Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel Verduurzamen Erfgoed, Ja, zo

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 4 juni 2024 Erfgoed, Duurzaamheid Scholtes, De Jager Monumenten en Archeologie, bestuurszakenmea@amsterdam.nl Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel “Verduurzamen Erfgoed, Ja, zo” van de leden Van Rensen en Nadif

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 27 april 2024 hebben de raadsleden Van Rensen en Nadif een initiatiefvoorstel ingediend getiteld “Verduurzamen Erfgoed, Ja, zo”. Met dit voorstel wordt het college gevraagd om: 1. Een Beleidskader Monumenten op te stellen waardoor bij het toetsen van een bouwplan voor erfgoed, een integrale afweging wordt gemaakt, waarbij behalve het doel van behoud van cultureel erfgoed tevens het doel van verduurzaming, leefbaarheid, isolatie en bescherming tegen koude en hitte en de uitvoerbaarheid van maatregelen voor de bewoners wordt opgenomen; 2. De kaders in het omgevingsplan en/of de Erfgoedverordening en/of welstandsnota aan te passen zodat bij de aanwijzing van gemeentelijke monumenten en beoordeling van aanvragen naast behoud van erfgoed ook verduurzaming, wooncomfort en betaalbaarheid c.q. uitvoerbaarheid en klimaatadaptatie meegenomen worden in de afweging voor het verlenen van een vergunning voor gemeentelijke monumenten, beschermd stadsgezicht en orde-panden en hierover te rapporteren aan de raad; 3. Niet alleen te werken met een vergunningplicht bij het beperkt wijzigen van gebouwd erfgoed voor verduurzaming, maar ook te beoordelen of algemene regels kunnen worden toegepast dan wel bepaalde gevallen vergunningvrij kunnen worden gemaakt. Het stellen van algemene regels, c.q.

het opnemen van een meldplicht of het vergunningvrij maken van duurzaamheidsmaatregelen helpt het versnellen van verduurzaming en zorgt dat onnodige obstakels in het vergunningsproces worden weggenomen. Juist ook bij gemeentelijke monumenten, beschermd stadsgezicht en orde-panden. 4. Het isoleren van de gevel zoals het plaatsen van dubbelglas nog HR++ glas, het aanbrengen van ventilatie of warmtepompen, moet sneller en makkelijker zijn in Amsterdamse woningen, juist ook in erfgoed en ordepanden. 5. In de stad 5 standaard projecten te nemen (koplopers of trendsetters) in bepaalde type wijken en samen met bewoners c.q. de eigenaars de verduurzaming ter hand te nemen, waarbij dit voorbeeld dan kan gaan gelden als voorbeeld en businesscase voor soortgelijke objecten (te beginnen met twee projecten, bijvoorbeeld isoleren van

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 juni 2024 Pagina 2 van 5

kozijnen en gevel van een portiekwoning in beschermd stadsgezicht in West, of de verduurzaming van een woning in de Bloemenbuurt of de Banne met een woningcorporatie); 6. De werkwijze over de verschillende stadsdelen zoveel mogelijk te standaardiseren met VTH en R&D te onderzoeken welke maatregelen voor verduurzaming van erfgoed vergunningvrij gemaakt kunnen worden; 7. Met woningcorporaties snel het proces uit te werken waarop standaardoplossingen voor verduurzamingen (zoals gevelisolatie, vloerisolatie, het plaatsen van een warmtepomp) kunnen worden opgelost en dit standaard toe te passen bij verduurzaming van sociale woningen, juist ook als het om erfgoed of beschermd stadsgezicht gaat; 8. In de verduurzamingsaanpak voor VvE’s, begeleiding voor het aanvragen voor de welstandscommissie op te nemen; waarbij het delen van kennis informatie vooraf bepalend is; 9. De knelpunten rondom verduurzaming bij de VvE’s jaarlijks te rapporteren, op basis van de casussen die langskomen bij het VvE-loket, en naar aanleiding daarvan te komen met aanbevelingen voor het verduurzamen van erfgoed; 10. Jaarlijks aan de raad een overzicht te geven van de genomen maatregelen en standaard oplossingen en koplopers c.q. trendsetters en het aantal gebouwen dat daarmee versneld is verduurzaamd.

Het college waardeert het werk dat de indiener(s) hebben verzet om dit voorstel te schrijven en uw betrokkenheid tot dit onderwerp. De definitie van erfgoed wordt in dit initiatiefvoorstel breed opgevat namelijk alle rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en ordepanden al dan niet gelegen in een beschermd gezicht. Per onderdeel van het voorstel treft u hier onder een reactie van het college aan. 1. Een Beleidskader Monumenten op te stellen waardoor bij het toetsen van een bouwplan voor erfgoed, een integrale afweging wordt gemaakt, waarbij behalve het doel van behoud van cultureel erfgoed tevens het doel van verduurzaming, leefbaarheid, isolatie en bescherming tegen koude en hitte en de uitvoerbaarheid van maatregelen voor de bewoners wordt opgenomen. Het Beleidskader Monumenten is bedoeld om duiding te geven aan wat wordt verstaan onder monumentwaarden van de aangewezen rijks- en gemeentelijke monumenten en hoe deze bij wijziging behouden moeten blijven. Daarbij wordt ten dele ook uitvoerbaarheid en betaalbaarheid mee in overweging genomen. De integrale afweging tussen monumentenbehoud, leefbaarheid, betaalbaarheid etc. is een bestuurlijke afweging die op basis van afzonderlijke adviezen tot stand komt.

Het college wil daarom een apart beleidskader voor de omgang met monumenten behouden, maar onderschrijft de noodzaak tot een herziening van dit beleidskader waarin met name de verduurzaming van monumenten beter wordt geborgd.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 juni 2024 Pagina 3 van 5

Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van de raadsleden Van Rensen en Nadif op dit punt gedeeltelijk over te nemen. 2. De kaders in het omgevingsplan en/of de Erfgoedverordening en/of welstandsnota aan te passen zodat bij de aanwijzing van gemeentelijke monumenten en beoordeling van aanvragen naast behoud van erfgoed ook verduurzaming, wooncomfort en betaalbaarheid c.q. uitvoerbaarheid en klimaatadaptatie meegenomen worden in de afweging voor het verlenen van een vergunning voor gemeentelijke monumenten, beschermd stadsgezicht en orde-panden en hierover te rapporteren aan de raad. In de welstandsnota is opgenomen welke kaders gelden voor het erfgoed zonder monumentenstatus zoals de ordepanden binnen en buiten de beschermde gezichten. Als onderdeel van het Isolatieoffensief wordt nog in 2024 nagegaan op welke onderdelen de Welstandsnota kan worden geactualiseerd om de verduurzaming van panden beter te faciliteren. In dit deel van de IV wordt dus al voorzien. In de Erfgoedverordening is opgenomen dat het college bevoegd is om gemeentelijke monumenten aan te wijzen (gemandateerd aan de stadsdelen). In de daarbij behorende Handleiding aanwijzen gemeentelijke monumenten en beschermde gezichten, is opgenomen welke selectiecriteria gelden.

Deze zijn gebaseerd op architectuurhistorische en cultuurhistorische aspecten en zijn leidend bij de bestuurlijke afweging om een pand al dan niet aan te wijzen. Het bestuur kan, bijvoorbeeld als een eigenaar dit in een zienswijze aangeeft, economische of maatschappelijke aspecten meewegen. Dat deze integrale afweging bestuurlijk is, en niet ambtelijk past in het beginsel van de bestuurlijke beleidsvrijheid waar het algemene belang wordt afgewogen tegen onder meer het particuliere. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van de raadsleden Van Rensen en Nadif op dit punt gedeeltelijk over te nemen. 3. Niet alleen te werken met een vergunningplicht bij het beperkt wijzigen van gebouwd erfgoed voor verduurzaming, maar ook te beoordelen of algemene regels kunnen worden toegepast dan wel bepaalde gevallen vergunningvrij kunnen worden gemaakt. Het stellen van algemene regels, c.q. het opnemen van een meldplicht of het vergunningvrij maken van duurzaamheidsmaatregelen helpt het versnellen van verduurzaming en zorgt dat onnodige obstakels in het vergunningsproces worden weggenomen. Juist ook bij gemeentelijke monumenten, beschermd stadsgezicht en orde-panden.

In de Uitvoeringsagenda Duurzaam Erfgoed wordt een aantal beleidsvoornemens genoemd die een versnelde vergunningplicht (flitsvergunningen) of vergunningvrije (maar niet regelvrije) ingrepen mogelijk maken. Dit geldt voor rijks- en gemeentelijke monumenten en voor panden in beschermde gezichten. Bijvoorbeeld daar waar het gaat om het plaatsen van zonnepanelen aan de voorzijde van een pand. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van de raadsleden Van Rensen en Nadif op dit punt over te nemen. 4. Het isoleren van de gevel zoals het plaatsen van dubbelglas HR++ glas, het aanbrengen van ventilatie of warmtepompen, moet sneller en makkelijker zijn in Amsterdamse woningen, juist ook in erfgoed en ordepanden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 juni 2024 Pagina 4 van 5

In de Uitvoeringsagenda Duurzaam Erfgoed is het beleidsvoornemen opgenomen om het vervangen van enkelglas voor dun isolatieglas vergunningsvrij te maken (aangezien HR++ glas meestal vraagt om een integrale kozijnvervanging blijft dit voorlopig vergunningplichtig). Andere maatregelen zoals het plaatsen van warmtepompen zullen binnen het omgevingsplan ook eenvoudiger mogelijk worden. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van de raadsleden Van Rensen en Nadif op dit punt over te nemen. 5. In de stad 5 standaard projecten te nemen (koplopers of trendsetters) in bepaalde type wijken en samen met bewoners c.q. de eigenaars de verduurzaming ter hand te nemen, waarbij dit voorbeeld dan kan gaan gelden als voorbeeld en businesscase voor soortgelijke objecten (te beginnen met twee projecten, bijvoorbeeld isoleren van kozijnen en gevel van een portiekwoning in beschermd stadsgezicht in West, of de verduurzaming van een woning in de Bloemenbuurt of de Banne met een woningcorporatie). In de uitwerking van de Uitvoeringsagenda Duurzaam Erfgoed wordt een aantal pilotprojecten opgenomen om te komen tot “trendsetters” voor generiek toe te passen duurzaamheidsmaatregelen. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van de raadsleden Van Rensen en Nadif op dit punt over te nemen. 6.

De werkwijze over de verschillende stadsdelen zoveel mogelijk te standaardiseren met VTH en R&D te onderzoeken welke maatregelen voor verduurzaming van erfgoed vergunningvrij gemaakt kunnen worden. Vanuit het Loket Duurzaam Erfgoed bestaat inmiddels een goede samenwerking met VTH en R&D. Zie ook punt 3 en 5. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van de raadsleden Van Rensen en Nadif op dit punt over te nemen. 7.

Met woningcorporaties snel het proces uit te werken waarop standaardoplossingen voor verduurzamingen (zoals gevelisolatie, vloerisolatie, het plaatsen van een warmtepomp) kunnen worden opgelost en dit standaard toe te passen bij verduurzaming van sociale woningen, juist ook als het om erfgoed of beschermd stadsgezicht gaat Vanuit het Loket Duurzaam Erfgoed en het Isolatieoffensief zijn constructieve gesprekken met de corporaties. Het toepassen van generieke (bloksgewijze) duurzaamheidstoepassingen is daarbij de inzet. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van de raadsleden Van Rensen en Nadif op dit punt over te nemen.

8. In de verduurzamingsaanpak voor VvE’s, begeleiding voor het aanvragen voor de welstandscommissie op te nemen; waarbij het delen van kennis informatie vooraf bepalend is Op dit moment kan iedereen maatwerkadviezen aanvragen bij zowel de Commissie Omgevingskwaliteit (welstand) als bij de afdeling Monumenten. Het Loket Duurzaam Erfgoed speelt hierin een bemiddelende rol. Als onderdeel van het Isolatieoffensief wordt in 2024, in overleg met de corporaties en met VVE’s, de handreiking Duurzaam Renoveren gemaakt. Deze voorziet onder meer in een voorbeeldenboek voor het verantwoord na-

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 4 juni 2024 Pagina 5 van 5

isoleren van de naoorlogse woningvoorraad. Het begrip duurzaam wordt hierbij in verband gebracht met principes van biobased en circulair bouwen. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van de raadsleden Van Rensen en Nadif op dit punt over te nemen. 9. De knelpunten rondom verduurzaming bij de VvE’s jaarlijks te rapporteren, op basis van de casussen die langskomen bij het VvE-loket, en naar aanleiding daarvan te komen met aanbevelingen voor het verduurzamen van erfgoed. Monitoring, evaluatie en bijstelling zijn onderdeel van de Uitvoeringsagenda Duurzaam Erfgoed. Zo ook een rapportage aan de raad. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van de raadsleden Van Rensen en Nadif op dit punt over te nemen. 10. Jaarlijks aan de raad een overzicht te geven van de genomen maatregelen en standaard oplossingen en koplopers c.q. trendsetters en het aantal gebouwen dat daarmee versneld is verduurzaamd. Zie 9. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van de raadsleden Van Rensen en Nadif op dit punt over te nemen.

Het college adviseert de raad om met het initiatiefvoorstel in te stemmen onder voorbehoud van lichte aanpassingen van de punt 1 en 2. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Alexander Scholtes Wethouder Erfgoed

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Dirk de Jager Wethouder Duurzaamheid