beantwoording ongevraagd advies SD Noord feb 2021 def

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Stadsdeel Amsterdam Noord T.a.v. Dagelijks Bestuur Buikslotermeerplein 2000 1025 XL Amsterdam

Datum

19 mei 2021

Behandeld door Juliane Kürschner, j.kurschner@amsterdam.nl Onderwerp

Ongevraagd advies Stadsdeel Noord over windenergie

Geachte leden van het dagelijks bestuur stadsdeel Noord,

Bedankt voor uw advies ten aanzien van de plaatsing van windturbines in Amsterdam Noord van 17 februari 2021. In uw advies geeft u aan dat u het klimaatakkoord van Parijs en daaruit voortvloeiende duurzaamheidsdoelen opgenomen in de regionale energiestrategie onderschrijft. Echter uit u zorgen over de besluitvorming rondom de zoekgebieden voor windturbines in Noord. U adviseert het college daarom een aantal belangrijke onderdelen van het besluitvormingsproces, waaronder het onderzoek naar mogelijke risico’s voor gezondheid, de informatievoorziening, communicatie, consultatie en het participatieproject, anders vorm te geven. De stadsdeelcommissie adviseert het college op negen punten. Het college heeft mij gevraagd om op het advies te reageren. Ik zal dit doen aan de hand van de negen punten. Ik bied mijn excuses aan voor het feit dat het antwoord enige tijd heeft geduurd. Intensief overleg met stadsdelen over zorgen Voorafgaand wil ik benadrukken dat de vele zorgen en vragen over de komst van windturbines in stadsdeel Noord het college bereikt hebben. De afgelopen maanden is er daarom intensief overleg geweest tussen de portefeuillehouder van uw stadsdeel, mevrouw Saskia Groenewoud, en mijzelf. Ik begrijp dat Amsterdammers zich zorgen maken over de mogelijke komst van windturbines en over de mogelijke hinder die zij zullen ervaren.

De zorgen die bewoners en buurgemeenten hebben over geluid, zicht, gezondheid, en de effecten op de natuur zijn legitiem en het college neemt deze serieus. In uw advies adviseert de Stadsdeelcommissie het college op negen punten: 1. De gezondheidsrisico’s van de windturbines nu al te onderzoeken en niet pas in een later stadium wanneer windcorporaties al in beeld zijn.

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl.

Gemeente Amsterdam

Datum 19 mei 2021 Pagina 2 van 6

2. Zorg voor duidelijke en volledige informatievoorziening naar de bewoners toe, neem voldoende tijd voor consultaties en participatietrajecten in de zoeklocatiegebieden zelf. Maak duidelijk tot hoeverre bewoners invloed hebben op dit beleid. 3. Deel informatie over het RES proces en de plannen voor windturbines heel breed in de zoekgebieden. Tot nu toe is er nog geen participatie in de wijken onder de A10 geweest dit moet zo snel mogelijk gebeuren. 4. Organiseer waar nodig fysieke bijeenkomsten waar middels een participatief proces gewerkt wordt aan een plan waar de buurt achter staat. 5. De meeste laaggeletterden van de stad wonen in Noord, maak informatievoorziening laagdrempelig. 6. Beschouw het participatieproces als de verantwoordelijk van de gemeente, laat dit niet door windcorporaties doen. Start nu al met de participatie en niet pas wanneer windcorporaties in beeld komen. 7. Voer na de participatietraject een draagvlakonderzoek uit in de zoekgebieden zelf, met heldere en open vragen om de juiste signalen op te halen. 8. Wees niet voorbarig met tekenen van intentieverklaringen. Het proces is wat ons betreft niet rijp genoeg om nu al afspraken met corporaties te maken. 9. Denk goed na over plaatsing van windturbines en tekenen van intentieverklaringen. Waarborg de eigenaarschap van de turbines en de gewonnen energie voor lokaalgebruik voor een lange termijn.

Adviespunt 1: De gezondheidsrisico’s van de windturbines nu al te onderzoeken en niet pas in een later stadium wanneer windcorporaties al in beeld zijn. De gezondheidsrisico’s worden in het verloop van het traject zorgvuldig onderzocht. Onderdeel van de onderzoeken zal een “Health Impact Assessment” (HIA) zijn. We vragen een onafhankelijke multidisciplinaire commissie met o.a. medische experts aan welke eisen een HIA moet voldoen om de mogelijke gezondheidseffecten voor de Amsterdamse situatie zo goed mogelijk in beeld te brengen. Als uit deze onderzoeken, o.a. een HIA en een milieueffectrapportage, blijkt dat er onaanvaardbare gezondheidsrisico’s of onaanvaardbare aantasting van de natuurwaarden zijn, dan komen er op die locaties geen windturbines. Er zullen wel eerst - in overleg met windcoöperaties (geen corporaties), bewoners en belanghebbenden -specifieke locaties in beeld moeten zijn om dergelijk onderzoek uit te kunnen voeren. Momenteel zijn er alleen zoekgebieden vastgesteld en geen specifieke locaties. Adviespunt 2: Zorg voor duidelijke en volledige informatievoorziening naar de bewoners toe, neem voldoende tijd voor consultaties en participatietrajecten in de zoeklocatiegebieden zelf. Maak duidelijk tot hoeverre bewoners invloed hebben op dit beleid. Het college deelt uw mening dat een duidelijke en volledige informatievoorziening naar de bewoners toe belangrijk is.

Vanaf het begin van het RES-proces (Regionale energiestrategie) zijn stakeholders en bewoners betrokken. Voor en na het vaststellen van de concept-RES is er gecommuniceerd naar en met bewoners en andere betrokkenen in met name de directe omgeving van de zoekgebieden voor windenergie. In deze beleidsfase is ingezet op het periodiek informeren van alle betrokkenen over het proces.

Gemeente Amsterdam

Datum 19 mei 2021 Pagina 3 van 6

Met (digitale) bijeenkomsten heeft Amsterdam zoveel mogelijk bewoners geïnformeerd over het RES-proces en hen betrokken bij de doelen van de concept-RES: het bepalen in welke (zoek)gebieden meer duurzame energie kan worden opgewekt en de argumentatie hiervoor of tegen. Het college vindt het belangrijk om Amsterdammers en inwoners van buurgemeenten voortdurend te blijven informeren over alle stappen in het proces en samen te bespreken hoe aan alle zorgen tegemoet kan worden gekomen. Daarom wordt het participatieproces en de communicatie geïntensiveerd. Een eerste stap is gezet met de organisatie van de informatiegesprekken in april jongstleden, waarin bewoners hun zorgen konden uiten en vragen konden stellen aan verschillende experts. In nauwe samenwerking met uw dagelijks bestuur is de avond voor stadsdeel Noord vormgegeven. Tijdens de avond is de mogelijkheid geboden om per e-mail vragen te stellen. Alle avonden, ook de avond speciaal voor Amsterdam Noord, zijn terug te kijken via de streams op de website: https://www.amsterdam.nl/wonen-leefomgeving/duurzaamamsterdam/windturbines-amsterdam/bijeenkomsten-windturbines-amsterdam/ Het college is het ook met u eens dat er meer dialoog nodig is om te werken aan vertrouwen in het proces.

Na het vaststellen van de aangepaste zoekgebieden in de RES 1.0 en voordat initiatiefnemers zich kunnen melden voor medewerking door de gemeente in nieuwe zoekgebieden, vindt daarom een fase plaats waarin ruimte is voor dialoog en reflectie. Deze reflectiefase (voorheen “tussenfase”) wordt in co-creatie met bureau Public Mediation, stadsdelen, buurgemeenten en meer belanghebbenden vormgegeven. In de reflectiefase wordt toegewerkt naar een afwegingskader voor nieuwe zoekgebieden. Het afwegingskader wordt gebruikt om zowel locaties als het proces te toetsen. Het resultaat kan onderdeel worden van de overeenkomst met initiatiefnemers. Het afwegingskader wordt voorgelegd aan de raad ter goedkeuring. Het afwegingskader zal ten minste uitspraken doen over de criteria ten aanzien van gezondheid, natuur en ruimtelijke voorkeuren. En er worden aanvullende (ruimtelijke) opgaven geïnventariseerd, breder dan alleen windenergie. Het afwegingskader wordt zoveel mogelijk met betrokkenheid van belanghebbenden opgesteld, zodat zij maximaal gehoord worden en invloed hebben op de criteria van het afwegingskader. Adviespunt 3: Deel informatie over het RES proces en de plannen voor windturbines heel breed in de zoekgebieden. Tot nu toe is er nog geen participatie in de wijken onder de A10 geweest dit moet zo snel mogelijk gebeuren. Zie ook het antwoord op adviespunt 2.

De eerste stap in het participeren met bewoners uit de wijken onder de A10 is gezet. In de reflectiefase zal er verder in gesprek gegaan worden met bewoners en belanghebbenden in en rond de zoekgebieden.

Gemeente Amsterdam

Datum 19 mei 2021 Pagina 4 van 6

Adviespunt 4: Organiseer waar nodig fysieke bijeenkomsten waar middels een participatief proces gewerkt wordt aan een plan waar de buurt achter staat. Zodra de coronamaatregelen het toelaten worden er ook fysieke bijeenkomsten georganiseerd. Het organiseren van fysieke bijeenkomsten is ook in lijn met een aangenomen motie van het lid N.T. Bakker inzake participatie RES. Het streven is om in de reflectiefase ook fysieke bijeenkomsten te houden. Adviespunt 5: De meeste laaggeletterden van de stad wonen in Noord maak informatievoorziening laagdrempelig. De informatievoorziening wordt zorgvuldig afgestemd door een team van communicatieadviseurs, gedragswetenschappers en gebiedsmanagers uit het stadsdeel. Op deze manier maken we de informatie toegankelijk voor iedereen. Dit is tevens door de gemeenteraad gevraagd in de aangenomen motie van het Lid N.T. Bakker inzake participatie RES. Adviespunt 6: Beschouw het participatieproces als de verantwoordelijk van de gemeente, laat dit niet door windcorporaties doen. Start nu al met de participatie en niet pas wanneer windcorporaties in beeld komen. Zie ook het antwoord op adviespunt 2. Amsterdam stelt voorwaarden aan de medewerking aan initiatieven, mede omdat er veel zorgen geuit zijn door diverse bewoners van Amsterdam en omliggende gemeenten.

De voorwaarden voor medewerking aan een initiatief moeten zekerheid bieden dat aan deze zorgen tegemoet wordt gekomen en bewoners en andere belanghebbenden goed worden betrokken in het lokale participatieproces en bij de financiële participatie. De initiatiefnemer(s) moet(en) een participatieplan opstellen in overleg met de lokale omgeving. Dat participatieplan is erop gericht de concrete kenmerken van een initiatief, zoals het aantal en de plek van te plaatsen windturbines in overleg met omgeving en belanghebbenden te bepalen. Het college moet het participatieplan goedkeuren voordat er verdere uitwerking van een wind-initiatief mogelijk is. Vanuit de gemeente worden de initiatiefnemers begeleid door een lokale procesmanager die erop toeziet dat het proces conform de afspraken uit het participatieplan verloopt. De procesmanager houdt ook doorlopend contact met de buurgemeenten, de omwonenden en andere belanghebbenden. Afhankelijk van de fase in het proces kan de gemeente desgewenst meer of minder op de voorgrond treden of een andere rol nemen in het proces.

Gemeente Amsterdam

Datum 19 mei 2021 Pagina 5 van 6

Adviespunt 7: Voer na de participatietraject een draagvlakonderzoek uit in de zoekgebieden zelf, met heldere en open vragen om de juiste signalen op te halen. Het college heeft reeds in draagvlakonderzoeken de mening gevraagd van Amsterdammers en inwoners van buurgemeenten over windmolens in de zoekgebieden die geplaatst worden conform de wettelijke normen voor o.a. geluidshinder en slagschaduw. De vragen zijn feitelijk gesteld en de respondenten hebben hun antwoorden kunnen toelichten in de open velden. De gehele toelichting met alle signalen is beschreven in de bijlage bij het rapport.1 Het college trekt verschillende conclusies uit de enquêtes: Op het schaalniveau van de stad laten de enquêtes van Onderzoek Informatie en Statistiek (OIS) zien dat de meerderheid van de Amsterdammers positief is over de ambitie voor meer windturbines in Amsterdam2. Er zijn wel verschillen in draagvlak tussen de verschillende windzoekgebieden en jongeren zijn aanzienlijk positiever over windturbines dan ouderen. Op het schaalniveau van de zoekgebieden constateert het college eveneens dat de meerderheid van de Amsterdammers positief is over de ambitie voor meer windturbines in Amsterdam, niet zijnde de eigen woonomgeving. Het onderzoek laat echter ook zien dat het draagvlak onder bewoners minder is voor windturbines in de eigen woonomgeving.

Het resultaat van de onderzoeken is in lijn met de geuite zorgen en de ervaren weerstand tegen windturbines in de eigen woonomgeving. Het college heeft het onderzoeksresultaat, naast de andere inbreng van veel bewoners en belanghebbenden, meegenomen in de bestuurlijke afweging over de windzoekgebieden. In het kader van het algemeen belang is de inbreng van omwonenden belangrijk, maar niet het enige aspect dat is en wordt meegewogen. Het college ziet geen reden om een dergelijk onderzoek opnieuw en alleen voor de bewoners in en rond de zoekgebieden uit te voeren. Door middel van een zorgvuldig proces en conform Klimaatakkoord via de medewerking aan lokale, coöperatieve windinitiatieven wil het college werken aan de vergroting van de maatschappelijke acceptatie voor windturbines in de zoekgebieden. Adviespunt 8: Wees niet voorbarig met tekenen van intentieverklaringen. Het proces is wat ons betreft niet rijp genoeg om nu al afspraken met corporaties te maken. Zie ook het antwoord op adviespunt 6. Er is vooralsnog alleen een intentieverklaring ondertekend voor het zoekgebied Noorder IJ-plas en het havengebied van stadsdeel Noord. Het gebied Noorder IJ-plas is in de door de gemeenteraad vastgestelde Windvisie 2012 (juridisch, planologisch kader) aangemerkt als kansrijk en wenselijk gebied voor windturbines.

In 2013 had stadsdeel Noord zelf een intentieverklaring getekend met initiatiefnemers voor dit gebied. Vanwege provinciaal beleid kon de ontwikkeling destijds echter niet doorgaan. Na het vaststellen van de RES 1.0 wordt er voor de nieuwe zoekgebieden gestart met de reflectiefase. De reflectiefase zal eerst doorlopen worden voordat er eventuele nieuwe intentieverklaringen worden ondertekend.

1

https://data.amsterdam.nl/artikelen/artikel/Ruime-meerderheid-is-positief-over-extrawindturbines/cc316f8e-eddb-4d71-8f89-294f45fd6202/ 2 https://data.amsterdam.nl/artikelen/artikel/Ruime-meerderheid-is-positief-over-extra-windmolens/cc316f8eeddb-4d71-8f89-294f45fd6202/

Gemeente Amsterdam

Datum 19 mei 2021 Pagina 6 van 6

Adviespunt 9: Denk goed na over plaatsing van windturbines en tekenen van intentieverklaringen. Waarborg de eigenaarschap van de turbines en de gewonnen energie voor lokaalgebruik voor een lange termijn. Zie reactie op adviespunten 1 en 8. Naast meedoen bij de ontwikkeling van de plannen wil het college dat de bewoners kunnen meeprofiteren van de lokaal opgewekte elektriciteit. Ook diegenen met een kleine portemonnee. Daarom stimuleert Amsterdam burgercoöperaties en streeft de gemeente naar tenminste 50% lokaal eigenaarschap. Amsterdammers en inwoners van buurgemeenten kunnen op verschillende manieren profteren van de opgewekte elektriciteit: via lidmaatschap van een coöperatie, via een omwonendenregeling en via een omgevingsfonds. Lidmaatschap bij een coöperatie is laagdrempelig, In een coöperatief financieel participatiemodel geldt vaak het ‘one man, one vote’principe. De stem van iemand met een lagere financiële participatie telt even zwaar als de stem van iemand met een hogere financiële participatie. Mensen die niet lid willen worden, niet kunnen of willen investeren kunnen wel meebeslissen over de besteding van het omgevingsfonds of omwonendenregeling. Het omgevingsfonds kan op een manier worden ingezet zodat ook mensen die niet mee-investeren toch meeprofiteren.

Bijvoorbeeld kan dit door uit het fonds financieel bij te dragen aan het verduurzamen van woningen met isolatie en zonnepanelen of door een financiële bijdrage aan de maandelijkse energienota. Ik verwacht u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en kijk uit naar de verdere samenwerking met Stadsdeel Noord.

Met vriendelijke groet,

Marieke van Doorninck Wethouder van Ruimtelijke Ontwikkeling en Duurzaamheid