Bijlage 06 Advies buurtrechten stadsdeel Noord.pdf

Adviesaanvraag B&W aan stadsdeelbestuur Invullen door directie: Onderwerp adviesaanvraag: Beleidskader Buurtrechten

Democratisering Team Democratisering / CTO / Dienstverlening Datum behandeling staf WH  Op 14 april 2021 heeft de wethouder in de staf ingestemd met het voorstel beleidskader buurtrechten en opdracht gegeven een concept beleidskader buurtrechten te ontwikkelen.  Op 7 juni 2021 is het concept beleidskader buurtrechten in de staf behandeld. Daarin zijn een aantal aanbevelingen ter verduidelijk meegegeven door de wethouder. De essentie van het beleidskader blijft overeind.  In augustus 2021 wordt het beleidskader aangeboden aan de vakinhoudelijke wethouders die het meest te maken hebben met buurtrechten. Het kader wordt in oktober ter besluitvorming aangeboden aan het college, in november ter bespreking aan de commissie KDD en begin december ter besluitvorming aan de raad. Datum adviesaanvraag: 10 augustus 2021 Deadline ontvangst advies: 23 september 2021 Advies mailen naar: Machteld Combé m.combe@amsterdam.nl Meegestuurde stukken: 9 augustus 2021 concept beleidskader buurtrechten Heeft er consultatie vooraf De opzet van het beleidskader Buurtrechten en de werkwijze zijn opgesteld aan de hand van plaatsgevonden? de ervaringen, de lessen en de aanbevelingen uit de pilots buurtrechten, de onderzoeken van de studenten van de VU (Bestuur en Organisatie) en de sessies met ambtenaren en initiatiefnemers. Ook ervaringen uit andere steden zijn hierin meegenomen.

Het doel van de participatie was om zoveel mogelijk te leren van de ambtenaren en initiatiefnemers die in de praktijk met elkaar samenwerken.  Op 16 juni is het kader besproken met de gebiedsmanagers democratisering.  Op 21 juni is het kader besproken met de projectleiders democratisering.  Op 1 juli is het kader besproken met de portefeuillehouders democratisering Portefeuille: Directie:

Invullen door stadsdeel: Noord Felice Hamelberg 7 september Datum stadsdeelcommissie: 22 september Datum dagelijks bestuur: 24 september Registratienr. (optioneel): … Stadsdeel:

Procesbegeleider: Datum weekstart/staf:

Over gevraagde adviezen: conform art. 12 van de verordening op het lokaal bestuur vraagt B&W advies aan een DB over besluiten die (lid 1) betrekking hebben op de taken en bevoegdheden van het DB of (lid 2) op de belangen van het stadsdeel . Het DB legt deze adviezen voor aan de stadsdeelcommissie (art. 19). Het DB neemt het advies van de stadsdeelcommissie over indien het is vastgesteld met een meerderheid van stemmen en binnen de budgettaire kader past (art. 19 lid 5). Afwijkingen van het advies motiveert het DB.

Adviesvraag B&W Formuleer hier de vraag aan het stadsdeel

-

-

Bieden het beleidskader en de werkwijze voldoende houvast voor de stadsdelen voor de beoordeling van en de samenwerking met initiatieven die een buurtrecht indienen? Hierbij in acht nemende dat er binnen het kader en werkwijze ook een grote rol is weggelegd voor de directies en bestuurders die inhoudelijk met buurtrechten te maken hebben. Is de rol van de stadsdelen voldoende vertegenwoordigd in het beleidskader en de werkwijze? Pagina 1 van 4

Conceptadvies DB: Het dagelijks bestuur formuleert hier t.b.v. de stadsdeelcommissievergadering een conceptadvies

De werkwijze van buurtrechten Om te beginnen wil het DB haar enthousiasme uiten voor de ontwikkeling van een concrete aanpak om buurtrechten structureel te beleggen. Wij zijn blij met deze stap om de zeggenschap en eigenaarschap van bewoners te vergroten. Wij hebben ook begrip voor de transitie van werk- en denkwijze en de complexiteit hiervan. Echter biedt de werkwijze op dit moment nog onvoldoende houvast voor het stadsdeel. Graag delen wij ons advies op basis van onze kennis en ervaringen. Op dit moment wordt het beleidskader vooral vanuit een stedelijke invalshoek belicht. Over het algemeen missen wij een verduidelijking van de rol van het stadsdeel en het betrekken van bewoners in het totstandkomingsproces. Buurtrechten zijn bij uitstek een instrument in het kader van gebiedsgericht werken. Als stadsdeel bevelen wij daarom met nadruk aan om dit nog verder uit te werken in het kader. Met daarbij ook aandacht voor de volgende randvoorwaarden:  Goede ambtelijke rolverdeling en samenwerking tussen directies en stadsdeelorganisaties /gebiedsteams.  Voldoende budget, capaciteit en expertise om het instrument buurtrechten in praktijk te kunnen brengen..  Goede begeleiding van de meestbetrokken ambtenaren in deze transitie naar een andere houding en werkwijze. Rechten en plichten Buurtrechten zijn wederkerig en er staan plichten tegenover.

In het kader wordt gesteld dat initiatiefnemers een samenwerkingsovereenkomst kunnen verwachten van de gemeente. Wij willen verzoeken om de afspraken rondom deze overeenkomst aan te scherpen en in het kader op te nemen dat een samenwerkingscontract met alle betrokken partijen wordt opgesteld. Mochten er afspraken worden gemaakt voor de duur van een bepaald buurtrecht, bijvoorbeeld een tijdelijk initiatief, dan moet dat ook daarin te vinden zijn. Bij de besluitvorming tot een buurtrecht is het van belang dat de afweging integraal wordt gemaakt, het liefst ook samen met bewoners, zodat er voldoende draagkracht is vnuit de verschillende betrokken beleidsafdelingen om het buurtrecht te laten slagen en niet achteraf onverwacht andere stedelijke of lokale belangen voorrang krijgen. Ook willen we benadrukken dat onderdelen zoals een samenwerkingsovereenkomst, maar ook het toetsingskader, openbaar en toegankelijk moeten zijn. Bewoners en stadsdeelcommissie Bij buurtrechten heeft het baat om in een zo vroeg mogelijk stadium de stadsdeelcommissie en bewoners te betrekken. In het conceptkader is de rol van bewoners en stadsdeelcommissieleden in de totstandkoming en het proces van buurtrechten nog onvoldoende vertegenwoordigd. Juist de lokale kennis komt ten goede in de bepaling van de maatschappelijke waarden.

Wij verzoeken om naar de mogelijkheden te kijken voor een constructieve rol voor bewoners en de stadsdeelcommissie in het proces van de totstandkoming van de buurtrechten. Bewonerscommissies en klankbordgroepen kunnen hieraan bijdragen. Onderscheid plannen In de werkwijze van het beleidskader staat dat een initiatief een plan indient bij het Bureau Integraal Maatschappelijk Initiatief (BIMI) met een voorstel voor overname van publieke taken, de in gebruikname van een gebouw of stuk grond of de inrichting van de openbare ruimte in de buurt. Vervolgens beschrijft het een complex proces waarbij de verantwoordelijke portefeuillehouder/wethouder de beslissing neemt of een buurtrecht wordt aangegaan. In Noord zijn we al jarenlang gewend te werken met onder andere zelfbeheerbuurthuizen en groen in de buurt-aanvragen. We adviseren om in het kader het onderscheid tussen zulk soort processen voor kleine lokale, minder complexe opgaven en buurtrechten voor grotere publieke opgaven te verduidelijken. Tijdsduur De planningen van de gemeente en die van bewoners die actie willen zien, komen vaak niet overeen. Voorkomen zou moeten worden dat enthousiasme van bewoners afzwakt door een lange gemeentelijke beslissingsperiode. Daarom ons pleidooi om het beslissingstraject zo kort mogelijk te maken. Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 2 van 4

Advies stadsdeelcommissie: Advies van de stadsdeelcommissie aan het DB

Buurtrechten is een hele mooi initiatief omdat het voorziet in de wens van veel buurtbewoners om meer invloed te krijgen op hun directe leefomgeving. De werkwijze van buurtrechten is echter ingewikkeld en vergt doorzettingsvermogen en communicatieve vaardigheden. Er is daarom een grote kans dat voornamelijk theoretisch (HBO, Universiteit) opgeleide buurtbewoners er gebruik van zullen maken. Dat is zeker niet de intentie van de regeling maar zou wel eens de onbedoelde uitkomst kunnen zijn. Buurtrechten zijn democratische rechten, daarom is het belangrijk dat deze voor iedereen toegankelijk zijn. Daarom adviseren wij; -Goed te gaan monitoren of deze regeling niet alleen ten goede komt aan mensen met een theoretische opleiding maar voor alle groepen in de samenleving toegankelijk is. -Lokaal genoeg ambtelijke ondersteuning te bieden om de regelingen toegankelijk te maken voor alle buurtbewoners. -Voor een heldere en simpele communicatie te zorgen bij het introduceren en promoten van buurtrechten.

Definitief advies DB: Advies van het dagelijks bestuur aan het college van burgemeester en wethouders

Om te beginnen wil het stadsdeel haar enthousiasme uiten voor de ontwikkeling van een concrete aanpak om buurtrechten structureel te beleggen. Wij zijn blij met deze stap om de zeggenschap en eigenaarschap van bewoners te vergroten. Wij hebben ook begrip voor de transitie van werk- en denkwijze en de complexiteit hiervan. Echter biedt de werkwijze op dit moment nog onvoldoende houvast voor het stadsdeel. Graag delen wij ons advies op basis van onze kennis en ervaringen. Op dit moment wordt het beleidskader vooral vanuit een stedelijke invalshoek belicht. Over het algemeen missen wij een verduidelijking van de rol van het stadsdeel en het betrekken van bewoners in het totstandkomingsproces. Buurtrechten zijn bij uitstek een instrument in het kader van gebiedsgericht werken. Als stadsdeel bevelen wij daarom met nadruk aan om dit nog verder uit te werken in het kader. Met daarbij ook aandacht voor de volgende randvoorwaarden:  Goede ambtelijke rolverdeling en samenwerking tussen directies en stadsdeelorganisaties /gebiedsteams.  Voldoende budget, capaciteit en expertise om het instrument buurtrechten in praktijk te kunnen brengen.  Goede begeleiding van de meestbetrokken ambtenaren in deze transitie naar een andere houding en werkwijze.  Een toegankelijke en simpele versie van alle onderdelen van de regeling buurtrechten.

Rechten en plichten Buurtrechten zijn wederkerig en er staan plichten tegenover. In het kader wordt gesteld dat initiatiefnemers een samenwerkingsovereenkomst kunnen verwachten van de gemeente. Wij willen verzoeken om de afspraken rondom deze overeenkomst aan te scherpen en in het kader op te nemen dat een samenwerkingscontract met alle betrokken partijen wordt opgesteld. Mochten er afspraken worden gemaakt voor de duur van een bepaald buurtrecht, bijvoorbeeld een tijdelijk initiatief, dan moet dat ook daarin te vinden zijn. Bij de besluitvorming tot een buurtrecht is het van belang dat de afweging integraal wordt gemaakt, het liefst ook samen met bewoners, zodat er voldoende draagvlak is vanuit de verschillende betrokken beleidsafdelingen om het buurtrecht te laten slagen en niet achteraf Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 3 van 4

onverwacht andere stedelijke of lokale belangen voorrang krijgen. Communicatie Het stadsdeel acht het belangrijk dat de buurtrechten toegankelijk zijn voor zowel theoretisch als praktisch opgeleide bewoners. We willen daarom benadrukken dat er heldere en simpele communicatie wordt gebruikt in zowel de bekendmaking van de buurtrechten als gedurende de aanvraag en het proces. We adviseren hier ook ambtelijke ondersteuning voor vrij te maken. Daarnaast raden we aan om te monitoren op de toegankelijkheid en gebruik van de buurtrechten. Bewoners en stadsdeelcommissie Bij buurtrechten heeft het baat om in een zo vroeg mogelijk stadium de stadsdeelcommissie en bewoners te betrekken. In het conceptkader is de rol van bewoners en stadsdeelcommissieleden in de totstandkoming en het proces van buurtrechten nog onvoldoende vertegenwoordigd. Juist de lokale kennis komt ten goede in de bepaling van de maatschappelijke waarden. Wij verzoeken om naar de mogelijkheden te kijken voor een constructieve rol voor bewoners en de stadsdeelcommissie in het proces van de totstandkoming van de buurtrechten. Ook kunnen zij een rol krijgen in het monitoren van de buurtrechten. Bewonerscommissies en klankbordgroepen kunnen hieraan bijdragen.

Onderscheid plannen In de werkwijze van het beleidskader staat dat een initiatief een plan indient bij het Bureau Integraal Maatschappelijk Initiatief (BIMI) met een voorstel voor overname van publieke taken, de in gebruikname van een gebouw of stuk grond of de inrichting van de openbare ruimte in de buurt. Vervolgens beschrijft het een complex proces waarbij de verantwoordelijke portefeuillehouder/wethouder de beslissing neemt of een buurtrecht wordt aangegaan. In Noord zijn we al jarenlang gewend te werken met onder andere zelfbeheerbuurthuizen en groen in de buurt-aanvragen. We adviseren om in het kader het onderscheid tussen zulk soort processen voor kleine lokale, minder complexe opgaven en buurtrechten voor grotere publieke opgaven te verduidelijken. Tijdsduur De planningen van de gemeente en die van bewoners die actie willen zien, komen vaak niet overeen. Voorkomen zou moeten worden dat enthousiasme van bewoners afzwakt door een lange gemeentelijke beslissingsperiode. Daarom ons pleidooi om het beslissingstraject zo kort mogelijk te maken.

Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 4 van 4