Bestuurlijke reactie advies kinderraad Gezonde Leefomgeving

Datum Behandeld door: Kopie aan Onderwerp

11 juni 2026 Zorg De Kinderombudsman van Amsterdam Reactie op het advies van de kinderraad over het onderwerp ‘Gezonde leefomgeving’.

Beste kinderraadsleden, De afgelopen maanden zijn jullie aan de slag gegaan met de gezonde voedselomgeving in Amsterdam en de rol van supermarkten hierin. Specifiek vroeg GGD Amsterdam om advies op de volgende vraag: “Wat moet er veranderen in de supermarkten zodat kinderen makkelijker gezond (eten en drinken) kunnen kiezen?” Jullie hebben je vervolgens verdiept in de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum, onderzochten reclamefolders en brachten op 15 april een werkbezoek aan een supermarkt waar jullie een speurtocht deden en een nog beter beeld kregen van het (ongezonde) voedselaanbod, aanbiedingen en de inrichting van de supermarkt. In de vergaderingen op 20 en 27 mei hebben jullie vervolgens met elkaar gedebatteerd over de deelvragen: 1) Wat zou er anders kunnen in de inrichting van de supermarkt en in de omgeving van de (middelbare) school? 2) Hoe kunnen supermarkten gezonde producten op een leuke manier promoten, via hun reclames, acties en prijzen van producten? Jullie advies Allereerst, heel veel dank voor jullie inzet en het goed doordachte advies dat jullie op 3 juni aan mij presenteerden! Het is heel waardevol om samen met jullie te kijken naar oplossingen op dit belangrijke thema. Niet alleen door te zeggen wat niet mag, maar juist vanuit een positieve insteek, door te bedenken hoe gezond eten aantrekkelijker kan worden.

Dit zorgt voor meer aandacht rondom het voedselaanbod van de supermarkt, iets dat veel invloed heeft op de gezondheid van de inwoners en kinderen. Een gezonde voedselomgeving is belangrijk. Het draagt bij aan het verkleinen van gezondheidsverschillen, aan het voorkomen van overgewicht bij kinderen en aan het makkelijker maken van gezondere keuzes in een omgeving die nu vaak ongezond is.

De afdeling Gezond Leven van de GGD is ook blij met jullie advies. De GGD zet zich al jaren in om de voedselomgeving van Amsterdam structureel gezonder te maken en werkt samen met andere gemeenten, het ministerie van VWS en wetenschappers. Jullie adviezen zijn heel waardevol, omdat jullie zelf dagelijks ervaren hoe moeilijk het soms is om gezonde keuzes te maken in de supermarkt en rondom school en hierdoor goed weten welke veranderingen nodig zijn. Mijn reactie op jullie aanbevelingen Hieronder lezen jullie wat we met elk van jullie aanbevelingen gaan doen. Aanbeveling 1. Bewustwording en educatie Jullie geven een aantal waardevolle aanbevelingen gericht op bewustwording en educatie, zoals bewustwording over hoe reclames keuzes beïnvloeden. Ik vind jullie idee om challenges en acties te bedenken om gezond eten leuker te maken voor kinderen en jongeren heel creatief. Met dit goede advies onder de arm gaan we daarover graag verder in gesprek met kinderen en jongeren in Amsterdam. Voorlichting en educatie over gezonde voeding zijn, naast het veranderen van de omgeving, belangrijk. De gemeente zet zich hier al op verschillende manieren voor in. Bijvoorbeeld via de Ouder- en Kindteams, de aanpak Gezonde en Kansrijke Start en de Gezonde School-aanpak. We werken hierbij samen met organisaties zoals de Gezonde Generatie en het Voedingscentrum.

We nemen jullie overige aanbevelingen graag mee richting de organisaties met wie we samenwerken. Aanbeveling 2. Reclames en promotie Wat een goede en creatieve voorstellen hebben jullie gedaan over reclames en promotie! Jullie stellen terecht dat reclame voor ongezond eten veel invloed heeft op wat kinderen willen eten – en dat die reclame vaak misleidend is. Jullie noemen als voorbeeld dat in Engeland beperkingen zijn ingevoerd voor reclames van ongezond eten en drinken. Ik vind dit een inspirerend voorbeeld, omdat het laat zien dat zo'n maatregel praktisch uitvoerbaar is en ook breed wordt gedragen. We willen dat er snel een wettelijk verbod op de marketing van ongezond voedsel voor kinderen komt. Een wet is in voorbereiding. Ondertussen zitten we in Amsterdam niet stil. Wisten jullie bijvoorbeeld dat Amsterdam al sinds 2017 reclame voor ongezonde voeding gericht op kinderen weert in de metrostations? En op dit moment onderzoekt de gemeente Amsterdam welke mogelijkheden er nog meer zijn om de zichtbaarheid van reclame voor ongezonde voeding gericht op alle Amsterdammers verder te beperken. We verkennen hierbij ook de mogelijkheid om dit mee te nemen bij de actualisatie van het beleid over reclame in de openbare ruimte. Ook adviseren jullie om duidelijke waarschuwingen op ongezonde producten te plaatsen.

Hiervoor bestaat de Nutriscore, een officieel voedselkeuzelogo met een letter van A tot en met E en bijbehorende kleuren, van donkergroen (gezondste keuze) tot donkeroranje (minder gezond). Maar jullie hebben misschien ook wel gemerkt dat deze score niet altijd even duidelijk is voor iedereen. Er wordt door de landelijke overheid onderzocht hoe de score verbeterd kan worden. Daarnaast vinden wij jullie ideeën om gezond eten aantrekkelijker te maken ook erg waardevol. Het inzetten van mascottes, spaaracties, sociale media, influencers en campagnes kan jongeren op een goede manier beïnvloeden. Wij kunnen als gemeente niet bepalen dat een supermarkt dat moet gaan doen. Wel zijn wij in gesprek met verschillende supermarkten en zullen we jullie ideeën aan de supermarkten voorleggen.

Aanbeveling 3. Supermarkten en winkels Jullie hebben goed nagedacht over de rol die supermarkten en winkels kunnen spelen bij het stimuleren van gezonde keuzes. Hoe een supermarkt zijn producten aanbiedt, kan veel invloed hebben op wat mensen kopen. Dat zagen jullie ook tijdens de supermarktspeurtocht. Jullie adviseren over het goedkoper maken van gezonde voeding, meer aanbiedingen op gezonde voeding en een inrichting van de supermarkt die de gezonde keuze makkelijker maakt. Dit zijn allemaal hele goede ideeën! Deze veranderingen kunnen we niet alleen bereiken. Supermarkten bepalen grotendeels zelf welke producten zij aanbieden, hoe zij hun winkels inrichten en welke producten in de aanbieding zijn. Daarnaast hebben we voor prijsmaatregelen - zoals een suikertaks of btw-verlaging op groente en fruit – ook de landelijke overheid nodig. Wij denken dat Amsterdam hierbij kan helpen. Zo voeren we momenteel al gesprekken met twee supermarkten, waarin we ook deze goede ideeën over de winkelinrichting aan ze voor gaan leggen. En bij de landelijke overheid pleiten we voor maatregelen. En dat werkt, vooral als we dat samen met andere gemeenten en samenwerkingspartners doen. Zo werkt het huidige kabinet aan een suikertaks en komt het ministerie van VWS binnenkort met een monitor die inzicht geeft in de verkoop van verschillende soorten gezonde en ongezonde producten. Aanbeveling 4.

Scholen en omgeving van scholen Jullie hebben goed nagedacht over hoe scholen kunnen bijdragen aan een gezondere leefstijl voor kinderen en jongeren. Het programma Gezonde School van GGD Amsterdam is ontzettend blij met deze tips en aanbevelingen. Jullie idee om informatieavonden te stimuleren past bijvoorbeeld goed bij bestaande activiteiten en bevestigen het belang van voorlichting. Zo zijn er bijvoorbeeld informatiefolders van het Voedingscentrum voor ouders van kinderen tussen de 12 en 18 jaar, met tips voor een gezonde leefstijl. We gaan onderzoeken welke mogelijkheden er nog meer zijn om dit aanbod te verbeteren en nemen het voorstel voor posters mee in de samenwerking met het Voedingscentrum. We zien gelukkig ook dat veel scholen al stappen zetten richting een gezonder voedingsaanbod. Ongeveer 75% van de Amsterdamse mbo-instellingen en middelbare scholen werkt aan een gezondere kantine en aan gezondere automaten. Scholen kunnen hierbij advies en ondersteuning krijgen vanuit het programma Gezonde School. En ook over gezonde regels op school kan worden meegedacht. Het idee van gratis of goedkoop fruit vind ik heel goed. Scholen kunnen al gebruikmaken van regelingen zoals het EU-Schoolfruitprogramma. Daarnaast is een fruitkraam een leuk idee dat wij meenemen in de gesprekken met scholen. Het combineren van sport en gezonde voeding is een mooie aanvulling.

De Gezonde School biedt hiervoor ondersteuning, maar scholen beslissen zelf of zij hiervan gebruikmaken. Tot slot begrijpen wij jullie wens om ongezonde keuzes rondom scholen te beperken. Het ministerie van VWS onderzoekt welke maatregelen mogelijk zijn. Jullie ideeën over leeftijdsgrenzen nemen wij mee in verdere gesprekken hierover. Aanbeveling 5. Klimaat en duurzaamheid Wat goed dat jullie in jullie advies ook aandacht besteden aan klimaat en duurzaamheid! Jullie laten zien dat gezond eten niet alleen belangrijk is voor de gezondheid van kinderen en jongeren, maar ook voor de wereld om ons heen. Dat vind ik een mooie en belangrijke gedachte. Amsterdam werkt aan een brede Voedselstrategie. Zij hebben veel kennis en ervaring op het gebied van gezond, lokaal en toekomstbestendig voedselbeleid en zijn heel blij met deze adviezen.

Jullie eerste aanbeveling gaat over gezond en lokaal voedsel. Hier wordt binnen de voedselstrategie al aan gewerkt. De relatie tussen voedseltransport en vervuiling wordt daarbij nog niet altijd direct meegenomen. Daarom gaan wij onderzoeken wat wij hieraan kunnen doen. Ook jullie aandacht voor verpakkingen, statiegeld en compost vinden wij belangrijk. Op het gebied van plastic verpakkingen is de invloed van de gemeente beperkt, omdat veel regels hierover op Europees niveau worden vastgesteld. Wel stimuleert de afdeling Afval & Grondstoffen van de gemeente het scheiden en recyclen van verpakkingsafval en geeft zij voorlichting over recycling, als onderdeel van de ambitie om in 2050 een afvalvrije stad te zijn. Voor compostering ondersteunt de gemeente verschillende buurtinitiatieven. Zij kunnen subsidie aanvragen voor projecten waarbij compost wordt gemaakt en gebruikt. Wij hebben als ambitie om inwoners nog beter te informeren over composteren en het gebruik van statiegeld. Jullie voorstel om gezond eten te koppelen aan klimaatcampagnes sluit goed aan bij bestaande activiteiten. Vanuit de voedselstrategie worden initiatieven georganiseerd zoals de Nationale Klimaatweek en de week van de Circulaire Economie. Tegelijkertijd merken we dat veel mensen voedsel nog niet direct verbinden aan klimaat en duurzaamheid.

Daarom vinden wij het belangrijk om hier nog meer aandacht voor te vragen. Ook vind ik het een goed idee om jongeren beter te laten zien dat gezonde voeding niet alleen goed is voor hun lichaam, maar ook voor de aarde. Organisaties zoals het Voedingscentrum besteden hier al aandacht aan door voorlichting te geven. Samen met onze partners bekijken we hoe we deze boodschap nog beter onder de aandacht kunnen brengen van kinderen en jongeren. Tot slot Wat hebben jullie je, in zo’n korte periode, goed verdiept in het thema ‘Gezonde leefomgeving’ en wat er specifiek in de supermarkten moet veranderen om gezondere keuzes te kunnen maken. Jullie advies biedt nieuwe inzichten en ideeën om verder mee aan de slag te gaan. Een groot compliment aan jullie. Jullie hebben hier hard aan gewerkt: van gesprekken met de GGD tot het bezoek aan de supermarkt. Afsluitend zal jullie advies over de gezonde supermarkten actief worden gedeeld met het samenwerkingsverband City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving, zodat ook in andere steden en landelijk meer bekendheid hierover ontstaat. Samen zorgen we voor een gezondere en duurzame voedselomgeving!

Met vriendelijke groet,

Alexander Scholtes Wethouder Zorg