Beantwoording schriftelijke vragen van het lid Martens inzake explosies in Amsterdamse woonwijken.pdf

Raadsinformatiebrief Beantwoording schriftelijke vragen

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 9 mei 2023 Openbare Orde en Veiligheid Burgemeester Femke Halsema Directie Openbare Orde en Veiligheid Beantwoording schriftelijke vragen van het lid Martens inzake explosies in Amsterdamse woonwijken

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 11 april 2023 heeft het college schriftelijke vragen ontvangen van het lid Martens inzake explosies in Amsterdamse woonwijken. Onderstaand treft u de beantwoording van deze vragen aan. Toelichting door de vragenstellers Op maandag 10 en dinsdag 11 april hebben meerdere explosies plaatsgevonden in de stad. De eerste vond plaats bij een woning aan de Majubastraat, de tweede (ongeveer een uur daarna) bij een café aan de Czaar Peterstraat en de derde (de volgende ochtend) wederom bij een woning aan de Majubastraat1. De laatste tijd vinden er in Amsterdam steeds meer gerichte explosies plaats in woonwijken: op 7 januari is een portiek in Amsterdam-Zuid geëxplodeerd2, op 6 februari vonden twee explosies plaats in Amsterdam-Zuidoost3 en op 6 maart is een portiek geëxplodeerd in Slotermeer4. Dit zijn slechts enkele voorbeelden, die alleen al in de laatste drie maanden plaatsvonden. In al deze gevallen is de schade aan portiek en/of woning erg groot. Daarnaast resulteren de gerichte explosies ook in schade aan omringende gebouwen en dus een direct veiligheidsgevaar voor omwonenden. De aantallen explosies bij woningen en horecagelegenheden (specifiek bij portieken) is een zorgelijke ontwikkeling. Het zet de veiligheid in Amsterdam onder druk.

De Amsterdamse VVD krijgt graag meer inzicht in de oorzaken van dit grove geweld en mogelijke verbanden tussen de aanslagen. De fractie van de VVD heeft er begrip voor dat openheid van zaken door de lopende onderzoeken nog lastig kan zijn, maar benadrukt tegelijkertijd dat het wel cruciaal is dat het stadsbestuur op de hoogte wordt gesteld uit welke hoek dit geweld afkomstig is. Gezien het vorenstaande stelt ondergetekende, namens de fractie van VVD, op grond van artikel 84 van het Reglement van orde gemeenteraad en raadscommissies Amsterdam, de volgende schriftelijke vragen: 1 AT5 (2023). Flinke schade aan portiek Majubastraat na tweede explosie in twee dagen 2 NOS (2023). Explosie in Amsterdam-Zuid portiek appartementencomplex 3 Parool (2023). Woningen beschadigd door twee explosies in Amsterdam-Zuidoost 4 AT5 (2023). Schade aan portiekwoning Slotermeer na explosie, bewoners enige tijd opgesloten

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

9 mei 2023 Pagina 2 van 5

Het college kan de gestelde vragen als volgt beantwoorden. 1 Ziet het college een toename of een afname van het aantal explosies in de stad? In onderstaande tabel zijn het aantal explosies opgenomen in Amsterdam per jaar (2022 en 2023) en per maand. Hierbij valt voor de maanden februari t/m april 2023 op dat er een duidelijke toename is van het aantal explosies in vergelijking met dezelfde maanden in 2022. Explosies gemeente Amsterdam5 Januari Februari Maart April Mei Juni Juli Augustus September Oktober November December Totaal

2022 12 5 3 4 6 4 9 14 4 6 16 17 100

2023 10 11 11 10 2 46

2 Kan het college een feitenrelaas geven van de afgelopen 12 maanden als het gaat om (gerichte) explosies in de stad, met daarin in ieder geval de locaties, de omstandigheden, eventuele schade, gevaar voor omwonenden en mogelijke daders? In verband met de herleidbaarheid van de informatie, is het niet mogelijk om dit per locatie weer te geven, maar wel op districtsniveau met een algemene duiding van de locaties, omstandigheden, eventuele schade en gevaar voor omwonenden. In 2022 hebben er 105 explosies plaatsgevonden in Amsterdam. De omstandigheden rondom explosies zijn zeer divers. Achtergronden lopen uiteen van ruzies in de relationele sfeer tot conflicten in zwaar crimineel milieu. Ook de locaties lopen zeer uiteen. Er is bijna geen deel van de stad dat niet te maken heeft gehad met minstens 1 explosie in 2022. Het zwaartepunt ligt wel in Amsterdam-Nieuw West, -Zuidoost en -Noord. Politiedistrict Aantal West 34 Centrum/Noord 31 Oost 31 Zuid 9 Totaal 105

5 Exclusief de Amstelland-gemeenten, t/m 2 mei 2023.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

9 mei 2023 Pagina 3 van 5

Het zijn voornamelijk (portiek)woningen maar ook horecazaken en bedrijven. Het gevaar voor bewoner(s) en omstanders is zeer divers. Dit varieert van een kapotte brievenbus tot ontzette gevels en grote schade. Het blijft een gelukkig gegeven dat er tot nu toe geen directe slachtoffers zijn gevallen maar gezien de grote effecten van de explosies is dit naar de toekomst een groot risico. Voor 2023 geldt dat er t/m 2 mei 2023 46 explosies hebben plaatsgevonden. Politie eenheid Amsterdam-Amstelland per Aantal t/m 2 mei 2023 Politiedistrict West 16 Centrum/Noord 5 Oost 18 Zuid 7 6 Totaal 46 3 Ziet het college, op basis van de aantallen en de locaties, een patroon? Er is geen duidelijk patroon op basis van aantallen en locaties zichtbaar. Wel neemt het aantal explosies toe in het najaar. Dit is verklaarbaar omdat rond oktober traditioneel meer vuurwerk in omloop is. Vuurwerk is in de meeste gevallen het middel of een belangrijk bestandsdeel van het gebruikte explosief. 4 Weet het college wat het motief is achter de explosies? Zijn de explosies aan elkaar te koppelen? In een deel van de gevallen is een motief of vermoedelijk motief bekend. Er zijn explosies aan elkaar te koppelen of te koppelen aan andere geweldsincidenten zoals beschietingen. Echter zijn dit kleinere clusters van incidenten. Er lijkt geen sprake van een groter overkoepelend conflict.

Er is ook sprake van motieven voortkomend uit relationele conflicten, ruzies en andere kleine geschillen. Soms is gewoon niet te achterhalen op wie het gericht is. Om die reden zijn algemene preventieve maatregelen erg lastig en ongericht. Desondanks zijn hier wel pogingen toe gedaan: zo heeft de driehoek eerder een Taskforce Geweld en intimidate tegen ondernemers (GITO) opgericht, waar de Rapportage GITO van het Regionaal Informatieen Expertise Centrum (RIEC) uit is voortgekomen die op 29 juni 2020 naar uw raad is gestuurd. Een belangrijke preventieve maatregel vanuit de gemeente is het screenen van een aantal relatief risicovolle sectoren door toepassing van de Wet Bibob. Bij de plaatsing van een explosief wordt, indien blijkt dat de gemeente een vergunning heeft verleend, afgewogen of de vergunninghouder opnieuw wordt getoetst op grond van de Wet Bibob. Indien uit strafrechtelijke informatie blijkt dat de vergunninghouder en/of diens zakelijke omgeving criminele antecedenten hebben of dat dit wordt vermoed kan de vergunning worden ingetrokken.

6 Onder het politiedistrict Zuid vallen de Amstelland-gemeenten. Daarmee is het totaal hier hoger dan in de tabel bij de beantwoording

van vraag 1.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

9 mei 2023 Pagina 4 van 5

Ook lijkt het erop dat er sprake is van een lage(re) drempel tot het ‘beslechten’ van (kleine) conflicten middels de inzet van explosieven cq. vuurwerk als explosief. Dit hangt mogelijk samen met de eveneens lage drempel ten aanzien verkrijgbaarheid en gebruik van dit middel, zie ook antwoord bij vraag 6. 5 Heeft het college zicht op de daders van de explosies? Zo ja, weet het college uit welke hoek deze gerichte acties komen? Er is voor een aantal explosies zicht op de daders. Dit lijken in veel gevallen echter niet de opdrachtgevers te zijn, maar slechts uitvoerders. Vaak kwetsbare jongeren maar ook de potentiële zogenaamde doorgroeier. Jongeren die voor ‘gemakkelijk’ geld bereid zijn tot het uitvoeren van klusjes waaronder het plaatsen van dit soort explosieven. Dit kan een opmaat zijn naar een verdere criminele carrière. Er is bij een aantal van deze incidenten zicht op mogelijke tussenpersonen die deze uitvoerders aansturen. De hoofdopdrachtgevers blijven op afstand en zijn zeer moeilijk te achterhalen omdat de verdachten niet of nauwelijks willen praten en zich beroepen op hun zwijgrecht.

6 Weet het college welke explosieven worden gebruikt voor deze aanslagen? Zo ja, heeft het college zicht op hoe de daders aan de explosieven komen? Bij een groot deel van de explosies is er gebruik gemaakt van zwaar vuurwerk, met name van het Italiaanse merk/type Cobra van de firma Di Blasio. Deze worden los gebruikt, in combinatie met bijvoorbeeld flesjes brandbare vloeistof of de grondstof (flitspoeder) wordt uit het vuurwerk gehaald om een eigen explosief te maken. De manier waarop men aan deze Cobra’s komt is divers. Er is onder andere sprake van handel op het Internet en via kanalen als Telegram. Het lijkt erop dat de drempel tot het gebruik van vuurwerk als explosief lager ligt dan het gebruik van zaken die vallen in de categorie wapens en munitie zoals handgranaten. Dit heeft enerzijds te maken met het gemak waarmee dit illegale vuurwerk verkrijgbaar is, maar waarschijnlijk ook met het idee dat vuurwerk ‘onschuldiger’ is. Vuurwerk in het algemeen kent een hoge mate van maatschappelijke acceptatie. Al is de explosieve kracht van dit soort (illegaal) vuurwerk en combinaties van vuurwerk en brandbare stoffen mogelijk net zo groot zo niet groter dan die van bepaalde soorten conventionele explosieven. Dit is ook af te leiden uit de schades die de explosies tot nu toe te weeg brengen.

7 Zijn er recent signalen gekomen vanuit de stadsdelen over de (gerichte) explosies? Zo ja, wat is er met deze signalen gedaan? Het komt voor dat stadsdelen signalen krijgen op het moment dat zij (vaak samen met de politie) met omwonenden in gesprek gaan, in het kader van nazorg na een explosie. Als dit gebeurd worden deze signalen meteen met de politie gedeeld.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

9 mei 2023 Pagina 5 van 5

8 De fractie van de VVD realiseert zich dat dit fenomeen niet enkel opgelost kan worden in Amsterdam. Is er contact geweest met bijvoorbeeld G4-steden of het Rijk over deze vorm van geweld? Zo ja, wat zijn de uitkomsten van deze gesprekken? Ja, er is zowel ambtelijk als bestuurlijk contact tussen de G4-steden onderling en met het Rijk over geweld gericht op panden, zoals explosies/brandstichting of beschietingen. Eind mei is er een overleg tussen de burgemeesters van de G4 over onder andere deze problematiek. Verder volgt binnenkort een gesprek van (een delegatie van) de G4-burgemeesters met de minister van Veiligheid en Justitie over dit fenomeen en de mogelijke maatregelen hiertegen. Op korte termijn wordt in de Tweede Kamer een voorstel tot verruiming van wetsartikel 174a van de Gemeentewet besproken. Daarmee krijgen burgmeesters de bevoegdheid om panden te sluiten die doelwit zijn van explosies/beschietingen en/of waar wapens worden aangetroffen. Amsterdam heeft een intensieve rol gespeeld bij de totstandkoming van dit voorstel tot wetswijziging. Naast de gesprekken met het ministerie is er ook aandacht voor gevraagd bij de Tweede Kamer. Ten behoeve van dit debat wordt er vanuit de burgemeesters van de G4 aan de Tweede Kamer via een brief steun uitgesproken voor het wetsvoorstel.

9 Is het college eventueel bereid om een (besloten) technische sessie te organiseren over de stand van zaken wat betreft (gerichte) explosies in de stad? Ja.

Wij verwachten u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam, Femke Halsema Burgemeester

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl