Bijlage 1.1 samenvatting concept stedenbouwkundig plan Hoekenes.pdf
Tekst van het document
CONCEPT
Stedenbouwkundig Plan
Hoekenes Samenvatting 23 oktober 2023
Colofon Gemeente Amsterdam Mounir Majdoubi Sipke de Boer Peter Bouwmeester Ronald Rijntjes Nese Dennis Koomen Jeroen Hermsen Frank van der Weijer Martijn van Leeuwen
(projectmanager) (assistent-projectmanager) (planningsadviseur) (stedenbouwkundige) (ontwerper buitenruimte) (verkeersontwerper) (projectleider openbare ruimte) (projectleider grondzaken) (planeconoom)
In samenwerking met: Yvette de Roos en Oscar Leemhuis, Stadgenoot.
Architect M3H Architecten. Verantwoording beeldmateriaal, kaarten & foto’s Beeldbank Amsterdam Collectie kaarten & foto’s, gemeente Amsterdam architecten Alle impressies en tekeningen zijn indicatief en hier kunnen geen rechten aan ontleend worden. Disclaimer: de benoemde onderzoeken die in deze conceptversie zijn opgenomen worden nog uitgevoerd.
2
Inhoudsopgave 1.
Inleiding
5
2.
Context
7
3.
Stedenbouwkundig Plan
10
4.
Proces, middelen & planning
14
Stedenbouwkundig Plan - Hoekenes - Samenvatting
3
4
Groenehuyzen, begin jaren ‘60
1. Inleiding Voorwoord
Voor u ligt de samenvatting van het stedenbouwkundig plan voor het plangebied ‘Hoekenes’ in de Wildeman- en Blomwijckerbuurt in Amsterdam Nieuw-West. In de periode 20052011 heeft er voor de Wildeman-/Blomwijckerbuurt diverse planvorming plaatsgevonden. Er is een stedelijk vernieuwingsplan opgesteld en geparticipeerd met de buurt. Door de economische crisis kwam de planvorming stil te liggen, en zijn de nieuwbouwplannen niet uitgevoerd.
Proces
Aan de hand van het vastgestelde stedenbouwkundig plan Groenehuyzen en Blomwijckerpad d.d 21 februari 2021, is dit invulling van fase 2 Hoekenes. Eind 2021 zijn er nieuwe stedenbouwkundige randvoorwaarden opgesteld die recht doen aan de plek en de Cultuurhistorie. Daaruit is vastgesteld dat de verkaveling uit een vijftal stroken bestaat met elk vijf bouwlagen. Dit vormt de basis voor het voorliggende plan. Hierin wordt de stedelijke vernieuwing vormgegeven door de sloop van 88 sociale huurwoningen. Daarvoor in de plaats komt er nieuwbouw van circa 25 maisonnette woningen en 125 appartementen. Na vaststelling van dit stedenbouwkundig plan door de gemeenteraad begint voor het plan ‘Hoekenes West’ de uitvoeringsfase. In die periode voltooid de woningcorporatie Stadgenoot het ontwerp voor de nieuwbouw en organiseert de herhuisvesting van bewoners. Het stadsdeel werkt aan een inrichtingsplan voor de openbare ruimte. In 2024/2025 zal Stadgenoot een omgevingsvergunning voor de nieuwbouw indienen.
Stedenbouwkundig Plan - Hoekenes - Samenvatting
Planvorming
Voor het plangebied is er geen principenota opgesteld. De reden hiervoor is dat het een beperkt plan is en de voortgang zodoende versneld wordt. Het stedenbouwkundig plan wordt tijdens de inspraakperiode aan de buurt, bewoners en belanghebbenden voorgelegd.
Bewonersoverleg
Op basis van een overeengekomen sociaal plan zal volgens de kaderafspraken een peildatum worden aangevraagd.
Programma
Het nieuwbouwprogramma Hoekenes bestaat uit een vijftal stroken van elk vijf bouwlagen hoog. Met in totaal circa 150 middensegment en vrije-sector huurwoningen. Dit aantal is onder voorbehoud van het uiteindelijke ontwerp. Hiervan bevinden zich 90 middensegmentwoningen in de drie noordelijke stroken, waarvan circa: 12 woningen (2 kamers) 57 woningen (3 kamers) 6 woningen (4 kamers) 15 maisonnettes (4 kamers) En circa 60 vrije-sector woningen in de twee zuidelijke stroken. waarvan circa: 8 woningen (2 kamers) 38 woningen (3 kamers) 4 woningen (4 kamers) 10 maisonnettes (4 kamers)
5
Verkaveling uit het AUP 1950
Wildeman- en Blomwijckerbuurt, AUP 1950
De woningen aan de Hoekenes, 1957
Fragment situatie Hoekenes, 2019
6
Plangebied Hoekenes
2. Context Ligging
Het projectgebied ‘Hoekenes’ bevindt zich in het ‘postcodegebied’ Wildeman-buurt. Deze buurt wordt doorsneden door de Osdorper Ban. Het noordelijke gedeelte wordt in de volksmond de Wildemanbuurt genoemd, en het zuidelijke gedeelte de Blomwijckerbuurt. De Wildemanbuurt ligt in de luwte aan de westelijke rand van Amsterdam. De bereikbaarheid is goed en de nabijheid van vele voorzieningen op het Osdorpplein en plekken zoals de Sloterplas hebben een positieve invloed op het vestigingsklimaat en woongenot in de Wildemanbuurt. Het groen, de rust en de ruimte worden door veel bewoners nog altijd gewaardeerd.
Projectlocatie
De projectlocatie Hoekenes wordt aan de noordkant begrensd door de Osdorper Ban en aan de oostkant door de Hoekenes.
Historie
De Wildeman- en Blomwijckerbuurt ligt in het oostelijk deel van Nieuw-West, deelgebied Osdorp. Dit is een van de meest gave AUP-gebieden die in Amsterdam te vinden is. Uitgangspunt bij het ontwerpen van de buurten en de woningen was de toetreding van licht, lucht en ruimte. Aan de Meer en Vaart is door de jaren heen het één en ander veranderd. Aan de Geer Ban zijn gesloten bouwblokken gerealiseerd en hierdoor zijn de haakflats in de tweede-linie geschoven. Van oorsprong waren de haakflats op deze plek gesitueerd om de snelweg te begeleiden. Deze weg is er nooit gekomen, maar de bebouwing staat er wel. Hierdoor is aan de Meer en Vaart een meer onsamenhangend beeld ontstaan. Mede doordat er gesloten bouwblokken gekomen zijn op de plek waar voorheen de haken stonden aan de Geer Stedenbouwkundig Plan - Hoekenes - Samenvatting
Ban. Bij Hoekenes zijn de stroken ingeruild voor duplexwoningen voor senioren, die hiermee in de luwte aan de Osdorpergracht kwamen te wonen. De ruimtelijke structuur van de Wildeman- en Blomwijckerbuurt is kenmerkend voor de Westelijke Tuinsteden. Er is sprake van een samenhangende compositie van wegen, groen, water en bebouwing.
Cultuurhistorische waarde
De cultuurhistorische waarde van het gebied zit met name in de bebouwing van de haken en stroken, waarbij de randen van het gebied zeer goed zijn gedefinieerd. Hoge bebouwing domineert de grenzen van zowel de Wildeman- als de Blomwijckerbuurt. De architectuur is over het algemeen sober en ingetogen van karakter. Bebouwing heeft in de AUP-gebieden een modernistische of een meer traditionalistische stijl. Katholieke woningcorporaties, scholen en kerken huurden vaak architecten in van de architectuurstroming Delftse School. M.J Granpré Molière, A. Evers, G.J.M. Sarlemijn, A. Staal en J.F. Berghoef zijn architecten die tot deze stroming kunnen worden gerekend. Deze architecten haalden inspiratie uit de traditionele landelijke architectuur en uit de Romaanse bouwkunst. De door hun ontworpen gebouwen zijn te herkennen aan een klassieke architectuur in baksteen, schuine pannendaken en versieringen als zuilen, Byzantijns aandoende mozaïeken en een traditioneel kleurgebruik (crèmewit, okergeel, donkergroen, donkerblauw, bordeauxrood).
Architectuur
stond centraal en niet de bouwmassa of de vorm, zoals bijvoorbeeld bij de Amsterdamse School. Per architectonische eenheid is de architectuur identiek. Het grootste deel van de bebouwing is uitgevoerd in baksteen. Bij voorzieningen en hoogbouw komt wat meer beton voor. Er zijn in de Wildeman- en Blomwijckerbuurt zowel platte daken als licht hellende daken. Voorzieningen, bedrijvigheid en hoogbouw hebben altijd platte daken.
Analyse
In de Wildemanbuurt (en de Blomwijckerbuurt) wonen ca. 5000 bewoners. De woningen bestaan voor 95% uit sociale huurwoningen die voor het merendeel in bezit zijn van woningbouwcorporatie Stadgenoot. De overige 5% zijn voornamelijk koopwoningen. Er woont een relatief grote groep (autochtone) 75 plussers. De armoede is hoog en er zijn veel lage inkomens. Ook de criminaliteitscijfers zijn hoger dan gemiddeld, vooral onder jongeren. Er heerst een boven gemiddeld groot gevoel van onveiligheid. De fysieke woonomgeving (groen en woningen) is toe aan verbetering. De waardering van bewoners voor hun woonomgeving is onder het gemiddelde. Er is diverse planvorming geweest met als hoogtepunt het stedelijke vernieuwingsplan Parkstad in 2010. Er waren grootse plannen voor en met de buurt. In een actief participatietraject met de bewoners zijn er toen concrete plannen gemaakt voor sloop-nieuwbouw en andere verbeteringen van de buurt. Deze plannen zijn bij aanvang van de economische crisis van tafel verdwenen en sindsdien niet gerealiseerd.
De architectuur in de Wildeman- en Blomwijckerbuurt is vrij ingetogen van karakter. Men was op zoek naar goede, goedkope woningen en niet naar esthetiek. De bewoner en zijn woongenot
7
Binnen de Blomwijckerbuurt zijn er wel ontwikkelingen gaande. De woningen aan het Blomwijckerpad zijn gerenoveerd, er liggen plannen voor renovatie van de woningen aan Braak en Bosch.
Beschrijving focusopgave uit het gebiedsplan 2020
In gesprekken met bewoners van de Wildeman-/ Blomwijckerbuurt worden er unaniem steevast drie onderwerpen genoemd waarop de bewoners verbetering wensen: 1. Betere huizen en voorzieningen: achterstallig onderhoud, verouderde woningen, grootte van de woning past niet bij de gezinssamenstelling (te klein), wens tot sloop/nieuwbouw zoals die ooit was gepland voor de economische crisis, verbetering winkelstraat Osdorperban. 2. Schonere en mooiere straten en pleinen: mensen gooien hun vuilnis over het balkon, bewoners stapelen vuilnis rond de afvalcontainers in plaats van het erin te gooien, het groen is slecht onderhouden en achterstallig. Idem voor bestrating en inrichting van de straten en pleinen. 3. Geen jeugdoverlast meer. Er is op bepaalde plekken sprake van luidruchtige hangjongeren tot diep in de nacht, vernielingen door jongeren, vuil dat ze achterlaten, inbraken, intimidatie en het vermoeden van illegale praktijken.
Hemelwaterverordening (2021)
Sociale veiligheid
In de huidige situatie functioneren de woningen van Hoekenes in de context van de Wildemanbuurt onvoldoende. Zowel de bebouwing als de openbare ruimte hebben een sleetse uitstraling. De bewoonbaarheid van de woning is slecht, groot onderhoud zal deze problematiek niet kunnen oplossen.
Eigendomsverhoudingen
Het projectgebied is in eigendom van de gemeente Amsterdam. Alle gebouwen in het plangebied zijn in erfpacht aan Stadgenoot uitgegeven.
Kaders
Relevante kaders voor deze opgave zijn; Bestemmingsplan Wildemanbuurt (2010) Nota Cultuurhistorie NW (Erfgoedverordening) (2013) Koers 2025 - Ruimte voor de Stad (2015) Omgevingsvisie Amsterdam 2050 Schoonheid van Amsterdam (CRK) (2016) Woonagenda (2017) Agenda Duurzaamheid (2017) Nota Parkeernormen (2017) Nota Fietsparkeren (2018) Stedenbouwkundig Plan - Hoekenes - Samenvatting
8
Stedenbouwkundig Plan - Hoekenes - Samenvatting
9
3. Stedenbouwkundig Plan 3.1 Hoekenes
Vanuit de opbouw van de buurt ligt deze locatie aan de rand van de Blomwijckerbuurt (westzijde). De groene en blauwe structuur zijn hierin dominerend. De nieuwbouw dient daar dan ook op te reageren net zoals de bestaande bebouwing dat doet. De nieuwbouw aan de Hoekenes draagt bij aan de differentiatie van het gebied. De open structuur naar het groen en het water moet gerespecteerd worden. Hierdoor zal het mogelijk zijn om uit te gaan van vijf stroken met elk vijf bouwlagen die haaks op de Hoekenesgracht zullen staan. Dit sluit tevens aan op de vroegere verkaveling die in het AUP denkbaar was, waardoor doorzichten ontstaan en er een heldere aansluiting op de openbare ruimte zal komen. Deze voldoet dan ook aan de 2:3 verhouding die vanuit de Tuinstadprincipe gehanteerd dient te worden. Met een openbare oever om de doorwaadbaarheid van deze plek zorgvuldig in te passen. Er zal een leefbare plint worden gerealiseerd door het toevoegen van maissonnette woningen en benedenwoningen. Hierdoor zullen er voordeuren op de begane grond komen. De entrees van de appartementen zullen gesitueerd zijn aan bijvoorbeeld de hoeken van de kopgevels, grenzend aan Hoekenes. De ontsluiting van de woningen zullen via een gallerij zijn. Hierdoor ontstaat er een alzijdig gebouw. Met levendige koppen aan zowel de Hoekenes als de Hoekenesgracht.
Dit draagt bij aan de veiligheid en leefbaarheid van de buurt. En ontstaat er stedenbouwkundige samenhang tussen de nieuwe en bestaande bebouwing. Aan de hand van deze typologieen zal het recht doen aan de verkavelingsmogelijkheden die passen op deze locatie en de rand accentueren. Lucht, licht
10
en ruimte zijn de componenten die deze strook dragen en kwaliteit geven. De overgang priveopenbaar moet helder zijn. Daarbij is een voorzone voor de woningen een belangrijke uitgangspunt. Dit wil zeggen dat er een verblijfsgebied aanwezig is in de vorm van een trottoir, groenstrook en eventueel parkeerplaatsen. De ‘parkeerkoffers’ aan Hoekenes zullen omzoomd worden met groen. De hiernaast getoonde plankaart benadrukt de uitgangspunten voor de uitwerking van deze plek.
Programma
Het nieuwe programma zal uit wonen bestaan in het midden-, en vrije sectorsegement.
Wonen
De circa 25 maisonnette woningen en 125 appartementen aan Hoekenes zullen middensegment en vrije-sector woningen zijn. Deze ontwikkeling zal dan in relatie staan tot ‘nieuwbouw’ Groenehuyzen en Blomwijckerpad, voor wat betreft de 40/40/20 (40% sociale huur, 40% middensegmenthuur en 20% vrije sector of koopwoningen) regeling, en de bestaande bouw in de Blomwijckerbuurt.
Stedenbouwkundig Plan - Hoekenes - Samenvatting
11
Parkeren
Met de afwikkeling van het verkeer aan de Hoekenes-West zal er, ten opzichte van de huidige situatie, substantiële wijzigingen benodigd zijn. Het bestaande stratenpatroon zal wijzigen. Er worden circa 62 woningen (150-88 woningen) in het gebied toegevoegd. Voor het plangebied is een parkeerbalans voor auto’s opgesteld. De minimale parkeernorm voor auto’s, die het parkeerbeleid toelaat, zal gehanteerd worden. Wanneer het programma definitief is, zal de parkeerbehoefte aangegeven worden en in het openbare ruimte ontwerp verwerkt worden. Door een gebrek aan een parkeerregime is de werkelijke situatie op straat echter veel drukker. Er wordt in de buurt veel geparkeerd door zogenaamde vreemdparkeerders van buiten de buurt. Bij de invoering van het parkeerregime in 2024 zal dit worden teruggedrongen. Voor het parkeren voor de vrije sector woningen op eigen terrein op maaiveld, komt de huidige parkeernorm voor de 60 woningen, indien de woningen allemaal groter zijn dan 60 m2 bvo, uit op 0,6 parkeerplek per woning. Dit betekent dat er voor 52 woningen, 31,2 parkeerplekken gerealiseerd moeten worden. En voor 8 woningen die kleiner zijn dan 60 m2 bvo, er 2,4 parkeerplek gerealiseerd moet worden. In totaal zullen er dan 33,6 (33 a 34) parkeerplekken op eigen terrein gerealiseerd moeten worden. Voor het bezoekersparkeren geldt een norm van 0,1.
Dit betekent dat er 15 (150x0,1) parkeerplekken in de openbare ruimte gerealiseerd dienen te worden. Mocht het programma wijzigen dan zal dit ook in het aantal parkeerplaatsen worden aangepast.
Het fietsparkeren wordt voor bewoners inpandig opgelost. Hierbij dienen ook voldoende oplaadpunten gerealiseerd te worden voor zowel electrische fietsen als scooters. Voor bezoekers zullen er in de openbare ruimte voldoende fietsparkeerplekken (nietjes) voor fietsers komen.
3.2. Openbare ruimte
De nieuwbouw heeft gevolgen voor de aangrenzende openbare ruimte. Het huidige ontsluitingsprincipe voor verkeer zal veranderen, waarbij het trottoir en naastgelegen parkeerplaatsen in het plangebied zullen worden heringericht en passend aansluiten op de nieuwbouw. De openbare ruimte is bepalend voor de beeldvorming van het gebied. De toegankelijkheid van de bestaande woning aan de zuidzijde van het plangebied, Hoekenes 26, dient in het nieuwe openbare ruimteplan ingepast te worden. Voor de openbare ruimte is het van belang dat Hoekenes een stadsstraat wordt naar het centrumgebied Osdorp. De aansluiting met de nieuwe bebouwing is dan ook verkeerskundig van een belangrijke orde. De oever zal voorzien worden van een wandelpad die de Hoekenesgracht begeleidt. Dit kan dan een recreatieve wandelroute worden langs de bebouwing. Daarnaast zal de oever natuurvriendelijk worden ingericht. Het woongebouw aan Hoekenes zal moeten reageren op de groene route aan de westkant en de verkeersroute aan de oostkant. Bij het eventueel moeten kappen van bomen zullen deze moeten terugkomen in het gebied. Om zo ook de natuurwaarden binnen het gebied te verhogen. De herplantplicht is hier van toepassing. Bij de verdere uitwerking van het plan openbare
12
ruimte dient rekening te worden gehouden met voldoende ruimte voor o.a. parkeren, kabels en leidingen, oplaadpunten voor elektrisch laden van voertuigen, mogelijkheden voor deelmobiliteit, fietsparkeren (incl. bakfietsen en scooters), klimaatadaptiviteit en ondergrondse afvalcontainers. Er zal ook aandacht besteed worden aan het terugbrengen van het kunstwerk dat zich op deze plek bevind. Voor de inrichting van de openbare ruimte geldt het beleid Puccini Rood. In de Puccinimethode is een visie opgenomen voor de kwaliteit van de openbare ruimte. Deze is ook voor het plangebied van toepassing.
3.3. Beeldkwaliteit
De nieuwbouw zal moeten aansluiten op de bestaande context. Het moet voldoen aan de eisen die gesteld zijn aan de Schoonheid van Amsterdam en de Nota Cultuurhistorie. Daarnaast dient de bebouwing aan de Hoekenes van hoogwaardige en passende kwaliteit te zijn. Hierbij zal het in materialisering moeten passen en aansluiten op de bestaande context. Woningen moeten voldoende buitenruimtes hebben en de ontsluiting van de appartementen moet niet alleen uit een gang bestaan, maar meer kansen bieden voor ontmoeting.
13
4. Proces, middelen en planning Juridische voorbereiding
Op basis van het definitieve ontwerp van de architect wordt er door Stadgenoot een uitgebreide omgevingsvergunning aangevraagd. Het voorgestelde plan wijkt af van de mogelijkheden in het vigerende bestemmingsplan Wildeman-/ Blomwijckerbuurt (2015).
Communicatie
Het stedenbouwkundig plan is doorgerekend. De bijbehorende financiële paragraaf en de risicoanalyse zijn kabinet.
De omgeving wordt via verschillende kanalen geïnformeerd over de plannen voor het gebied. Naast informeren is er ook sprake van consultatie en dialoog met de omgeving door middel van een inspraakavond. Tijdens de inspraakavond krijgen bewoners informatie over het stedenbouwkundig plan. Reacties worden in de vorm van een verslag verzameld en als bijlage toegevoegd aan het concept stedenbouwkundig plan. Officiële bezwaren zijn gebundeld en voorzien van een reactie via een nota van beantwoording.
Planning besluitvorming
Participatie
Financiële uitvoerbaarheid
Het streven is om in 2026 te beginnen met de bouw. Om die planning te kunnen halen ziet het besluitvormingsproces er als volgt uit: 1. Inspraak Het stedenbouwkundig plan voor het plangebied Hoekenes zal ter inzage worden gelegd voor inspraak. 2. Nota van beantwoording Na de inspraakperiode worden de inspraakreacties vastgelegd in een Nota van Beantwoording. De eventuele aanpassingen van het stedenbouwkundig plan worden daarin benoemd en doorgevoerd in het plandocument zelf. 3. Bestuurlijke besluitvorming Het stedenbouwkundig plan gaat, samen met het bijbehorende Investeringsbesluit, het tweede kwartaal van 2023 naar het college van B&W en vervolgens naar de gemeenteraad. De bovengenoemde planning is afhankelijk van inspraak en besluitvorming.
Stedenbouwkundig Plan - Hoekenes - Samenvatting
Bereikbaar, toegankelijk & bruikbaar
Bij het uitgeven van de werkterreinen voor de nieuwbouw is een normale bereikbaarheid van de woningen in de nabijheid goed te regelen zonder aanvullende maatregelen. Na vaststelling van het stedenbouwkundig plan wordt een plan opgesteld, waarin de eisen voor bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid en communicatie (BLVC-plan) tijdens de uitvoering worden vastgelegd.
Voor het stedenbouwkundig plan wordt een informatieavond georganiseerd. Na vaststelling van het stedenbouwkundig plan, kunnen omwonenden/ ondernemers mee denken over het verdere ontwerp voor de openbare ruimte. Voor het voorlopig ontwerp van de openbare ruimte volgt ook een informatie- en inspraakavond.
Beheer openbare ruimte
De kwaliteit van de openbare ruimte bestaat uit een goede inrichting en goed beheer. Dit zijn geen twee op zichzelf staande elementen. De inrichting bepaalt of er goed beheer kan worden uitgevoerd en de mate van beheer is toonaangevend voor de uitstraling van de inrichting. Om tot een goede inrichting te komen is het daarom van groot belang bij het ontwerpen rekening te houden met toekomstig beheer (en handhaving). Dit wordt “beheerbewust ontwerpen” genoemd. Na oplevering wordt een gebied aan de beheerder, stadsdeel Nieuw-West overgedragen. De inrichting dient, ook na overdracht aan het stadsdeel, te passen bij de middelen die voor onderhoud worden gereserveerd.
14