Beleidskader Amsterdamse aanpak gezinsmigranten.pdf

Beleidskader Amsterdamse aanpak gezinsmigranten vanaf 2022 Inleiding Per 1 januari 2022 komt er een nieuwe inburgeringswet en krijgt de gemeente de regie op de uitvoering van de inburgering. De Wet inburgering is van toepassing op statushouders en gezinsmigranten, maar de taken die de gemeente onder de toekomstige wet per doelgroep krijgt verschillen. In dit beleidskader formuleren we de uitgangspunten en onderdelen van een Amsterdamse aanpak gezinsmigranten, waarmee de gemeente Amsterdam invulling wil geven aan haar toekomstige verantwoordelijkheden voor gezinsmigranten. Doelgroep Gezinsmigranten zijn personen met een niet-Nederlandse nationaliteit die naar Nederland verhuizen om bij hun partner of ouder(s) te komen wonen. Gezinsmigranten die afkomstig zijn van buiten de EU/EER of Zwitserland, ouder zijn dan 18 en jonger dan de pensioengerechtigde leeftijd, zijn inburgeringsplichtig. Onderzoek Informatie en Statistiek (OIS) heeft onderzoek gedaan naar de achtergrondkenmerken en inburgering van Amsterdamse gezinsmigranten1. Uit dit onderzoek blijkt dat elk jaar ongeveer 1000 inburgeringsplichtige gezinsmigranten naar Amsterdam komen. De groep gezinsmigranten in Amsterdam is divers qua leeftijd, land van herkomst, gezinssituatie en opleidingsniveau. Bijna twee derde van de gezinsmigranten is vrouw. De meest voorkomende landen van herkomst zijn Ghana, Marokko en Suriname2.

50% van de respondenten van het onderzoek geeft aan hoogopgeleid te zijn, 27% middelbaar opgeleid en 16% laag opgeleid. Ten minste een vijfde van de gezinsmigranten in Amsterdam maakt deel uit van een gezin met kinderen. Gezinsmigranten hebben gemeen dat zij een nieuw leven opbouwen in een nieuwe stad. Ze zijn relatief kansrijk en kunnen zich redelijk zelfstandig redden, vaak vanwege de ondersteuning die hun partner of familie kan bieden. Toch is het voor de meeste gezinsmigranten een uitdaging het inburgeringstraject succesvol en binnen de termijn af te ronden, passend werk te vinden en een sociaal netwerk op te bouwen. De gemeente Amsterdam vindt het belangrijk dat gezinsmigranten zich thuis voelen in onze stad. We grijpen de nieuwe inburgeringswet aan om onze dienstverlening voor gezinsmigranten te verbeteren, zodat zij een goede start kunnen maken en snel wegwijs worden in de Nederlandse samenleving.

1

Onderzoeksrapport OIS: Gezinsmigranten in Amsterdam. Juli 2020. M.i.v. de nieuwe inburgeringswet in 2022 worden Turkse gezinsmigranten ook inburgeringsplichtig. Turkse gezinsmigranten zijn niet opgenomen in het onderzoek van OIS. 2

Gemeente Amsterdam, beleidskader

Datum 26-10-2021 Pagina 2 van 5

Wettelijke kaders: de nieuwe Wet inburgering Op dit moment biedt de gemeente aan gezinsmigranten het verplichte participatieverklaringstraject (PVT) aan. Gezinsmigranten moeten dit traject nu zelf bekostigen. Gezinsmigranten ontvangen vanwege het inkomen van hun partner geen uitkering, waardoor de gemeente hen onder de huidige wet verder geen begeleiding biedt. Dit verandert met ingang van de nieuwe inburgeringswet in 2022. De gemeente wordt dan voor gezinsmigranten verantwoordelijk voor het PVT, de module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) en begeleiding bij de inburgering. Onderdeel van de begeleiding bij de inburgering zijn in ieder geval:  een intake,  de leerbaarheidstoets,  het persoonlijke Plan Inburgering en Participatie (PIP),  handhaving,  en voortgangsgesprekken. Het nieuwe stelsel kent drie verschillende routes waarmee iemand kan voldoen aan diens inburgeringsplicht:  de reguliere B1-route, gericht op de arbeidsmarkt;  de onderwijsroute, gericht op het behalen van een Nederlands diploma;  en de Z-route, gericht op zelfredzaamheid en participatie. De gemeente bepaalt met een intake welke route het best bij een gezinsmigrant past en legt dit vast in een persoonlijk inburgeringsplan. In tegenstelling tot bij statushouders is het college niet verantwoordelijk voor het aanbod van de inburgeringsroutes voor gezinsmigranten.

Dit betekent dat gezinsmigranten zelf hun voorbereiding op de inburgeringsexamens moeten organiseren. Gezinsmigranten moeten hun taalcursus zelf financieren. Zij kunnen hiervoor, net als in het huidige stelsel, een lening afsluiten bij DUO. Het Rijk gaat ervan uit dat het grootste deel van de gezinsmigranten de B1-route zal volgen. Effectieve dienstverlening ondanks beperkte middelen De Rijksmiddelen die we krijgen voor het uitvoeren van de nieuwe wettelijke taken voor gezinsmigranten zijn beperkt. In het nieuwe stelsel ontvangt de gemeente per statushouder €16.455 voor uitvoering van de begeleiding en organisatie van inburgeringstrajecten. Volgens de laatste raming van Divosa3 ontvangen gemeenten per gezinsmigrant een uitvoeringsbudget van €3.231. Onderdeel Leerroute MAP PVT Maatschappelijke begeleiding Uitvoeringskosten (intake, PIP, begeleiding, handhaving) Tolkenvoorzieningen Totale middelen per inburgeraar Tabel 1 Rijksmiddelen per inburgeraar

Gezinsmigranten

Statushouders €0 €136 €216 €0 €2.700

€10.000 €195 €216 €1.944 €4.100

€179 €3.2314

€417 €16.872

3 https://www.divosa.nl/wet-inburgering-vraag-en-antwoord#financi-n--spuk 4 De verwachte instroom is 1000 inburgeringsplichtige gezinsmigranten per jaar. Het totale uitvoeringsbudget voor

2022 wordt geschat op €3.231.000,00.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, beleidskader

Datum 26-10-2021 Pagina 3 van 5

Ondanks de beperkte middelen streven we naar een zo effectief mogelijke dienstverlening, waarbij we gezinsmigranten gericht ondersteunen bij een goede start en duurzame toekomst in Amsterdam. De startpositie van gezinsmigranten is anders dan van statushouders. Van gezinsmigranten wordt meer eigen verantwoordelijkheid verwacht en voor hen gelden andere wettelijke en financiële kaders. In Amsterdam richten we daarom voor gezinsmigranten een aparte aanpak in: de Amsterdamse aanpak gezinsmigranten. Bij de ontwikkeling van deze aanpak benutten we de bestaande kennis en ervaring van de Amsterdamse aanpak statushouders. De Amsterdamse aanpak gezinsmigranten Gezinsmigranten die inburgeringsplichtig worden onder het nieuwe inburgeringsstelsel, vallen vanaf het moment dat zij zich inschrijven in Amsterdam onder de Amsterdamse aanpak gezinsmigranten. Gespecialiseerde uitvoerders van de gemeente Amsterdam voeren de begeleiding bij de inburgering, het PVT en de MAP in eigen beheer uit. Dit biedt de beste mogelijkheden om in contact te blijven met gezinsmigranten, problemen op tijd te signaleren en hen op maat te ondersteunen. Doel van deze aanpak is dat gezinsmigranten de inburgering behalen op het hoogst haalbare niveau en (zelfstandig) mee kunnen doen in de maatschappij.

Uitgangspunt is dat we gezinsmigranten afhankelijk van hun behoefte op maat begeleiden, zodat zij hun eigen inburgeringstraject kunnen vormgeven. Hierbij geldt dat we gezinsmigranten in het huidige stelsel zo veel mogelijk laten profiteren van deze aanpak en dat we extra aandacht hebben voor kwetsbare gezinsmigranten die in de problemen dreigen te komen. De aanpak bestaat uit vier onderdelen: 1. Een warm welkom in Amsterdam 2. Een begeleidingstraject op maat 3. Samenwerking met taalaanbieders voor betaalbaar en betrouwbaar inburgeringsonderwijs 4. Doorverwijzen naar aanbod in de stad 1. Een warm welkom in Amsterdam Gezinsmigranten krijgen een warm welkom in Amsterdam. De gemeente informeert gezinsmigranten over hun wettelijke verplichtingen en biedt ondersteuning bij het regelen van praktische zaken. De informatievoorziening voor gezinsmigranten sluit aan bij hun persoonlijke situatie en is (indien nodig) in meerdere talen beschikbaar. Gezinsmigranten kunnen relevante informatie vinden op één centraal punt. Elke gezinsmigrant wordt gekoppeld aan een contactpersoon van de gemeente Amsterdam, waar diegene terecht kan voor vragen en ondersteuning. De gemeente Amsterdam heeft of werkt voor verschillende migrantengroepen aan welkomstvoorzieningen.

Bij de ontwikkeling van de Amsterdamse aanpak gezinsmigranten wordt onderzocht of het aanbod en de organisatie van deze welkomstvoorzieningen in samenhang aangeboden kan worden. 2. Een begeleidingstraject op maat De doelgroep gezinsmigranten is divers en hun ondersteuningsbehoefte ook. We werken met consulenten die gespecialiseerd zijn in de doelgroep. Deze consulenten bieden begeleiding op maat, waarbij de persoonlijke mogelijkheden, behoeften en doelen van de gezinsmigrant centraal staan. Op basis van een intake en de leerbaarheidstoets bepaalt de consulent samen met de gezinsmigrant wat de best passende inburgeringsroute is. De gemeente legt dit vast in het persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP) en kan hier gedurende de inburgeringsplicht op

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, beleidskader

Datum 26-10-2021 Pagina 4 van 5

handhaven. Gezinsmigranten kunnen gebruik maken van de voor statushouders ingekochte Taalstart. De Amsterdamse Taalstart is onderdeel van de brede intake van statushouders. Het is een kort taaltraject dat inzicht geeft in de snelheid waarmee iemand de Nederlandse taal kan leren. Als gezinsmigranten een meer uitgebreid advies willen over hun leervermogen, de meest passende leerroute en geschatte de duur en intensiteit hiervan, kunnen zij hier op eigen kosten aan deelnemen. De Taalstart kost €750. Gezinsmigranten kunnen dit betalen vanuit de DUOlening. Na de intake zijn gezinsmigranten zelf verantwoordelijk om hun route zo in te richten dat zij kunnen voldoen aan de inburgeringseisen. Gezinsmigranten kunnen bij hun consulent terecht voor persoonlijk advies en informatie over inburgeren in Amsterdam, zodat zij voldoende handvatten hebben om hun eigen inburgeringstraject vorm te geven. We ontwikkelen een persoonlijk portfolio dat gezinsmigranten hierbij helpt en ondersteunen gezinsmigranten bij het zetten van stappen om hun persoonlijke doelen te bereiken. Hiernaast bieden we het participatieverklaringstraject aan waarin gezinsmigranten kennismaken met Nederlandse kernwaarden, zich oriënteren op de stad en samenleving en het opbouwen van een sociaal netwerk. Afhankelijk van de behoefte van gezinsmigranten kunnen zij workshops volgen die hun zelfredzaamheid vergroten.

We willen de kansen van gezinsmigranten op de arbeidsmarkt vergroten en we stimuleren hen om te gaan werken. Gezinsmigranten volgen de Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP). De MAP bestaat uit voorlichting en het opdoen van 40 uren praktijkervaring die aansluiten bij de beroepskansen en -wensen van de gezinsmigrant. De MAP heeft als doel dat gezinsmigranten een realistisch beeld krijgen van de arbeidsmarkt, zich oriënteren op (hun mogelijkheden op) de arbeidsmarkt en concrete stappen zetten om hun doelen te bereiken. Gezinsmigranten die daarna (meer) ondersteuning nodig hebben bij het vinden van werk, verwijzen we naar de NietUitkerings-Gerechtigden-aanpak (NUG) of overige initiatieven in de stad. Net als bij statushouders, stimuleren we gezinsmigranten met de motivatie en potentie, om een opleiding te volgen of andere kwalificaties te behalen en we adviseren hen over hun mogelijkheden. 3. Samenwerking met taalaanbieders voor betaalbaar en betrouwbaar inburgeringsonderwijs Voor hun inburgeringstraject zijn gezinsmigranten afhankelijk van het beschikbare inburgeringsaanbod in de stad. De zorg is dat gezinsmigranten hierdoor kwetsbaar blijven voor malafide taalscholen. De gemeente Amsterdam wil voorkomen dat gezinsmigranten een inburgeringstraject volgen bij onbetrouwbare of niet-kwalitatieve aanbieders en hiervoor een (te) hoog tarief betalen.

Met het Kwaliteitsconvenant Taal en Inburgering hebben we de afgelopen jaren een succesvolle samenwerking met Amsterdamse taalaanbieders opgezet. De gemeente Amsterdam wil ook na inwerkingtreding van de nieuwe wet samenwerken met formele en informele taal- en inburgeringsaanbieders in de stad. We willen ons inzetten om met deze partijen gezamenlijk te werken aan betaalbaar en kwalitatief goed inburgeringsaanbod voor gezinsmigranten, waarbij we de gezinsmigrant centraal stellen. We kunnen gezinsmigranten dan informeren over aanbieders waar de gemeente mee samenwerkt. Gezinsmigranten kunnen er daarnaast ook voor kiezen om hun inburgeringslessen, op eigen kosten, bij het door de gemeente ingekochte inburgeringsaanbod voor statushouders te volgen. We stimuleren bovendien dat gezinsmigranten gebruik maken van het informele (taal)aanbod in de stad, dat hen kan helpen de

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, beleidskader

Datum 26-10-2021 Pagina 5 van 5

Nederlandse taal te oefenen, een sociaal netwerk op te bouwen en hun zelfredzaamheid te vergroten. 4. Doorverwijzen naar aanbod in de stad Gezinsmigranten kunnen met hun vragen of problemen terecht bij een persoonlijke consulent van de gemeente. Wensen, belemmeringen of problemen worden vroeg gesignaleerd. Bij gezinsmigranten met hulpvragen op overige leefgebieden werken we nauw samen met de sociale basis en/of de buurtteams, zodat passende zorg en ondersteuning kan worden ingezet. Gedurende het begeleidingstraject is aandacht voor de financiële situatie van de gezinsmigrant en de partner, de thuissituatie en de (mate van) afhankelijkheid van de partner. We streven ernaar dat de gezinsmigranten na het inburgeringstraject minder afhankelijk zijn van (het inkomen van) hun partner. Gezinsmigranten kunnen na hun inburgeringstraject gebruik maken van het aanbod van het Taaloffensief om hun taalniveau verder te verhogen, indien dit wenselijk is. Slotwoord: Op naar een goede start voor gezinsmigranten De afgelopen jaren is gebleken dat het huidige inburgeringsstelsel, dat uitgaat van een grote eigen verantwoordelijkheid van inburgeraars, faalt. Amsterdam is voorstander van een nieuw inburgeringsstelsel, maar had graag gezien dat gemeenten regie zouden krijgen op het (organiseren van) het inburgeringstraject voor gezinsmigranten.

Dat gezinsmigranten zelf verantwoordelijk blijven voor hun inburgeringstraject en de voorbereiding op de inburgeringsexamens zelf moeten bekostigen, is kwetsbaar. Uit het onderzoek naar gezinsmigranten in Amsterdam blijkt dan ook dat deze eigen verantwoordelijk niet voor elke gezinsmigrant realistisch is. Met de Amsterdamse aanpak gezinsmigranten draagt Amsterdam bij aan een goede start en duurzame integratie van gezinsmigranten in Amsterdam, ondanks dat de mogelijkheden van de gemeente beperkt zijn. We begeleiden in eerste plaats bij de inburgering, maar we zien de aanpak ook als startpunt van hun route naar de Nederlandse arbeidsmarkt en voor ondersteuning op maat op andere leefdomeinen. Want met de aanpak hebben we gezinsmigranten goed in beeld en kunnen we hen waar nodig doorverwijzen naar bestaand aanbod in de stad, zoals armoedevoorzieningen, de NUG-aanpak of de sociale basis. Door gezinsmigranten zo goed mogelijk te begeleiden bij het organiseren van hun eigen toekomst en hen van gerichte informatie en training te voorzien, hopen we hun kansen te vergroten. We doen dit samen met informele en formele partijen, die een grote rol blijven spelen in de inburgering van gezinsmigranten.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl