Beantwoording sv Burgers inzake geen consequenties grensoverschrijdend gedrag binnen ITA.pdf

Raadsinformatiebrief Beantwoording schriftelijke vragen

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 17 september 2024 Kunst en Cultuur Touria Meliani Bestuurszaken.kec@amsterdam.nl Beantwoording schriftelijke vragen van het lid Burgers inzake geen consequenties grensoverschrijdend gedrag binnen ITA

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 16 augustus 2024 heeft het college schriftelijke vragen ontvangen van het lid Burgers inzake geen consequenties grensoverschrijdend gedrag binnen ITA. Onderstaand treft u de beantwoording van deze vragen aan. Toelichting door de vragenstellers Internationaal Theater Amsterdam (ITA) heeft onder het gezag van artistiek directeur Ivo van Hove jarenlang grensoverschrijdend gedrag van acteurs en medewerkers getolereerd, onder het mom van het creëren van grensverleggend theater. Uit een rapport van Verinorm bleek dat er afgelopen jaren een angstcultuur heerste bij ITA.1 In reactie op het rapport gaf de nieuwe directie aan de aanbevelingen van het onderzoek over te nemen en verantwoordelijkheid nu te zullen nemen.2 Echter blijkt uit een recent verschenen artikel van de NRC dat medewerkers die zich schuldig hebben gemaakt aan grensoverschrijdend gedrag, niet geschorst of ontslagen zullen worden. Tevens is klokkenluider Hélène Devos uit de voorstellingen gehaald door ITA en spelen de acteurs over wie zij meldingen deed, nog steeds in voorstellingen. Daarnaast klagen de medewerkers over de afwezigheid van artistiek directeur Eline Arbo afgelopen half jaar.

En daar bovenop is Van Hove uitgenodigd om in 2025 drie voorstellingen te regisseren.3 De bovenstaande voorbeelden rijmen volgens de Amsterdamse VVD niet met een organisatie die verantwoordelijkheid neemt om de angstcultuur binnen haar organisatie aan te pakken en stelt daarom de volgende vragen aan de wethouder.

1 https://ita.nl/nl/rapport-verinorm/

2 https://www.parool.nl/nieuws/onderzoek-bevestigt-angstcultuur-intimidatie-en-grensoverschrijdend-gedrag-bij-ita-pijnlijk-en-

confronterend-maar-noodzakelijk-om-te-horen~bb43ce45/ 3 https://www.nrc.nl/nieuws/2024/08/13/ita-tolereerde-grensoverschrijdend-gedrag-voor-grensverleggend-toneel-a4862219

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 september 2024 Pagina 2 van 6

Gezien het vorenstaande stelt ondergetekende, namens de fractie van de Amsterdamse VVD op grond van artikel 84 van het Reglement van orde gemeenteraad en raadscommissies Amsterdam, de volgende schriftelijke vragen. Het college kan de gestelde vragen als volgt beantwoorden. 1.Is de wethouder bekent met het bovenstaande artikel in de NRC? Ja 2.Is de wethouder het met de VVD eens dat de sociale en fysieke veiligheid van medewerkers van ITA bovenaan zou moeten staan en dat het een verkeerd signaal naar deze medewerkers is dat schuldige medewerkers geen sancties worden opgelegd? Graag met toelichting. Zo niet, waarom niet? Het college is het met de VVD eens dat de sociale en fysieke veiligheid van medewerkers van ITA bovenaan moet staan. Dat is ook meerdere malen kenbaar gemaakt door het college. ITA heeft de uitkomsten van het onderzoek juridisch laten toetsen door een arbeidsrechtadvocaat. De adviezen gaven aan dat er gegeven de context onvoldoende juridische gronden waren voor schorsing of ontslag van medewerkers. Daarom heeft ITA besloten om dergelijke sancties niet op te leggen. Wel heeft de directie van ITA met deze medewerkers over sociale veiligheid gesproken. Overigens is het college omwille van privacy niet op de hoogte welke ITA-medewerkers zich al dan niet schuldig hebben gemaakt aan grensoverschrijdend gedrag.

ITA is verantwoordelijk voor haar personeelsbeleid binnen de juridische en arbeidsrechtelijke kaders. Verder is het college van mening dat, naar het principe van Thorbecke, de gemeente –of in meer generieke zin de overheid– zich niet actief mengt in de bedrijfsvoering of inhoud van culturele instellingen. In de beantwoording van de mondelinge vragen tijdens de raadsvergadering van 17 juli 2024 gaf wethouder Meliani aan dat er "korte metten is gemaakt" met de vorige manier van werken en dat de nieuwe ITA directie een nieuw plan heeft [voor sociale veiligheid]. Graag de volgende vraag afzonderlijk beantwoorden. 3. ITA laat weten dat medewerkers die zich schuldig hebben gemaakt aan grensoverschrijdend gedrag, niet zullen worden geschorst of ontslagen. Wijst het gebrek aan consequenties op een nieuwe directie die korte metten maakt met een onveilige werkcultuur? Zo ja, hoe vindt de wethouder dat dit wijst op een verbeterde organisatie? Zo niet, in hoeverre staat de wethouder dan nog achter haar uitspraak? ITA heeft de uitkomsten van het onderzoek juridisch laten toetsen door een arbeidsrechtadvocaat. De adviezen gaven aan dat er gegeven de context onvoldoende juridische gronden waren voor schorsing of ontslag van medewerkers. Het onderzoek dat ITA heeft laten doen laat ook zien dat problemen van sociale onveiligheid daar niet mee worden opgelost.

De directie van ITA heeft alle aanbevelingen uit het onderzoek overgenomen. De Ondernemingsraad van ITA heeft haar vertrouwen daarin uitgesproken.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 september 2024 Pagina 3 van 6

Volgens het college valt het niet zonder meer te veronderstellen dat uitsluitend de keuze -om geen schorsingen of ontslagen als sancties op te leggen- een nieuwe en veilige werkcultuur geheel in de weg zou staan. Het college heeft bij ITA benadrukt dat het welzijn en de veiligheid van haar medewerkers van groot belang is voor een gezonde en inclusieve werkomgeving. Daarom heeft het college ITA ook gevraagd om met urgentie aandacht te besteden aan de mogelijke onrust bij sommige medewerkers ivm verband met vermeende onduidelijkheid over vervolgstappen naar aanleiding van het persoonsgericht onderzoek. Daarbij is het van belang te benoemen dat ITA op 9 juli 2024 een uitgebreid onderzoek naar de werkcultuur in de organisatie naar buiten heeft gebracht. Het onderzoek is ingesteld in verband met meldingen die eerder waren gedaan in 2023-2024 – waarbij de instelling al stappen aan het zetten was om de sociale veiligheid te verbeteren. Een aantal voorbeelden: - Het beleid en de procedures zijn vanaf 2021 versterkt met o.a. een regeling voor ongewenste omgangsvormen en het aanstellen van een externe vertrouwenspersoon. - In 2023 is dit aangevuld 4 met het structureel werken met een intimiteitscoördinator, het invoeren van een waardenkader en maatregelen om de werkdruk te verlagen en activiteiten te verminderen.

Verder zijn er extra systemen ingezet om sociale veiligheid binnen het ensemble te versterken, zoals een check-in moment tijdens repetities, een chef d’ acteur en company calls. - Op 9 juli jl. maakt de instelling meer maatregelen bekend: sociale veiligheid als thema in vergaderingen, town halls, jaargesprekken, trainingen en gesprekken bij in- en uitdienst treden. En investering in inclusief leiderschap. Sinds de zomer zijn er nog extra maatregelen bij gekomen. Cultuurverandering kost tijd en de ervaring leert dat in zo’n proces er nog steeds zaken naar boven kunnen komen. Evenwel is er een duidelijke verandering zichtbaar binnen ITA en een duidelijke grens getrokken ten opzichte van de eerdere onveilige werkcultuur. Medewerkers van ITA vertelden mij in het gesprek dat ik medio juli jl. met hen had, dat de werkcultuur inmiddels al verbeterd is. 4. Klokkenluider Héléne Devos is uit voorstellingen gehaald door ITA en de acteurs over wie zij meldingen deed, spelen nog steeds in voorstellingen. Wijst het enkel opleggen van sancties aan de klokkenluider, op een nieuwe directie die korte metten maakt met een onveilige werkcultuur? Zo ja, hoe vindt de wethouder dat dit wijst op een verbeterde organisatie? Zo niet, in hoeverre staat de wethouder dan nog achter haar uitspraak? Zie het antwoord op vraag 3.

Over uitkomsten van het persoonsgebonden onderzoek naar aanleiding van meldingen van deze aan ITA verbonden acteur, deed ITA –omwille van privacy– geen mededelingen. Het is niet aan het college om zich over deze persoonsgebonden zaak uit te spreken. 5. De nieuwe directie heeft vorig artistiek directeur Ivo van Hove uitgenodigd om in 2025 drie voorstellingen te regisseren. Wijst het feit dat de vorige artistiek directeur onder wie een „angsten doofpotcultuur” heerste, drie voorstellingen gaat regisseren, op een nieuwe directie die korte 4

https://ita.nl/nl/nieuws/ita-start-breed-onderzoek-naar-eigen-bedrijfscultuur/3649328/

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 september 2024 Pagina 4 van 6

metten maakt met een onveilige werkcultuur? Zo ja, hoe vindt de wethouder dat dit wijst op een verbeterde organisatie? Zo niet, in hoeverre staat de wethouder dan nog achter haar uitspraak? Sinds het openbaar maken van het onderzoeksrapport heeft ITA verdere stappen gezet om haar sociale veiligheid te verbeteren en een einde te maken aan een onveilige werkcultuur. Daar bent u met de raadsinformatiebrief van 3 september jl. over geïnformeerd. Alle aanbevelingen uit het onderzoeksrapport zijn overgenomen. Het is belangrijk dat bevindingen en aanbevelingen serieus worden genomen en dat passende maatregelen gaan bijdragen aan verbetering van sociale veiligheid. In de raadsinformatiebrief van 3 september jl. bent u geïnformeerd over het feit dat dat ITA zijn samenwerking met een voormalige directeur heeft beëindigd. Direct na de bekendmaking van de uitkomsten van het brede cultuuronderzoek is door de directie besloten het gesprek met de artistiek directeur te starten over het beëindigen van de arbeidsovereenkomst. Tegelijkertijd is door de directie besloten om de voorstelling onder regie van de voormalig artistiek directeur uit productie te halen. De directie heeft de gemeente over dit brede pakket aan maatregelen in juli 2024 geïnformeerd. Ook is de Raad van Toezicht in zijn geheel teruggetreden.

Dit zijn noodzakelijke stappen waarmee ruimte wordt gecreëerd voor de directie en een nieuwe Raad van Toezicht om de ingezette cultuurverandering verder te verstevigen en een veiligere werkomgeving te realiseren. Deze beide stappen worden gedragen door de directie en de Ondernemingsraad van ITA. De voorzitter van deze Ondernemingsraad stelde in een reactie 5 onder meer dat “zij zich door de huidige directie gehoord voelen, en zien dat er stappen in de juiste richting worden genomen. Wij willen daarmee ons vertrouwen uitspreken naar de nieuwe weg die wij samen met de directie ingeslagen zijn voor het creëren van een veilige-, inclusieve werkomgeving. Hier is tijd, ruimte en dialoog voor nodig. Wij blijven als Ondernemingsraad nauw betrokken bij dit proces.” Het college ziet deze stappen nadrukkelijk bijdragen aan een verbeterde organisatie. 6. Medewerkers klagen over de afwezigheid van nieuw artistiek directeur Eline Arbo, die sinds een half jaar „nauwelijks” bij ITA aanwezig is geweest.

Wijst de afwezigheid van een artistiek directeur midden in een bewogen tijd binnen de organisatie, op een nieuwe directie die korte metten maakt met een onveilige werkcultuur? Zo ja, hoe vindt de wethouder dat dit wijst op een verbeterde organisatie? Zo niet, in hoeverre staat de wethouder dan nog achter haar uitspraak? Het college heeft over de afwezigheid van de huidige artistiek leider en directeur in de voorbije periode navraag gedaan bij ITA. Toen deze regisseur door ITA werd gevraagd als artistiek directeur had zij, zoals gebruikelijk is voor freelance regisseurs, al een aantal opdrachten staan in 2024. Er is in overleg met de directie en de Raad van Toezicht van ITA besloten om haar internationale regies door te laten gaan, mede vanwege de internationale taak van ITA. Het is aan instellingen om te bepalen welke praktijk het beste past bij de vereiste bedrijfsvoering.

5

https://ita.nl/nl/nieuws/structurele-veranderingen-bij-ita/3847931/

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 september 2024 Pagina 5 van 6

7. Is de wethouder het met de VVD eens dat bovenstaande voorbeelden niet wijzen op een directie die sociale veiligheid voldoende serieus neemt? Zo niet, waarom niet? Zoals toegelicht in de beantwoording van vraag 2, 3 en 5 constateert het college dat ITA haar sociale veiligheid serieus neemt, en dat de werkcultuur door de ingezette veranderingen al is verbeterd. Om erop toe te zien dat deze nog verder zal worden verbeterd, zal het college –zoals aangekondigd in de raadsinformatiebrief van 3 september–in contact met ITA blijven staan om dit proces nauwlettend te volgen. De onlangs benoemde nieuwe voorzitter van de Raad van Toezicht zal hier ook een belangrijke rol in vervullen, en moeten toezien op verdere verbetering van veiligheid en de werkcultuur binnen ITA. 8. De Raad van Cultuur was kritisch op de 'beperkte reflectie op sociale veiligheid en de grote werkdruk binnen de organisatie' van ITA. Vindt de wethouder ook dat de bovenstaande voorbeelden de kritiek van de Raad van Cultuur bevestigen? Zo niet, waarom niet? Het college kent alleen de inhoud van de ITA-subsidieaanvraag bij de gemeente Amsterdam en volgt het onafhankelijk inhoudelijk advies van de Amsterdamse Kunstraad op, om aan ITA subsidie toe te kennen voor de periode 2025-2028. 9.

Welk signaal denkt de wethouder dat de bovenstaande voorbeelden afgeven aan de huidige medewerkers van ITA? Het college vindt het welzijn en de veiligheid van medewerkers van ITA van groot belang voor een gezonde en inclusieve werkomgeving. Daarom waren de uitkomsten van het onderzoek zo pijnlijk en verontrustend. Het is belangrijk dat bevindingen serieus worden genomen en dat passende, en -door de Ondernemingsraad gesteunde- maatregelen worden genomen om de sociale veiligheid te verbeteren. Dit hebben diverse medewerkers van ITA recent ook in een gesprek aan mij overgebracht. Zij benadrukten dat ITA nu de ruimte moet krijgen om die veranderingen ook verder zelf door te kunnen voeren. Het college constateert, zoals ook is beschreven in de raadsinformatiebrief van 3 september, dat ITA serieus werk maakt van de verbetering van haar werkcultuur in het algemeen en van het verder versterken van sociale veiligheid in het bijzonder. ITA heeft twee externe onderzoeken laten uitvoeren en op basis van de in juli 2024 gepubliceerde uitkomsten van het cultuuronderzoek is het brede pakket aan al ingevoerde maatregelen versterkt en uitgebreid om de sociale veiligheid binnen de organisatie te bevorderen. Het college waardeert het in ITA dat het deze zaken bespreekbaar heeft gemaakt. Eind augustus is de samenwerking met de voormalig artistiek leider beëindigd.

Ook is de Raad van Toezicht teruggetreden. Het college wil waken voor een tegenovergesteld signaal, dat instellingen gestraft worden op het moment dat ze proactief de eigen werkcultuur onderzoeken en willen verbeteren. 10. Welk signaal geeft het verstrekken van extra subsidie aan een organisatie die onvoldoende haar onveilige werkcultuur aanpakt, aan de theatersector? Het college is van oordeel dat ITA serieus werk maakt van de verbetering van de sociale veiligheid.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 september 2024 Pagina 6 van 6

11. Is de wethouder het met de VVD eens dat culturele instellingen waar nog steeds sprake is van een onveilige werkplek niet zou moeten belonen met extra subsidie? Graag met toelichting. Zie ook het antwoord op vraag 9 en 10. De subsidie van de gemeente Amsterdam aan ITA in 20252026 blijft gelijk aan de huidige (2024) subsidie. In 2027-2028 wordt gekort op de subsidie. Wij verwachten u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani Wethouder Kunst en Cultuur

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl