BESTUU~3.PDF

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 20 januari 2026 Inclusie en Antidiscriminatiebeleid, Onderwijs, Jongerenwerk Touria Meliani, Sofyan Mbarki Diversiteit Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel ‘Amsterdam samen tegen moslimdiscriminatie’ (TA2025-000927)

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 13 juni 2025 hebben de raadsleden Bouhassani (PvdA), Khan (DENK), Bakker (Partij voor de Dieren), Garmy (Volt), Bentoumya (GroenLinks), Ahmadi (De Vonk) en Lust (D66) een initiatiefvoorstel ingediend getiteld ‘Amsterdam samen tegen moslimdiscriminatie’. Met dit voorstel wordt het college gevraagd om: 1.

Een adviesgroep te creëren waarbij vertegenwoordigers van de islamitische gemeenschappen adviseren over diverse beleidsthema's. 2. Een steunpunt moslimdiscriminatie te ontwikkelen dat a. Lesmateriaal over moslimdiscriminatie aanbiedt en actief gebruik stimuleert; b. Mogelijkheden tot gastlessen faciliteert; c. Bezoeken aan authentieke locaties organiseert. 3. Een onlinecampagne op te zetten en te onderzoeken of er andere interventies mogelijk zijn gericht op het tegengaan van complottheorieën over moslims en online moslimdiscriminatie. 4. Een tentoonstelling te creëren om de stereotypen rondom islamitische vrouwen te doorbreken en hierbij ook islamitische vrouwen bij te betrekken die als rolmodel kunnen fungeren. Het college waardeert het initiatief van de indieners om moslimdiscriminatie in Amsterdam actief tegen te gaan. Met het plan van aanpak Moslimdiscriminatie dat op 17 december 2024 met uw raad is gedeeld, is een belangrijke eerste stap gezet richting een gerichte en structurele inzet. Aan de hand van vier pijlers met bewustwording van deze genormaliseerde vorm van discriminatie als rode draad, richt dit plan zich op de bestrijding van moslimdiscriminatie.

Door middel van acties op het gebied van representatie en interactie, het vergroten van de meldingsbereidheid en het versterken van netwerken en kennisdeling wordt er gewerkt aan het bestrijden van deze vorm van discriminatie. Bovendien zijn we als gemeente normstellend en agenderend door ons actief uit te spreken tegen moslimdiscriminatie en te laten zien dat moslims en de islamitische cultuur, onderdeel zijn van Amsterdam.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 januari 2026 Pagina 2 van 7

Verschillende nationale en internationale ontwikkelingen maken dat een deel van de Amsterdamse jeugd zich hardop afvraagt of de grondrechten die onze democratische rechtsstaat vormen zoals de vrijheid van meningsuiting ook voor hen gelden. Voor een deel van de Amsterdamse jeugd staat al vast dat dit niet het geval is. Deze jongeren ervaren een dubbele standaard en verliezen daardoor het vertrouwen in onze democratie, ze geloven niet meer dat de rechtsstaat er ook voor hen is en haken op jonge leeftijd al af. Democratie rust echter op het fundament van vertrouwen tussen burgers, overheid en instituties. Hiervoor is programmaplan ‘Veerkrachtige democratie. Werken aan een inclusieve stad’ ontwikkeld door Samen voor Jongeren Amsterdam, de koepel van jongerenwerkorganisaties in Amsterdam. Jongeren die zich boos en machteloos voelen over bepaald onrecht dat zij ervaren, zijn vaak sterk betrokken bij wat er in de samenleving gebeurt. Om te voorkomen dat frustratie omslaat in vervreemding en polarisatie, willen we jongeren meer regie en eigenaarschap geven. Hiervoor zijn verschillende methoden waar het jongerenwerk de afgelopen jaren ervaring mee heeft opgedaan en waarmee jongeren leren om zelf invloed uit te oefenen op hun omgeving, zoals Youth Organizing. Het initiatiefvoorstel sluit op meerdere punten aan op bovenstaande koers.

Per onderdeel van het voorstel treft u hieronder een reactie van het college aan. 1. Een adviesgroep te creëren waarbij vertegenwoordigers van de islamitische gemeenschappen adviseren over diverse beleidsthema's. Het uitgangspunt is dat het Inclusie en Antidiscriminatiebeleid invulling krijgt aan de hand van input van vertegenwoordigers uit groepen die te maken krijgen met discriminatie. Daarbij bestaat er geen vaste consultatiestructuur, maar wordt uitgebreid gebruik gemaakt van een groot en meerstemmig netwerk van samenwerkingspartners en vertegenwoordigers van de verschillende groepen Amsterdammers, waaronder islamitische Amsterdammers. Ook belangrijk om in dit verband nog te benoemen is het feit dat veel moskeeën/religieuze organisaties structureel als gespreks- en samenwerkingspartner gezien willen worden. Religieuze organisaties zijn cruciaal in het maatschappelijk middenveld en spelen bijvoorbeeld een zeer belangrijke rol bij eenzaamheidsbestrijding onder ouderen, opvang en andere vormen van hulpverlening.

Naast consultatie bij het opstellen van het plan van aanpak Moslimdiscriminatie, vindt ook uitvoering plaats in samenwerking met deze gemeenschappen (en met organisaties die in het initiatiefvoorstel worden genoemd), bijvoorbeeld via het Moslim Archief en bij de conferentie ter uitvoering van motie 085.25 'Maak moslimhaat dan maar zichtbaar' van de leden Khan (DENK) c.s. Het college streeft ernaar u over de afdoening in het eerste kwartaal van 2026 te informeren. Ook is in de Participatieverordening Amsterdam 2024, vastgesteld door uw raad op 26 juni 2024, vastgelegd hoe de gemeente Amsterdam inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties structureel betrekt bij beleid en projecten. Participatie is daarmee een middel én doel om inclusie te bevorderen. Hierin is vastgelegd dat voor alle inspraak Amsterdammers met verschillende achtergronden bereikt worden zodat verschillende ideeën en perspectieven naar voren komen. In de Participatieverordening staat ook specifiek benoemd dat de gemeente zich inspant om groepen waarvan bekend is dat zij ondervertegenwoordigd zijn, in

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 januari 2026 Pagina 3 van 7

participatieprocessen te betrekken. Plannen hiervoor worden vastgelegd in een participatieplan dat het verantwoordelijk bestuursorgaan vaststelt. Daarnaast zijn er bestaande consultatie- en adviesstructuren, zoals de Jongerenadviesraad Amsterdam (JARA) en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)-Adviesraad. Voor dergelijke raden is het van belang dat deze representatief zijn voor de Amsterdamse bevolking en dat hierin ook stemmen van islamitische Amsterdammers zijn vertegenwoordigd. Op basis van het uitgangspunt dat het Inclusie en Antidiscriminatiebeleid altijd in samenspraak/werking met gemeenschappen zelf tot stand komt, het gegeven dat er een participatieverordening bestaat die inclusieve participatie bij beleidsvorming borgt en het belang van representatieve en inclusieve inspraak via bestaande consultatiestructuren, acht het college het niet opportuun om een losse consultatiestructuur voor een specifieke groep op te tuigen. Het college zal zich er actief voor blijven inzetten dat gemarginaliseerde groepen, waaronder islamitische Amsterdammers, meepraten over diverse beleidsthema's. Daarom zal er een inventarisatie worden gemaakt van alle bestaande consultatie- en adviesstructuren bij de gemeente. En zal het belang van de vertegenwoordiging van verschillende groepen Amsterdammers daar onder de aandacht worden gebracht.

Het college adviseert, met inachtneming van het bovenstaande, het voorstel op dit punt over te nemen. 2. Een steunpunt moslimdiscriminatie te ontwikkelen dat; a. Lesmateriaal over moslimdiscriminatie aanbiedt en actief gebruik stimuleert; b. Mogelijkheden tot gastlessen faciliteert; c. Bezoeken aan authentieke locaties organiseert. Het college onderschrijft het belang van onderwijs om elke vorm van discriminatie, zeker ook moslimdiscriminatie tegen te gaan. Wettelijk gezien hebben scholen de plicht om hun leerlingen in burgerschap (sociale en maatschappelijke competenties en democratische waarden) te onderwijzen. Scholen moeten een veilige oefenplek voor hun leerlingen creëren waar zij leren omgaan met verschillende achtergronden, zich leren te verplaatsen in een ander en respect te tonen voor diversiteit en geloof. Burgerschapsonderwijs is dan ook een middel om hen al vroeg kennis bij te brengen over belangrijke maatschappelijke thema’s zoals vrijheid, solidariteit, gelijkheid, en speelt daarmee een belangrijke rol in het tegengaan van discriminatie onder kinderen en jongeren. Het Rijk stelt de curriculumeisen voor het burgerschapsonderwijs op scholen vast en de Inspectie van het Onderwijs houdt hier toezicht op. Hierin heeft de gemeente geen formele rol.

Aanvullend op de wettelijke burgerschapsopdracht van scholen draagt de gemeente Amsterdam bij aan het burgerschapsonderwijs door middel van het beleid ‘Amsterdammerschap in het onderwijs’. Steunpunt moslimdiscriminatie Het college blijft zich onverminderd inzetten om scholen te ondersteunen een veilige schoolomgeving te creëren waar elk kind en jongere in vrijheid zichzelf kan zijn, ongeacht hoe die

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 januari 2026 Pagina 4 van 7

eruitziet of welk geloof hij aanhangt. Daarvoor is het college continu met het onderwijsveld in gesprek om op te halen wat scholen hierbij nodig hebben. Om met het burgerschapsbeleid aan te sluiten bij de wensen vanuit het veld, is er vanuit de gemeente een veldonderzoek uitgevoerd naar maatschappelijke vraagstukken in het onderwijs en de behoefte in het veld aan ondersteuning hierbij. Dit onderzoek is mede ingegeven door motie 606.24 van het lid Koyuncu c.s. over discriminatie en achterstelling in het Amsterdamse onderwijs. De inzichten uit het behoeftenonderzoek en zijn 18 december jl. met u gedeeld in de voortgangsbrief over het burgerschapsbeleid ‘Amsterdammerschap in het onderwijs’. Deze brief is geagendeerd voor de raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoede van 11 februari 2026.1 Uit de evaluatie van het steunpunt Holocausteducatie is gebleken dat het – ondanks alle inspanningen – niet wordt gebruikt door Amsterdamse leraren. In het veldonderzoek kwam daarbij ook naar voren dat een steunpunt niet wordt gezien als een gewenste manier van ondersteuning. Op basis van deze uitkomsten, verkent het college samen met het onderwijsveld hoe zij de ondersteuning aan de scholen op thema´s als discriminatie en racisme, waaronder ook specifiek moslimdiscriminatie, in de komende coalitieperiode vorm kan geven. Het college adviseert om deze verkenning af te wachten.

Lesmateriaal, gastlessen en bezoeken authentieke locaties Scholen hebben de keuzevrijheid om zelf te bepalen hoe zij invulling geven aan de curriculumdoelen en welk lesmateriaal zij hiervoor gebruiken. In dat kader kunnen scholen specifiek lesmateriaal inzettenen programma's en/of activiteiten organiseren om het thema moslimdiscriminatie en racisme in de klas te behandelen. Het is daarbij aan scholen zelf om te beslissen in welke mate ze hieraan aandacht besteden. Dit geldt ook voor het organiseren van gastlessen en het bezoeken van authentieke locaties. Het college stelt boven op de lumpsum vanuit het Rijk middelen beschikbaar voor basisscholen via de VloA-regeling (Verordening Lokaal Onderwijsbeleid Amsterdam) om in te zetten voor burgerschapsdoeleinden. Hiermee kunnen klassen naar onder andere musea of religieuze instellingen en kunnen gastlessen worden geboekt die betrekking hebben op specifieke burgerschapsthema’s zoals bijvoorbeeld discriminatie en racisme, waaronder moslimdiscriminatie. Uit het veldonderzoek komt naar voren dat docenten behoefte hebben aan goede gastlessen. Deze wens voor gastlessen nemen we mee in de uitwerking van het beleid Amsterdammerschap voor de komende collegeperiode met daarbij specifiek ook aandacht voor het tegengaan van moslimdiscriminatie.

In het plan van aanpak moslimdiscriminatie is het voornemen opgenomen om moskeeën, of andere gebouwen met een islamitisch karakter, te betrekken bij de Open Monumentendag. Door de deuren van een moskee te openen voor publiek kunnen we bijdragen aan het bewustzijn rondom het culturele en historische erfgoed. Hoewel de Open Monumentendag niet specifiek gericht is op kinderen of jongeren, is dit wel een activiteit waar zij aan deel kunnen nemen. 3. Een onlinecampagne op te zetten en te onderzoeken of er andere interventies mogelijk zijn gericht op het tegengaan van complottheorieën over moslims en online moslimdiscriminatie

1

Voortgangsbrief Amsterdammerschap 2023-2027

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 januari 2026 Pagina 5 van 7

Het college onderschrijft het belang van het tegengaan van onder meer online moslimdiscriminatie. Complottheorieën en discriminatie zijn van alle tijden. Alle groepen die buiten de door de maatschappij bepaalde norm vallen hebben hiermee te maken. Dit geldt dus ook voor islamitische Amsterdammers. Wat Amsterdammers online meemaken, heeft direct invloed op hun dagelijks leven, hun zelfbeeld en hun gevoel van veiligheid. De online en de offline wereld zijn, met name voor jongeren, geen gescheiden werelden meer. Door deze verwevenheid komen mensen sneller en vaker in aanraking met (online) discriminatie en complottheorieën. Hoewel online discriminatie en complottheorieën niet apart zijn vermeld in het beleidskader Inclusie en Antidiscriminatie, zijn de werkende principes voor het bestrijden hiervan wel opgenomen. Zo wordt ingezet op het vergroten van empathie en het verminderen van vooroordelen, mechanismen die zowel online als offline bijdragen aan het tegengaan van discriminatie en complottheorieën. Ook wordt binnen de ‘Kom Op’-campagne, waarin Amsterdammers worden aangespoord om zich uit te spreken tegen discriminatie, in 2025 en 2026 aandacht gevraagd voor het uitspreken tegen online discriminatie. Deze campagne is breed ingestoken, maar vraagt ook aandacht voor discriminatie van islamitische Amsterdammers.

De campagne wordt ook altijd verspreid via sociale media en andere onlinekanalen. Ook de moties 056 van het lid Garmy c.s. inzake de bestrijding van online discriminatie en racisme en 055 van het lid Bentoumya c.s. inzake bewustwording complottheorieën in antisemitismebestrijding wordt inzet gevraagd op het bestrijden van complottheorieën en online discriminatie in bredere zin. De raad zal over deze moties in het eerste kwartaal van 2026 worden geïnformeerd. Het college adviseert, met inachtneming van het bovenstaande, het voorstel op dit punt over te nemen. 4. Een tentoonstelling te creëren om de stereotypen rondom islamitische vrouwen te doorbreken en hierbij ook islamitische vrouwen bij te betrekken die als rolmodel kunnen fungeren. Het doorbreken van stereotyperingen van islamitische vrouwen en het bevorderen van zichtbaarheid en representatie is onmisbaar in de bestrijding van moslimdiscriminatie. Het college onderschrijft dit, wil dit ondersteunen en waardeert de aandacht die hiervoor wordt gevraagd door de raad. Het college erkent dat moslima's te maken hebben met meervoudige discriminatie, onder meer op basis van religie, geslacht en uiterlijke kenmerken, en dat dit zich onder andere uit in stereotypering, vooroordelen en discriminatie.

Mede naar aanleiding van dit initiatiefvoorstel blijkt het belang dat de raad hieraan hecht en het college waardeert dit en wil graag verkennen hoe dit verder kan worden meegenomen in de uitrol van het plan van aanpak Moslimdiscriminatie. Het college heeft eerder op verschillende manieren aandacht gehad voor het doorbreken van stereotypen rondom islamitische vrouwen en het betrekken van islamitische vrouwen als rolmodel. Vorig jaar lanceerde de alliantie ‘Acties voor Zichtbaarheid’, gefinancierd vanuit de gemeentelijke subsidieregeling ‘Allianties inclusiviteit en antidiscriminatie 2024-2025', een campagne tegen discriminatie van moslimvrouwen. Door de hele stad waren portretten te zien van moslimvrouwen die met vooroordelen en discriminatie te maken hebben. Vanuit deze alliantie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 januari 2026 Pagina 6 van 7

is ook de S.P.E.A.K. academy opgericht, een netwerk dat de ontwikkeling van de MENA (Middle Eastern and North African) vrouw in Amsterdam ondersteunt met leiderschapstrainingen en mentorprogramma's., ook in 2026. Daarnaast wordt het MINA-netwerk financieel ondersteund. Beide netwerken richten zich op ontwikkeling, kennisuitwisseling en zichtbaarheid van Amsterdams-Arabische vrouwen. Tevens hebben we bijgedragen aan de tentoonstelling ‘Vrouwen van Amsterdam’ – een ode van het Amsterdam Museum door organisatie van workshops in verschillende stadsdelen, zodat vrouwen hun verhalen konden delen en de tentoonstelling inclusiever werd. Ook is een bijdrage geleverd aan de publicatie ‘Je moest eens weten’ van kunstenaar en fotograaf Çiğdem Yüksel, op basis van de gelijknamige tentoonstelling die verhalen vertelt en een gezicht geeft aan de eerste vrouwen die vanuit Turkije naar Nederland kwamen. Daarnaast vond een tour langs OBAvestigingen plaats, waarbij Çiğdem in gesprek ging met Amsterdamse vrouwen. De tentoonstelling was te zien tot en met 25 november 2025 in de centrale hal van het stadhuis. Naar aanleiding van motie 72 van de Leden Lust c.s. inzake kom op Amsterdam voor moslima’s is in de gemeentelijke 'Kom op'-campagne, de jaarlijkse Amsterdamse campagne tegen discriminatie en racisme die in november van start ging, expliciet aandacht besteed aan de zichtbaarheid van moslima’s.

Er is een moslima met een hoofddoek te zien op een van de posters, en in een van de video's fungeert zij als een krachtig rolmodel voor het uitspreken tegen discriminatie. Wij verwachten dat uw raad in het eerste kwartaal van 2026 over de volledige uitvoering van deze motie wordt geïnformeerd. Waar wenselijk zal het plan van aanpak Moslimdiscriminatie de komende tijd verder worden uitgerold en aangevuld met nieuwe acties. Hierbij zullen we ook de mogelijkheid verkennen voor een tentoonstelling om de stereotypen rondom islamitische vrouwen te doorbreken en hierbij ook islamitische vrouwen te betrekken die als rolmodel kunnen fungeren. Het college adviseert, met inachtneming van het bovenstaande, het voorstel op dit punt over te nemen. Ten slotte Het college onderschrijft het belang van de strijd tegen moslimdiscriminatie en de aanvullende aandacht die hiervoor door de raad wordt gevraagd. Moslimdiscriminatie is een veelkoppig monster en heeft impact op vrijwel alle aspecten van het leven van islamitische Amsterdammers. Vanaf heel jonge leeftijd maken ze mee wat het betekent om weggezet te worden als “de ander", te worden uitgesloten en achtergesteld. Dit gebeurt in alle fasen en aspecten van hun leven, van stagediscriminatie tot discriminatie in de (ouderen)zorg die er moet zijn voor álle Amsterdammers, en waar ook zij recht op hebben.

Het college streeft naar een stad waarin alle inwoners zich thuis, veilig en gelijkwaardig voelen. De bestrijding van moslimdiscriminatie is daar een onlosmakelijk deel van.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 januari 2026 Pagina 7 van 7

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani Wethouder Inclusie en Antidiscriminatiebeleid

Sofyan Mbarki Wethouder Onderwijs en Jongerenwerk

Bijlagen 1. Initiatiefvoorstel ‘Amsterdam samen tegen moslimdiscriminatie’ van de leden Bouhassani, Khan, Bakker, Garmy, Bentoumya, Ahmadi, Lust, 13 juni 2025.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl