Beantwoording sv Runderkamp inzake thuiszitters in Amsterdam

Raadsinformatiebrief Beantwoording schriftelijke vragen

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 26-4-2024 Onderwijs Marjolein Moorman Directie Onderwijs (bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl) Beantwoording schriftelijke vragen van het lid Runderkamp inzake thuiszitters in Amsterdam TA2024-000236

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 13 maart heeft het college schriftelijke vragen ontvangen van het lid Runderkamp (PVDA) over thuiszitters in Amsterdam. Onderstaand treft u de beantwoording van deze vragen aan. Toelichting: Alle leerlingen moeten een plek krijgen op een school die past bij hun kwaliteiten en hun mogelijkheden. Passend onderwijs moet ervoor zorgen dat elk kind het beste uit zichzelf haalt. In de praktijk lukt dat helaas niet altijd. Volgens het Nederlands Jeugdinstituut zijn er in Nederland duizenden ‘thuiszitters’, kinderen die niet naar school gaan. Wanneer de thuiszitters evenredig over het land zijn verdeeld, betekent dit dat er in potentie honderden kinderen zijn die in Amsterdam geen onderwijs volgen. Volgens het laatste Jaarverslag Leerplicht1 waren er in Amsterdam 149 thuiszitters in het schooljaar 2021-2022. Deze thuiszitters zijn op te delen in 2 categorieën: - ‘Ongeoorloofd’; deze kinderen hebben leerplicht, maar verzuimen door niet naar school te gaan; - ‘Geoorloofd’; deze kinderen hebben door uitzonderingen geen leerplicht meer, waardoor deze kinderen technisch niet verzuimen, en er geen registratie plaatsvindt. Er wordt nu landelijk gewerkt aan een wetsvoorstel: Wet terugdringen verzuim.

Dit wetsvoorstel heeft als doel om verzuim en het aantal kinderen en jongeren dat langdurig niet naar school gaat in beeld te krijgen, te voorkomen en terug te dringen. In het wetsvoorstel staat onder andere het volgende: - Geoorloofd- en ongeoorloofd verzuim moet geaggregeerd op schoolniveau worden verzameld, en worden gedeeld met onder andere de samenwerkingsverbanden; - Scholen sturen verzuimgegevens naar het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), de gemeente en samenwerkingsverbanden passend onderwijs. - Ondanks een zo dekkend mogelijk aanbod in de regio zal voor een kleinegroep kinderen altijd een vrijstelling (artikel 5 onderdeel a van de Leerplichtwet)nodig blijven. Bij het

1 Jaarverslag Leerplicht 2021-2022 - Sociaal Domein (amsterdam.nl)

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2020 Pagina 2 van 5

afgeven van deze vrijstelling moeten wel alle mogelijke onderwijsopties worden meegenomen en de samenwerkingsverbanden worden betrokken. De Raad van State heeft een aantal bezwaren bij het wetsvoorstel en adviseert het wetsvoorstel niet bij de Tweede Kamer in te dienen, tenzij het is aangepast. Vooruitlopend op een eventueel volgende versie van het wetsvoorstel wil de fractie van de PvdA Amsterdam zich nu al inzetten om zo min mogelijk thuiszitters in Amsterdam (geoorloofd en ongeoorloofd) te hebben. Daarbij kijkt zij onder andere naar ‘trajectvoorzieningen’2 op scholen, met het doel om leerlingen met de behoefte aan extra ondersteuning zoveel mogelijk deel te laten nemen aan het reguliere onderwijsprogramma. Gezien het vorenstaande stelt ondergetekende, namens de fractie van PvdA, op grond van artikel 84 van het Reglement van orde gemeenteraad en raadscommissies Amsterdam, de volgende schriftelijke vragen: 1. Welke stappen nemen de gemeente en de samenwerkingsverbanden momenteel om zo min mogelijk vrijstellingen (artikel 5 onderdeel a van de Leerplichtwet) te verstrekken? Op welke wijze worden trajectvoorzieningen momenteel op scholen ingezet om dit doel te bewerkstelligen? Het college vindt het belangrijk dat alle kinderen en jongeren onderwijs volgen, passend binnen zijn of haar mogelijkheden.

Bij het verstrekken van vrijstellingen artikel 5 onder a werken in Amsterdam de JGZ, Leerplicht en de samenwerkingsverbanden intensief samen. Nadat Leerplicht het verzoek tot vrijstelling heeft ontvangen, onderzoekt de jeugdarts of de jeugdige door psychische of lichamelijke redenen geen onderwijs kan volgen. Hierbij is de afspraak gemaakt om het onderwijsperspectief van de jeugdige mee te nemen in het onderzoek als de jeugdige eerder onderwijs heeft gevolgd. Hiervoor neemt de jeugdarts contact op met de samenwerkingsverbanden. Zij geven aan of er passende onderwijsplekken zijn waar de jeugdige terecht kan. Trajectvoorzieningen zijn hierbij onderdeel van een mogelijke onderwijsplek. Er wordt pas een vrijstelling afgegeven wanneer inschrijving bij een onderwijsinstelling echt niet mogelijk is. De meeste kinderen met een vrijstelling gaan naar dagbesteding op een medisch orthopedagogisch centrum of medisch kinderdagverblijf. Als het mogelijk is, proberen de behandelaars van deze centra samen met de samenwerkingsverbanden onderwijs op het niveau van deze kinderen aan te bieden. Ook zijn er jeugdigen met een leerplichtvrijstelling die in ziekenhuizen en andere instellingen langdurige medische behandelingen krijgen en zo goed mogelijk vanuit school onderwijs geboden krijgen. 2.

Op welke wijze houden de gemeente en de samenwerkingsverbanden momenteel zicht op de leerlingen die geoorloofd (met vrijstelling) thuiszitten? De jeugdigen die vrijgesteld zijn van onderwijs zijn in beeld bij Leerplicht omdat het aanvragen en uiteindelijk toekennen van de vrijstelling via Leerplicht verloopt. Naast Leerplicht heeft de Jeugdgezondheidszorg deze jeugdigen ook in beeld. Alle jeugdigen hebben recht op jeugdgezondheidszorg (JGZ), ook degenen met een leerplichtvrijstelling. Bij elke aanvraag voor leerplichtvrijstelling artikel 5 sub a, neemt de JGZ contact op met de ouders en/of jeugdige en vraagt of zij naast het onderzoek voor de vrijstelling behoefte hebben aan contact met de JGZ.

2 De trajectvoorziening: Extra ondersteuning leerlingen en docenten | Nederlands Jeugdinstituut (nji.nl)

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2020 Pagina 3 van 5

Verder volgt een groot deel van deze jeugdigen dagbestedingstrajecten bij kinderdagcentra, waar zij in beeld zijn. 3. Welke stappen nemen de gemeente en de samenwerkingsverbanden momenteel om ongeoorloofde thuiszitters te voorkomen? De gemeente en de samenwerkingsverbanden vinden het belangrijk dat leerlingen een startkwalificatie halen en deel kunnen nemen aan de arbeidsmarkt. We zetten daarom zowel preventief als curatief vol in op het tegengaan van schoolverzuim. Er zijn afspraken over het registreren en tijdig melden van verzuim door scholen en het inschakelen van ketenpartners. Betrokken professionals vanuit de school, het samenwerkingsverband, jeugdgezondheidszorg en leerplicht kijken samen met de leerling wat de (onderliggende) oorzaak is van het verzuim en schakelen waar nodig hulp in. Samen wordt gekeken welke mogelijkheden er zijn, passend bij de leerling, om weer naar school te gaan en wat hiervoor nodig is. Daarnaast wordt vanuit de ambitieagenda onderwijs-jeugd 2024-2027 gewerkt aan het verbeteren van de aanpak schoolaanwezigheid en voorkomen van thuiszitten. Over de verdere inhoud van de ambitieagenda onderwijs en jeugd wordt u in de raadscommissie van mei 2024 verder geïnformeerd. Centraal hierbij staan: -

-

-

Het versterken van een brede pedagogische basis door schoolaanwezigheid als uitgangspunt te nemen voor onze activiteiten. o Het samenwerkingsverband vo biedt vanaf dit schooljaar middelbare scholen toegang tot de leerlijn schoolaanwezigheid. Vanuit deze leerlijn vormt iedere school een schoolaanwezigheidsteam. Deze teams analyseren alle verzuimdata van de school en zetten preventieve interventies in om het schoolverzuim terug te dringen. Momenteel doen 3 middelbare scholen in Amsterdam mee aan deze leerlijn, de ambitie is dat volgend schooljaar weer 3 scholen starten. Het in beeld hebben en houden van alle jeugdigen die problematisch verzuimen en hier aandacht voor hebben. o De JGZ en het samenwerkingsverband po werken samen aan het implementeren van de MAZL methodiek. Op het vo is MAZL al geïmplementeerd. MAZL staat voor Meer Aandacht voor de Ziekgemelde Leerling. MAZL is een effectieve methodiek voor de aanpak van ziekteverzuim bij scholieren in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en het MBO. Schoolmedewerkers, jeugdartsen en leerplichtambtenaren hebben samen aandacht en zorg voor leerlingen met ziekteverzuim: de problematiek komt vroegtijdig in beeld, waardoor de leerling geholpen kan worden en het ziekteverzuim afneemt. Ook werken zij aan het in beeld brengen van 4-jarige niet-leerplichtige kinderen die nog niet naar de basisschool gaan.

Het ontwikkelen van een persoonsgerichte aanpak om jeugdigen die langdurig thuiszitten of vrijgesteld zijn tot ontwikkeling te brengen. o Het samenwerkingsverband VO werkt vanuit het project ‘WEL in ontwikkeling’ aan het ontwikkelen van een persoonsgerichte aanpak. Het SWV heeft twee fixers in dienst, die in vastgelopen casuïstiek rond langdurige thuiszitters contact maken met ouders en leerlingen om vanuit dat contact en zonder vaststaande kaders, tijdsdruk of opdracht, maar door te luisteren, aan te sluiten en creatief mee te denken samen met hen te kijken waar perspectief zit en welke stappen er weer richting school gezet kunnen worden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

o

Datum 2 oktober 2020 Pagina 4 van 5

Ouder- en kindadviseurs, leerplichtambtenaren en onderwijsadviseurs van het samenwerkingsverband vo worden getraind in het toepassen van de Amsterdamse Maatwerkmethode. Thuiszitten heeft vaak meerdere oorzaken. Een breed handelingsperspectief, breed kijken vanuit verschillende domeinen en het toepassen van maatwerk zijn dan nodig om stappen te zetten in ontwikkeling en/of onderwijs.

4. Hebben de samenwerkingsverbanden en/of de gemeente de ongeoorloofde thuiszitters in het schooljaar 2023-2024 in zicht? Voor zover dit niet het geval is, kan het informeren van de samenwerkingsverbanden al lokaal worden afgesproken (vooruitlopend op de eventuele Wet terugdringen verzuim)? In Amsterdam geldt de afspraak dat scholen bij Leerplicht een melding doen als er sprake is van een thuiszitter. Meestal geven scholen dit ook door aan het samenwerkingsverband. Leerplicht en de samenwerkingsverbanden hebben maandelijks contact over de gemelde thuiszitters om te zorgen dat alle jeugdigen in beeld zijn en om gezamenlijk aan oplossingen te werken. 5. Indien de huidige ongeoorloofde thuiszitters niet in beeld zijn, gaan de samenwerkingsverbanden en/of de gemeente (vooruitlopend op de eventuele Wet terugdringen verzuim) aan de slag om deze informatie in kaart te brengen? In Amsterdam zijn thuiszitters door bovengenoemde afspraak en werkwijze goed in beeld. Door het huidige wettelijke kader is deze werkwijze wel tijdrovend en arbeidsintensief. 6. Trajectvoorzieningen kunnen ook worden ingezet om leerlingen die langdurig afwezig zijn geweest weer aansluiting te laten maken met het onderwijs.

Voor zover dit niet al gebeurt, kunnen de samenwerkingsverbanden momenteel trajectvoorzieningen specifiek inzetten om thuiszitters (geoorloofd en ongeoorloofd) weer naar school te krijgen? Thuiszitten gaat vaak gepaard met complexe problematiek. Er zijn vaak op meerdere leefgebieden maatwerkoplossingen nodig om te zorgen dat deze jeugdigen zich kunnen ontwikkelen of eventueel terug naar school kunnen. Vaak zijn er dan ook meerdere ketenpartners betrokken. In deze context worden trajectvoorzieningen ingezet als deel van de oplossing om jeugdigen terug naar school te begeleiden. Het samenwerkingsverband po ondersteunt basisscholen zelf met middelen en expertise bij het realiseren van een passende onderwijsplek voor leerlingen die langdurig afwezig zijn geweest. Het samenwerkingsverband VO biedt specifieke voorzieningen aan voor thuiszittende leerlingen. Bijvoorbeeld LINK, een voorziening voor leerlingen die vanwege ernstige angst- en depressieklachten niet naar school gaan. Het doel van LINK is om nietschoolgaande leerlingen middels een kleinschalige setting en gespecialiseerde ondersteuning terug te leiden naar school. Wij verwachten u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet,

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2020 Pagina 5 van 5

Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam, Marjolein Moorman Wethouder Onderwijs

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl