Bijlage 0 Raadsbrief impact corona ongelijkheid.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 29 april 2022 Onderwijs, Armoede en Schuldhulpverlening, Diversiteit en Antidiscriminatiebeleid, Jeugd(zorg), Sport en Recreatie Volwasseneneducatie, Bouwen en Wonen en Zorg Marjolein Moorman, Rutger Groot Wassink, Simone Kukenheim, en Jakob Wedemeijer Directie OJZD bestuurszaken.ojzd@amsterdam.nl

Onderwerp

Het versterkende effect van de coronacrisis op (kansen)ongelijkheid

Datum Portefeuille(s)

Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad,

De coronacrisis heeft grote impact gehad op het leven van Amsterdammers en de ongelijkheid in de stad. Ongelijkheden tussen mensen, die altijd al hebben bestaan, zijn de afgelopen twee jaar zichtbaarder en urgenter geworden. Ze brengen een tweedeling in de samenleving aan het licht tussen mensen met een hoog inkomen, een koophuis of ander vermogen, een vaste baan, een goede gezondheid en positieve vooruitzichten, en mensen die dat niet of in veel mindere mate hebben. Met deze brief informeren wij u, zoals toegezegd in de beantwoording van motie 335, over de uitkomsten van verschillende onderzoeken naar de gevolgen van de coronacrisis op de ongelijkheid in de stad. Bestaande ongelijkheden groter en zichtbaarder geworden In bijlage 1 van deze brief vindt u de hoofdlijnen van de uitkomsten van verschillende onderzoeken.1 De onderzoeken laten zien dat Amsterdammers in een kwetsbare positie hard zijn geraakt door de crisis. Problemen stapelen zich op in verschillende levensdomeinen zoals bestaanszekerheid, gezondheid en werk. Een aanzienlijk aantal mensen is in coronatijd hun baan of inkomsten verloren, is in de schulden geraakt of kampt met geestelijke of lichamelijke gezondheidsklachten.2 Op de arbeidsmarkt is een tweedeling te zien tussen mensen met veel en mensen met weinig baan- en inkomenszekerheid.

Gezondheidsverschillen naar sociaaleconomische achtergrond zijn opnieuw bevestigd. Ook is het verband tussen sociaal kapitaal en mentale gezondheid zichtbaar geworden. Mensen met een sterk sociaal netwerk zijn beter in staat om te gaan met de gevolgen van de pandemie, dan mensen met een beperkt netwerk. 3 1

Het grootste deel van de uitkomsten is reeds via separate raadsbrieven aan u gecommuniceerd. 2 RIVM, inventarisatie Nederlandse COVID-19 onderzoeken: rapportage nr. 7 (2020) 3 Kenniswerkplaats Leefbare Wijken, Engbersen e.a., De laag vertrouwen samenleving (2021)

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 29 april 2022 Pagina 2 van 4

Net als voor de coronacrisis zien we dat ongelijkheid zich niet beperkt tot één domein van het leven van Amsterdammers, noch tot één levensfase of één generatie. Denk bijvoorbeeld aan hoe het inkomen, gezondheid en de woonsituatie van ouders van invloed kan zijn op de kansen die hun kinderen krijgen. Ongelijke uitkomsten in het ene levensdomein beïnvloeden kansen in een ander levensdomein. En ongelijke kansen in eerdere levensfasen kunnen doorwerken in de mogelijkheden van iemand om volwaardig mee te doen in latere levensfasen. Een opeenstapeling van achterstanden kan een huidige generatie Amsterdammers nu of later in de weg staan en kan ook van invloed zijn op een volgende generatie.4 De opeenstapeling van problemen bestendigt en verscherpt de ongelijkheid in de samenleving, en maakt het tot een hardnekkig en complex vraagstuk.

Goed onderzoek naar de verschillende aspecten van ongelijkheid, en in het bijzonder hoe ze op elkaar inwerken in de levens van Amsterdammers, is schaars. Het Kenniscentrum Ongelijkheid heeft als doel hier verandering in te brengen door ongelijkheid integraal te benaderen en oorzaken en gevolgen van ongelijkheid in samenhang te beschouwen. Vanuit het Kenniscentrum zijn inmiddels verschillende onderzoeksprojecten en programma’s gestart die expliciet tot doel hebben de cumulatie van ongelijkheid te beschrijven en te verklaren, en aanpakken te helpen ontwikkelen die dit tegengaan of voorkomen.

Naast de groeiende ongelijkheid is tijdens de coronacrisis de grote veerkracht van de stad en haar inwoners zichtbaar geworden. Tal van initiatieven van Amsterdammers en onze partners hebben de kracht van Amsterdammers getoond en hebben bewezen dat Amsterdam een solidaire stad is waar de saamhorigheid groot is. Ook nu, met de opvang van mensen uit Oekraïne, is dit goed zichtbaar. Maar het is juist ook de oorlog in dat land die nieuwe onzekerheid brengt in de vorm van hogere prijzen voor energie en levensmiddelen. Zo zet het de bestaanszekerheid van Amsterdammers met een laag inkomen verder onder druk.

Tegen deze achtergrond zien we dat het wantrouwen tegen de overheid toeneemt.5 Juist in stadsdelen waar de ongelijkheid, armoede en onveiligheid het grootst zijn en waar vaak de afhankelijkheid van de overheid het grootst is, is het vertrouwen het laagst. Zorgwekkend is daarbij de lage opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen, in het bijzonder in de gebieden Zuidoost (29,9%) en Nieuw-West (32,6%).

4

www.kenniscentrumongelijkheid.nl

5

Engbersen et al (2021), De laagvertrouwen samenleving, de maatschappelijke impact van COVID-19 in Amsterdam, Den Haag, Rotterdam & Nederland, vijfde meting. Erasmus, Kenniswerkplaats Leefbare Wijken.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 29 april 2022 Pagina 3 van 4

Langdurige aanpak noodzakelijk Het vorige college van B en W heeft, samen met maatschappelijke partners, Amsterdammers, kennisinstellingen en het Rijk, veel gedaan om de ongelijkheid in de stad tegen te gaan. Het uitgangspunt hierbij was steeds ‘ongelijk investeren bij ongelijke kansen’, oftewel: investeren in groepen en gebieden die dit het hardst nodig hebben. Denk hierbij aan de Masterplannen die inzetten op kansen voor de jeugd, leefbaarheid en veiligheid in Zuidoost en Nieuw-West en de inzet in Noord. En denk ook aan de gerichte inzet van onder andere de buurtteams, de Kansenaanpak, de inzet van de VVE, sterke maatschappelijke voorzieningen, activiteiten vanuit de sociale basis, de inzet op laaggeletterdheid, de preventie van schulden, de begeleiding naar werk, de samenwerking met woningcorporaties, de nieuwe gezondheidsnota, Amsterdam Vitaal en Gezond en de inzet vanuit het Kenniscentrum Ongelijkheid. De voortgangsbrief dd. 21 juni 2021 schetst een goed beeld van de totale inzet. De bijbehorende infographic vindt u in bijlage 2. Daarnaast bent u via diverse thematische raadsbrieven uitgebreider geïnformeerd over de inzet en resultaten.

De cijfers en signalen uit de stad vragen om een voortzetting van de huidige aanpak om de ongelijkheid tegen te gaan, samen met onze maatschappelijke partners, kennisinstellingen en het Rijk. Om die aanpak goed te laten werken is het nodig dat we zicht houden op de ontwikkeling van de ongelijkheid in de stad, zodat ook het volgende college van B en W haar inzet kan richten en aanscherpen. Daarom hebben we een dashboard ontwikkeld waarin we verschillen tussen groepen in de stad op diverse domeinen zichtbaar maken. In aanvulling daarop werkt het Kenniscentrum Ongelijkheid aan een breed opgezet dashboard waarmee een groot aantal gegevens op het gebied van wonen, gezondheid, zorg, werk, inkomen en onderwijs in samenhang wordt ontsloten voor de gehele Metropoolregio Amsterdam (MRA). Daarmee wordt nog scherper zichtbaar op welke domeinen en in welke fasen van het leven van Amsterdammers ongelijkheid ontstaat, doorwerkt of groeit. De omstandigheden waarin iemand opgroeit worden hierbij verbonden met uitkomsten op het gebied van wonen, gezondheid en zorg, werk en inkomen en onderwijs. Dit dashboard wordt in de tweede helft van 2022 opgeleverd, waarna we de resultaten met u zullen delen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 29 april 2022 Pagina 4 van 4

Tot slot De onderzoeken die onlangs zijn verschenen laten zien dat de ongelijkheid van kansen, zekerheden en perspectieven in onze stad een veelkoppig monster is, dat gegroeid is in coronatijd en een bedreiging vormt voor de sociale samenhang in onze stad. Dat monster kan alleen worden bestreden met een langlopende, intensieve aanpak, in samenwerking met tal van partners, én met Amsterdammers zelf. Zo werken we samen aan een stad met gelijke kansen voor iedereen, en zetten we hopelijk ook een betekenisvolle stap naar het herstel van vertrouwen van Amsterdammers in hun stadsbestuur.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marjolein Moorman Wethouder Onderwijs, Armoede en Inburgering

Rutger Groot Wassink Wethouder Sociale Zaken, Diversiteit en Democratisering

Simone Kukenheim Wethouder Zorg, Jeugd(zorg), Beroepsonderwijs en Sport

Jakob Wedemeijer Wethouder Ontwikkelbuurten, Wonen en Bouwen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl