasvrij bouwen verplicht voor woningbouw waarvoor een aanvraag voor een omgevingsvergunning is ingediend na 1 juli 2018. Afgelopen jaar is volgens gegevens uit ‘Gebouwd in Amsterdam4’ bijna 98% van de opgeleverde woningen aardgasvrij gebouwd. Nieuwbouw en gebiedsontwikkeling In de maanden juli 2022 tot en met februari 2023 zijn er drie investeringsnota’s vastgesteld en is één concessie verleend. Vastgestelde investeringsbesluiten  Thomas à Kempislocatie (september 2022), circa 85 woningen. In dit gebied geldt de concessie Noord. Hierbij is aansluiting op stadswarmte het uitgangspunt.

In de nadere uitwerking van het plan wordt ook de haalbaarheid van lokale verduurzaming door laagtemperatuurbronnen onderzocht.  Johan Greivestraat (november 2022), circa 112 woningen en voorzieningen. In dit gebied geldt de concessie Nieuw-West. In overleg met de concessiehouder WPW onderzoekt de woningcorporatie de mogelijkheden voor een hybride systeem.  Tennispark Sloterplas (november 2022), circa 565 woningen en voorzieningen. In dit gebied geldt eveneens de concessie Nieuw-West. In overleg met de concessiehouder WPW onderzoekt de ontwikkelaar ook hier de mogelijkheden voor een hybride systeem. Verleende concessies Op 1 september 2022 werd de concessie Strandeiland (circa 8.000 woningen en voorzieningen) gesloten voor een volledig laagtemperatuursysteem met oppervlaktewater als bron. Recente ontwikkelingen hebben hier tot andere keuzes geleid. Groei Westpoort Warmte (WPW) Westpoort Warmte B.V. (WPW) is een joint venture tussen de gemeente Amsterdam (50%) en Vattenfall (50%) voor het opslaan, transporteren en leveren van warmte in Nieuw-West, Westpoort, Houthavens, Noord en Zeeburgereiland. WPW groeit. In 2021 sloot de onderneming 4.000 woningequivalenten aan op het warmtenet. De afgelopen jaren werkte WPW aan een strategisch plan. Dit is vastgesteld in de aandeelhoudersvergadering van april 2023.

De onderneming richt zich op betaalbaarheid voor de klant, betrouwbaarheid van de levering, verduurzaming van de geleverde warmte en groei van het aantal aansluitingen. Om de doelstellingen te kunnen halen, moet dit aantal de komende jaren stijgen naar 7.000 woningequivalenten per jaar. 4 https://www.gebouwdin.amsterdam.nl/index.asp

Gemeente Amsterdam

Datum 2023-07-11 Pagina 10 van 10

Kerncijfers vindt u in de publieke jaarverslagen van 2021 en 2022 op www.westpoortwarmte.nl. Evaluatie concessies WPW Om ervoor te zorgen dat nieuw te bouwen woningen in concessiegebieden de best passende duurzame warmtevoorziening krijgen, spraken gemeente en WPW af de warmteconcessies te evalueren. Door de aangekondigde koers van de Wcw en het besluit van Vattenfall om investeringsbeslissingen on hold te zetten, is deze evaluatie gepauzeerd. In de evaluatie van de concessies zoeken we naar ruimte voor aansluiting op duurzamere bronnen en lagere temperatuur. Hybride WKO-aansluiting (combinatie van WKO en aansluiting op het warmtenetwerk) ziet de gemeente daarin als belangrijke stap. Vattenfall heeft investeringen in hybride WKO-aansluitingen vooralsnog on hold staan. In de gesprekken met Vattenfall en WPW onderzoeken we onder welke condities hybride WKO toch mogelijk is. Als er meer duidelijkheid is over de condities waaronder Vattenfall en WPW investeren in een hybride WKO-aansluiting, hervatten we de evaluatie. Netcongestie Het risico op netcongestie is in het bijzonder relevant voor de all electric-buurten en buurten met een lokaal bronnet. Deze oplossingen vragen relatief veel elektriciteit. Dit jaar starten we met participatie in de all electric-buurten. In de planvorming nemen we netcongestie mee.

De kans is klein dat netcongestie ontstaat door individuele warmteoplossingen in buurten waar nu een warmtenet gerealiseerd wordt. Door de hoge woningdichtheid zijn collectieve oplossingen vaak aantrekkelijker en haalbaarder. De themastudie elektriciteit 3.0 (Q3 2023) maakt op basis van de meest recente gegevens, de impact van de transitie naar een aardgasvrije gebouwde omgeving op het elektriciteitsnet inzichtelijk. Warmtebronnen Met warmtebedrijven is gestart met het concretiseren van de duurzame bronnenstrategie. In toekomstscenario’s voor het WPW- en het Diemernet speelt restwarmte van datacenters een grote rol. Met de warmtebedrijven onderzoeken we daarom de mogelijkheden en randvoorwaarden om de warmte van datacenters te gebruiken. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij het datacenter in aanbouw in Westpoort. Daarnaast wordt restwarmte van datacenters in nieuwe collectieve netten ingezet als warmtebron. In het WAD-kwartier gaat de gecontracteerde concessiehouder datacenter restwarmte inzetten als bron en in Arenapoort West/Amstel III heeft de gemeente een tender gestart voor de aanleg, exploitatie en beheer van een leiding om restwarmte uit een datacenter te gebruiken. Ook aardwarmte speelt een substantiële rol in de toekomstscenario’s voor warmtesystemen.

Het ministerie van EZK heeft ons consortium (Gemeente Amsterdam, Provincie Noord-Holland en warmtebedrijven Vattenfall en Eneco) een opsporingsvergunning voor aardwarmte verleend. EBN (Energiebeheer Nederland) is gestart met de voorbereiding van (diepe) onderzoeksboringen in de regio. Amsterdam is betrokken bij de zoektocht naar geschikte locaties en verkent met de partners welk onderzoek aanvullend gedaan moet worden om vast te stellen of aardwarmte gewonnen kan worden. De onderzoeken geven naar verwachting in 2025 inzicht in de potentie van de ondergrond in en rond Amsterdam.