Bestuurlijke_reactie_op_initiatiefvoorstel_A10 West 'Geen snelweg maar huizen'_20220114.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 8 februari 2022 Ruimtelijke Ordening & Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit Marieke van Doorninck en Egbert de Vries Ruimte en Duurzaamheid, bestuurszaken.rd@amsterdam.nl Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel ‘Geen snelweg, maar huizen’ van de leden Nienke van Renssen en Zeeger Ernsting

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 15 februari 2021 hebben raadsleden Van Renssen en Ernsting (GroenLinks) het initiatiefvoorstel ‘Geen snelweg, maar huizen’ ingediend. Met dit voorstel vragen de indieners: 1. De gemeenteraad om uit te spreken dat: - De bouw van meer woningen ook op langere termijn van levensbelang blijft voor een stad die toegankelijk wil zijn én blijven voor alle mensen; - Bouwen in de groene ruimte om de stad heen zeer onwenselijk is en binnenstedelijke woningbouwlocaties dus te prefereren zijn; - Rijkswegen met een bovenregionale functie middenin het stedelijk gebied erg veel waardevolle ruimte innemen, terwijl er al alternatieven zijn; - Een fysieke barrière door een stadssnelweg tussen Amsterdam West en NieuwWest zeer ongewenst is voor de ongedeelde stad; 2. Het college om te onderzoek te starten naar een alternatieve inrichting van de Ring A10 West en daarbij de volgende drie scenario’s te onderzoeken: a. Het geheel te verwijderen van de volledige infrastructuur en dijklichaam van de A10 West en herontwikkeling van de onderliggende grond tot levendige stadswijken, inclusief ontsluitend wegennet; b. Het afwaarderen of verwijderen van delen van de huidige infrastructuur en herontwikkeling van de vrijkomende gronden tot levendige stadswijken; c. Het afwaarderen van de huidige infrastructuur tot een stadsstraat; 3.

Het college om bij dit onderzoek ten minste de volgende aspecten mee te nemen: a. Het mogelijk aantal te realiseren woningen op de vrijgekomen grond; b. Het mogelijk aantal te realiseren woningen in de nabije omgeving, onder andere door verdichting, vanwege verminderde geluidhinder en verbeterde luchtkwaliteit; c. De verbeterde leefomgeving en voordelen voor de gezondheid van omwonenden van de ring A10 West; d. Het mogelijk te realiseren groen en extra waterberging op delen van de vrijgekomen grond; e. De kosten van de ontwikkeling; f. De financiële baten van de ontwikkeling;

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 februari 2022 Pagina 2 van 7

g. De verbetering van de luchtkwaliteit in Amsterdam en van de omgeving van de ring A10 West in het bijzonder; h. De vermindering van de geluidsoverlast in Amsterdam en de omgeving van de ring A10 West in het bijzonder; i. Inventarisatie van de risico’s en de uitvoerbaarheid van het proces; j. De regionale verkeersafhandeling door de A5/A9 en het stedelijke verkeer door een vernieuwd stadsnetwerk, uitgaande van verschillende scenario's van verminderd autoverkeer in 2030 en daarna; 4. Het college om deze aspecten in samenhang te bekijken met lopende ontwikkelingen, zoals de bouw van Haven-stad en de daarvoor essentiële investeringen in het openbaar vervoer, waaronder het sluiten van de metroring van Isolatorweg naar het Centraal Station; 5. Het college om in gesprek te gaan met stadsdelen, omliggende gemeenten, het Rijk en provincie, maatschappelijke organisaties en bewoners; 6. Het college om de resultaten van dit onderzoek voor de Begroting 2022 te presenteren aan de raad. Het college heeft het initiatiefvoorstel ontvangen, is zich ervan bewust dat de indieners verwijzen naar het coalitieakkoord en komt graag met een reactie. Met deze reactie op het initiatiefvoorstel sluit het college aan op de keuzes die gemaakt zijn in de Omgevingsvisie, die op 8 juli 2021 is vastgesteld. Het college heeft daarom extra tijd genomen voor de beantwoording van het initiatiefvoorstel.

Met de Omgevingsvisie geeft de raad aan het college kaders mee voor de ruimtelijke ontwikkeling van Amsterdam voor de komende 30 jaar. De Omgevingsvisie heeft al het voorliggende relevante onderzoek in beschouwing genomen en een integrale afweging gemaakt in nauwe samenspraak met een breed palet aan partijen. Uit dit proces blijkt dat een vergaande afwaardering van de A10 West zich niet goed verhoudt tot de strategische keuzes in de Omgevingsvisie. Het college zet daarom in op andere keuzes en ingrepen om vergelijkbare ambities vorm te geven. Het college ziet wel mogelijkheden om op onderdelen tot een betere ruimtelijke inpassing te komen en daartoe op korte en middellange termijn een aantal kleinere onderzoeken te starten rond de Ring A10 West. In het onderstaande reageert het college puntsgewijs op de onderdelen uit het ingediende initiatiefvoorstel. Ad 1) Reactie op verzoek aan de gemeenteraad om zich uit te spreken over algemene standpunten Betreffende het verzoek aan de raad om zich uit te spreken over de algemene standpunten van de indieners, wil het college de volgende onderwerpen onder de aandacht brengen: 1. De ambities van de Omgevingsvisie en het initiatiefvoorstel; 2. De autoluwe ambities in de Omgevingsvisie in relatie tot de Ring A10 en het regionale verkeerssysteem; 1. Ambities Omgevingsvisie in relatie tot het initiatiefvoorstel

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 februari 2022 Pagina 3 van 7

Het college deelt de ambities van de indieners voor een complete, inclusieve, verdichtende, gezonde en leefbare stad en erkent het tekort aan woningen. Het college vindt dat iedereen toegang moet hebben tot betaalbare woningen, hecht waarde aan een gezonde leefomgeving en streeft naar minder ruimte voor de auto en meer ruimte voor voetganger en fietser. In de Omgevingsvisie heeft het college zijn ambities vertaald naar breed gedragen strategische keuzes. Zo heeft het college ambities om fors te investeren in alternatieven voor de auto, zoals fietsinfrastructuur en openbaar vervoer. Om het woningtekort terug te dringen wordt er tot 2050 ruimte gemaakt om minimaal 150.000 woningen bij te bouwen. Deze woningen worden toegevoegd binnen de bestaande stad, voornamelijk op locaties die goed bereikbaar zijn of bereikbaar gemaakt worden met het openbaar vervoer (o.a. via het sluiten van de zogeheten Kleine Ring). Amsterdam wil een inclusieve, ongedeelde stad zijn. Daarbij hoort ook het tegengaan van de tweedeling tussen West en Nieuw-West. De stadsstraten zijn een belangrijk component in de Omgevingsvisie om de ruimtelijke verbinding en de sociale cohesie tussen de stad binnen en buiten de ring te vergroten. In de stadsstraat geven we meer ruimte voor de voetganger, de fietser en het ov.

Ter hoogte van de ring A10 wordt er aandacht besteed aan de onderdoorgangen om de oversteekbaarheid van Ring A10 te vergroten. 2. Autoluw ambities in Omgevingsvisie in relatie tot Ring A10 en regionaal verkeerssysteem Naast een flinke verruiming van het aantal woningen wordt in de Omgevingsvisie sterk ingezet op duurzaam en gezond bewegen, met levendige stadsstraten en een autoluwe stad als belangrijk speerpunt. Juist voor het autoluw maken van de stad zijn veel ingrepen in het stedelijk autonetwerk noodzakelijk en blijft de Ring A10 de komende decennia hard nodig als verdeelring voor stedelijk verkeer. De Omgevingsvisie incorporeert de strategie van Agenda Autoluw, waarin het binnenstedelijk autoverkeer stapsgewijs vanuit de haarvaten via de grote stadsaders terug wordt gedrongen richting de A10. Als gevolg daarvan kan het tijdens de transitieperiode de komende jaren geleidelijk aan drukker worden bij de op- en afritten en het gebied rond de A10. Bij de reactie op het initiatiefvoorstel sluit het college aan bij de keuzes die in de Omgevingsvisie zijn gemaakt. Op lange termijn wordt een verschuiving van de hoofdfunctie als verdeelring voor stedelijk en regionaal autoverkeer van de Ring A10 naar de ‘buitenring’ (A9/A5/A10) voorzien.

De A10 West en A10 Zuid krijgen dan steeds meer het karakter van een ‘binnenstedelijke (snel)weg), wat vraagt om een andere stedenbouwkundige inpassing. Afhankelijk van de toekomstige rol van de A10 West in het stedelijke en regionale systeem voor autoverkeer kan bijvoorbeeld ook gedacht worden aan een variant waarbij een zware verkeersfunctie wordt gecombineerd met (gedeeltelijke) overkluizingen of ondertunneling. De ontwikkelrichting voor de lange termijn is op dit moment nog niet goed te maken. Het college onderschrijft de noodzaak om na te denken over de toekomst van de A10 West. De huidige vormgeving, inpassing en benutting kunnen verbeterd worden, ook

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 februari 2022 Pagina 4 van 7

wanneer de weg nog geruime tijd een belangrijke (stedelijk-regionale) verkeersfunctie voor autoverkeer blijft vervullen. De komende jaren zullen noodzakelijke of gewenste investeringen aan de orde zijn, zoals vernieuwing van de huidige geluidsschermen door Rijkswaterstaat. Deze vernieuwingen bieden kansen voor verduurzaming (bv. energieopwekking langs of boven de weg), vergroening, vermindering van milieubelasting (geluid, fijnstof) en/of verfraaiing van de inpassing van de weg. De gebiedsontwikkelingen aan weerszijden van de A10 West en de in de Omgevingsvisie opgenomen ambities voor de stadsstraten en stadslanen (zoals de Burgemeester Lelylaan), bieden kansen om de dwarsverbindingen die de A10 West kruisen aantrekkelijker te maken en zo de overgang tussen de gebieden aan weerszijden van de weg te verbeteren. Ter hoogte van HavenStad wordt het wegprofiel van de Transformatorweg versmald naar 2x1 rijbanen, zodat de barrièrewerking van deze route verminderd wordt. Ad 2) Reactie op voorstel een onderzoek te starten naar een alternatieve inrichting van de Ring A10 West Het college vindt dat verwijderen of sterk afwaardering van de A10 West als schakel in het hoofdwegennet niet past binnen het huidige beleid en de verwachte/beoogde ontwikkelingen, zoals hierboven beschreven.

Daarom vindt het college de inzet voor een onderzoek naar een alternatieve inrichting van de Ring A10 West zoals voorgesteld in het initiatiefvoorstel nu niet wenselijk. Het college is graag bereid om een aantal onderdelen uit het initiatiefvoorstel uit te voeren, zolang deze aansluiten op de regionale trajecten zoals hierboven genoemd. Het college maakt daarbij onderscheid tussen opties op korte, middellange en lange termijn en biedt aan om: Korte termijn (1-3 jaar) - Een verkennende studie uit te voeren naar maatregelen: - die bijdragen aan een verbeterde leefomgeving, met voordelen voor de gezondheid van omwonenden van de Ring A10 West; - die bijdragen aan een verbetering van de luchtkwaliteit in omgeving van de Ring A10 West; - Een studie uit te voeren naar voorbeeldprojecten met ondertunneling of afwaardering van snelwegen naar bijvoorbeeld een stadsboulevard en de positieve effecten op luchtkwaliteit, geluidhinder en gezondheid (zoals in Maastricht); - Een studie uit te voeren naar verbetering van oversteekbaarheid en onderdoorgangen voor voetgangers en fietsers; - De impact van de Omgevingsvisie op de A10 West te monitoren en daarover te rapporteren aan de raad; - Dit te betrekken bij verdere verkenningen van het inrichtingsbeeld van de buitenring A5A9, de A10 en de binnenstedelijke snelwegen en ook de uitkomsten van deze onderzoeken mee te nemen in het stedelijke

dossier rond de A10. Rijk en Regio doen in het kader van het programma Samenbouwen aan Bereikbaarheid (SBAB) onderzoek naar het hoofdwegennet rond Amsterdam (www.samenbouwenaanbereikbaarheid.nl).; - Dit te doen in nauw overleg met de regionale partners waaronder Rijkswaterstaat; Middellange termijn (3-5 jaar) - De mogelijkheden te onderzoeken voor verbetering van de ruimtelijke inpassing van de A10 West op kortere termijn dan 30 jaar, zonder de verkeersfunctie fundamenteel ter

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 februari 2022 Pagina 5 van 7

discussie te stellen, bijvoorbeeld gekoppeld aan noodzakelijke investeringen in de infrastructuur; Lange termijn (+5 jaar) - Door middel van een verkennende studie te onderzoeken hoeveel woningen er kunnen worden toegevoegd, in geval van: a) Afwaarderen door middel van snelheidsverlaging op de Ring A10; b) Versmalling van de Ring A10; - Bovengenoemd voorstel alleen uit te voeren wanneer dit past binnen de kaders van de regionale samenwerkingsverbanden, zoals SBAB, en wanneer uit bovenliggende studies naar voren komt dat deze informatie ontbreekt; Aan de partijen die een volgend college gaan vormen mee te geven het bovenstaande, inclusief de daarvoor benodigde financiële middelen, in te brengen bij de onderhandelingen over een nieuw coalitieakkoord. Gezien het bovenstaande verzoekt het college de raadsleden Van Renssen en Ernsting het voorstel op dit punt te wijzigen waarbij bovengenoemde punten mee te nemen. Het college gaat hieronder kort in op de scenario’s die door de indieners zijn voorgesteld. Scenario’s Er zijn drie scenario’s voorgelegd aan het college. In onderstaande geeft het college alvast een korte reactie op de drie scenario’s, vanuit het perspectief van de Omgevingsvisie. a.

Het geheel te verwijderen van de volledige infrastructuur en dijklichaam van de A10 West en herontwikkeling van de onderliggende grond tot levendige stadswijken, inclusief ontsluitend wegennet; Om ambities uit de Omgevingsvisie met bijbehorende ontwikkelopgaven en de ambities voor ‘Later’ uit de Agenda Autoluw uit te kunnen voeren, met onder andere knips in het binnenstedelijk hoofdwegennet, wordt dit scenario niet als realistisch gezien. De A10 West is naar verwachting decennia lang hard nodig om verkeer op te vangen dat nu nog door de stad rijdt. Verwijdering van de volledige infrastructuur zorgt voor een compleet ander gebruik van het gehele stedelijk en Rijkswegennet waar dit op veel plekken naar verwachting niet mogelijk is. b. Het afwaarderen of verwijderen van delen van de huidige infrastructuur en herontwikkeling van de vrijkomende gronden tot levendige stadswijken; Dit scenario voor betere inpassing past op lange termijn mogelijk bij het veranderende gebruik van de A10 als verdeelring rond Amsterdam, met een nadrukkelijkere rol van de buitenring A5 en A9 voor doorgaand regionaal autoverkeer. Daarbij is het van belang om ingrepen met een goede balans tussen de ruimtelijke kwaliteit en verkeerskundige functionaliteit te onderzoeken.

Het College van Rijksadviseurs (CRa) gaf in een gezamenlijke studie met de gemeente al een aantal voorbeelden van ingrepen: (1) met het verlagen van de snelheid op de A10 West passen meer rijstroken in hetzelfde wegprofiel en (2) het verwijderen van een afslag zorgt enerzijds voor betere doorstroming op de snelweg en biedt anderzijds vooral kansen voor kruisende straten. Denk bij dat laatste aan herinrichting tot fiets- en

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 februari 2022 Pagina 6 van 7

voetgangersvriendelijke stadsstraten en verdichting langs deze stadsstraten – tevens belangrijke speerpunten in de Omgevingsvisie. c. Het afwaarderen van de huidige infrastructuur tot een stadsstraat; Dit scenario is op lange termijn een andere mogelijke optie om samen verder te verkennen. Het college omarmt het concept van de stadsstraat, al zet het college in de Omgevingsvisie voor de komende jaren vooral in op het ontwikkelen van het onderliggende stedelijke autonetwerk tot aantrekkelijke stadstraten en stadslanen, zoals hierboven beschreven. Ad 3) Reactie op de aspecten van het onderzoek Het college is van mening dat mogelijk toekomstig onderzoek zoals aangegeven onder ad 2. een breed integraal onderzoek moet zijn waarin veel van de aspecten, zoals genoemd in het initiatiefvoorstel, terug moeten komen. Afhankelijk van de impact van de Omgevingsvisie stelt het college voor om onderzoek ook in samenhang te bezien met alternatieve mobiliteitsopties, met naast (ov-)haltes ook deelmobiliteit en het stedelijke beleid op hubs. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van raadsleden Van Renssen en Ernsting op dit punt over te nemen.

Ad 4) Reactie op samenhang tussen onderzoek en andere ontwikkelingen Het college is er voorstander van om de aspecten van mogelijk toekomstig onderzoek, zoals aangegeven onder ad 2., in samenhang te bezien met relevante ontwikkelingen op verschillende schaalniveaus. Daar voegt het college graag aan toe dat het van belang is om ook belangrijke opgaven in de stad mee te nemen, zoals Agenda Autoluw en actieplannen Geluid & Schone Lucht. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van raadsleden Van Renssen en Ernsting op dit punt over te nemen. Ad 5) Reactie op het betrekken van andere partijen Het college is bij mogelijk toekomstig onderzoek zoals aangegeven onder ad 2. van het initiatiefvoorstel voor het betrekken van meerdere belanghebbenden, zoals eerder aangegeven. Bij mogelijk onderzoek op lange termijn zijn dat bijvoorbeeld ook de stadsdelen, omliggende gemeenten, het Rijk/Rijkswaterstaat, en provincie, maatschappelijke organisaties en bewoners. De weg is eigendom van Rijkswaterstaat, waardoor medewerking van het Rijk in zowel onderzoek als mogelijke uitvoering noodzakelijk is. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van raadsleden Van Renssen en Ernsting op dit punt over te nemen.

Ad 6) Reactie op de voorgestelde planning van het onderzoek Het college stelt voor om de planning te bezien in samenhang met het nieuwe collegeakkoord en de Begroting van 2023. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van raadsleden Van Renssen en Ernsting op dit punt niet over te nemen. Algemeen advies Het college adviseert de raad om bij het uitspreken van de algemene standpunten onder ad 1. onderstaande onderwerpen van het college in beschouwing te nemen:

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 februari 2022 Pagina 7 van 7

1. De ambities van de Omgevingsvisie en het initiatiefvoorstel; 2. De autoluwe ambities in de Omgevingsvisie in relatie tot de Ring A10 en het regionale verkeerssysteem; Het college: 1) Vraagt de commissie kennis te nemen van de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel; 2) Geeft de raadsleden Van Renssen en Ernsting betreffende het verzoek onder nummer 2 de overweging het initiatiefvoorstel aan te passen voor behandeling in de raad, met inbegrip van bovenstaande reacties op de punten 3 tot en met 6 en ten minste de volgende punten: a) Dit te doen in nauw overleg met de regionale partners; b) Aan de partijen die een volgend college gaan vormen mee te geven het bovenstaande, inclusief de daarvoor benodigde financiële middelen, in te brengen bij de onderhandelingen over een nieuw coalitieakkoord. Hoogachtend, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marieke van Doorninck Wethouder Ruimtelijke Ontwikkeling en Duurzaamheid

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl