Bestuurlijke reactie initiatiefvoorstel Belkasmi dd 16 mei 2023.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 16 mei 2023 Sport en bewegen Mbarki Directie Sport en bewegen, bestuurszaken.seb@amsterdam.nl, Directie Verkeer en Openbare ruimte Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel ‘verhogen gebruik van openbare sportvelden’

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 23-12-2022 heeft raadslid Belkasmi (PvdA) een initiatiefvoorstel ingediend getiteld ‘verhogen gebruik van openbare sportvelden’. Met dit voorstel wordt het college gevraagd om: 1. Een watertappuntnorm te ontwikkelen waarin het streven is dat vanuit ieder openbaar sportveld/speeltuin op een afstand van maximaal 500 meter een watertappunt is; 2. Het onderzoeken van mogelijkheden tot het plaatsen van duurzame verlichting op openbare sportvelden om avondgebruik te stimuleren en deze ontwikkeling samen met sport-gerelateerde organisaties, zoals de Johan Cruyff Foundation en Krajicek Foundation, op te pakken; 3. Onderzoeken van de mogelijkheid voor een pilot met een overkapt sportveld in Noord, Nieuw-West of Zuidoost, in samenwerking met organisaties zoals de Krajicek Foundation en Johan Cruyff Foundation. Het college waardeert het werk dat de indiener(s) heeft verzet om dit voorstel te schrijven als ook de betrokkenheid tot dit onderwerp. Het college steunt de doelen uit het voorstel. We hebben ons de afgelopen jaren ingezet om de stad beweegvriendelijker te maken voor álle Amsterdammers. Openbare sport- en speelplekken vervullen hierin een belangrijke rol, waar jonge Amsterdammers een basis leggen voor een gezond en sportief leven. De inzet op laagdrempelig bewegen en buitenspelen zullen we ook de komende jaren blijven doen en uitbouwen.

Dit initiatiefvoorstel past in die lijn. Per onderdeel van het voorstel treft u hier onder een reactie van het college aan. Voorstel 1: Een watertappuntnorm te ontwikkelen waarin het streven is dat vanuit ieder openbaar sportveld/speeltuin op een afstand van maximaal 500 meter een watertappunt is. Met als achterliggende reden dat Amsterdammers langer blijven sporten, minder snel overgaan tot een ongezond drankje en minder plastic afval veroorzaken. In de transitie naar een gezonde leefstijl is een laagdrempelig aanbod van water ontzettend waardevol, in elk deel van de leefomgeving: thuis, op school of kantoor, in de sportkantine en in de openbare ruimte. Het college zet zich op verschillende manieren in om dit aanbod te vergroten, waaronder de realisatie van watertappunten op sportparken, schoolpleinen en in de openbare ruimte. Inmiddels zijn meer dan 500 openbare watertappunten te vinden in Amsterdam. Openbare

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 mei 2023 Pagina 2 van 5

watertappunten in Amsterdam zijn op kaart te vinden via de webpagina https://www.waternet.nl/service-en-contact/drinkwater/gratis-openbaar-drinkwater/ Waternet realiseert deze watertappunten, in opdracht en tegen betaling. De gemeente koopt ook jaarlijks het beheer bij hen in. Plaatsen van tappunten is prijzig. De plaatsing van het bouwwerk zelf bedraagt ca € 1.000,-, nog los van de grondwerkzaamheden. Dit kan snel duizenden euro’s extra kosten, afhankelijk van eventuele obstakels en bestaand leidingwerk. De jaarlijkse beheerkosten voor één watertappunt bedraagt € 800,-. De afgelopen jaren zijn veel tappunten gerealiseerd, zoals bij uitvoering van het initiatiefvoorstel ’’Met drinkwater naar een gezond Amsterdam’’1 (2015), waarbij 300 watertappunten zijn aangelegd in de openbare ruimte. In verband met de hoge aanleg- en beheerskosten zijn daarbij veel openbare sportvelden als locatie afgevallen. De kosten zijn ook de reden dat het plaatsen van watertappunten in gebiedsontwikkeling veelal wordt tegen gehouden, omdat aanleg en onderhoud erg duur is. In het raadsvoorstel wordt een afstandsnorm van 500 meter geopperd. Dat is een grote afstand waarvan kan worden afgevraagd of de gebruikers van de sport-of speelplek nog wel gebruik gaan maken van het tappunt. Daarbij heeft ook niet elke openbaar sportveld/speeltuin een tappunt nodig.

Het advies is daarom om in de bestaande wijken niet per se meer, maar meer gericht op de juiste locatie tappunten te positioneren. Een logische eerste stap is om het effect van de in de laatste 10 jaar aangelegde tappunten te onderzoeken. Wat is het huidige gebruik? Wordt er wel gebruik van gemaakt en wie bereiken we ermee? Dit zou kunnen betekenen dat de bestaande maar slecht gebruikte tappunten verplaatsen naar meer logische en centrale plekken in de wijk. Pas daarna kan, mede op basis van de resultaten, worden ingeschat of het wenselijk is om meer tappunten in de bestaande wijken te plaatsen. In aanvulling hierop is het college voornemens te onderzoeken of tappunten, als volwaardige basisvoorziening, kan worden meegenomen in de referentienorm voor Maatschappelijke Voorzieningen, Groen en Spelen, waar onder andere de aanleg van sporten en spelen in de openbare ruimte onder valt. In 2023 wordt de referentienorm voor maatschappelijke voorzieningen geactualiseerd. Hierbij gaan we onderzoeken en of een watertappunt in de norm kan worden opgenomen. Voordeel is dat tappunten integraal meegenomen in de ontwikkeling van nieuwe woonwijken (in plaats van steeds achteraf ruimte ervoor te zoeken), met vooraf aandacht voor beheer, kosten in aanleg en maximaal gebruik door een goed gespreid aanbod.

Denkrichting kan zijn deze tappunten niet als losse voorziening te beschouwen, maar als inrichtingsprincipe mee te geven van een speelveld. Het speelveld is een groter type speelplek met een buurtoverstijgende functie, centraal in de wijk gelegen en gericht op de jeugd. De norm schrijft 1 speelveld voor per 1.000 woningen, wat neerkomt op –uitgaande van de college-ambitie van 7.500 woningen per jaar- een jaarlijkse behoefte van 7-8 nieuwe speelvelden en tappunten in Amsterdam. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van het lid Belkasmi op dit punt te wijzigen naar het onderzoeken van het effect van de huidige watertappunten. Wat zijn logische plekken om aan te leggen gelet op daadwerkelijk gebruik en wat zijn de financiële

1

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/2784339/1/document

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 mei 2023 Pagina 3 van 5

consequenties van aanleg en beheer/onderhoud? En de uitkomsten van dit onderzoek te betrekken bij de actualisatie van de referentienormen Voorstel 2 Het onderzoeken van mogelijkheden tot het plaatsen van duurzame verlichting op openbare sportvelden om avondgebruik te stimuleren en deze ontwikkeling samen met sportgerelateerde organisaties, zoals de Johan Cruyff Foundation en Krajicek Foundation, op te pakken. Dit voorstel vindt het college een sympathiek idee en zet zich hier graag voor in. Het plaatsen van verlichting zorgt ervoor dat ook in de avonduren -vooral in de winter als de dagen kort zijn- de openbare sportvelden kunnen worden gebruikt. Bovendien speelt dit in op de trend dat de stad zelf steeds meer als sportpark wordt gebruikt, met een vergrote behoefte buiten het verenigingsleven om ook individueel of met vrienden te sporten in de eigen wijk. Bij een nieuw verzoek om licht te plaatsen maken we een afweging waarbij we de donkerte zoveel mogelijk in stand willen houden. Vanwege de bestuurlijke wens om het licht te laten afnemen in de stad is het college terughoudend openbare sportvelden te verlichten: dit moet een weloverwogen keuze zijn, alleen daar waar de impact op het gebruik het grootst is. Rekening houdend met de ecologische waarde in de openbare ruimte, het verminderen van lichtvervuiling en het voorkomen van lichthinder.

Het Beleidskader Verlichting (2017) bevat de uitgangspunten op basis waarvan we de stad verlichten, waarbij veiligheid één van de randvoorwaarden is. Onderdeel hiervan is terughoudendheid met openbare verlichting in de Hoofdgroenstructuur; in parken en polders worden in principe alleen doorgaande, verharde routes voorzien van openbare verlichting. Daaronder valt bijvoorbeeld wél het ‘rondje Vondelpark’ waar veel hardlopers gebruik van maken, maar níet alle kleine paadjes langs de vijvers en door bosschages. Deze terughoudendheid met verlichting in groengebieden biedt niet alleen meerwaarde voor de ecologie, maar leidt er ook toe dat gebruikers geclusterd worden op de verlichte hoofdroutes, wat bijdraagt aan de sociale veiligheid en energiebesparing. Voor het aanbrengen van verlichting is niet elk sportveld geschikt. Denk aan geluidsoverlast door avondgebruik op plekken waar woningen aan grenzen, of lichthinder aan omwonenden of fauna zoals vleermuizen. Lichthinder aan omwonenden is deels te beperken met maatregelen als: kappen om lampen plaatsen, bewegingssensoren of een tijdschakelaar die de verlichting aan en uitzet, en led toepassen dat verstrooiing naar de omgeving vermindert. En dan zal nog steeds niet elke plek in de wijk geschikt zijn.

Tegelijkertijd kunnen juist afgelegen plekken onveilige situaties aantrekken (een verscholen sportveld met verlichting is al snel een hangplek). Het college ziet als taak een sober en doelmatig beheer van de openbare ruimte, met donkerte als kernwaarde in de stad. Dat onderstreept de noodzaak om zuinig te zijn met het aanbrengen van verlichting, alleen op plekken waar de impact het grootst is. Zoals sportvelden waar veel jonge Amsterdammers vanuit meerdere wijken gebruik van maken, en/of vanuit het oogpunt van sportdeelname en beweegparticipatie.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 mei 2023 Pagina 4 van 5

Deze punten vragen in de uitvoering om een gedegen onderzoek. Naar de meerwaarde van verlichting voor het gebruik, mogelijk licht- en geluidhinder, aangevuld met een ecologische toets. Betrekken van omwonenden in de keuze voor verlichting is een belangrijk aandachtspunt, als ook in uitwerking van de inrichting (tot hoe laat staan de lampen aan, groen inpassen tussen woningen en de verlichte plek, etc.). De type lichtinstallatie is sterk afhankelijk van de plek en omgeving, om zo goed mogelijk bij te dragen aan verkeersveiligheid, sociale veiligheid, sfeer en beleving en tegengaan van lichtvervuiling. Nieuwe technieken, zoals op afstand bestuurbare dimbare LED verlichting, maken Licht op Maat -aangepast op de natuurlijke omgeving- mogelijk, zoals beschreven in het Beleidskader Verlichting2. Dit licht kan alleen door aanwezige gebruikers tijdelijk aangezet worden, binnen de periode na zonsondergang tot maximaal 22:00u, zoals ook voor de overige sportverlichting binnen Amsterdam geldt. Het maatwerk maakt een kostenopgave moeilijk in te schatten, alhoewel dit al snel boven de €15.000,- zal zijn per openbaar sportveld. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van het lid Belkasmi op dit punt over te nemen. Met als uitvoering om de komende maanden te onderzoeken welke openbare sportvelden hier het best voor in aanmerking komen.

En als hier kansrijke plekken uit komen, vervolgens bij 1 tot 3 sportvelden – dit aantal kan via het impulsbudget sporten en spelen financieel worden gedekt- in 2024 verlichting aanbrengen. Voorstel 3 Onderzoeken van de mogelijkheid voor een pilot met een overkapt sportveld in Noord, Nieuw-West of Zuidoost, in samenwerking met organisaties zoals de Krajicek Foundation en Johan Cruyff Foundation. Vanuit de gedachte dat sporten laagdrempelig en te allen tijde, in elke weersomstandigheid toegankelijk moet zijn, begrijpen we dit verzoek maar al te goed. Daarbij kan ook gedacht worden aan een innovatieve constructie die meer dan alleen het sportieve doel dient, zoals een overkapping bestaande uit zonnepanelen, of als kunstwerk. Maar in dit voorstel ziet het college inhoudelijke, praktische en financiële bezwaren. De realisatie van een overkapping is enorm duur in aanleg (nodig bedrag van € 350.000,- voor het overdekken van een Cruijff court). Ook in onderhoud zal dit duur zijn. Het risico dat overkapte plekken overlast veroorzaken is daarbij groot. Continue inzet van straatcoaches is niet haalbaar en ongewenst. De vraag daarbij is wat de impact is op het gebruik, dus of en hoeveel Amsterdammers daadwerkelijk in slecht weer naar buiten laat gaat om te sporten. Bovendien is het college vanuit ruimtelijk perspectief terughoudend met het plaatsen van bouwwerken in de openbare ruimte.

Wij achten dit deel van het initiatiefvoorstel onwenselijk en onhaalbaar. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel op dit punt niet over te nemen. Tot slot Samenvattend steunt het college de doelstellingen uit het initiatiefvoorstel. Het college heeft zich de afgelopen jaren ingezet voor een gezonde en beweegvriendelijke stad en zal dit blijven doen, binnen bestaand beleid en met de middelen die hiervoor beschikbaar gesteld zijn in de begroting.

2

https://openresearch.amsterdam/image/2020/6/3/beleidskader_verlichting.pdf

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 mei 2023 Pagina 5 van 5

Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad om: - het voorstel over watertappunten (voorstel 1) te wijzigen naar het onderzoeken van het effect van de huidige watertappunten en de uitkomsten van dit onderzoek te betrekken bij de actualisatie van de referentienormen; - het voorstel over verlichting bij sportvelden (voorstel 2) over te nemen, met locatieonderzoek in 2023 en uitvoering –met middelen uit het impulsbudget sporten en spelen- in 2024 - het voorstel over overkappingen bij sportvelden (voorstel 3) niet over te nemen, vanwege praktische, inhoudelijke en financiële bezwaren. - Op grond van het voorgaande verzoekt het college het raadslid Belkasmi een gewijzigd initiatiefvoorstel in te dienen. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam,

Sofyan Mbarki Wethouder Sport en Bewegen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl