Beantwoording sv Havelaar inzake nieuwbouw Leidseplein (002)

Raadsinformatiebrief Beantwoording schriftelijke vragen

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 17 januari 2024 Ruimtelijke Ordening Reinier van Dantzig Ruimte en Duurzaamheid, bestuurszaken.RD@amsterdam.nl Beantwoording schriftelijke vragen van het lid Havelaar (CDA) inzake nieuwbouw Leidseplein

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 27 november 2023 heeft het college schriftelijke vragen ontvangen van het lid Havelaar (CDA) inzake de vorderingen van de bouw van de Heineken Hoek op het Leidseplein en de meerwaarde van kwalitatief, hoogstaande architectuur. Onderstaand treft u de beantwoording van deze vragen aan. Toelichting door de vragenstellers

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17-1-2024 Pagina 2 van 4

De bouw van de Heineken Hoek vordert gestaag, zodat we na jaren gesteggel over het belang van kwalitatief hoogstaande architectuur voor het centrum een balans kunnen opmaken. Nu er onder voor- en tegenstanders via sociale media een discussie is ontstaan over de herinrichting van het Leidseplein (zie onder andere https://x.com/WSchoonenberg/status/1726192339167875388?s=20 en https://x.com/TimSW/status/1726259222063780322?s=20) en het college bezig is met de uitvoering van de motie Boomsma m.b.t. ‘mooi bouwen’ is het belangrijk om de geleerde lessen te concretiseren, zodat richting toekomst er met meer eendracht kan worden gebouwd aan een aantrekkelijk, ongedeelde en kwalitatief hoogstaande stad waar iedereen met trots naar opkijkt. Gezien het vorenstaande stelt ondergetekende, namens de fractie van CDA, op grond van artikel 84 van het Reglement van orde gemeenteraad en raadscommissies Amsterdam, de volgende schriftelijke vragen: Het college kan de gestelde vragen als volgt beantwoorden. 1 Is het college bekend met de vordering van de bouw van de Heineken Hoek en de kritische ontvangst van het nieuwe pand in aanbouw? Ja, het college is daarmee bekend.

2 Kan het college schetsen op welke wijze de ontwikkeling van het Leidseplein bijdraagt aan de doelstellingen van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit 'De schoonheid van Amsterdam'? De Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CRK) adviseert over bouwplannen op basis van de Nota De Schoonheid van Amsterdam. De commissie heeft op basis van de nota geadviseerd over het bouwplan voor het Leidseplein (‘Heinekenhoek’) en is van oordeel dat het plan voldoet aan de voor dit gebied geldende eisen. Het college wijst erop dat het nieuwbouwplan in zijn huidige verschijningsvorm niet af is. Het ontwerp kenmerkt zich door een gelaagde gevelopbouw. Deze bestaat uit een met wit aluminium beklede achterconstructie waar een (tweede) glazen gevel als een ‘voile’ wordt voorgespannen. De glazen gevel ontbreekt op dit moment nog. Naar verwachting worden de werkzaamheden in maart 2024 afgerond zodat het definitieve ontwerp zichtbaar wordt. 3 Welke stedenbouwkundige en architectonische keuzes zijn er gemaakt voor dit pand? Op welke manier past dit pand in de visie van de gemeente Amsterdam over hoe de omgeving van het Leidseplein eruit moet zien? Het college beschouwt het Leidseplein als een waardevolle mix van alle mogelijke bouwstijlen uit de periode 1700 tot nu. Dat heeft een opmerkelijk ensemble van gebouwen opgeleverd die alle op hun eigen manier bijdragen aan de identiteit van het Leidseplein.

De functie van het plein is door de eeuwen heen verschoven van verkeersknooppunt (wagenplein) naar uitgaanscentrum. De architectuur van het plein is meegekleurd met deze functiewisseling. Het college vindt dat het ontwerp voor de Heinekenhoek op een moderne manier invulling geeft aan de uitgangspunten die zijn vastgelegd in de welstandsnota. Zo is het gebouw qua volumeopbouw afgestemd op de maat en hoogte van de buurpanden en toont het ontwerp (zij het op een moderne manier) de voor de binnenstad karakteristieke indeling in een plint, middendeel en beëindiging.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17-1-2024 Pagina 3 van 4

4 Hoe is de samenwerking tussen gemeente, betrokken bewoners en de ontwikkelaars van het pand geweest? Heeft de gemeente Amsterdam op enig moment aangegeven of en zo ja hoe dit pand past bij de architectonische visie op dit deel van de stad? Welke lessen kunnen er geleerd worden over ‘mooi bouwen’, nu de realisatie van het pand bijna gereed is? De ontwikkelaar van het pand heeft buurtbewoners en andere belangstellenden betrokken door een informatieavond in de oude Heinekenhoek. Daarnaast heeft de ontwerpvergunning conform de wettelijke bepalingen ter inzage gelegen om zo belanghebbenden te informeren en in de gelegenheid te stellen een zienswijze in te dienen. Het huidige plan heeft een voorgeschiedenis van tenminste vijftien jaar. De inzet van het stadsdeel is er op gericht geweest de bestaande, door talloze verbouwingen rommelig geworden plek te verbeteren. Vanwege het belang van deze plek voor de binnenstad is de planontwikkeling intensief begeleid. Door het stadsdeel zijn ruimtelijke spelregels opgesteld voor de maximale maten en de aansluiting op de buurpanden. Door Monumenten en Archeologie is nagegaan of er met de sloop van de bestaande bebouwing geen historische waarden verloren gingen.

De beoordeling van de uiterlijke aspecten van het plan lag in handen van de toenmalige Commissie voor Welstand en Monumenten en heeft in drie stappen plaatsgevonden tussen april 2014 en december 2015. De commissie was positief vanwege de hoge ambitie van het plan, de bijzondere gelaagdheid van de gevel en de wijze waarop op een moderne manier invulling is gegeven aan de voor de binnenstad kenmerkende indeling van gebouwen in een plint, middendeel en beëindiging. Het karakter van het plein als belangrijk uitgaanscentrum is in de beoordeling van het plan meegewogen. 5 Op welke wijze worden deze lessen meegenomen in de reactie op de motie Boomsma met betrekking tot 'mooi bouwen' (205.23)? Motie 205.2023, Boomsma (CDA) ‘Mooi Bouwen’ is apart beantwoord in een Raadsinformatiebrief dd. 28-11-2023, die is geagendeerd voor de raadscommissie RO van 7-22024. 6 In het voorwoord op het Jaarverslag over de jaren 2021 en 2022 van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit lezen wij dat gelet op de stijgende bouwkosten en een oplopende rente het begrip 'gewoon goed' is gelanceerd. In het voorwoord geeft de wethouder aan dat: "Daarmee wordt niet bedoeld dat we in Amsterdam alle ambities op het gebied van mooie gebouwen en duurzaamheid opzijzetten maar wel dat we pragmatisch kijken naar wat haalbaar is en wat niet.

De Commissie Ruimtelijke Kwaliteit is daarbij voor mij een belangrijke adviseur die mede aan het begrip 'goed' invulling kan geven." Kan in dit verband de CRK tevens gevraagd worden naar zijn inzichten op 'mooi bouwen' en de mogelijkheden voor een toekomstige kwaliteitsborging gelijk aan de "Amsterdamse School", aangezien aan het begin van de twintigste eeuw het de gemeenschap van Amsterdamse architecten en stedenbouwkundigen gelukt is om de stad met bijzondere architectonische kwaliteit te verrijken, tegen redelijke prijzen en een groot woongenot? Het college mengt zich niet in een gemeentelijke of nationale architectuurdiscussie. Er is binnen het vakgebied van architectuur en stedenbouw ook geen consensus over de wenselijkheid van één bepaalde bouwstijl. Om die reden gaat de welstandsnota De Schoonheid van Amsterdam uit van vrij algemene criteria die ruimte bieden aan verschillende architectuurstijlen. Indien gewenst kan de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit gevraagd worden naar haar inzichten en

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17-1-2024 Pagina 4 van 4

aanbevelingen op het gebied van bouwen in een historische binnenstad. In welke gevallen is terughoudend aanpassen op het gemiddelde van de omgeving het devies en in welke gevallen kan ruimte worden gegeven voor het bouwen van monumenten van de toekomst? 7 Op welke wijze is het college van plan om de schoonheid van de stad te versterken door middel van gemeenschappelijke inzet tussen inwoners, erfgoedverenigingen, projectontwikkelaars en (wereldwijd opererende) bedrijven? Ziet het gemeentebestuur daarbij kans om een trotse 'Amsterdamse' bedrijven (zoals Heineken) hierbij te betrekken, zodat zij van deze stad ook voor de toekomst verrijken met mooie architectuur en weldoordachte ontwerpen? Kan zij daarbij in navolging van ASML de Amsterdamse investeerders uitdaging om mee te denken bij de bouw van goed ontworpen en ruime appartementen die minstens drie generaties (i.c. 75 jaar) meegaan? Het college is een voorstander van een breed draagvlak voor een mooie en goed gebouwde stad en waardeert het wanneer particulier initiatief daaraan een bijdrage levert. De markt wordt daarbij uitgedaagd door middel van tenders, door het hanteren van welstandsniveaus en door het uitreiken van de gemeentelijke Zuiderkerkprijzen. Daarnaast is het college continu in gesprek met partners in de stad over (de kwaliteit) van de stadsontwikkeling.

8 Op welke wijze wordt aangesloten bij nationale en internationale initiatieven rondom architectuur en stedenbouw, zoals het nationale programma Mooi Nederland en het Europese New Bauhaus Initiatief? De gemeente Amsterdam is lid van de Federatie Ruimtelijke Kwaliteit en levert via die weg een bijdrage aan het programma Mooi Nederland en het New Bauhaus initiatief. 9 Kan met behulp van nationaal en internationale architecten onder leiding van de CRK op die manier een maatstaf voor de Amsterdamse School voor de 21e eeuw worden ontwikkeld, waarbij de symbiose tussen oud (historiserend) en nieuw (vernieuwend) zorgt voor een kwaliteitskader dat passend is bij het UNESCO notering op de werelderfgoedlijst? Het college ziet, in aanvulling op alle al bestaande kaders die sturen op een goede omgevingskwaliteit, op dit moment geen ruimte voor het ontwikkelen van aanvullende richtlijnen voor bouwen in de binnenstad. Het college staat er wel voor open het gesprek te blijven voeren over de kwaliteit van de gebouwde omgeving. Zij benadrukt daarbij wel dat die discussie niet alleen kan gaan over ‘mooi bouwen’ maar ook over een veilige en gezonde leefomgeving (Omgevingswet) en met in achtneming van de vijf strategische keuzes uit de Omgevingsvisie Amsterdam 2050. Wij verwachten u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam, Reinier van Dantzig Wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl