Bestuurlijke reactie iv Amsterdams geld voor Amsterdam - inkopen met waarden.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 17 december 2024 Portefeuille(s) Inkoop Portefeuillehouder(s Hester van Buren Behandeld door Financiën en Inkoop (bestuurszaken.inkoop@amsterdam.nl) Datum

Onderwerp

Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel Amsterdam geld voor Amsterdam: inkopen met waarde(n) van het lid IJmker (GL)

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 16 juli 2024 heeft raadslid IJmker (GroenLinks) een initiatiefvoorstel ingediend getiteld Amsterdams geld voor Amsterdam: inkopen met waarde(n). Met dit voorstel wordt het college gevraagd om: 1. In de verdere ontwikkeling van het centrale inkoopsysteem (AFIS) meer inzicht te bieden in waar het inkoopbudget aan uitgegeven wordt. Met daarin minimaal de volgende indicatoren: a. Geografisch: waar gaat het geld heen - Amsterdam, regio, internationaal; b. Sectoraal: hoeveel gaat er naar welke sector; c. Bedrijfstype: niet alleen onderscheid tussen mkb en grootbedrijf, maar bijvoorbeeld ook of het om een coöperatie of sociale onderneming gaat; d. Maatschappelijk effect: informatie over in hoeverre de leveranciers voldoen aan maatschappelijke doelstellingen zoals werkgelegenheid of duurzaamheid; 2. Te leren van succesvolle en minder succesvolle aanbestedingstrajecten tot nu toe en hierbij verschillende partijen, met succesvolle en minder succesvolle ervaringen, te betrekken; 3. Een overkoepelend waardengedreven inkoopkader te ontwikkelen dat gebruikt kan worden om te sturen op gewenste maatschappelijke effecten; en dit aan de raad voor te leggen; 4. Een monitoringssysteem te ontwikkelen gebaseerd op bovenstaand inkoopkader en hierover jaarlijks te rapporteren aan de raad; 5.

Deze nieuwe aanpak binnen de organisatie te verspreiden en bestendigen en te delen met ankerinstituties en andere maatschappelijke partners om hierin samen te werken; 6. Te zorgen dat de gewenste partijen kunnen aansluiten op deze aanpak door: a. ‘Meet the Buyer’ events te organiseren om te zorgen dat potentiële leveranciers de gemeente kunnen vinden en vice versa; b. Samen te werken met de MeentCoop incubator voor nog niet bestaand aanbod; 7. Te onderzoeken hoe een lokaal betaalsysteem de gewenste resultaten kan versterken en hoe dit in Amsterdam geïmplementeerd zou kunnen worden.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 december 2024 Pagina 2 van 6

Het college waardeert het werk dat de indiener heeft verzet om dit voorstel te schrijven en de betrokkenheid tot dit onderwerp. We zien een continue belangstelling vanuit de raad als het gaat om maatschappelijke waarde(n) en impact creëren door onze leveranciers via het instrument inkoop. Dagelijks voeren wij onze gemeentelijke taken uit, dit zijn veelal maatschappelijke taken waar wij als stad verantwoordelijk voor zijn ten overstaan van de inwoners, bezoekers en ondernemers in Amsterdam. Om deze maatschappelijke taken uit te voeren kan inkoop als instrument ingezet worden. Andere mogelijkheden zijn de taken zelf uitvoeren of via subsidie. Met het initiatiefvoorstel van het lid IJmker onderkent het college de samenhangende set aan vragen die uitnodigen om vanuit een breder perspectief naar deze behoeften te kijken. De voorstellen zijn niet nieuw. In meer of mindere mate wordt al invulling gegeven aan het gevraagde door bestaand beleid en activiteiten in programma’s en ontwikkelopgaven. Om een logische volgorde aan te brengen in de structuur van de brief beginnen we bij de beantwoording van: 1. Voorstel 3 het waardengedreven inkoopkader; 2. Voorstel 1 en 4 waarin we in gaan op de voorstellen voor inzicht creëren en rapporteren en monitoren; 3. Voorstel 2 leren van succesvolle en minder succesvolle aanbestedingen; 4.

Voorstel 5, 6 en 7 die raken aan Community Wealth Building Per voorstel treft u hier onder een reactie aan. Op de voorstellen waar al beleid op is ontwikkeld en al activiteiten zijn uitgezet wordt vermeld wat de gemeentelijke organisatie al doet op het onderwerp en waar de komende periode op gefocust gaat worden. Indien dit niet het geval is wordt aangegeven hoe aan het voorstel invulling wordt gegeven. Voorstel 3. Ontwikkel een overkoepelend waardengedreven inkoopkader Vertrekpunt voor het waardegedreven kader voor Amsterdam is de wetgeving en politieke en bestuurlijke keuzes die landen in het coalitieakkoord. Dit betekent dat elke vier jaar andere accenten terugkomen die de gemeentelijke organisatie uitvoert. Het college zet in op brede welvaart. Inkoop wordt dan ook in een breed kader van maatschappelijke waarden geplaatst. Daarbij willen wij inzicht krijgen in de impact van beleid en handelen op belangrijke economische, ecologische, ruimtelijke en sociale thema’s, zodat we hierop kunnen sturen, kwalitatieve overwegingen kunnen maken en tot transparante keuzes kunnen komen. Hiermee willen we voorkomen dat we bestaande ongelijkheid versterken, zowel in Amsterdam, als elders ter wereld. Het initiatiefvoorstel vraagt om een overkoepelend waardegedreven inkoopkader. Het college onderschrijft dat Inkoop een effectief instrument is om maatschappelijke waarde te creëren.

De maatschappelijke thema’s uit het coalitieakkoord zijn dan ook vertaald in het inkoopbeleid Opdrachtgeven en inkopen met invloed. In dit beleid zijn de maatschappelijke doelen opgenomen. Deze worden vervolgens in aanbestedingen vertaald en worden onderdeel van het contract voor monitoring en sturing op realisatie. Om de organisatie te helpen hoe de thema's rondom maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen (MVOI) kunnen worden opgenomen in aanbestedingen zijn handelingskaders opgesteld. Afhankelijk van het volwassenheidsniveau van het MVOI thema is een uitwerking opgenomen van eisen en gunningscriteria, hoe je de markt kunt bevragen in marktconsultaties met een doorkijk naar contractmanagementafspraken.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 december 2024 Pagina 3 van 6

De focus ligt nu op het in praktijk brengen van wat we hebben afgesproken en daar de capaciteit op in zetten. Daarnaast onderzoeken we binnen het programma community wealth building (cwb) hoe we voor specifieke productgroepen tot een waardegedreven inkoopkader met concrete sociaal economische doelstellingen kunnen komen. Hierbij wordt gekeken naar kansrijke productgroepen zoals onderhoud, groen en catering voor lokaal en coöperatief inkopen. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van raadslid IJmker om een overkoepelend waardegedreven inkoopkader te ontwikkelen (punt 3) niet over te nemen. Inzicht in inkoopuitgaven (voorstel 1, 4) In de afgelopen twee jaar zijn er schriftelijke vragen en moties ingediend op het onderwerp inzicht in de verschillende aspecten van de doelmatigheid van de inkoopuitgaven. Dit geeft aan dat er vanuit uw raad behoefte is aan deze informatie. Wij herkennen deze behoefte en dit heeft de aandacht. De beschikbare sturingsinformatie is nu vooral gericht op de rechtmatigheid van de inkoopuitgaven. Ook rapporteren we in het jaarverslag over gerealiseerde social return verplichtingen en over uitgaven bij MKB en regionale bedrijven.

Voor het thema duurzaam bent u geïnformeerd in de raadsinformatiebrief van 16 juli 2024 via de verschillende rapportages waar een analyse op de inkoopuitgaven onderdeel van is, waaronder inzicht in de CO2 uitstoot. Voor de specifieke inzichten waar u om vraagt onder 1 is onderzocht welke data in AFIS wordt geregistreerd. In AFIS wordt de vestgingsplaats van de leverancier vastgelegd. Daarnaast kent gemeente Amsterdam zogenaamde PIA-codes die aanduiden wat de aard van de opdracht is en daarmee kenmerkend zijn voor de (b) sector waar de betreffende leverancier werkzaam is. Voor wat betreft de het vastleggen van het bedrijfstype van de leveranciers (c), kan gesteld worden dat op dit moment geen specifieke informatievelden zijn toegewezen. Er wordt onderzocht of informatie over het bedrijfstype van leveranciers geregistreerd kan worden of dat deze informatie vanuit andere (openbare) databronnen kan worden gehaald. Tot slot geeft u aan dat u het maatschappelijk effect graag opgenomen ziet in AFIS. De effecten van de MVOI doelen zullen niet in AFIS worden geregistreerd, wel wordt onderzoek gedaan naar welke indicatoren in contracten van belang zijn om te sturing op realisatie van maatschappelijke waarden binnen het contract.

Er zijn nog grote stappen te zetten om te komen tot de juiste indicatoren (zowel op contract als concernniveau) om inzicht te krijgen in welke mate de inkoopuitgaven bijdragen aan het leveren van maatschappelijke waarden. Niet elk MVOI beleidsthema laat zich vertalen in een percentage zoals bij Social Return het geval is, denk bijvoorbeeld aan circulariteit of biodiversiteit. Is de indicator bepaald dan moet nog worden bepaald welke data relevant zijn, welke rol de leverancier hierin heeft, of en waar (in welke systemen) deze data reeds beschikbaar is. Dat dit een meerjarige opgave is waarin veel afhankelijkheden zitten is bekend. Er is gestart met een eerste verkenning om in beeld te brengen welke MVOI contractinformatie wenselijk is. Daarin worden ook de ontwikkelingen van de CSRD richtlijn gevolgd. Niet alleen Amsterdam doet hier onderzoek naar, ook andere gemeenten verkennen dit. Aangezien gemeenten vaak dezelfde markten benaderen is het ook wenselijk om landelijke afstemming. Dit vraagt dan ook om een stapsgewijze benadering, waarin nog veel onderzoek nodig is – mogelijk ook op meer productniveau niet alleen binnen, maar ook buiten Amsterdam.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 december 2024 Pagina 4 van 6

Gezien het bovenstaande is het college van mening dat met de reeds ingezette maatregelen is voldaan aan het verzoek in voorstel 1 en 4 van raadslid IJmker. Evaluatie van aanbestedingen (voorstel 2) We delen de mening dat het waardevol is om te kijken naar succesvolle en minder succesvolle aanbestedingstrajecten en daarin de perspectieven van ondernemers mee te nemen. Aanvullend op dit voorstel is het ook waardevol om na de aanbestedingsfase, in de contractfase te evalueren of de beoogde resultaten en afspraken worden behaald. Het inzetten van evaluaties is een belangrijke schakel in de doorontwikkeling van het instrument inkoop. Daarom zijn er evaluatiehandreikingen beschikbaar en is een evaluatie onderdeel van het inkoopproces. De evaluaties worden zowel intern uitgevoerd maar ook met inschrijvers. De uitkomsten van de evaluatie wordt gedeeld met de betrokkenen in het inkoopteam. Het college beschouwt dit punt als ondersteuning van de reeds ingezette maatregelen op de doorontwikkeling van het stedelijk inkoopproces waar de evaluaties onderdeel van zijn. Community wealth building Met community wealth building (CWB) zet Amsterdam de koers in naar een nieuwe economie waarin het geld dat in een gebied verdiend wordt, zo veel mogelijk terugvloeit naar de bewoners van dat gebied.

Inkoop is een van de gemeentelijke instrumenten om het coöperatief ondernemerschap te versterken en op te schalen. De voorstellen (5 en 6) liggen in lijn met de activiteiten uit het programma community wealth building in Nieuw West. In de raadsinformatiebrief van 4 november 2024 bent u uitgebreid geïnformeerd over de voortgang van de 3 sporen uit het programma. Daarom gaan wij in deze raadsbrief kort in op het gevraagde. De nulmeting op het inkoopbeleid is als uitgangspunt gebruikt om te verkennen hoe CWB in het inkoopbeleid van Amsterdam geborgd kan worden. De inzichten die worden opgedaan op inkoop aangevuld met de inzichten uit evaluaties van eerder uitgevoerde aanbestedingen waar lokale ondernemers bij zijn betrokken dragen bij aan het vormen van beleid op CWB. Een eerste stap die we hebben gezet is dat CWB als maatschappelijk thema is toegevoegd aan het inkoopbeleid Opdrachtgeven en inkopen met invloed en daarmee een van de maatschappelijke thema’s is waar Amsterdam de markt op wil uitdagen. In de beantwoording van voorstel 1 en 4 is ingegaan op de status van de indicatoren (o.a. geografisch, sectoraal en bedrijfstype) die nodig zijn om beter in beeld te krijgen waar de inkoopuitgaven aan worden besteed. En wat daarin nu al mogelijk is, wat per 1 januari 2025 met de livegang van het nieuwe financieel en inkoopsysteem en waar nog de uitdagingen zitten.

Coöperatief ondernemerschap Met betrekking tot de aansluiting op lokale marktpartijen, werkt het CWB-programma aan de opkomst van commercieel sterke coöperatieve ondernemingen die een duidelijke maatschappelijke impact hebben. Hierbij ligt de focus op sectoren die tot de essentiële economie horen, dit zijn sectoren die in de basisbehoeften voorzien. Bijvoorbeeld voedsel, energie/isolatie, zorg/welzijn, groenbeheer en logistiek. Een incubator traject voor nieuwe coöperatieve bedrijven is een centraal onderdeel van het lopende CWB-programma in Nieuw-West (dat o.a. samenwerkt

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 december 2024 Pagina 5 van 6

met MeentCoop). Ook in Noord en Zuidoost is er een CWB-programma met aandacht voor coöperatieve ondernemingen. Onderdeel van het programma is ook een ‘kooplokaal’ platform. Met behulp van dit platform willen we de lokale markt (in Nieuw West) in kaart brengen. We sluiten aan bij ondernemersevents en gaan in gesprek over dit platform en het belang van lokaal inkopen. Het college beschouwt voorstel 5 en 6 als ondersteuning van het programma community wealth building. Het CWB-programma in Nieuw-West brengt de zaken die in dit initiatiefvoorstel worden genoemd, in praktijk. De kennis en ervaring die in Nieuw-West wordt opgedaan, kan als voorbeeld dienen voor de verdere uitrol van deze ambities in de stad. Beginnend bij Masterplan Zuidoost en Aanpak Noord. Lokaal betaalsysteem 1. Er is onlangs onderzoek gedaan naar de kansen en mogelijkheden van een lokaal betaalsysteem in het kader van CWB in Nieuw-West. Het onderzoeksrapport ‘Lokaal Geld in Nieuw-West’ is als bijlage bij de raadsinformatiebrief van 4 november 2024 met u gedeeld. Het college heeft met interesse kennisgenomen van het rapport en van de mogelijkheden die een systeem van lokale betaalrekeningen kan bieden. Omdat veel hierover nog onbekend is stelt het college voor om de focus te verleggen op nadere verkenning van mogelijkheden en welke scenario's denkbaar zijn specifiek voor stadsdeel Nieuw-West.

Technische sessie Om de raad in de ontwikkelingen van de voorstellen vanuit dit initiatiefvoorstel mee te nemen biedt het college aan om een technische sessie te verzorgen waar per voorstel aanvullende toelichting wordt gegeven en ruimte is om vragen te stellen en initiatieven te toetsen. Deze sessie kan, indien u daar behoefte aan hebt, in het voorjaar worden georganiseerd. Conclusie: Het college is in algemene zin positief op het initiatiefvoorstel, we concluderen dat we op veel voorstellen al acties hebben geformuleerd. Het is voor nu belangrijk om de juiste prioriteit en focus in de acties aan te brengen, en daar de capaciteit op in te zetten. Samenvattend komt het college tot het volgende advies: - Voorstel 3 het overkoepelend waardengedreven inkoopkader; Geadviseerd wordt om dit voorstel niet over te nemen. Niet overkoepelend maar op inkoopproductniveau binnen het programman community wealth building in het kader van de sociaal economische zijn doelstellingen opgenomen die beoogd worden met lokaal en coöperatief inkopen. - Voorstel 1 en 4 waarin we in gaan op de voorstellen voor inzicht creëren en rapporteren en monitoren; positief, we zetten kleine stapjes om te komen tot een betrouwbare en volledige datapositie, dit is een meerjarige opgave die veel afhankelijkheden kent.

- Voorstel 2 leren van succesvolle en minder succesvolle aanbestedingen; positief, als onderdeel van de inkoopbrede ontwikkelopgaven en de reeds ingezette maatregelen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

-

Datum 17 december 2024 Pagina 6 van 6

wordt er al gewerkt aan de interne processen zoals het beter inrichten en ruimer opzetten van de evaluaties van aanbestedingen. Voorstel 5, 6 en 7 die raken aan Community Wealth Building; positief met een kleine kanttekening bij voorstel 7, de focus eerst te leggen op het gebied Nieuw-West en niet stadsbreed.

Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Naam wethouder Hester van Buren Wethouder Inkoop

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl