Beantwoording sv Krom en Bobeldijk inzake aanbesteding Energiebespaarservice en de impact ervan op organisaties zoals de FIXbrigade

Raadsinformatiebrief Beantwoording schriftelijke vragen

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 23 januari 2024 Duurzaamheid en Circulaire economie Rutger Groot Wassink Directie Wonen, bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl Beantwoording schriftelijke vragen van de leden Krom en Bobeldijk inzake aanbesteding Energiebespaarservice en de impact ervan op organisaties zoals de FIXbrigade

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 7 december 2023 heeft het college schriftelijke vragen ontvangen van de leden Krom en Bobeldijk inzake aanbesteding Energiebespaarservice en de impact ervan op organisaties zoals de FIXbrigade. Onderstaand treft u de beantwoording van deze vragen aan. Toelichting door de vragenstellers Op 5 december j.l. werd de uitkomst van de aanbesteding voor de Energiebespaarservice 20232025 bekend. Deze aanbesteding heeft tot doel om bewoners te ontzorgen bij het tochtdicht en energiezuiniger maken van hun huis. Met de Energiebespaarservice 2023-2025 worden 14.000 huishoudens bediend en hiermee is in totaal bijna 10 miljoen euro gemoeid. De FIXbrigade Amsterdam, een lokale organisatie waarmee de gemeente in het verleden samenwerkte, is buiten de boot gevallen. Het mislopen van de aanbesteding heeft een grote impact op het voorbestaan van deze organisatie. De Partij voor de Dieren en SP vinden het niet uit te leggen dat een sociaal en maatschappelijk initiatief met grote meerwaarde voor de stad en de energietransitie nu de nek om wordt gedraaid door marktwerking. Daarnaast vinden we het zorgwekkend dat Amsterdam kennelijk onvoldoende in staat is om initiatieven zoals deze, waar we veel waarde aan hechten, voldoende te faciliteren en ze zo te behouden voor de stad. Het college kan de gestelde vragen als volgt beantwoorden.

Ten aanzien van de aanbesteding; 1. Heeft het college er alles aan gedaan om kleine sociale ondernemingen als de FIXbrigade mee te laten komen in de aanbesteding? Antwoord: Ja. Het college wil allereerst benadrukken dat de gemeente gebonden is aan de Europese regels die in de Aanbestedingswet zijn vastgelegd. De opdracht in het kader van de Energiebespaarservice is een overheidsopdracht als bedoeld in de Aanbestedingswet, en omdat de waarde van de opdracht ruim boven de aanbestedingsdrempel komt, is de gemeente verplicht tot aanbesteden. De gemeente heeft er vervolgens alles aan gedaan binnen wat juridisch mogelijk is om ruimte te creëren voor kleine sociale ondernemingen. Om de aanbesteding juist voor kleine sociale ondernemingen zo toegankelijk mogelijk te maken, is de gemeente eerst gestart met uitgebreide consultatiegesprekken met deze lokale partijen. Hier kwamen verschillende oplossingen uit naar voren om de toegankelijkheid van de aanbesteding te

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 januari 2024 Pagina 2 van 6

vergroten en de belangen van deze partijen beter te borgen, binnen de grenzen van (Europese) aanbestedingsrechtelijke regelgeving. Een belangrijke uitkomst van deze gesprekken was het opdelen van de grote aanbesteding in kleinere percelen. Binnen deze percelen is daarnaast specifiek aandacht besteed aan sociale ondernemingen. Dit betekent dat drie percelen, waaronder het grootste perceel, uitsluitend toegankelijk waren voor sociale ondernemingen zonder winstoogmerk met 30% personeel met een afstand tot de arbeidsmarkt. Om de drempel voor lokale partijen verder te verlagen, zijn daarnaast onnodige certificaten en eisen voor rapportages geschrapt. Specifieke aandacht is ook besteed aan Weesp, waarbij de percelenregeling is toegepast voor opdrachten onder de 80.000 euro. Hierdoor kon één op één gegund worden aan een lokale partij die al actief is in Weesp, namelijk Weesp Duurzaam. Dit is ook verwoord in de raadinformatiebrief van 5 december 2023.

2. Had de aanbesteding anders kunnen worden ingericht om zo partijen als de FIXbrigade te behouden voor de stad? Zo nee, waarom niet? Antwoord: Nee. Een aanbesteding is bedoeld om een eerlijke procedure voor alle geïnteresseerde potentiële inschrijvers te garanderen, en kan in die zin niet naar bepaalde specifieke partijen toegeschreven worden. Zie voorts ook antwoord op vraag 1. Door het op deze manier inrichten van de aanbesteding is het gelukt om op drie percelen gelijke partijen als de FIXbrigade met deze opdrachten aan de slag te laten gaan. De gunning van de opdracht is inmiddels definitief. De gegunde partijen worden weergegeven in onderstaande tabel:

3. Is het college bereid, nu blijkt dat de FIXbrigade buiten de boot is gevallen, om alsnog naar het voorbeeld van de gemeente Nijmegen te kijken naar de mogelijkheid van opdrachtgeverschap, zodat de FIXbrigade kan blijven voortbestaan? Indien ja, welke stappen gaat het college dan concreet zetten en indien nee, waarom niet? Antwoord: Nee. De aanbesteding is afgerond en de dienstverlening voor de Energiebespaarservice in Amsterdam is definitief en exclusief gegund aan de hierboven

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 januari 2024 Pagina 3 van 6

vermelde partijen. Het college was vanwege de financiële omvang van de opdracht verplicht om de gunning van de opdracht via een aanbestedingsprocedure te verstrekken. Als de vraag is of een subsidie mogelijk was geweest, dan geldt het volgende. Het is niet gebruikelijk om een opdrachtverstrekking als subsidie toe te kennen in plaats van via een overeenkomst. Bovendien, als het een opdracht betreft boven de aanbestedingsdrempel, moet er alsnog worden aanbesteed voordat de toekenningsbeschikking afgegeven kan worden. De geraamde opdrachtwaarde van de Energiebespaarservice overschreed de aanbestedingsdrempel wat als gevolg heeft dat in het geval dat er een subsidieregeling was geschreven in plaats van een opdrachtverstrekking, er alsnog aanbesteed moest worden. Ook zal naast die subsidiebeschikking nog een zogenaamde uitvoeringsovereenkomst gesloten moeten worden om het leveren van de gewenste prestaties vast te leggen. Daarom heeft deze route geen voordelen en is zij complexer. De gemeente Amsterdam heeft daarom in de “Visie op subsidies” in 2015 vastgesteld dat, als een subsidie gericht zou zijn op prestaties die door middel van een uitvoeringsovereenkomst afgedwongen zouden moeten worden, in beginsel niet voor subsidie maar voor inkoop wordt gekozen. 4.

Is het inregelen van de FIXbrigade en andere maatschappelijk partijen in een leerwerktraject, zoals in de gemeente Zaanstad is gedaan, een optie volgens het college? Zo nee, waarom niet? Zo ja, gaat het college deze optie inventariseren bij de FIXbrigade en andere maatschappelijke partijen? Antwoord: Gemeente Zaanstad heeft gekozen om de FIXbrigade vanuit hun leerwerkbedrijf te financieren. De leerwerktrajecten die de gemeente Amsterdam met werkgevers afsluit hebben altijd een baangarantie of minimaal een zeer sterke intentie om aan het einde van het traject een arbeidsovereenkomst aan te bieden. Door het Werkgeversservicepunt Groot-Amsterdam (WSP) is in 2021 en 2022 geprobeerd om geschikte kandidaten bij de FIXbrigade onder te brengen. Toen is vastgesteld dat de FIXbrigade deze baangarantie niet af kon geven. Ook is vastgesteld dat er op dat moment geen werkplekken beschikbaar waren waar direct Amsterdammers vanuit een uitkeringssituatie op in konden stromen. In 2021 zijn er met het Loopbaanpad Bouw en Techniek (Baan met Toekomst) afspraken gemaakt om passende kandidaten door te verwijzen naar de FIXbrigade. Deze kandidaten liepen tegen dezelfde problemen aan als de kandidaten van WSP, namelijk dat er geen betaalde vacatures beschikbaar waren waardoor het aanbod niet passend was voor zij-instromers die van werk-naar-werk moeten gaan.

Verder is er met Amsterdamwerkt! geprobeerd om een re-integratie traject op te zetten om mensen klaar te maken voor werk in samenwerking met de FIXbrigade. Voor mensen die aan het re-integreren zijn is de stap te groot gebleken om als fixer aan de slag te gaan. De plaatsbaarheid van de re-integreerders was wederom het knelpunt. Nu de gemeente de re-integratie voor onder andere uitkeringsgerechtigden in eigen huis aanbiedt via trajecten bij Amsterdamwerkt!, biedt dit meer en gerichter perspectief op een betaalde baan. Het college heeft wel contact gelegd met de directie van de FIXbrigade. Vanuit Werkgeversservicepunt en Regionaal Werk Centrum is na de bekendmaking van de gunning van de aanbesteding meerdere malen aangeboden om de FIXbrigade te ondersteunen bij werk-naarwerk dienstverlening voor medewerkers die in deze situatie mogelijk boventallig zijn geworden. Zo kunnen werknemers aan het werk blijven en hoeven zij mogelijk niet terug te vallen op een uitkering. De directie van de FIXbrigade heeft dit aanbod geweigerd en aangegeven dat zij van mening zijn dat er beter naar middelen gezocht zou kunnen worden om de FIXbrigade te redden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 januari 2024 Pagina 4 van 6

Het is echter op basis van de Aanbestedingswet niet toegestaan om dezelfde opdracht die is aanbesteed en gegund daarnaast te subsidiëren aan een niet-gegunde partij. Ten aanzien van de FIXbrigade; 5. Is het college het met de Partij voor de Dieren en SP eens dat de criteria ‘bereiken van de doelgroep’ en ‘lokale verankering’ sterk van toepassing zijn op de FIXbrigade? Hoe zwaar zijn deze criteria meegewogen in de aanbesteding? Kan het college uitleggen op welke manier de organisaties waar nu aan is aanbesteed voldoen aan deze criteria? Zo nee, waarom niet? Antwoord: De inschrijvers zijn beoordeeld op kwaliteit (90%) en prijs (10%). De kwaliteit werd beoordeeld door middel van drie gunningscriteria. ‘Bereiken van de doelgroep’ en ‘lokale verankering’ telden elk voor 30% mee in de beoordeling van kwaliteit. Voor deze criteria is gekozen vanuit de verwachting dat lokale organisaties hier goed op scoren. Dit is ook van tevoren getoetst tijdens een uitgebreide consultatieronde met lokale organisaties (waaronder de FIXbrigade). In de aanbestedingsuitvraag (zie link naar stukken) kunt u uitgebreider zien waarop getoetst is. Details uit de inschrijvingen kunnen wij niet delen omdat deze vertrouwelijk zijn en deze door de gemeente niet openbaar gemaakt mogen worden. Uit de beoordeling is echter wel gebleken dat de gegunde partijen ook op deze criteria een goed aanbod hadden. 6.

Hoe kijkt het college naar het verschil in prijzen tussen de FIXbrigade en de andere partijen? Wat verklaart volgens het college het grote verschil in loonkosten en producten? Antwoord: Iedere inschrijver heeft een prijslijst moeten invullen met daarop de prijzen voor de energieadviezen, installatie (uren) en diverse producten zoals ledlampen, tochtband en radiatorfolie. Het totaal van deze prijslijst, de inschrijfprijs, hebben de inschrijvers ingevuld in het aanbestedings-computerprogramma Mercell en telde bij deze aanbesteding voor 10% mee bij de beoordeling. Loonkosten zijn niet apart opgegeven maar verwerkt in de prijslijst. De opgegeven prijzen dekken alle in de aanbestedingsdocumenten opgenomen eisen én de door inschrijver aangeboden invullingen van de wensen volledig. Dit betekent dat alle kosten, waaronder personele kosten, reiskosten, afleveringskosten, parkeerkosten, overhead, accountantsverklaring, facturatiekosten, voorraad houden etc. in de door inschrijver aangeboden prijzen zijn verwerkt. Facturatie van extra kosten is niet mogelijk, tenzij door de gemeente expliciet anders aangegeven. Elke organisatie heeft redelijkerwijs een berekening moeten maken voor welke prijs ze de maatregelen aan kunnen bieden. Die berekening is meestal gebaseerd op de verwachte bedrijfskosten en de verwachte baten, inclusief een marge om de bedrijfsvoering in stand te houden.

De specifieke reden waarom de FIXbrigade duurder was zal dan ook alleen beantwoord kunnen worden door hen. 7. Is het college van mening dat de FIXbrigade voldoende geholpen is bij de aanbesteding? Zo ja, waar blijkt dat uit? Antwoord: Het is bij een aanbesteding niet toegestaan om bepaalde partijen voor te trekken of extra te helpen. In dat geval zou het extra helpen van de FIXbrigade ten opzichte van andere partijen ertoe leiden dat de gemeente een ongelijk speelveld creëert. Het college heeft wel ingezet op het goed informeren en meenemen van (álle) sociale partijen die niet ervaren zijn in het aanbestedingsproces, onder meer door een informatiebijeenkomst te organiseren waar alle partijen goed zijn geïnformeerd over de aanbesteding en de bijbehorende procedure. Met de geïnteresseerde partijen zijn vooraf verkennende gesprekken en consultatiegesprekken gehouden

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 januari 2024 Pagina 5 van 6

over de inhoud van de aanbesteding om deze toegankelijk te maken voor zoveel mogelijk partijen en om van tevoren al goed na te denken over het zo toegankelijk mogelijk inrichten van de aanbesteding. Ten aanzien van het vervolgproces; 8. Wat betekent het mislopen van de aanbesteding voor de FIXbrigade en andere maatschappelijke organisaties? Deelt het college de conclusie van de FIXbrigade dat dit het einde betekent voor hun organisatie in Amsterdam? Hoe reflecteert het college op het verlies van belangrijke maatschappelijke organisaties als de FIXbrigade? Antwoord: Of de uitkomst van de aanbesteding het einde van de Fixbrigade betekent kan het college niet beoordelen. Wel kan de FIXbrigade reeds gemaakte bezoekafspraken met bewoners het eerste kwartaal van 2024 blijven uitvoeren middels de subsidie die ze al ontvingen vanuit de stadsdelen. Het college draagt zorgt voor een goede uitvoering van de opdrachtverstrekking. Toch betreurt het college dat een partner als de FIXbrigade geen opdracht gegund heeft gekregen. Echter heeft de uitkomst van de aanbesteding aangetoond dat er meerdere partijen zijn die deze dienstverlening kunnen aanbieden. 9.

Welke opties heeft het college om de FIXbrigade en andere maatschappelijke partijen te behouden voor de stad? Wat bedoelt het college met ‘de overgang zo soepel mogelijk laten verlopen’ en hoe is ze dit van plan? Antwoord: Door het gesprek te blijven voeren kan ervoor gezorgd worden om de overgang zo soepel mogelijk te laten verlopen. Er zou bijvoorbeeld gesproken kunnen worden over de toekomst van de werknemers van de FIXbrigade en als de gegunde partijen met de FIXbrigade als onderaannemer zouden willen werken, zou de gemeente daaraan kunnen meewerken. Het college is bereid om de FIXbrigade te ondersteunen bij werk-naar-werk dienstverlening. Indien gewenst zouden zij hulp aangeboden kunnen krijgen om nieuw werk te vinden binnen de techniek- of duurzaamheidssector. 10. Welke andere partijen komen in de knel door het mislopen van de aanbesteding? En worden deze organisaties ook ondersteund door het college? Antwoord: De volgende partijen hebben zich ingeschreven en zijn niet gegund: Econotief, Jungle, Klimaatroute, FIXbrigade en Winst uit je woning. Of deze partijen daardoor in de problemen komen is niet bekend bij het college. Het is geen taak van het college om partijen die niet gegund worden te ondersteunen. 11.

Wat betekent het huidige proces volgens het college voor toekomstige aanbestedingen? Is het college van mening dat er op dit moment beleid ontbreekt om organisaties zoals de FIXbrigade voldoende te faciliteren? Zo ja, wat gaat het college doen om dit te verbeteren? En zo nee, waarom niet? Antwoord: De werkwijze van de gemeente Amsterdam wordt bepaald door het inkoopbeleid van de gemeente zelf, dat is vormgegeven binnen de kaders van de wet (Europese wetgeving en de Aanbestedingswet) en richtlijnen. Tijdens het opstellen van de aanbesteding heeft de gemeente binnen de kaders van dit beleid ruimte geboden aan sociale en lokale organisaties om daar hun input op te geven. Het college bevestigt dat er een algemene veronderstelling is dat grote marktpartijen meestal meer expertise in huis hebben om beter in te kunnen schrijven op dergelijke opdrachten. Echter, het volgen van de geldende wet- en regelgeving hoeft niet te betekenen dat lokale initiatieven benadeeld worden ten opzichte van grote marktpartijen. Door de criteria van de aanbesteding in te richten op de kwaliteiten en kansen van lokale initiatieven, creëren wij een betere positie voor deze partijen. Het college oordeelt dat deze aanbesteding erin is geslaagd om

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 januari 2024 Pagina 6 van 6

meer ruimte te bieden omdat drie van de vijf gegunde partijen lokale ondernemingen zijn en de andere twee sociale ondernemingen zijn waar mensen werken met een afstand tot de arbeidsmarkt. Tevens bereiken we met de uitkomst van deze aanbesteding zoveel mogelijk huishoudens. De gemeente doet op dit moment onderzoek om te bezien of het mogelijk is om lokale ondernemingen meer steun te verlenen. Binnen dit onderzoek zal er in het eerste kwartaal van 2024 een pilot ‘community wealth building’ starten. Community wealth building heeft als doel om een economie te creëren waar kapitaal en welvaart breed is verdeeld en lokaal is geworteld, zodat financiële middelen lokaal worden ingezet en lokaal blijven circuleren. Deze pilot zal als basis dienen om tot oplossingsgerichte aanbevelingen te komen om beter lokaal in te kunnen kopen en te leren wat de interne en externe randvoorwaarden zijn om lokale inkoop door de gemeente te kunnen bevorderen. Ook zullen we de aanbesteding van de Energiebespaarservice evalueren. Wij verwachten u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Wethouder Duurzaamheid en Circulaire Economie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl