Beantwoording sv Krom c_s_ daklozen worden nog steeds beboet voor slapen op straat.pdf

Raadsinformatiebrief Beantwoording schriftelijke vragen

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 3 maart 2025 Regelgeving en Handhaving Femke Halsema THOR/OOV Beantwoording schriftelijke vragen van de leden Krom, Broersen, Alberts, Veldhuyzen, van der Veen en Abdi inzake daklozen worden nog steeds beboet voor slapen op straat.

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 20 september 2024 heeft het college schriftelijke vragen ontvangen van de leden Krom, Broersen, Alberts, Veldhuyzen, van der Veen en Abdi inzake dak- en thuislozen worden nog steeds beboet voor slapen op straat. Onderstaand treft u de beantwoording van deze vragen aan. Toelichting door de vragenstellers Op 18 december 2019 is motie 2086 van het voormalig raadslid Simons met brede steun van de gemeenteraad aangenomen1. Hierin werd verzocht om nu eindelijk eens een einde te maken aan het beboeten van dak- en thuislozen die op straat slapen. Al in 2012 was namelijk besloten dat voor specifieke doelgroepen (dak- en thuislozen) die op straat slapen geen boetes worden uitgereikt, indien zij geen overlast veroorzaken2. Ook als zij wel overlast veroorzaken, zou de uitgereikte boete niet worden geïnd. ‘Beschamend’, noemde Burgemeester Halsema het beboeten van slapende dakloze mensen eerder3. Eind 2020 is er een handelingskader uitgezet binnen de politie en handhaving om te voorkomen dat dak- en thuislozen worden beboet voor het buitenslapen. Helaas lijkt het tot op de dag van vandaag nog steeds mis te gaan, zo blijkt uit het kapstokoverleg dakloosheid dat plaatsvond op 19 september jl. Dak- en thuislozen die op straat slapen geven aan nog regelmatig boetes te krijgen, ook wanneer zij geen overlast veroorzaken.

En uitgereikte boetes lijken nog steeds geïnd te worden met aanmaningen, verhogingen en zelfs een gang naar de rechter tot gevolg. Het resultaat is dat dak- en thuislozen die al in een ontzettend benarde situatie verkeren in nog grotere problemen komen. De fracties van de Partij voor de Dieren, Volt, SP, Lijst AhmadiVeldhuijzen, GroenLinks en PvdA zijn hierover ontstemd en zien graag dat er een structurele oplossing komt voor dit probleem.

1 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/8329307/1 2 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/9560594/1/09012f9783279d26 3 https://www.at5.nl/artikelen/206600/halsema-vindt-beboeten-van-slapende-daklozen-beschamend

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 3 maart 2025 Pagina 2 van 6

Gezien het vorenstaande stellen ondergetekenden, namens de fracties van Partij voor de Dieren, Volt, SP, Lijst AV, GroenLinks en PvdA, op grond van artikel 84 van het Reglement van orde gemeenteraad en raadscommissies Amsterdam, de volgende schriftelijke vragen: 1. Hoeveel boetes zijn er sinds 2021, per jaar, uitgedeeld aan dak- en thuislozen? Hoeveel van deze boetes blijken te zijn uitgedeeld voor slapen op straat en hoeveel voor het veroorzaken van overlast? Hoeveel boetes zijn uitgedeeld door de politie en hoeveel door de gemeentelijke handhaving? Het college zal voordat het aantal boetes worden weergegeven, eerst het huidige beleid rond het beboeten van dak- en thuislozen uiteenzetten. Het college heeft uw Raad laatstelijk bij brief van 21 februari 2021 over dit beleid (vastgelegd in een zogeheten ‘handelingskader’) geïnformeerd. De kern van dit – ook heden geldende – beleid, zoals in genoemde raadsbrief uiteengezet (LINK), is: • •

• • •

dat dak- en thuislozen niet worden beboet voor het buitenslapen. dat er wel kan worden beboet voor het overlastgevend buitenslapen (slapen in portieken). De boetes worden geregistreerd ten behoeve van dossieropbouw voor de Amsterdamse aanpak overlastveelplegers. dat de boetes voor overlastgevend buitenslapen die door handhaving (THOR) worden opgelegd niet worden geïnd. dat de boetes voor overlastgevend buitenslapen die door politie worden opgelegd, wel worden ingestuurd naar het CJIB. De rechter bepaalt per geval hoe te handelen. dat aan dak- en thuislozen wel boetes kunnen worden opgelegd voor andere (overlast)feiten dan buitenslapen (zoals wildplassen, vervuiling, schreeuwen).

Wat betreft de aantallen boetes levert dit het volgende beeld op: Politie Jaar

2021

Aantal boetes voor overlastgevend buitenslapen door politie * 272

2022

259

2023

514

2024

491

Aantal boetes andere vormen van overlastgevend gedrag De cijfers voor andere vormen van overlastgevend gedrag zijn niet representatief, omdat de politie geen kwalificatie ‘ZVW’-er’ heeft.

* Het is voor politie momenteel niet mogelijk om uit de systemen te halen of een boete aan een persoon zonder vaste woon- of verblijfsplaats (ZVW) is geschreven. In deze cijfers zitten ook boetes aan bijv. toeristen die in hun auto langs de weg slapen. In de cijfers van het OM bij vraag 2 is wel een onderscheid te maken op basis van de indicatie ZVW.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 3 maart 2025 Pagina 3 van 6

Handhaving Jaar

2021 2022 2023 2024

Aantal boetes voor overlastgevend buitenslapen door handhavers * 26 141 74 62

Aantal boetes andere vormen van overlastgevend gedrag 462 615 519 545

* Het aantal boetes uitgeschreven door THOR is gebaseerd op de kwalificatie “dak- en thuisloos” op het moment van boeteschrijven.

2. Hoeveel van de boetes die uitgedeeld zijn aan dak- en thuislozen zijn geïnd? Tot hoeveel aanmaningen, verhogingen en bezoeken aan de rechter heeft dit voor dak- en thuislozen geleid? De uitgeschreven boetes kunnen onderverdeeld worden in: • Bestuurlijke boetes • Strafbeschikkingen Het veroorzaken van overlast is in de Algemene plaatselijke verordening (APV) gesanctioneerd via een bestuurlijke boete of een strafbeschikking. THOR schrijft voor overlastfeiten in de openbare ruimte zowel bestuurlijke boetes als strafbeschikkingen uit. Voor het (overlastgevend) buitenslapen schrijft THOR conform het Besluit bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte (BBOOR) alleen een bestuurlijke boete uit.4 De politie schrijft in alle gevallen een strafbeschikking uit, dus ook voor overlastgevend buitenslapen.

4

•

Een bestuurlijke boete wordt normaliter geïnd door de gemeentelijke belastingdienst. Een bestuurlijke boete voor (overlastgevend) buitenslapen aan een dak- of thuisloze door THOR, wordt niet geïnd door de gemeentelijke belastingdienst als de dak- of thuisloze geen (post)adres heeft. Omdat de bestuurlijke boetes aan daken thuislozen niet worden geïnd, zijn er ook geen aanmaningen en verhogingen bekend.

•

De strafbeschikkingen van THOR en politie aan dak- en thuislozen worden ingestuurd naar het Centraal Justitieel Incasso Bureau (CJIB) en vervolgens, vanwege het ontbreken van een adres, overgedragen aan Parket Centrale Verwerking Openbaar Ministerie (CVOM). Deze zaken worden door Parket CVOM inhoudelijk beoordeeld en als het proces-verbaal het vereiste bewijs bevat, voor de rechter gebracht. De verdachte wordt dan vaak bij verstek veroordeeld. Indien de rechter een geldboete oplegt, kan het innen een probleem zijn omdat de veroordeelde geen adres heeft. Maar als deze persoon later wel een adres krijgt, of na het vonnis nogmaals met

wetten.nl - Regeling - Besluit bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte - BWBR0024941

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 3 maart 2025 Pagina 4 van 6

justitie in aanraking komt, dan kan diegene alsnog geconfronteerd worden met de tenuitvoerlegging van het vonnis. CVOM-zaken Parket CVOM heeft het volgende aantal zaken voor overlastgevend buitenslapen en andere overlastfeiten door dak- en thuislozen binnengekregen: Jaar

2021 2022 2023 2024 (t/m nov)

Jaar

2021 2022 2023 2024 (t/m nov)

Aantal boetes voor (overlastgevend) buitenslapen uitgeschreven door politie 161 161 415 287

Aantal boetes voor andere overlastfeiten uitgeschreven door politie 970 1004 1026 961

Aantal boetes voor andere overlastfeiten uitgeschreven door THOR 126 121 92 44

Tussen 2021 tot en met 30 november 2024 zijn 5368 zaken ingestroomd voor overlastgevend buitenslapen en andere overlastzaken. Bijna 3000 hiervan zijn inmiddels beoordeeld door het OM. Bij 25 zaken is alsnog een strafbeschikking uitgevaardigd. Reden hiervan kan zijn dat bij de beoordeling blijkt dat de verdachte intussen wel is ingeschreven of als de verdachte niet is ingeschreven wel aangeeft een feitelijk verblijfadres te hebben. Van de overige beoordeelde zaken zijn er 2167 zaken gedagvaard en voor de rechter gebracht. In 1263 van die zaken is een straf en/of maatregel opgelegd door de rechter. Dit kan ook een voorwaardelijke straf of boete zijn. 3. Klopt het dat er nog steeds onrechtmatig boetes worden uitgedeeld aan dak- en thuislozen voor het slapen op straat? Zo ja, hoe is dit nog steeds mogelijk ondanks de gemaakte afspraken na de aangenomen motie zoals benoemd in de toelichting? Zoals aangegeven, is in het handelingskader inzake het beboeten van dak- en thuislozen opgenomen dat dak- en thuislozen voor overlastgevend buitenslapen (na een officiële waarschuwing) wél een boete kunnen krijgen. Het gaat dan om het slapen in portieken.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 3 maart 2025 Pagina 5 van 6

Uit navraag blijkt evenwel dat politie en handhaving de boete voor buitenslapen (na eerst een officiële waarschuwing) in de praktijk soms ook uitschrijven bij het slapen in een speeltuin of voor een deur van een bedrijf of winkelpand. Dat gebeurt vaak nadat er een melding door bewoner(s) wordt gedaan. 4. Hoe beoordeelt het college het gebruik van het handelingskader dat eind 2020 is vastgesteld om boetes voor buiten slapen voor daklozen te voorkomen? Zijn er nog aanvullende maatregelen genomen sindsdien? Zo ja, welke? Zowel THOR als de politie spannen zich in om het handelingskader zo goed mogelijk toe te passen. Toch is een mate van subjectiviteit bij de invulling van het begrip ‘overlast’ niet geheel te voorkomen (zie ook het antwoord op vraag 3). Het is daarom niet uit te sluiten dat er boetes worden opgelegd die door de dak- en thuislozen als onterecht worden ervaren. In 2023 is het handelingskader aangevuld met een werkwijze rondom tenten in de openbare ruimte waarin wordt geslapen. Handhavers nemen bij constatering van deze tenten waar mogelijk contact met Veldwerk/GGD op of verwijzen buitenslapers naar hen door. Daarbij is het belang benadrukt dat (dakloze) slapers een nachtrust wordt gegund, maar dat in de ochtend tenten in de openbare ruimte worden afgebroken. Dat betekent concreet dat daklozen niet wakker worden gemaakt tussen 22:00 en 07:00 uur.

Als een dakloze daarna wakker moet worden gemaakt, gebeurt dit op een gepaste wijze. Men gaat met de betrokkene in gesprek over de mogelijkheden van opvang in de nachtelijke uren en/of waar men overdag kan verblijven om iets te eten. Men kan ook vragen wat iemand nodig heeft om niet meer in de openbare ruimte te slapen. 5. Op welke manier controleert het college momenteel of de gemaakte afspraken rondom het niet beboeten van dak- en thuislozen worden nageleefd door zowel de politie als de gemeentelijke handhaving? Zijn er concrete evaluaties of rapportages beschikbaar? Elk kwartaal vinden er in de stadsdelen gesprekken plaats tussen THOR en het Dagelijks Bestuur van het stadsdeel. Het onderwerp dak- en thuislozen is een vast agendapunt tijdens dit gesprek waarbij de inzet aan de hand van cijfers per gebied wordt beoordeeld. Daarnaast krijgt het opgestelde handelingskader aandacht in diverse overleggen met de ketenpartners. 6. Klopt het dat er nog steeds boetes worden geïnd worden bij dak- en thuislozen? Zo ja, hoe is dit nog steeds mogelijk in het licht van de gemaakte afspraken? Zie antwoorden bij vraag 2 en 3. 7.

Hoe gaat het college ervoor zorgen dat er een structurele oplossing komt waarmee voorkomen wordt dat daklozen mensen beboet worden voor op straat slapen en boetes alsnog geïnd worden?

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 3 maart 2025 Pagina 6 van 6

Zoals gezegd, sluit het huidige handelingskader niet uit dat er boetes kunnen worden geschreven voor overlastgevend buitenslapen, noch dat die via de rechter wordt geïnd (in het geval van een strafbeschikking). Dit is conform afspraken zoals beschreven in de raadsbrief uit 2021. Niettemin: het college wil de huidige werkwijze tegen het licht houden. Enerzijds is dit vanwege de signalen van uw raad dat er ook onterechte boetes worden opgelegd. Anderzijds is er de realiteit dat het aantal dak- en thuislozen toeneemt en de overlast op straat eveneens. De vraag is hoe we de dak- en thuislozen kunnen ontzien en kunnen voorkomen dat zij verder in de schulden komen, terwijl we anderzijds begrenzend willen optreden tegen overlastgevend gedrag. Er zal worden nagegaan of het begrip overlast beter kan worden geobjectiveerd. Daarbij is niet uitgesloten dat de uitkomst wordt dat dak- en thuislozen voor het buitenslapen helemaal niet meer worden beboet. Het college komt in Q2 bij u terug met een voorstel. 8. Wat gaat het college doen om ervoor te zorgen dat dak- en thuislozen die onterecht beboet zijn, gecompenseerd worden of dat deze boetes alsnog worden kwijtgescholden? De bestuurlijke boete wordt niet geïnd. De strafrechtelijke zaken met een verdachte zonder vaste woon- of verblijfplaats kunnen aan de rechter worden voorgelegd, waarbij maatwerk door de rechter kan worden toegepast.

Wij verwachten u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema Burgemeester

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl