Beantwoording sv Havelaar uit nieuw drugsonderzoek blijkt Amsterdam Europees drugshoofdstad.pdf

Raadsinformatiebrief Beantwoording schriftelijke vragen

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 10 juli 2025 Algemene Zaken Femke Halsema GGD, Gezond Leven, h.snijders@amsterdam.nl Beantwoording schriftelijke vragen van het lid Havelaar inzake uit nieuw drugsonderzoek blijkt dat Amsterdam Europese drugshoofdstad is.

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 21 maart 2025 heeft het college schriftelijke vragen ontvangen van het lid Havelaar inzake uit nieuw drugsonderzoek blijkt dat Amsterdam Europese drugshoofdstad is. Onderstaand treft u de beantwoording van deze vragen aan. Toelichting: Amsterdam heeft een bedenkelijke eer verworven. Uit onderzoek van het Europese drugsagentschap EUDA blijkt dat in het Amsterdamse rioolwater de hoogste concentraties MDMA, cannabis en ketamine zijn gemeten van maar liefst 128 Europese steden. Daarnaast voert onze hoofdstad ook de Nederlandse ranglijst voor cocaïneresten aan. Deze cijfers wijzen niet alleen op een zorgwekkend drugsgebruik, maar ook op een bloeiende illegale drugseconomie die onze stad in zijn greep houdt. Gezien het vorenstaande stelt ondergetekende, namens de fractie van het CDA, op grond van artikel 84 van het Reglement van orde gemeenteraad en raadscommissies Amsterdam, de volgende schriftelijke vragen:

1. Is het College bekend met de resultaten van het rioolwateronderzoek door het Europese drugsagentschap EUDA, waaruit blijkt dat Amsterdam de hoogste concentraties MDMA, cannabis en ketamine vertoont onder 128 Europese steden? Ja, het College is bekend met de resultaten van het EUDA-rioolwater onderzoek.

2. Welke verklaring ziet het College voor deze positie van Amsterdam in de ranglijst? De ranglijst is gebaseerd op de concentraties drugs die in het rioolwater zijn aangetroffen gedurende een bepaalde periode (in dit geval een week) voor een bepaalde geografische locatie. Het onderzoek toont niet aan hoe de drugs in het rioolwater terecht zijn gekomen. Amsterdam vervult bovendien een bijzondere rol binnen Nederland: als hoofdstad, internationaal zakencentrum, toeristische trekpleister, festivalstad én studentenstad kent de stad een andere

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 juli 2025 Pagina 2 van 6

bevolkingssamenstelling en bezoekersdynamiek dan veel andere gemeenten. Die context vertaalt zich onvermijdelijk in andere cijfers.

3. Deelt het college onze zorgen over deze cijfers? Wat vindt het college van de positie van Amsterdam als koploper in dit onderzoek? Het college begrijpt de zorgen die de cijfers oproepen, maar benadrukt dat deze niet zonder meer kunnen worden geïnterpreteerd als een ranglijst van steden op basis van drugsgebruik. Het rioolwateronderzoek biedt een momentopname en zegt niets over hoeveel mensen gebruiken, hoe vaak ze gebruiken, wie er gebruiken of onder welke omstandigheden. Ook kunnen de metingen worden beïnvloed door bijvoorbeeld het aantal toeristen, de aanwezigheid van festivals of het aantal mensen dat tijdelijk in de stad verblijft. De onderzoekers zelf benadrukken dat rioolwateranalyse een aanvullend instrument is met beperkingen. Het is waardevol als aanvulling op andere bronnen zoals de Amsterdamse Gezondheidsmonitor, het Antenne-onderzoek en de Nationale Drugsmonitor, maar mag daar niet voor in de plaats komen. Daarnaast is het belangrijk te onderstrepen dat het onjuist is om drugsgebruik in Amsterdam uitsluitend als een lokaal probleem te beschouwen, zie ook vraag 2. Kortom: het college neemt kennis van deze cijfers, maar op basis van deze metingen alleen zijn geen gefundeerde uitspraken te doen over de aard, omvang of ontwikkeling van drugsgebruik in Amsterdam.

4. Welke gezondheidsrisico's ziet het college verbonden aan dit hoge niveau van drugsgebruik in onze stad? Hoe wordt de GGD betrokken bij het monitoren en tegengaan van deze risico's? Aan het gebruik van drugs zijn gezondheidsrisico’s verbonden. Ieder middel heeft zijn eigen specifieke risico’s. De GGD werkt nauw samen met de verslavingszorg, onderwijsinstellingen, huisartsen, maatschappelijke dienstverleners e.a. om gebruikers te informeren over de risico’s. De GGD monitort het drugsgebruik onder andere via de gezondheidsmonitoren en voert het programma preventie middelengebruik en het preventie en handhavingsplan middelen uit om de gezondheidsschade door gebruik van nicotine, alcohol, illegale drugs en gokken verder te verminderen.

5. Is de verwachting van het College dat bij een gereguleerde drugsmarkt, waartoe het College op verschillende momenten lijkt op te roepen, zal leiden tot meer, minder of gelijkblijvende concentraties drugsresten in het rioolwater? Het is op basis van de huidige gegevens niet goed te voorspellen of regulering van drugs zal leiden

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 juli 2025 Pagina 3 van 6

tot meer, minder of gelijkblijvende concentraties drugsresten in het rioolwater. Zie ook de antwoorden op vragen 1, 2 en 3. Belangrijk is te onderstrepen dat regulering niet gelijkstaat aan het vrijgeven van de markt. In het huidige landelijke drugsbeleid wordt benadrukt dat Nederland schade ondervindt van drugsgebruik en -handel. Op basis daarvan hanteert het kabinet de lijn dat bezit, verkoop en productie van drugs verboden blijft. Dit beleid is repressief van aard. Echter, een gereguleerde markt onder strikte voorwaarden kan ook kansen bieden. In een gereguleerd systeem is meer ruimte voor voorlichting, monitoring en schadebeperking. Gebruikers worden minder afhankelijk van het criminele circuit en kunnen betere keuzes maken op basis van eerlijke voorlichting en gecontroleerde kwaliteit. Kortom: het effect van regulering op de concentratie van drugsresten in het rioolwater laat zich moeilijk voorspellen. Wel biedt een gereguleerd systeem meer mogelijkheden om gebruik beter te begeleiden, schade te beperken en publieke gezondheid centraal te stellen.

6. Kan op basis van de waargenomen drugsresten of op basis van andere bronnen een inschatting gemaakt worden van de hoeveelheid drugs die dagelijks in Amsterdam gebruikt wordt? Over welke hoeveelheden hebben wij het dan? Wat is de inschatting van het aantal drugskoeriers/dealers dat hier dagelijks mee aan het werk is? Zie ook vraag 1, 2 en 3. De Gezondheidsmonitor en het Antenneonderzoek geven een beeld van de doelgroepen en frequentie van drugsgebruik, maar niet van de hoeveelheden drugs die gebruikt worden. Navraag bij de politie leert dat de politie geen zicht heeft op het aantal drugskoeriers/dealers.

7. Is er een bepaalde signaalwaarde of grens in de hoeveelheid drugsresten in het rioolwater of drugsgebruik in de stad waarbij het college het drugsgebruik in de stad als problematisch beschouwt en extra maatregelen nodig acht? Zo ja, waar ligt die grens en zijn we die nu gepasseerd? Zie vraag 1, 2 en 3. Rioolwatermetingen geven geen inzicht in wie gebruikt, hoe vaak, of onder welke omstandigheden.

8. Wat zijn communicatieve maatregelen die het College kan nemen om drugsgebruik te verminderen? Het CDA merkte op dat toen er levensgevaarlijke versneden drugs in omloop waren, de gemeente waarschuwingsborden plaatste1. Ondernemers in toeristische gebieden vertelden het CDA: "Toen er borden stonden met 'Let op: deze drugs zijn gevaarlijk' gebruikte bijna niemand meer wat." Dit praktijkvoorbeeld laat zien dat gerichte communicatie

1 https://www.parool.nl/nieuws/waarschuwingsborden-witte-heroine-kosten-gemeente-1-5-

ton~b0cd80de/

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 juli 2025 Pagina 4 van 6

consumentengedrag wel degelijk kan sturen. Welke vergelijkbare en feitelijk correcte communicatiestrategieën zou het College kunnen ontwikkelen om drugsgebruik over het algemeen te ontmoedigen? In het kader van de Aanpak straatdealers worden bezoekers in toeristische gebieden al jaren gewaarschuwd voor de gevaren van (nep)drugs via gerichte communicatie, onder andere via sociale media, borden, posters en door hosts. Het Drugs Alert Team Amsterdam (DATA) waarschuwt wanneer gevaarlijke of vervuilde drugs op de Amsterdamse markt worden gesignaleerd. Wanneer bij een incident blijkt dat een gevaarlijk of vervuild middel een rol heeft gespeeld in het incident, zal het DATA altijd zo gericht en specifiek mogelijk waarschuwen voor dit middel. De waarschuwing is proportioneel ten aanzien van het risico voor de gebruikers. De situatie met de verkoop van witte heroïne als cocaïne waarvoor een grote (en kostbare) campagne werd opgetuigd was in dit opzicht bijzonder omdat in korte tijd binnen een relatief moeilijke bereikbare groep (toeristen die op straat drugs kopen) een aantal ernstige incidenten plaatsvonden. Het doel van preventie is om de gezondheidsschade door het gebruik van drugs zoveel mogelijk te beperken.

Het college zet vanuit dit principe in op effectieve preventie in de omgeving van de gebruiker, waar voorlichting en educatie een onderdeel is, naast deskundigheid van professionals en beleid. Zoals bijvoorbeeld in de preventieaanpak Helder op School, de Drugs Test Service, de inloopspreekuren op het MBO, en de Celebrate Safe campagne voor feestgangers. Voorlichting over middelengebruik wordt zoveel mogelijk toegespitst op de gebruikersgroep. Hiermee wordt voorkomen dat de groep die niet bezig is met drugsgebruik door de voorlichting nieuwsgierig wordt naar drugsgebruik.

9. Is het College het met het CDA eens dat al het cocaïne en MDMA gebruik in Amsterdam op dit moment gelinkt is aan illegale praktijken die vaak gepaard gaan met grote milieuschade, mensenhandel, ondermijning en andere criminaliteit? En is het College het met ons eens dat er om die reden op dit moment geen enkele reden is om het drugsgebruik goed te praten? Zo nee, waarom niet? Ja, het College erkent dat de huidige illegale drugsmarkt gepaard gaat met criminaliteit, milieuschade en ondermijning. Tegelijkertijd kiest het College ervoor om drugsgebruik te benaderen vanuit een volksgezondheidsperspectief en te kijken naar alternatieve beleidsopties in plaats van enkel in te zetten op handhaving en straf. Denk hierbij aan regulering onder strikte voorwaarden waardoor gebruikers minder afhankelijk worden gemaakt van het criminele circuit en waarmee ruimte gecreëerd wordt voor eerlijke voorlichting en kwaliteitscontrole. Ook kunnen gezondheidsrisico’s dan beter worden beheerst. Het College pleit er niet voor om drugsgebruik “goed te praten”, maar wil bijdragen aan een realistischer, effectiever en mensgerichter beleid dat zich richt op het beperken van schade zowel voor gebruikers als voor de samenleving als geheel.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 juli 2025 Pagina 5 van 6

10. We zien in het onderzoek duidelijke pieken in het gebruik van drugs tijdens het weekend. Welke maatregelen neemt het college specifiek om drugsgebruik in het uitgaansleven te ontmoedigen, zonder de veiligheid van gebruikers in gevaar te brengen? Welke controle op drugsbezit vindt er momenteel plaats? Voor een veiliger uitgaansleven ondersteunt de gemeente Amsterdam de Celebrate Safe campagne. Celebrate Safe is een platform met tips en betrouwbare informatie over bewust en veilig feesten. Samen met meer dan 100 clubeigenaren en organisatoren is de Celebrate Safe campagne opgezet om bezoekers van evenementen en clubs op een laagdrempelige manier te wijzen op de risico’s gerelateerd aan uitgaan, waaronder middelengebruik, maar ook aan gehoorschade en onveilige seks en hoe deze risico’s te beperken. De Celebrate Safe campagne wordt het hele jaar ingezet op evenementen en in clubs. Daarnaast moeten horecabedrijven en evenementorganisatoren maatregelen nemen om de (gezondheids)risico’s van middelengebruik te beperken. Specifiek voor dance events, waar het risico op drugsgebruik groter is, geldt het ‘Amsterdams Beleidskader dance’ en de ‘Nadere regels dance events in horeca’ met maatregelen die genomen moeten worden.

Hierbij gaat het onder andere om het uitvoeren van een goede visitatie door beveiligers, het beschikken over eerste hulp gekwalificeerde medewerkers om eerste hulp te kunnen verlenen en het voorlichten van bezoekers over de gezondheidsrisico’s van middelengebruik. De gemeente controleert risicogericht of ondernemers zich aan de voorwaarden houden. Bij het aantreffen van drugs bepaalt de hoeveelheid wat een beveiliger moet doen. Bij het aantreffen van een handelshoeveelheid (meer dan 5 pillen, 0.5 gram poeder, 5 ml vloeistof harddrugs of 30 gram cannabis) neemt de beveiliging deze in en waarschuwt direct de politie. De drugs en de verdachte worden overgedragen aan de politie. Bij het aantreffen van gebruikershoeveelheden harddrugs geldt dat deze in de drugskluis gedeponeerd moeten worden en de persoon waarbij dit is aangetroffen de toegang moet worden geweigerd.

11. Heeft het college zicht op drugsbezit en gebruik rondom grote voetbalwedstrijden in de stad? Navraag bij de politie leert dat de politie geen zicht heeft op drugsbezit en gebruik rondom grote voetbalwedstrijden.

12. Welke gevolgen hebben de hoge concentraties drugs in het Amsterdamse rioolwater voor onze waterzuiveringsinstallaties en drinkwatervoorziening? Leiden deze hoge concentraties tot extra kosten, technische uitdagingen of gezondheidsrisico’s? De gevolgen van concentraties drugs in het rioolwater op onze drinkwatervoorziening zijn uiterst beperkt. Onze bronnen (kwelwater uit de Bethunepolder en oppervlaktewater uit het Lekkanaal) liggen niet in de regio Amsterdam. Overigens is de gemeente Amsterdam geen eigenaar van rioolwaterzuiveringsinstallaties, die zijn van het Waterschap. De concentraties drugs zijn voor het waterschap geen aanleiding om aanvullende maatregelen te treffen, naast de maatregelen die al getroffen worden om medicijnresten te adresseren. In 2035 zullen de Amsterdamse rioolwaterzuiveringsinstallaties zijn

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 juli 2025 Pagina 6 van 6

uitgerust met technieken voor verwijdering van medicijnresten, waarmee naar verwachting ook verwijdering van drugsresten plaatsvindt. Tot die tijd geeft de hoeveelheid drugs in Amsterdams rioolwater zeer beperkte gezondheidsrisico’s omdat het gezuiverde afvalwater niet in de leefomgeving wordt geloosd maar in het Noordzeekanaal.

Wij verwachten u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema burgemeester

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl