B2. Jaarverslag 2022 schuldhulpverlening_def.pdf

Bewindvoerders hebben na toekenning van bewind 3 maanden de tijd om een compleet dossier bij de gemeente aan te leveren, dus sinds oktober waren de eerste dossiers compleet en konden adviezen worden uitgebracht. De pilot heeft een looptijd van een jaar (juli 2022 – juli 2023), waarna wordt besloten in welke vorm de werkwijze met het adviesrecht al dan niet wordt voortgezet.

Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022

Budgetbeheer In Amsterdam zijn er brede mogelijkheden voor financiële begeleiding. Budgetbeheer is daarbij een belangrijke activiteit om financiële problemen te voorkomen en kwetsbare inwoners te ontzorgen. Amsterdammers die van budgetbeheer gebruikmaken zijn veelal (tijdelijk) niet in staat om de eigen financiën te beheren. De redenen daarvoor lopen uiteen, maar vaak is er sprake van een complexe zorgvraag of GGZ-achtergrond. Budgetbeheer is dan een waardevol preventief instrument, waarmee de betaling van vaste lasten (huur, energie, zorgverzekering) kan worden gegarandeerd. Ook tijdens een schuldhulpverleningstraject kan budgetbeheer waardevol zijn voor Amsterdammers die door omstandigheden tijdelijk geen grip meer hebben op hun financiën en betaalverplichtingen. Het reguliere budgetbeheer werd in de afgelopen jaren verzorgd door CAV/Humanitas en Plangroep. Sinds mei 2022 is een nieuwe aanbesteding van kracht en is het samenwerkingsverband van CAV/Humanitas nog de enige aanbieder in Amsterdam. Met de nieuwe aanbesteding zijn ook de verschillende typen trajecten binnen het budgetbeheer herijkt. Inmiddels bestaat het Amsterdamse aanbod uit vijf vormen van budgetbeheer: preventief, basis, compleet, intensief en coaching. Zodoende kunnen Amsterdammers een variant krijgen die bij hun specifieke behoeften en vaardigheden aansluit.

Het aantal Amsterdammers in budgetbeheer is de laatste paar jaar gedaald. Eind 2022 waren er in totaal 1.328 lopende dossiers. Afgelopen jaar startten 534 Amsterdammers met een nieuw traject en van 753 Amsterdammers kon het traject worden beëindigd.

30

Amsterdammers in budgetbeheer: Eind 2020

1.781 lopende dossiers

Eind 2021

1.547 lopende dossiers

Eind 2022

1.328 lopende dossiers

Schuldhulpverlening voor specifieke doelgroepen Economisch daklozen Op basis van binnenkomende hulpvragen is te zien dat de groep daklozen zonder zorgindicatie (‘economisch daklozen’) de laatste jaren flink stijgt. Tot 2021 werden er per jaar gemiddeld circa 100 economisch daklozen met financiële problemen begeleid. In 2021 ging het al om 311 economisch daklozen en in 2022 steeg dit aantal tot 379 Amsterdammers. In samenwerking met de buurtteams kregen zij ondersteuning bij uiteenlopende (en vaak meervoudige) problemen. Kenmerkend voor economisch daklozen is dat ze vaak voor een langere periode zelf niet in staat zijn om grip te krijgen op hun financiële problemen. Economisch daklozen met een uitkering van WPI worden begeleid door klantbegeleiders van de afdeling Bijzondere Doelgroepen. Klanten met financiële problemen en/of schulden krijgen ook ondersteuning van dedicated klantbegeleiders schuldhulpverlening. Door nauwe samenwerking met de buurtteams en warme overdachten worden zij snel geholpen. Klantbegeleiders en schuldhulpverleners monitoren gezamenlijk hoe uitval uit trajecten of escalatie kan worden voorkomen. Het doel is dat de klanten weer financieel zelfredzaam worden, zodat zij uiteindelijk zelf hun financiën weer kunnen regelen evn schuldenvrij kunnen deelnemen aan de maatschappij.

Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022

Budgetbeheer (FIBU) Binnen de afdeling Bijzondere Doelgroepen organiseert FIBU specifieke dienstverlening voor kwetsbare Amsterdammers. FIBU verzorgt budgetbeheer, met name voor Amsterdammers die in begeleiding zijn bij de Maatschappelijk Opvang. In 2022 heeft FIBU onder andere ingezet op uitgebreidere ketensamenwerking. Er is bijvoorbeeld een directe verbinding gelegd met de buurtrechter in Zuidoost (pilot). De buurtrechter kan FIBU sinds afgelopen jaar direct en laagdrempelig benaderen om kwesties van klanten snel op te helderen of op te lossen. Daarnaast zijn FIBU-klanten die zijn aangemeld als wanbetaler bij het CAK in afstemming met de afdeling Armoedebestrijding in 2022 proactief benaderd. Aan het eind van het jaar stond een kleine 11% van de klanten als wanbetaler bij het CAK geregistreerd (18% in 2020, 5% in 2021). Statushouders De weg vinden in het Nederlandse financiële systeem vereist specifieke kennis en vaardigheden. Statushouders lopen een relatief groot risico dat ze zonder juiste ondersteuning in betalingsproblemen (en mogelijk schulden) raken. Met de ingang van de Wet inburgering 2021 (per 1 januari 2022) is de regie op de uitvoering van de inburgering weer bij gemeenten komen te liggen en ontzorgen is daarbij een verplicht onderdeel. Samen met Inburgering & Taal zetten we daarom nadrukkelijk in op het voorkomen van het ontstaan van financiële problemen.

Statushouders worden waar nodig ondersteund door vaste lasten in te houden op de uitkering en waar mogelijk gestimuleerd om zelf verantwoordelijkheid voor hun financiën te nemen.  oor statushouders met een bijstandsuitkering organiseren we V een budget- en adviesgesprek met een klantbegeleider en een schuldhulpverlener als we een signaal over een betalingsachterstand of financieel probleem ontvangen.

31

In 2022 kwamen er 142 meldingen binnen van vaste lastenpartners (excl. verhuurders) die aanleiding waren voor een dergelijk gesprek. Wanneer er sprake is van een huurachterstand wordt een budgetadviesgesprek ingezet vanuit de stedelijke aanpak Geregelde betaling. Vanuit die aanpak ging het in 2022 om 52 gesprekken. In 2021 werden er in totaal 117 budgetadviesgesprekken gevoerd. Ondernemers In 2022 is de samenwerking met de buurtteamorganisaties en twee gespecialiseerde schuldhulpverleningsbureau’s verder geïntensiveerd voor schuldhulpverlening aan ondernemers. Ook is in 2022 meer capaciteit ingezet voor schuldhulpverlening aan ondernemers dan voor de coronacrisis. Voor ondernemers is de mogelijkheid gecreëerd om digitaal tegelijkertijd schuldhulpverlening en inkomensondersteuning (aanvraag Bbz) aan te vragen.  et de definitieve stopzetting van de ondersteunende maatregelen M voor ondernemers per 1 april 2022 en het per 1 oktober 2022 weer moeten voldoen aan de betalingsverplichtingen van de Belastingdienst, steeg het aantal ondernemers met problematische schulden gestaag. Ondernemers die eerder in de preventieve aanpak benaderd waren en destijds geen hulp wilden, meldden zich alsnog opnieuw voor ondersteuning. I n 2022 waren er in totaal 1.168 ondernemers die zich meldden voor hulp bij schulden.

Zij hebben allemaal tenminste een adviesgesprek gehad over de hulpmogelijkheden. Hiervan was 15% reeds eerder gesproken. Van de gemelde ondernemers heeft 22% via de gemeente hulp van een buurtteamorganisatie ontvangen. 17% is door de gemeente aangemeld bij een specialistisch schuldhulpverleningsbureau.

Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022

 e overige meldingen zijn gebleven bij een adviesgesprek of de D ondernemer is niet (meer) bereikt. Daarnaast zijn 117 ondernemers in 2022 geholpen met hun boekhouding of met budgetcoaching.  et aantal nieuwe meldingen is in 2022 niet gestegen ten opzichte H van 2021. Het aantal lopende trajecten is echter wel toegenomen; de in 2021 gestarte schuldhulpverleningstrajecten liepen namelijk in 2022 vaak door. Een deel van het traject ligt in behandeling bij de buurtteamorganisaties, een deel bij de gemeente vanwege mogelijk een Bbz- aanvraag en een deel bij de gespecialiseerde schuldhulpverleningsbureaus. De adviseurs schuldhulpverlening van de gemeente voeren de regie in deze keten. Waar de focus eerst lag op preventie door klanten proactief te benaderen voor hulp, ligt de focus nu op de ondernemer helpen het schuldhulpverleningstraject zo goed en snel mogelijk te doorlopen. I n 2022 is daarnaast ook actief aansluiting gezocht met externe relevante partners zoals de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), Kamer van Koophandel, de Belastingdienst en Geldfit Zakelijk, zodat ondernemers goed worden doorverwezen en de dienstverlening goed op elkaar aansluit. Borgen van kwaliteit De gemeente en Buurtteams Amsterdam zetten continu in op het verbeteren van de kwaliteit van de schuldhulpverlening.

De gemeente voert drie keer per jaar een integrale prestatiedialoog met elke buurtteamorganisatie over de kwaliteit en de resultaten van het buurtteam, waaronder de schuldhulpverlening. Het jaarlijkse kwaliteitsonderzoek door kwaliteitsmedewerkers van de gemeente is vanwege de transitie naar de buurtteams uitgesteld en vindt momenteel plaats aan de hand van een herijkt kwaliteitskader, analoog aan de nieuwe opzet van de audit van branchevereniging NVVK. In 2022 is er kwaliteitsonderzoek gedaan naar de dalende instroom schuldhulpverlening en de impact van de start van de buurtteams.

32

Elke buurtteamorganisatie is lid van de vereniging voor schuldhulpverlening en sociaal bankieren NVVK die in 2022 grotendeels haar driejaarlijkse audit in Amsterdam heeft uitgevoerd. Amsterdam heeft daarnaast met een aantal buurtteamorganisaties deelgenomen aan een vervolgonderzoek naar de Intake- en Stabilisatiefase door adviesbureau Purpose. Klantbeleving en klantkenmerken worden in het onderzoek per processtap afgezet tegen organisatie, doorlooptijd en resultaten. De resultaten worden begin 2023 beschikbaar gesteld. Inzet op bereiken van moeilijk bereikbare doelgroepen Voedselbank Het aantal huishoudens dat gebruikmaakte van de Voedselbank was begin 2022 vrij stabiel en lag rond de 1.500. In mei werd er een piek bereikt van ruim 1.800 huishoudens als gevolg van de oorlog in Oekraïne. De Voedselbank deelde voedselpakketten uit aan Oekraïense vluchtelingen die in de particuliere opvang verbleven. Toen later in mei de leefgeldregeling in werking trad, is deze hulp afgebouwd. De maanden daarna maakten er weer zo’n 1.500 huishoudens gebruik van de Voedselbank. Vanaf september stijgt het beroep op de Voedselbank en eind december bedient de Voedselbank ruim 1.850 huishoudens. Ten opzichte van eind 2021 en begin 2022 is er sprake van een toename van 24%.

Deze stijging is het gevolg van de hoge energieprijzen en inflatie; steeds meer mensen houden te weinig geld over om boodschappen te kunnen doen. Om in te spelen op de stijgende prijzen en mensen in geldproblemen te kunnen helpen, heeft Voedselbanken Nederland in september de normbedragen aangepast.

Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022

Ondersteuning van voedselinitiatieven Om mensen in financiële nood te ondersteunen, hebben we in totaal € 1,6 miljoen beschikbaar gesteld voor ondersteuning aan het Rode Kruis en Human Aid Now. Met dit bedrag financierden we ongeveer 50% van de kosten voor voedselsteun. De andere helft is betaald door particuliere fondsen en het Rode Kruis. 6.500 mensen werden wekelijks met voedselsteun geholpen via maatschappelijke initiatieven. Ongeveer 75% van deze groep die een beroep doet op voedselsteun is ongedocumenteerd. Ook dit jaar zijn buurtteams ingezet om mensen die een beroep deden op deze maatschappelijke voedselinitiatieven door te verwijzen naar reguliere hulpverlening, zodat mensen niet langer van voedselsteun afhankelijk zijn. Medewerkers van de buurtteams hebben met ondersteuning van de vrijwilligers van de initiatieven een deel van de groep gestimuleerd om gebruik te maken van inkomensreparatie of schuldhulpverlening. Ongedocumenteerden kunnen geen gebruikmaken van de ondersteuning van de buurtteams. Aanpak Schuldenvrije Buurt De aanpak ‘Schuldenvrije Buurt’ is een overkoepelende benaming van vier lokale initiatieven: • Nieuw-West – de Dichtersbuurt • Noord – Vogelbuurt/IJplein • Oost – Indische buurt • Zuidoost – G-buurt Noord De initiatieven richten zich allemaal op het versterken van vertrouwen en het terugdringen van financiële problemen.

In 2022 werkt O&S aan een rapportage over deze initiatieven met als centrale vraagstelling: Wat gebeurt er in het kader van vier lokale initiatieven die ten doel hebben het vertrouwen van Amsterdammers te vergroten en hun financiële problemen, zoals schulden, aan te pakken? Onder welke voorwaarden zijn deze initiatieven succesvol?. Naar verwachting wordt de rapportage in het voorjaar van 2023 opgeleverd. De rapportage kan helpen om zo beter van de werkzame bestandsdelen te kunnen leren en kennis met elkaar te delen.

33

34 Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022

Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022

Cijfers Kwetsbare jongeren

Budgetcoaches Informatie vragen: 908 (621 in 2021) Enkelvoudige hulpvragen: 528 (388 in 2021) Complexe hulpvragen: 58 (30 in 2021) No show: 21 (1,4%) (26 in 2021)

35

Inloopspreekuren op basisscholen: 37

Financiële educatie op het voortgezet onderwijs: Leerlingen: 5.827 (4.220 tussen 2020 en 2021) Lessen: 5.827 (1.683 tussen 2020 en 2021) Klassen: 1.908 (270 tussen 2020 en 2021) Scholen: 51 (41 tussen 2020 en 2021)

Aanvragen Jongeren Schuldenvrije Start: 148

Jongeren begonnen aan een intake (fase 1) van SHV-traject: 826

Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022

Hoofdstuk 4

Kwetsbare jongeren Op 1 januari 2022 heeft de transitie van de jongerenschuldhulpverlening naar de buurtteams plaatsgevonden. Voor een goede borging van de aanpak op schulden voor jongeren hebben de voormalig uitvoerende maatschappelijke diensten en de gemeente Amsterdam gezamenlijk het actieplan Jongeren en Geld opgesteld. Het actieplan beschrijft de drie actielijnen: 1. Schulden voorkomen, 2. Schulden klein houden en 3. Schulden oplossen. Met de beschreven inzet en acties werken we samen aan een goede verankering van de jongerenschuldhulpverlening in alle buurtteams en een doorontwikkeling van de aanpak.

Schulden voorkomen Laagdrempelig hulp bij geldzorgen in de wijk Bij financiële en juridische vragen kunnen jongeren op afspraak of tijdens spreekuren geholpen door een jongeren schuldhulpverlener of sociaal raadslid. In elk stadsdeel zoekt de jongerenschuldhulpverlening naar goede verbinding met locaties waar veel jongeren komen of van waaruit activiteiten voor jongeren worden georganiseerd. Ook worden afspraken gemaakt voor outreachend werken op locaties bij hulpverlenende ketenpartners.

36

Jongerenpunten In 2022 zijn 730 jongeren met financiële problemen gesproken via de Jongerenpunten bij Werk, Participatie en Inkomen (WPI). De jongerenadviseurs van WPI werken nauw samen met de jongerenschuldhulpverleners van de buurtteams. Daarnaast zijn er totaal 160 jongeren binnen WPI gesproken, verdeeld over de afdelingen Werk & Veiligheid, Inburgering & Taal, bij het project Jonge Moeders in Beweging en bij de aanpak Geregelde betaling (huurachterstand). De interventies die worden ingezet kunnen variabel bestaan uit een budgetadviesgesprek, een inkomensreparatie, een schuldhulpverleningstraject en het instrument Jongeren Schuldenvrije Start (JSS).

Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022

F inanciële voorlichting op scholen Om jongeren tijdig voor te bereiden op hun financiële verantwoordelijkheden als zij 18 jaar worden, organiseren we lessen financiële educatie op het voortgezet onderwijs (vo). Vanaf 2022 worden de lessen ook op vo scholen in Weesp aangeboden. De aanbieders Moneystart, Aflatoun en Diversion hebben ook in 2022 veel extra inzet gepleegd om met de destijds geldende coronamaatregelen zoveel mogelijk (online en fysieke) lessen te verzorgen. Ondanks corona zien we een stijging in het bereik van het aantal leerlingen en gegeven lessen als resultaat van de extra inzet van middelen door het college. In schooljaar 2020-2021 waren dit 1.683 lessen en 4.220 leerlingen op 41 scholen. In schooljaar 20212022 waren dit 1.908 lessen en 5.827 leerlingen op 51 scholen. Jongeren (en hun ouders) informeren bij 18 jaar worden Verjaardagskaart In Amsterdam worden jaarlijks ongeveer een 7.000 jongeren 18 jaar. Een deel van hen loopt al snel betalingsachterstanden of schulden op, vooral door het niet betalen van de zorgverzekeringspremie. Om dit te voorkomen sturen we een verjaardagskaart vlak voordat jongeren 18 jaar worden. De verjaardagskaart wijst jongeren op relevante informatie en biedt ondersteuning bij het regelen van (geld)zaken.

Daarvoor verwijst de kaart naar de webpagina amsterdam.nl/ ikword18 en de app Ping Ping, waarin jongeren op een interactieve manier de voor hun relevante informatie krijgen aangeboden. Ook ouders informeren we per brief over de gevolgen voor het gezinsinkomen wanneer hun kind 18 jaar wordt.

37

App Ping Ping komt landelijk beschikbaar Ping Ping is een preventie-app die jongeren op een toegankelijke manier ondersteunt bij (financiële) zaken die ze moeten regelen als ze 18 jaar worden. Via de app krijgen jongeren in een persoonlijke route relevantie informatie en een direct handelingsperspectief om hun financiële zaken op orde te brengen. Aan hen wordt direct digitale toegang tot landelijke organisaties, regelingen en gemeente specifieke informatie geboden. De app wordt in het voorjaar 2023 overgenomen door de stichting Nederland Geldzorgenvrij. Hiermee wordt de app beschikbaar voor andere gemeenten in Nederland en kan deze worden doorontwikkeld als app voor levensgebeurtenissen bij jongeren. De stichting is onder andere uitvoerder van de hulplijn 0800 8115 (het landelijke gratis telefoonnummer van Geldfit bij geldzorgen) en zet zich in om individuele mensen met (potentiële) geldzorgen toe te leiden naar de juiste hulp. De Week van het geld vond plaats van 28 maart t/m 1 april 2022. Met het initiatief heeft Wijzer in Geldzaken (ministerie van Financiën) als doel de financiële vaardigheden van kinderen en jongeren te stimuleren. De gemeente Amsterdam organiseerde met maatschappelijke organisaties in 2022 een online PACT-sessie ‘Voor hetzelfde geld’ en we stimuleerden scholen van het po, vo en mbo gebruik te maken van het aanbod van de Week van het Geld.

Voor professionals en financiële maatjes organiseerden we de Masterclass Geldtypen. Op FunX radio was dagelijks aandacht voor thema’s rondom geld en jongeren en het aanbod van de gemeente Amsterdam.

Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022

Schulden klein houden Vroegsignalering Met vroegsignalering ontvangt de gemeente meldingen van betaalachterstanden van vaste lasten. Een betalingsachterstand wordt gezien als een eerste signaal van mogelijk meer schulden of andere problematiek. Het geeft aanleiding om tijdig hulp te bieden om ergere problemen te voorkomen.  ij jongeren die 18 worden wordt duidelijk zichtbaar dat zij niet B altijd weten dat zij verplicht zijn om ziektekostenpremie te betalen. We zien daardoor een flink aantal jongeren vanaf 19 jaar in de wanbetalersregeling van het CAK. I n 2022 zien we gemiddeld 2.876 jongeren in de wanbetalersregeling van het CAK. Echter, we zagen de laatste maanden van 2022 weer een toename. Toch was het aantal jongeren in de regeling gemiddeld hoger in 2021 (3.081).  e uitvoering van de vroegsignalering voor jongeren in de bijstand D vindt plaats op de Jongerenpunten en het dak- en thuislozenloket voor jongeren van WPI. De interventies die worden ingezet zijn het budgetadviesgesprek, een inkomensreparatie, een schuldhulpverleningstraject en het instrument Jongeren Schuldenvrije Start (JSS). I n 2022 zijn 730 jongeren met financiële problemen gesproken via de Jongerenpunten bij WPI. Via de afdelingen Werk & Veiligheid, Inburgering & Taal, bij het project Jonge Moeders in Beweging en de aanpak Geregelde betaling (huurachterstand) zijn nog eens 160 jongeren gesproken.

I n de buurtteams wordt de Vroeg Eropaf aanpak uitgevoerd. Zij pakken de signalen op van jongeren zonder uitkering. Buurtteam Noord heeft een specifieke benadering voor jongeren. Het bereik is hier relatief gezien niet zichtbaar hoger dan in andere stadsdelen.

38

Veel jongeren hebben een studieschuld opgebouwd. Na het afronden of uitvallen van een opleiding moeten jongeren hun opgebouwde studieschuld bij Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) terugbetalen. Dit lukt niet altijd. In 2023 start een pilot met DUO om de mogelijkheden te verkennen voor het melden van betalingsachterstanden van schoolgeld en het aflossen van de studieschuld. Aanpak levensgebeurtenissen voor jongeren op weg naar zelfstandig wonen Schuldenproblematiek belemmert jongeren in de maatschappelijke opvang en beschermd wonen om door te stromen naar zelfstandig(er) wonen. Het is daarom wenselijk dat hun financiën op orde zijn en tijdig schuldhulpverlening op te starten. De maatschappelijke opvang- en jeugdzorgpartijen, de afdeling Zorg en WPI hebben de handen in een geslagen om samen te werken aan en het in kaart brengen van wenselijke oplossingen voor de financiële belemmeringen rondom de in- en doorstroom van jongeren in maatschappelijke woonvoorzieningen.  8 jaar worden 1 Jongeren met een licht verstandelijk beperking (lvb) zijn kwetsbaarder voor financiële problemen bij de overgang naar 18 jaar. In de pilot Geldgappie ontwerpen we een aanpak waarin we jongeren met een onvoldoende steunend netwerk, van hun 17,5e tot 19e jaar (1,5 jaar) in het voortgezet speciaal onderwijs (vso) begeleiden bij de verantwoordelijkheden die zij krijgen als ze 18 jaar worden.

We beogen we hen weerbaarder te maken tegen financiële problemen, misbruik en criminaliteit.

Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022

T ijdens de begeleiding wordt duidelijk of een jongere voldoende redzaam wordt of dat een jongere blijvend begeleiding nodig heeft, zoals bijvoorbeeld een maatje, budgetbeheer of bewindvoering. In 2022 zijn we gestart op vijf vso-scholen in Zuidoost en zijn er 16 leerlingen begeleid.

Schulden oplossen Het bieden van toekomstperspectief staat centraal in de schuldenaanpak voor jongeren. Dat doen we met de aanpak Jongeren Schuldenvrije Start en Route 020, de reguliere aanpak voor het oplossen van schulden van de buurtteams.

De bedoeling is om met deze aanpak steeds meer leerlingen in een kwetsbare onderwijspositie te bereiken.

•

•

 udgetcoaches op het MBO B Met School en Schuld zet de gemeente Amsterdam budgetcoaches in op 34 locaties in de stad van het ROC van Amsterdam, ROC TOP, het Mediacollege en Hout- en meubileringscollege. Een budgetcoach maakt onderdeel uit van de zorgstructuur van de mbo-instellingen en is laagdrempelig aanwezig op school. Zij ondersteunen bij het aanvragen van leermiddelen, toeslagen en/of studiefinanciering en hebben een belangrijke signalerende rol met betrekking tot schuldenproblematiek. Voor schulden worden studenten verwezen naar de jongerenschuldhulp van de buurtteams. We beogen hiermee jongeren met geldzorgen tijdig in beeld te krijgen en hulp te bieden om studieuitval te voorkomen.

J ongeren Schuldenvrije Start In 2020 heeft de gemeente Amsterdam de aanpak Jongeren Schuldenvrije Start (JSS) gelanceerd. Met de aanpak Jongeren Schuldenvrije Start beogen we dat jongeren sneller schuldenvrij zijn, minder schuldenstress ervaren en kunnen werken aan hun toekomstdoelen. Dit kan hen weer motiveren om hoopvol naar de toekomst te kijken. De aanpak is bedoeld voor jongeren tot 27 jaar met een schuld hoger dan € 3000,- euro. Een jongere wordt bij het oplossen van zijn schuld begeleid door een jongerenschuldhulpverlener en bij perspectiefplan door een jongerenadviseur van de Jongerenpunten (WPI). In het perspectiefplan stelt een jongere zich doelen op een of meerdere leefgebieden, zoals werk, opleiding of wonen In 2022 is voor 148 jongeren een schuldoplossing JSS aangevraagd bij de kredietbank. De eerste drie jongeren hebben het traject succesvol doorlopen.

In 2023 evalueren we samen met het onderzoeksbureau Purpose de aanpak JSS op de effecten van de aanpak. Eind 2023 volgt een uitgebreide rapportage dat dieper ingaat op de effecten van de aanpak Jongeren Schuldenvrije Start. Daarbij maken we ook de maatschappelijke kosten en baten van de aanpak inzichtelijk.

39

40 Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022

Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022 Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022

Cijfers Toeslagenschandaal

Amsterdamse ouders gemeld als gedupeerde: 5.141

Kwijtschelding van schulden: Kwijtscheldingsbeschikking ontvangen: 817 Amsterdamse ouders Nog in behandeling: 335 schuldenlijsten

41

Ouders die aangeven hulp nodig te hebben van de gemeente: 3.049

Verstrekt maatwerkbudget: € 2,3 miljoen

Kindregeling: Doelgroep in Amsterdam 0-39 jaar: 6.600 kinderen

Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022

Hoofdstuk 5

Toeslagenschandaal In februari 2021 zijn de Vroeg Eropaf teams van de buurtteams begonnen met het actief benaderen van Amsterdamse gedupeerde ouders voor brede ondersteuning op 5 leefgebieden (gezin, wonen, werk, inkomen, zorg). Inmiddels hebben ruim 5.000 Amsterdamse ouders zich gemeld als gedupeerde van het toeslagenschandaal. We weten niet hoeveel van hen daadwerkelijk door Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) als gedupeerde zijn of worden erkend. Sinds april 2022 zijn de buurtteams bij met het benaderen van gedupeerde ouders. Met alle tot dan toe gemelde ouders is contact geweest. Wanneer nieuwe ouders zich melden, wordt ook met hen contact opgenomen. Van de groep gedupeerde ouders heeft 3.049 aangegeven hulp nodig te hebben. De buurtteams begeleiden deze ouders.

In 2022 is duidelijk geworden dat het compenseren van gedupeerde ouders door de Belastingdienst tot ten minste 2026 zal duren. Een deel van de ouders zal tot die tijd moeten wachten tot hun zaak wordt beoordeeld en afgerond. De Amsterdamse ondersteuning binnen de hersteloperatie krijgt daarmee ook een ander karakter. Waar in het begin de focus lag op het oplossen van crisissituaties, gaat het nu om langdurige ondersteuning van gezinnen. Dit vraagt veel van de buurtteams. Buurtteammedewerkers kunnen voor bijzondere of urgente uitgaven die nodig zijn voor gedupeerde ouders gebruikmaken van een maatwerkbudget dat wordt gefinancierd vanuit Rijksmiddelen. Omdat financieel herstel vanuit UHT lang op zich laat wachten,

42

neemt de vraag naar dit maatwerkbudget toe. Er is inmiddels meer dan 2,3 miljoen euro aan maatwerkbudget verstrekt. Het gaat dan bijvoorbeeld om woninginrichting, tandartskosten of kosten voor kinderen, zoals studie, sport of een laptop. Naast de brede ondersteuning hebben we als gemeente ook een rol in de publieke en private schuldenaanpak voor gedupeerde ouders. In 2021 kondigde het Rijk aan dat publieke en private schulden van gedupeerde ouders werden kwijtgescholden of overgenomen door de Rijksbelastingdienst. De kwijtschelding van publieke schulden kwam halverwege 2021 in uitvoering en begin 2022 is Sociale Banken Nederland (SBN), waaronder de Kredietbank Amsterdam, gestart met de uitvoering van de private schuldenaanpak.

Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022

Ouders kunnen digitaal of per post hun schuldenlijst indienen. SBN neemt contact op met de schuldeisers en betaalt openstaande schulden die hiervoor in aanmerking komen. In Amsterdam hebben 963 gedupeerde ouders een of meerdere schuldenlijsten ingediend. Inmiddels hebben 817 ouders een beschikking ontvangen. Er zijn nog 335 schuldenlijsten in behandeling. Kindregeling In november 2022 is de uitvoering van de Kindregeling gestart. Kinderen van erkend gedupeerde ouders krijgen een financiële tegemoetkoming van de Belastingdienst en kunnen voor brede ondersteuning terecht bij de gemeente. De Belastingdienst stuurt hen hierover een brief in de periode november 2022 tot juni 2023. In Amsterdam wonen ongeveer 6.600 kinderen die binnen deze doelgroep vallen, in de leeftijd van 0 tot 39 jaar. Ongeveer een op de drie kinderen is inmiddels volwassen (18 jaar of ouder). Twee op de drie kinderen is minderjarig (jonger dan 18 jaar). De brede ondersteuning wordt in Amsterdam uitgevoerd door het Ouder- en Kindteam, de jongerenpunten en de buurtteams. In tegenstelling tot de ouders, hebben we geen gegevens van deze kinderen en kunnen we ze dus ook niet zelf benaderen. Kinderen kunnen telefonisch terecht bij het belteam van de buurtteams. We helpen hen naar wens en behoefte. De komende periode geven we samen met de kinderen het ondersteuningsaanbod verder vorm.

Hulpverleners zien dat een deel van de meerderjarige kinderen schulden heeft, als gevolg van de situatie ontstaan vanuit het toeslagenschandaal. Het Rijk heeft voor kinderen niet voorzien in een landelijke schuldenregeling. Dit betekent dat wanneer een kind van een gedupeerde ouder schulden heeft, de schuldeiser beslag kan leggen op het bedrag dat het kind ontvangt als tegemoetkoming van het Rijk. We hebben gekeken wat we in Amsterdam kunnen betekenen voor deze groep. Wanneer een kind schulden heeft en hier iets aan wil doen, dan kan er gebruik worden gemaakt van het traject Jongeren Schuldenvrije Start (JSS), ongeacht de leeftijd van het kind.

43

De reguliere leeftijdsgrens voor dit traject geldt niet voor deze doelgroep. In het voorstel dat de kredietbank doet aan schuldeisers, vragen wij de schuldeiser het bedrag dat het kind ontvangt in het kader van de Kindregeling buiten beschouwing te laten in de schuldenregeling. Op deze manier hopen we dat schuldeisers coulant omgaan met de tegemoetkoming die kinderen ontvangen.

44 Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022

Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022

Hoofdstuk 6

Samenwerking en verbinding Sociaal Werkgeverschap In de integrale aanpak Sociaal Werkgeverschap staat samenwerking centraal. Sinds 2021 wordt via Sociaal Werkgeverschap ingezet op het voorkomen van taal- en financiële problematiek op de werkvloer. Werkgevers worden gestimuleerd om actief bij te dragen aan het voorkomen en oplossen van problemen bij hun medewerkers. We hebben adviseurs die werkgevers adviseren en ondersteunen om actief aan de slag te gaan met dit onderwerp. In 2022 zijn tientallen werkgevers geïnformeerd en zoveel mogelijk op maat geadviseerd over het organiseren van relevante activiteiten, zoals trainingen voor managers en leidinggevenden over het herkennen en bespreekbaar maken van schuldenproblematiek. Ook zijn er 5 webinars gegeven aan leden van Sigra, hebben er 4 trainingen Wegwijs in Schuldhulp voor werkgevers plaatsgevonden en is er een samenwerking tot stand gekomen met het Werkgeversservicepunt. Aanvullend op het aanbod werken we nauw samen met Moedige Dialoog Nederland. Amsterdam kent een eigen netwerk van werkgevers die geldzorgen op de werkvloer bespreekbaar willen maken én ook actief met dit onderwerp aan de slag (willen) gaan. Er worden door Moedige Dialoog Amsterdam klein- en grootschalige werkgeversbijeenkomsten georganiseerd, waarin ook de mogelijkheid voor ondersteuning wordt besproken.

Het kernteam van Moedige Dialoog Amsterdam bestaat uit werkgevers uit verschillende branches zoals horeca, bankwezen, gezondheidszorg, maatschappelijke dienstverlening, bedrijfsleven en overheid.

45

Eind 2022 is de aanpak Sociaal Werkgeverschap door Onderzoek en Statistiek geëvalueerd. Daarvoor heeft O&S interviews met betrokken werkgevers en hulpverleners afgenomen. Belangrijke conclusies waren dat werkgevers het contact met de gemeente waarderen en dat ze nagenoeg unaniem tevreden zijn met (de verschillende onderdelen van) de informatievoorziening. Schuldhulpverleners gaven daarnaast aan dat met name het bereik van de aanpak nog kan worden vergroot. O&S raadt aan om in 2023 nog meer in te zetten op het vergroten van de bekendheid van de aanpak en het laagdrempeliger maken om beschikbaar aanbod in te zetten. Schulden op de Werkvloer Voor medewerkers van de gemeente Amsterdam (in loondienst maar ook externe inhuur) is sinds 2016 de aanpak Schulden op de Werkvloer ontwikkeld. Via de aanpak worden werknemers direct geholpen bij het oplossen van financiële vragen. Dat kan variëren van laagdrempelig advies tot aanmelding voor een schuldhulpverleningstraject. In 2022 zien we (wederom) een stijging in het aantal medewerkers dat ondersteund wil worden. Ook worden regelmatig presentaties en trainingen gegeven aan diverse leidinggevenden en HR-adviseurs om geldproblemen beter te leren herkennen en bespreekbaar te maken. Ten slotte hebben we meegedaan aan het Leernetwerk van de Hogeschool Utrecht voor werkgevers, die hun aanpak willen (door) ontwikkelen.

Dit Leernetwerk heeft twee resultaten opgeleverd: 1. Een website van de Hogeschool Utrecht met de naam Schulden in Bedrijf. Hierop staan filmpjes van diverse werkgevers en hulpverleners. Het gaat over vragen waar ze mee worstelen, de aanpak waarmee ze bezig zijn en het geeft ook tips aan werkgevers.

Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022

2. Er is een behoefteonderzoek gedaan onder medewerkers van de gemeente naar budgettrainingen. Er is een online enquête ingezet en er zijn interviews afgenomen. Het onderzoek bevestigt de wens om budgettrainingen aan te bieden, maar ook om themabijeenkomsten te organiseren op gebied van pensioen, echtscheiding en kinderen. Het inkooptraject is in 2022 gestart en in 2023 zal deze activiteit worden toegevoegd aan het instrumentarium van Schulden op de Werkvloer. Het gemeentelijk directieteam heeft in 2022 besloten om alle medewerkers in loondienst van de gemeente collectief lid te maken van het SVGA (sociaal fonds van gemeentelijke organisaties). Zij kunnen een aanvraag indienen voor een renteloze lening of een gift. Het aantal aanvragen is door deze uitbreiding afgelopen jaar fors gestegen. Schuldeiserscoalitie Het (door)ontwikkelen van een sociaal incassobeleid is al meerdere jaren een aandachtspunt van het college. In 2021 is de gemeente Amsterdam, gelijktijdig met de gemeente Rotterdam, als eerste publieke schuldeiser toegetreden tot de Schuldeiserscoalitie. Alle deelnemers aan dit samenwerkingsverband (naast de gemeenten veelal private schuldeisers) onderschrijven de uitgangspunten van het zogeheten Ethisch Manifest van de coalitie. Dit manifest biedt concrete handvatten om een sociaal incassobeleid mee vorm te geven.

De partners van de Schuldeiserscoalitie hebben afgesproken om onderling nauw samen te werken en kennis uit te wisselen. In 2022 organiseerden we daarvoor in Amsterdam een bijeenkomst, waarbij we specifiek ingingen op de relatie tussen gemeenten en primaire schuldeisers. Dit leverde relevante inzichten in elkaars leefwereld op. In 2022 voerden we daarnaast ook meerdere acties door om ons eigen incassobeleid socialer in te richten. Met name het afzien van de preferente positie voor bijstandsschulden bij aanvragen van

46

minnelijke regelingen en het meenemen van bijstandsschulden in schuldenregelingen (indien er geen sprake is van fraude of grove schuld) waren vernieuwend en waardevol. Maatwerk en doorbraak bij schulden Een schuldhulpverleningsproces verloopt niet altijd vlekkeloos. Als (schuld)hulpverleners vastlopen, konden zij sinds 2015 een aanvraag doen bij het Doorbraakfonds via Fonds Bijzondere Noden Amsterdam (FBNA). Met advies en/of financiële ondersteuning creëert het fonds waar mogelijk een snelle(re) doorbraak. Sinds 2021 is het Doorbraakfonds omgedoopt tot het Maatwerkbudget Schulden en aangesloten bij het Doorbraakteam, dat bredere casuïstiek uit het sociaal domein behandelt. Op deze manier wordt het eenvoudiger om schulden in samenhang met problemen op andere leefgebieden aan te pakken. Het Maatwerkbudget Schulden blijft de snelste doorbraakroute bij enkelvoudige schuldproblemen. Meervoudige problematiek, waar schulden een onderdeel van zijn, gaan naar het Doorbraakteam. Om escalatie voor te zijn, beschikt elk buurtteam over een mini-maatwerkbudget en heeft de buurtteamorganisatie een Maatwerkcoach-schulden die advies geeft over maatwerk bij schulden en naast het Doorbraakteam als portaal dient richting het Maatwerkbudget schulden. Branchevereniging NVVK De samenwerking met de branchevereniging NVVK was in 2022 wederom op verschillende thema’s intensief.

Een mijlpaal was dat we gezamenlijk optrokken voor de doorontwikkeling van een landelijke Pauzeknop. In april hebben we daarvoor, samen met de gemeenten Den Haag en Eindhoven, een propositie opgesteld en overhandigd aan de minister van Armoedebeleid. Als gemeenten en NVVK roepen we de minister daarin op om bij te dragen aan de (door)ontwikkeling van een landelijke Pauzeknop. De propositie was aanleiding tot een gesprek en daarin hebben we met de minister afgesproken dat we de landelijke doorontwikkeling onder coördinatie van de NVVK verder brengen.

Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022

Daarnaast werkten we in 2022 ook nauw samen aan de opschaling van het Schuldenknooppunt. Het Schuldenknooppunt is een digitaal portaal voor schuldeisers en schuldhulpverleners, waarbij op een uniforme wijze gegevens met elkaar worden uitgewisseld in het kader van schuldregelingen. Het gaat hierbij om saldi uitvraag, saldi opgave, afkoopvoorstellen en reacties op afkoopvoorstellen. Deelnemende partijen zijn gehouden aan korte reactietermijnen en maken afspraken die zoveel mogelijk zijn gericht op het principe van ‘bij voorbaat akkoord’. In 2022 heeft de Kredietbank Amsterdam deelname aan het Schuldenknooppunt definitief toegezegd en meteen meerjarig (aan)betaald. Dat is waardevol om het Schuldenknooppunt landelijk verder te ontwikkelen. In 2023 worden nog laatste testen met het portaal gedaan en als die goed verlopen, vindt direct daaropvolgend definitieve aansluiting plaats. Landelijke lobby Op 10 januari 2022 startte het kabinet-Rutte IV. Dit nieuwe kabinet kwam snel met nieuwe landelijke plannen, maatregelen en ambities. Daarbij springt de lancering van de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden (juli 2022) in het oog. Deze aanpak was aanleiding om de gemeentelijke lobby aanzienlijk te intensiveren en dat gold ook voor de acute energie- en koopkrachtcrisis die in het afgelopen jaar opspeelden.

In samenwerking met vooral de VNG, NVVK en G4 hebben we op verschillende thema’s en maatregelen die raken aan bestaanszekerheid, armoedebestrijding en schuldhulpverlening een zeer actieve lobby gevoerd.

47

De belangrijkste resultaten in 2022 waren: • De ophoging van het wettelijk minimumloon per 1 januari 2023. In het kader van bestaanszekerheid riepen we het kabinet meermaals nadrukkelijk op om te zorgen voor een hoger sociaal minimum en een hoger minimumloon (onder andere samen met de VNG). • De omarming van de minister voor Armoedebeleid om een landelijke pauzeknop te realiseren. Naar aanleiding van een propositie die we (samen met de NVVK en de gemeenten Den Haag en Eindhoven) aan de minister aanboden heeft ze toegezegd om mee te werken aan de ontwikkeling van een landelijke pauzeknop. De maatregel is geïntegreerd in de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden. • De uitbreiding van wettelijke grondslagen voor betere preventie en vroegsignalering. Met name de energiecrisis was aanleiding om daar nadrukkelijk toe op te roepen (onder andere samen met de VNG). Een waardevol resultaat was dat er meer verplichtingen aan energieleveranciers worden gesteld voordat ze kunnen overgaan tot contractontbinding. • De mogelijkheid voor decentrale overheden om de vermogensnorm voor kwijtschelding van gemeentebelasting op te hogen. Al jaren maken we ons hard voor een hogere vermogensnorm, omdat de norm te krap was om buffers op te bouwen en omdat de norm voor onduidelijkheid zorgde (binnen de Participatiewet geldt een andere vermogensnorm).

Het kabinet heeft decentrale overheden nu de mogelijkheid geboden om per direct een hogere norm toe te passen. De norm is weliswaar nog niet geharmoniseerd met die van de Participatiewet, maar per 1 januari 2023 is de maximale verhoging in Amsterdam van kracht. • De eerdere verwijdering van BKR-registraties van minnelijke schuldregelingen per 1 januari 2023 (samen met de G4). Deze maatregel helpt ex-schuldenaren sneller aan een volledig schone lei. Er is breed draagvlak voor (onder andere bij de NVVK en in de Tweede Kamer) en er is een brede wens om de werkwijze op korte termijn in landelijke wetgeving te verankeren.

48 Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022

Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022

Hoofdstuk 7

Blik vooruit Beleidsontwikkeling 2023-2026 In de komende jaren zetten we de beleidsambities uit het beleidsplan “Op weg naar schuldenrust” (2021-2025) verder voort. Speerpunt hierin is schuldenrust. De doelstelling is om in een zo vroeg mogelijk stadium hulp te bieden, zodat stress weggenomen kan worden en Amsterdammers weer perspectief krijgen. Een instrument als de pauzeknop, waarbij schuldeisers pas op de plaats maken zodra iemand zich meldt voor hulp, is daarin heel belangrijk. In het coalitieakkoord “Amsterdams akkoord” (2022-2026) is de koers naar schuldenrust opnieuw vastgelegd. De kern van de inzet blijft in Amsterdam dat we vol in zetten op het voorkomen, klein houden en oplossen van schulden. In 2023 legt het college bovendien de opvolger van de Agenda Armoede en Schulden (2019-2022) voor aan de gemeenteraad. Hierin herbevestigen we de koers en stellen we binnen het kader van schuldenrust nieuwe prioriteiten en doorontwikkelingen vast. Halvering schuldsaneringstermijn Een belangrijke ontwikkeling in 2023 is de halvering van de schuldsaneringstermijnen van 3 jaar naar 1,5 jaar. Op 7 februari 2023 heeft de Eerste Kamer een wetsvoorstel aangenomen waarmee deze halvering in de Wsnp is opgenomen. Daarop heeft minister Schouten laten weten dat idealiter ook de minnelijke regelingen, waarvan de aflossingstermijn niet wettelijk is vastgelegd, hierin meegaan.

Dit is een belangrijke stap om te zorgen dat mensen met schulden sneller zicht hebben op een nieuw perspectief. Goede begeleiding en nazorg zijn hierbij van groot belang om te zorgen voor een duurzaam schuldenvrij bestaan. De Kredietbank Amsterdam gaat vanaf 1 juli saneringskredieten met een aflosperiode van 1,5 jaar aanbieden, in plaats van 3 jaar. Onze uitvoering is hier klaar voor.

49

Doorontwikkeling collectief schuldregelen We gaan verder met het maken van afspraken met schuldeisers om het proces van schuldhulpverlening nog meer te versnellen. Het streven blijft om alle overbodige communicatie achterwege te laten. We hebben in de afgelopen jaren gezien dat het vertrouwen van schuldeisers in onze aanpak en werkwijze, de sleutel is om proces versnellende afspraken met hen te maken. Veel van de afspraken die in Amsterdam zijn gestart, zijn inmiddels door de koepelorganisatie NVVK met schuldeisers vervat in landelijk geldende overeenkomsten. De Kredietbank blijft een actieve rol spelen in het Kernteam Samenwerking met Schuldeisers van de NVVK, waarvan het voornaamste doel is processen tussen beide te versnellen. Naar verwachting zal de Kredietbank in 2023 aansluiten op het Schuldenknooppunt, waarmee de uitwisseling van benodigde informatie om tot een schuldregeling te komen, nog meer kan worden versneld. Overheidsloket Amsterdam Wat als iemand verdwaalt in het doolhof van alle overheidsinstanties, omdat het onduidelijk is bij welke instantie iemand moet zijn? Als je niet digitaal vaardig bent en de weg moet vinden in het online landschap van overheidspartijen? Hiervoor is het Overheidsloket opgericht: een fysieke plek in het Stadsloket Amsterdam waarin overheidsinstanties nauw samenwerken via telefonische hotlines.

Het Overheidsloket is er sinds december 2022 in Amsterdam Noord Buikslotermeerplein, West - Bos en Lommerplein en Zuidoost - Anton de Komplein.

Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022

In het Overheidsloket werken instellingen zoals de Belastingdienst, Toeslagen, het CAK, Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB), Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO), Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), Sociale Verzekeringsbank (SVB) en Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) met elkaar samen. Ook het Sociaal Loket, Belastingen, Werk, Participatie en Inkomen (WPI) en Armoedevoorzieningen vanuit Amsterdam doen mee. Sociaal raadslieden van de buurtteams zijn degenen die contact hebben met de Amsterdammer en fungeren als het ware als accounthouder. Er zijn korte en directe lijntjes met de instanties. Hierdoor kunnen de Sociaal raadslieden en de instanties elkaar snel vinden en is de Amsterdammer straks in één keer goed op weg geholpen. De Ombudsman pleitte al geruime tijd voor een dergelijke oplossing, en die is er nu. Het Overheidsloket is een van de experimenten binnen het landelijke programma Werk aan Uitvoering (WaU), waarbij Dienstverlening optrekt met WPI voor de realisatie. Als een Amsterdammer een hulpvraag heeft rondom inkomen en schulden waar meerdere overheidsinstanties bij zijn betrokken, bijvoorbeeld een vraag over Toeslagen en tegelijk een vraag aan het CJIB, kunnen medewerkers direct een afspraak inplannen in het overheidsloket. Het Overheidsloket wordt gefaseerd ingevoerd.

In deze eerste fase kunnen Amsterdammers alleen langskomen nadat een van de deelnemende instanties een afspraak voor hen heeft gemaakt. Deze fase loopt van december 2022 tot en met mei 2023. Tussentijds en daarna wordt geëvalueerd of Amsterdammers met het Overheidsloket een betere dienstverlening ervaren om zo lessen te trekken voor een volgende fase, waarin we bijvoorbeeld ook langskomen op inloop mogelijk willen maken.

50

Doorontwikkeling Pauzeknop In 2021 experimenteerden we als eerste gemeente met de Amsterdamse Pauzeknop, een instrument waarmee alle invorderingen incassoactiviteiten worden gepauzeerd zodra iemand zich bij schuldhulpverlening meldt. Medio 2022 rondden we de pilot-fase af, omdat de belangrijkste inzichten en verbeterpunten over het instrument in beeld waren. Op basis van onze praktijkervaringen boden we minister Carola Schouten, samen met de NVVK en de gemeenten Den Haag en Eindhoven, een propositie aan met de oproep om bij te dragen aan de ontwikkeling van een landelijke Pauzeknop. Daarvoor waren met name landelijke afspraken met schuldeisers en een digitale voorziening nodig. De minister honoreerde ons verzoek en zegde toe daaraan mee te werken. Sindsdien is er onder coördinatie van de NVVK een projectgroep die de landelijke uitrol verder uitwerkt. Ook is de actie in juli 2022 definitief in de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden opgenomen. De Amsterdamse praktijkervaringen en inzichten zijn zeer waardevol voor de ontwikkeling van het landelijke instrument. Daarom hebben we onderzoeks- en adviesbureau Purpose eind 2022 een definitieve eindevaluatie van de Amsterdamse pilot laten doen, waarbij ook is meegenomen wat betrokkenen (hulpvragers, hulpverleners en schuldeisers) noodzakelijk vinden voor een landelijke invoering.

Purpose adviseert om met name in te zetten op drie elementen: standaardisatie (inrichten van een duidelijk proces), automatisering (zorgen voor gestroomlijnde ICT) en opschaling (zorgen voor brede deelname). De meest kansrijke actie volgens Purpose om op korte termijn al een landelijk pauzeknop-instrument toe te passen, is om te focussen op het vergroten van de bekendheid over de Kennisgeving (een bestaand instrument dat bij de start van de stabilisatiefase kan worden ingezet, maar nog beperkt wordt gebruikt). De uitbreiding naar een instrument eerder in het schuldhulpverleningsproces (zoals de Amsterdamse Pauzeknop) kan volgens Purpose het best worden

Jaarverslag Schuldhulpverlening 2022

51

gekoppeld aan een ander regulier moment in het proces: de intake. De aanbevelingen van Purpose worden door de projectgroep meegenomen bij de verdere uitwerking. Het streven is om een landelijke Pauzeknop in 2023 te lanceren. Convenant met netbeheerder Liander Op 19 januari 2023 hebben we een convenant gesloten om een proef te starten met netbebeheerder Liander. Zij geven drie maanden adresgegevens aan ons door van Amsterdammers zonder energiecontract. Als zij geen nieuwe energieleverancier vinden, dreigt afsluiting van energie. Hiermee kunnen we gerichte hulp bieden en proberen te voorkomen dat deze groep verder inschulden verstrikt raakt en in de kou komt te zitten. Het gaat om een groep huishoudens die niet ingingen op de hulp die Vroeg Eropaf-medewerkers van buurtteams hebben geboden toen de energiemaatschappij melding deed van een betaalachterstand. Een contractontbinding en een dreigende energieafsluiting kan het moment zijn waarop deze groep toch hulp accepteert. Zonder deze pilot is het niet mogelijk om gericht deze hulp te bieden aan Amsterdammers zonder energiecontract.

Vormgeving: Vorm de Stad Fotografie: Edwin van Eis, Nationale Beeldbank

Disclaimer Deze rapportage is een uitgave van de gemeente Amsterdam. Aan deze rapportage kunnen geen rechten worden ontleend. Niets uit deze rapportage mag worden overgenomen zonder bronvermelding: Jaarverslag Schuldhulpverlening maart 2022.