Bestuurlijke reactie IV Kinderen veilig online

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s)

Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 17 juni 2025 Openbare Orde en Veiligheid; Regelgeving en Handhaving; Algemene Zaken; Communicatie; ICT en Digitale Stad; Jeugd(zorg); Zorg en Maatschappelijke Ontwikkeling; Onderwijs; Jongerenwerk Femke Halsema, Alexander Scholtes, Marjolein Moorman en Sofyan Mbarki Digitalisering, Innovatie & Informatie, bestuurszaken.dii@amsterdam.nl Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel ‘Kinderen Veilig Online: Amsterdam gaat het doen’ van het lid Abdi

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 18 maart 2025 heeft raadslid Abdi (PvdA) een initiatiefvoorstel ingediend getiteld ‘Kinderen Veilig Online: Amsterdam gaat het doen’. Met dit voorstel wordt het college gevraagd om: a. Het bestaande beleid versterken met een programma 'Kinderen Veilig Online'. Betrek in dit programma in ieder geval; i. Het faciliteren en ondersteunen van ideële en collectieve juridische acties tegen platforms en websites die de rechten van kinderen online ondermijnen. ii. Het ontwikkelen van een Amsterdams advies voor ouders en opvoeders over de risico’s en gevaren van schermgebruik en sociale media. Dit advies te verspreiden door middel van campagnes en te borgen in consultatiebureaus, Ouder- en Kind Teams en huisartsenpraktijken. iii. Het ontwikkelen van een toolkit voor ouders en opvoeders zodat zij toegang hebben tot de juiste informatie (Kijkwijzer), het goede gesprek kunnen voeren met hun kinderen en jongeren over de online leefwereld en weten waar zij terecht kunnen als er incidenten zich afspelen in de online leefwereld. iv. Het stimuleren van lotgenotengroepen voor kinderen en jongeren over de online leefwereld. v. Het opzetten van een Amsterdamse campagne gericht op ouders, opvoeders, kinderen, jongeren en professionals over het afraden van sociale media gebruik onder 13 jaar. vi.

Het verkennen van de mogelijkheden van het inrichten van schermvrije zones rondom scholen. vii. De mogelijkheid te verkennen of de lopende pilot met een laagdrempelige meldvoorziening, die gericht is op het sneller verwijderen van strafbare, onrechtmatige en/of onwenselijke online content, geïntensiveerd en doorontwikkeld kan worden tot een app.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 juni 2025 Pagina 2 van 8

viii. De mogelijkheden voor gemeente Amsterdam om innovaties te stimuleren en te faciliteren die bijdragen aan de bescherming en weerbaarheid van kinderen online b. In de APV aan artikel 4.10.3 "Reclame is niet toelaatbaar als deze naar het oordeel van het College" toe te voegen; i. promotionele doeleinden heeft voor het gebruik van tieneraccounts en sociale media door kinderen onder 13 jaar. c. Een ‘Kinderen Veilig Online’ samenwerkingscoalitie op te richten. In deze coalitie moet in ieder geval verkend worden; i. Een Amsterdamse lobbyagenda, samen met andere grote steden, op te richten gericht op zowel Den Haag en Brussel met als doel om de online leefwereld van kinderen en jongeren veiliger, autonomer en beter te maken. ii. Een internationale conferentie te organiseren in Amsterdam, inclusief samenwerking met o.a. Cities Coalition for Digital Rights en Eurocities gericht op de online veiligheid van kinderen en jongeren. Het college is zeer onder de indruk van het werk dat de indiener heeft verzet om dit voorstel te schrijven en de grote betrokkenheid bij dit onderwerp. Uw moties, vragen en onderzoeken over de online veiligheid van Amsterdamse jongeren hebben er mede voor gezorgd dat dit thema zo'n belangrijke prioriteit van dit college is geworden.

Daarnaast heeft het ook direct geleid tot concrete activiteiten, waaronder de pilot met Helpwanted, het meldpunt voor online grensoverschrijdend gedrag. Het college heeft het voorstel met veel interesse en waardering gelezen en voelt zich bovendien gesteund in de richting die het college in slaat. Een deel van de plannen die de indiener voorstelt zijn al eerder onderwerp van gesprek geweest; tussen indiener, andere raadsleden en ambtenaren en juist omdat het zo'n urgent onderwerp is, is het college met een deel van deze voorstellen al aan de slag. Per onderdeel van het voorstel treft u hier onder een reactie van het college aan. a. Het bestaande beleid versterken met een programma 'Kinderen Veilig Online' Binnen de gemeente is sinds januari 2024 een Programma Online Leefwereld Jongeren actief als onderdeel van de Agenda Digitale Stad. Het college heeft eerder de ambitie uitgesproken zich actief op te stellen in het tegengaan van de negatieve effecten en het beter beschermen van jongeren in de online wereld. Met deze ambitie in gedachten is een actieplan voor 2025- 2026 tot stand gekomen. Het college doet met de voorjaarsnota het voorstel om hier €3 miljoen voor beschikbaar te maken in 2025 en 2026. Op hoofdlijnen komt uw initiatiefvoorstel overeen met de activiteiten uit dit actieplan.

Het college wil inzetten op het verbeteren van de digitale leefomgeving, het tegengaan van negatieve effecten, hulp als het misgaat, het vergroten van digitale weerbaarheid van jongeren en het vergroten van kennis en bewustwording onder ouders en professionals. Voor het college is het belangrijk dat de gemeente Amsterdam niet alleen de focus legt op de veiligheid van jongeren

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 juni 2025 Pagina 3 van 8

online maar ook zorgt dat het hun gezondheid niet schaadt en dat zij bewust en veilig gebruik kunnen maken van de mogelijkheden. i. Het faciliteren en ondersteunen van ideële en collectieve juridische acties tegen platforms en websites die de rechten van kinderen online ondermijnen. Het college onderschrijft het belang van het versterken van de rechtspositie van kinderen in de online leefwereld. In eerste instantie zet het college op Europees niveau in op scherpere EUregelgeving en betere handhaving van bestaande EU-regelgeving. Daarbij wordt gebruik gemaakt van al bestaande netwerken zoals de Cities Coalition for Digital Rights en EUROCITIES en worden er relaties aan gegaan met nieuwe Europese partnerorganisaties die actief zijn op dit onderwerp. De gemeente acht het ook van groot belang om bewijs te verzamelen om platforms strenger te kunnen aanpakken. Om dit te realiseren, wil Amsterdam samenwerken met andere partijen en zal zij verkennen hoe deze samenwerking het beste vormgegeven kan worden. Tegelijkertijd onderzoekt het college hoe haar eigen expertise en netwerk kan worden ingezet om ideële en collectieve acties te ondersteunen, maar ziet geen mogelijkheden om financieel bij te dragen aan rechtszaken. Met inachtneming van bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van raadslid Abdi op dit punt over te nemen. ii.

Het ontwikkelen van een Amsterdams advies voor ouders en opvoeders over de risico’s en gevaren van schermgebruik en sociale media. Dit advies te verspreiden door middel van campagnes en te borgen in consultatiebureaus, Ouder- en Kind Teams en huisartsenpraktijken. Om de veiligheid en gezondheid van jonge Amsterdammers te waarborgen, is een fundamentele maatschappelijke verandering nodig. Het college zet daarom in Amsterdam in op bewustwording en verschuiven van normen rond het gebruik van sociale media en het geven van een smartphone op jonge leeftijd. Het college moedigt opvoeders aan hun kinderen gedurende hun basisschooltijd smartphonevrij te houden en kinderen bij voorkeur geen sociale media te laten gebruiken tot de leeftijd van 15 jaar, zoals de nieuwe landelijke overheidsrichtlijn voorschrijft. Amsterdam realiseert zich echter dat de realiteit weerbarstiger is, elke opvoeder of gezin hierin een eigen afweging maakt en dat normverschuiving tijd kost. Vanuit GGD en OKT worden ouders geïnformeerd over gezond opgroeien in een digitale wereld en gezond schermgebruik. Dit wordt onder andere gedaan op consultatiebureaus zodat ook opvoeders van jonge kinderen al heel vroeg en op tijd de juiste begeleiding krijgen.

Maar dit doet het college ook door het organiseren van ouderbijeenkomsten op scholen, waarbij door de Gezonde School-adviseur of door één van de gemeentelijke partners voorlichting wordt gegeven. Met de partners die ouderbijeenkomsten aanbieden worden gesprekken gevoerd over het uitdragen van dezelfde Amsterdamse norm. Eén van deze partners is Smartphonevrij Opgroeien. Smartphonevrij Opgroeien organiseert met een bijdrage vanuit de gemeente een reeks van ouderbijeenkomsten op basisscholen in Amsterdam, met als doel: opvoeders verbinden en bewustzijn creëren rondom de steeds jonger wordende norm van eigen smartphonebezit onder kinderen. De beweging verbindt opvoeders die een smartphone voor hun kind willen uitstellen en verstrekt informatie over de mogelijke impact van het gebruik ervan.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 juni 2025 Pagina 4 van 8

Het college is ook van mening dat duidelijke richtlijnen voor scherm- en sociale mediagebruik bij kinderen vanuit het rijk essentieel zijn en volgt nauwlettend de ontwikkelingen. Wat betreft verspreiding van advies verwijst het college ook naar activiteiten rond communicatie genoemd bij V. Het college beschouwt dit punt als ondersteuning van de lopende activiteiten gericht op de online leefwereld van jongeren. iii. Het ontwikkelen van een toolkit voor ouders en opvoeders zodat zij toegang hebben tot de juiste informatie (Kijkwijzer), het goede gesprek kunnen voeren met hun kinderen en jongeren over de online leefwereld en weten waar zij terecht kunnen als er incidenten zich afspelen in de online leefwereld. Het college ondersteunt en start diverse initiatieven waarmee opvoeders kennis, vaardigheden en tools worden aangereikt om hun kinderen beter te kunnen begeleiden en beschermen en hulp te bieden als het misgaat. U kunt hierbij denken aan het ontwikkelen of ondersteunen van interventies waarmee jongeren en gezinnen gezondere digitale gewoontes aanleren. Zo kregen Amsterdamse gezinnen dit jaar gratis toegang tot de app Chatlicense, waarmee kinderen veilig en gezond leren om gaan met hun eerste smartphone samen met hun ouders aan de hand van een game gebaseerd op een wetenschappelijke onderbouwde leermethode.

Wat betreft een Kijkwijzer: hier is het Ministerie van BZK mee bezig. Het NICAM heeft in dit kader een Platformwijzer1 ontwikkeld. Het college wil graag versterken wat er al is en zich inzetten om dit ook onder de aandacht te brengen van Amsterdamse ouders bijvoorbeeld door ouderbijeenkomsten. Het college beschouwt dit punt als ondersteuning van de acties die het college voornemens is en de reeds lopende activiteiten gericht op de online leefwereld van jongeren. Wat betreft het omgaan met online grensoverschrijdend gedrag wil het college de samenwerking met de anonieme meldlijn Helpwanted (van Offlimits) versterken en dit initiatief meer bekendheid geven in Amsterdam waardoor Amsterdammers beter weten waar ze terecht kunnen. Het college heeft daarom geen bezwaar tegen aanneming van dit onderdeel. iv. Het stimuleren van lotgenotengroepen voor kinderen en jongeren over de online leefwereld. Op dit moment doet de gemeente Amsterdam een pilot met Helpwanted. Een van de doelen van deze samenwerking met Helpwanted is dat het college beter zicht krijgt op wat er nodig is voor Amsterdamse slachtoffers van online grensoverschrijdend gedrag. Na de eindevaluatie van de pilot worden deze adviezen verder uitgewerkt en opgepakt. Daarnaast wil het college het stimuleren van lotgenotengroepen meenemen in het beoogde actieplan.

Het college adviseert de raad het voorstel van raadslid Abdi op dit punt over te nemen.

1

https://www.kijkwijzer.nl/kennis/platformwijzer/

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 juni 2025 Pagina 5 van 8

v. Het opzetten van een Amsterdamse campagne gericht op ouders, opvoeders, kinderen, jongeren en professionals over het afraden van sociale media gebruik onder 13 jaar. Opvoeders spelen een belangrijke rol in het begeleiden van jongeren in de online wereld. Het college wil ouders op verschillende manieren hiervan bewust maken en motiveren tot gedragsverandering. Het rijk ontwikkelt momenteel richtlijnen en een bewustwordingscampagne voor opvoeders. Omdat het college op dit moment keuzes dient te maken willen we, onder voorbehoud van besluitvorming raad, bekijken hoe we in aanvulling op de campagne vanuit rijk mogelijk extra/andere doelgroepen kunnen bereiken. Dit betreft in ieder geval geen eigen campagne maar wel inzet op intensivering van de campagne vanuit het rijk en het verspreiden van deze boodschap. Het college wil u hierbij wel meegeven dat het op dit moment nog niet precies duidelijk is wat de boodschap van de campagne is. De verwachting is momenteel dat dit in lijn is met het Amsterdamse advies. Als dit niet het geval is dient het college zich opnieuw te beraden over deze activiteiten. Daarnaast verkent het college of er een centrale online pagina kan komen op amsterdam.nl voor meer informatie over de online leefwereld van jongeren voor jongeren, opvoeders, professionals.

Het college beschouwt dit punt als ondersteuning van de acties die het college voornemens is en de reeds lopende activiteiten gericht op de online leefwereld van jongeren. vi. Het verkennen van de mogelijkheden van het inrichten van schermvrije zones rondom scholen. Het college wil samen met onderwijsprofessionals, schoolbestuurders en leerlingen verkennen hoe we in Amsterdam tot een breed gedragen set van concrete maatregelen en acties rondom digitale gezondheid en veiligheid in Amsterdam kunnen komen. Om op deze manier leerlingen en docenten te beschermen en te ondersteunen. Het college stelt voor dat dit voorstel van raadslid Abdi in de verkenning meegenomen wordt. De gemeente experimenteert ook met ontwerpinterventies die jongeren helpen hun schermtijd en sociale mediagebruik te verminderen. Zo vindt momenteel een pilot plaats met een check-outpaal op semi-openbare plekken (zoals de bibliotheek) die jongeren helpen om uit te checken van sociale media. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van raadslid Abdi op dit punt over te nemen. vii. De mogelijkheid te verkennen of de lopende pilot met een laagdrempelige meldvoorziening, die gericht is op het sneller verwijderen van strafbare, onrechtmatige en/of onwenselijke online content, geïntensiveerd en doorontwikkeld kan worden tot een app.

Het college wil de samenwerking met Helpwanted voortzetten onder voorbehoud van besluitvorming voorjaarsnota. Via de website van Helpwanted kun je op je mobiele telefoon op dit moment al op een eenvoudige manier meldingen doen van online grensoverschrijdend gedrag. Uit de eerste resultaten van de pilot blijkt dat het merendeel van de melders een voorkeur heeft om

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 juni 2025 Pagina 6 van 8

dit via chat te doen. De uitdaging zit vooral in het feit dat nog niet iedereen deze hulplijn weet te vinden. Het college bekijkt daarom samen met Helpwanted op welke manier deze meldvoorziening de grootste impact kan hebben voor de Amsterdammer. Het college neemt het punt over een mogelijke app mee in de verkenning en gesprekken over het mogelijke vervolg van de samenwerking. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van raadslid Abdi op dit punt over te nemen. viii. De mogelijkheden voor gemeente Amsterdam om innovaties te stimuleren en te faciliteren die bijdragen aan de bescherming en weerbaarheid van kinderen online Het college wil innovaties die bijdragen aan de bescherming en weerbaarheid van kinderen online waar mogelijk stimuleren en faciliteren. Dit geeft de mogelijkheid om te leren en snel te kunnen bijsturen op basis van nieuwe inzichten. Geleerde lessen, methoden, succesvolle interventies en samenwerkingen kunnen vervolgens opgenomen worden in het reguliere beleid als daar middelen voor vrijgemaakt (kunnen) worden. Met een ontwerpende aanpak worden innovaties ontwikkeld, getest en/of geïmplementeerd. Dit vanuit de overtuiging dat alleen succesvolle interventies opgezet kunnen worden in nauwe samenwerking met deze jongeren en hun omgeving.

Zo wil het college bijvoorbeeld in het project Netiquette, samen met Amsterdamse groep 8-leerlingen onderzoeken hoe technologie kan helpen om online pesten tegen te gaan door online gedrag automatisch te sturen, vergelijkbaar met hoe een flitspaal werkt in het verkeer. Dit project is onderdeel van het beoogde actieplan. Daarnaast is het belangrijk te onderstrepen dat de huidige beschikbare middelen niet toereikend zijn om dit soort innovaties uit te rollen en/of op te schalen. Het college beschouwt dit punt als ondersteuning van de reeds lopende activiteiten gericht op de online leefwereld van jongeren. b.In de APV aan artikel 4.10.3 "Reclame is niet toelaatbaar als deze naar het oordeel van het College" toe te voegen; i. promotionele doeleinden heeft voor het gebruik van tieneraccounts en sociale media door kinderen onder 13 jaar. Aanbieders van sociale mediaplatforms kiezen er meestal voor in hun gebruikersvoorwaarden op te nemen dat de gebruiker minimaal 13 jaar moet zijn of toestemming van opvoeders moeten hebben. Dit heeft te maken met het feit dat Europese privacywetgeving gegevensverwerking pas toelaat vanaf de leeftijd van 16 jaar (of 13 jaar als een lidstaat deze verlaging toepast) tenzij toestemming van ouders is gegeven.

Reclame zal dus waarschijnlijk niet direct gericht zijn op kinderen en zeker niet op kinderen onder de 13 jaar, maar mogelijk wel op ouders om hen te bewegen die toestemming aan hun kind te geven. Het college is bekend met de campagne van Meta waarin ouders werden geïnformeerd over ‘parental controls’ van Instagram, zodat ouders beter zicht hebben op sociale mediagebruik van hun kinderen. Een recente uitspraak over reclame fossiele brandstoffen van de voorzieningenrechter in Den Haag laat zien dat het mogelijk lijkt om – mits goed onderbouwd - bepaalde reclame-inhoud te beperken. Deze onderbouwing wordt aan de toepasselijke juridische kaders getoetst. Het college volgt deze verdere procedure in Den Haag met grote interesse, mede gelet op het initiatiefvoorstel ‘Stop Reclame die bijdraagt aan de Klimaatcrisis’ dat op 22 april 2024 door de

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 juni 2025 Pagina 7 van 8

Partij voor de dieren is ingediend. Op dit voorstel heeft het college gekozen voor de route via de raamcontracten met reclamefaciliterende partijen inhoudelijke beperkingen op te leggen. Het college merkt daarom op dat de formulering, reikwijdte en doelstellingen van een verbod op reclame voor socialemediagebruik verdere verkenning verdienen. Het college kan toevoegingen in de APV op dit moment niet toezeggen maar wil zich inzetten om het te onderzoeken. Gezien het bovenstaande geeft het college de indiener in overweging om het voorstel op dit punt aan te passen. c. Een ‘Kinderen Veilig Online’ samenwerkingscoalitie op te richten i. Een Amsterdamse lobbyagenda, samen met andere grote steden, op te richten gericht op zowel Den Haag en Brussel met als doel om de online leefwereld van kinderen en jongeren veiliger, autonomer en beter te maken. De voornaamste winst op dit dossier is in Brussel te halen. Amsterdam werkt op Europees niveau aan scherpere regelgeving en betere handhaving. Er is een specifieke lobbystrategie voor de online leefwereld van jongeren. Dit betreft o.a. het aanpakken van online misstanden en het bevorderen van privacy, kinderrechten en veilige algoritmes. Het gaat hierbij zowel om nieuwe scherpere EU-wet- en regelgeving, als om strenge handhaving van bestaande EU wet- en regelgeving, zoals de Digital Services Act.

Hierin werkt het college ook samen met andere Europese netwerken. Het college wil dat de nationale toezichthouders Autoriteit Persoonsgegevens en de Autoriteit Consument & Markt streng gaan handhaven en daarvoor voldoende financiële middelen ontvangen. Amsterdam wil de ervaringen en ideeën van Amsterdamse jongeren over veiligere, prettigere en betere online platformen onder de aandacht brengen in Europa en bij het rijk. Het college is onlangs over dit thema in gesprek gegaan met de Staatssecretaris Digitalisering en betrokken Europarlementariërs. Burgemeester Halsema en wethouder Scholtes zijn ook samen met een paar jongeren naar Brussel afgereisd om daar in gesprek te gaan over de ervaringen van deze jongeren. Het college beschouwt dit punt als ondersteuning van de acties die het college voornemens is en de reeds lopende activiteiten gericht op de online leefwereld van jongeren. ii. Een internationale conferentie te organiseren in Amsterdam, inclusief samenwerking met o.a. Cities of Coalition for Digital Rights en Eurocities gericht op de online veiligheid van kinderen en jongeren. Het college bouwt momenteel een alliantie van Europese steden op dit thema. Binnen deze alliantie kunnen steden kennis uitwisselen, gezamenlijk interventies testen en pleiten in Brussel voor strengere (handhaving van) regelgeving. Deze alliantie zal ook bijeenkomsten rond dit thema organiseren.

Als er een brede behoefte bij de verschillende stakeholders bestaat aan een internationale conferentie, kan de alliantie deze organiseren, bijv. in samenwerking met Europese NGO's die actief zijn op dit thema. De alliantie zal aansluiten op bestaande netwerken, zoals EUROCITIES en de Cities Coalition for Digital Rights. Het college beschouwt dit punt als ondersteuning van de reeds lopende activiteiten gericht op de online leefwereld van jongeren. Op grond van het voorgaande adviseert het college de raad om met het initiatiefvoorstel in te stemmen onder voorbehoud van bovengenoemde adviezen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 juni 2025 Pagina 8 van 8

Concluderend: ▪ Het college voelt zich zeer gesteund door de onderdelen die overeenkomen met de reeds lopende activiteiten en plannen van het college gericht op de online leefwereld van jongeren. ▪ Het college geeft de indiener in overweging om het onderdeel in het initiatiefvoorstel over de APV aan te passen. ▪ Het college verwerkt de punten waar het college positief op adviseert in het actieplan (onder voorbehoud van financiële besluitvorming over de voorjaarsnota). Het college biedt parallel aan deze reactie het actieplan aan. Ook geeft het college in dit plan aanvullende adviezen voor de jaren daarna waarvoor nu bij de voorjaarsnota nog geen dekking gevonden kon worden maar die het college gezien de nieuwe bestuursperiode wel vast aan de raad ter overweging mee wil geven. Het college bedankt u nogmaals voor uw inzet, initiatieven en volhardendheid. Het college kijkt uit naar het moment om het actieplan met u te delen. Uw werk heeft daar een belangrijke bijdrage aan geleverd. Tot slot hoopt het college op een goede samenwerking op dit thema zodat jongeren in Amsterdam (online) veilig en gezond kunnen opgroeien. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema Burgemeester

Alexander Scholtes Wethouder ICT & Digitale Stad

Marjolein Moorman Wethouder Onderwijs en Jeugd(zorg)

Sofyan Mbarki Wethouder Jongerenwerk

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl