B1 Overzicht maatregelen en onderzoeken misbruik door bedrijven.docx

Bijlage 1 maatregelen en onderzoeken misbruik inzamelvoorzieningen door bedrijven en (bedrijfsmatige) grofdumpingen. Maatregelen tegengaan overlast bedrijfsafval Tegengaan van overlast vraagt een combinatie van maatregelen om een schone en leefbare stad te stimuleren en oneigenlijk gebruik van de gemeentelijke inzamelmiddelen beheersbaar te houden. Dit kan de gemeente niet alleen. Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van gemeente, bewoners en ondernemers om overlast en misbruik tegen te gaan. Er wordt zowel preventief, curatief als repressief ingezet, ondersteund met monitoring.  Preventief is het voorkomen van overlast en misbruik door duidelijke regelgeving, voorlichten, in gesprek gaan en het collectieve belang op te zoeken. Naast terugkerende en specifieke campagnes, blijven we in gesprek met ondernemers en ondernemersverenigingen over het correct aanbieden van bedrijfsafval.  Curatief kunnen we overlast tegengaan door verkeerd aangeboden afval alsnog in te zamelen en op te ruimen. We wijzen inzamelvoorzieningen aan, verbeteren de mogelijkheden om afval aan te bieden en de wijze van inzamelen.  Repressief gaat over het aanspreken, toezien, handhaven en beboeten van overtreders. Dit gebeurt door inzet van toezichthouders, handhavers en reinigingsrechtinspecteurs.

 Monitoring gaat over het verbeteren van informatie over het gebruik en daarmee ook het misbruik van de afval inzamelvoorzieningen. We brengen de dataorganisatie en datakwaliteit op orde. De uitvoering van een groot deel van deze maatregelen valt onder bestuurlijk mandaat van de stadsdeelbesturen. Afgelopen zomer heeft elk stadsdeel een afvalplan vastgesteld met de afvalproblematiek en gebiedsopgave van het stadsdeel. De uitwerking van de maatregelen om overlast van bedrijfsafval en grof afval tegen te gaan, vormen hier een onderdeel van. Preventieve maatregelen:  Terugkerende communicatiecampagne ‘jouw bedrijf, jouw afval’. Als opvolging van de brede campagne uit najaar 2022 richten we ons de komende jaren op een specifieke branche of specifiek gebied. Ondernemers worden geïnformeerd over de regels rond bedrijfsafval en het schoonhouden van de omgeving via brieven, flyers en een promoteam. Looptijd continu, uitvoeren in 2024 en 2026.  Inzet in woon-winkelgebieden vanuit aanpak bijplaatsingen. De aanpak bijplaatsingen richt zich op bewoners via voorlichting en gedrag interventies om te voorkomen dat afval naast de

Gemeente Amsterdam









Pagina 2 van 7

inzamelvoorzieningen wordt geplaatst. In een specifiek aantal woon-winkelgebieden breiden we deze aanpak uit en benaderen we ook de ondernemers. Looptijd 2024. Adviseren van ondernemersverenigingen. Vanuit Afval en Grondstoffen is er informatie en kennis beschikbaar voor ondernemersverenigingen die projecten willen organiseren rond bedrijfsafval. Looptijd continue. Aanpak bedrijfsafvalcontainers in de openbare ruimte. Bedrijfsafvalcontainers mogen niet in de (schaarse) openbare ruimte gestald worden. Dit lokt bijplaatsingen, zwerfafval en mogelijk rattenoverlast uit. We starten een aanpak in de Oude Pijp in stadsdeel Zuid. Looptijd 2024. Informatievoorziening bouw- en sloopafval rond contactmomenten verbeteren. Amsterdammers die (laten) verbouwen, hebben op verschillende momenten in de voorbereiding contact met de gemeente, bijvoorbeeld rond het aanvragen van vergunningen of een tijdelijke verkeersmaatregel. In deze contactmomenten verbeteren we de informatie rond bouw- en sloopafval. Looptijd 2024. Strategie verminderen grof afval op straat, grof afval is het enige type afval dat we nog onafgedekt en open op straat inzamelen. Andere type afval zamelen we via afgedekte inzamelvoorzieningen in zoals bijvoorbeeld ondergrondse, bovengrondse of mini containers. De restafvalinzameling in Centrum is hierop een uitzondering.

De komende jaren willen we de grof afval inzamel beter reguleren door de aangewezen grof aanbiedlocaties te verduidelijken, grof op afspraak uit te breiden over heel de stad en het brengen naar de recyclepunten te stimuleren. We werken een strategie uit in het verlengde van het huidige uitvoeringsprogramma en de afvalplannen van de stadsdelen zodat we meer grip krijgen op deze afvalstroom. Looptijd 2024-2025.

Curatieve maatregelen:  Aangewezen inzamelvoorzieningen. In sommige wijken is het open inzamelsysteem deels gesloten door specifieke inzamelvoorzieningen aan te wijzen. Een voorbeeld is de rode en witte zakken inzameling in stadsdeel Centrum waarbij bewoners afval alleen in witte zakken en ondernemers onder reinigingsrecht alleen via een maximaal aantal rode zakken afval mogen aanbieden. Voor een aantal ander wijken, zoals bijvoorbeeld een bedrijventerrein in Sloterdijk III, wordt onderzocht om ook via aangewezen inzamelvoorzieningen afval in te gaan zamelen. Looptijd 2023-2024.  Pilot ‘9 straatjes’. Waarbij door collectief inzamelen van stedelijk afval met kleinere voertuigen en achter de voordeur het afval van bewoners en ondernemers duurzamer wordt ingezameld. Onderdeel van deze pilot is om te onderzoeken of deze manier van inzamelen opgeschaald kan worden. Looptijd 2021-2025.  Aanbiedlocaties grof afval op orde brengen. De huidige locaties waar bewoners grof afval mogen aanbieden zijn niet altijd duidelijk of veilig bereikbaar voor de inzameling. Daarnaast is informatie over deze aanbiedlocaties grof moeilijk vindbaar. Door dit te verbeteren, verminderen de verschillende type grofdumpingen. Looptijd 2023 – 2025.  Recyclepunten aantrekkelijker maken. Omdat we meer Amsterdammers willen stimuleren om hun grof afval en bouw- en sloopafval naar de recyclepunten te brengen.

Dit doen we door de uitstraling en bebording aan te passen, onze medewerkers te trainen en door als proef elektrische bakfietsen aan te bieden waarmee Amsterdammers hun grof kunnen brengen. Looptijd 2023-2024.

Gemeente Amsterdam







Pagina 3 van 7

Betere afspraken rond in- en uithuizingen. We gaan in overleg met woningbouwcorporaties en mogelijk ook projectontwikkelaars om betere afspraken te maken rond het inzamelen van grof afval op het moment dat oude bewoners gaan verhuizen en de nieuwe bewoners hun intrek nemen. Zo kunnen we anticiperen op de kortdurende, maar overlast gevende hoeveelheid grof afval die bij in- en uithuizingen vrijkomt. Looptijd 2024. Grof inzamelen met kleinere wagens. In sommige delen in het groot centrumgebied kunnen we niet meer met onze huidige grote wagens grof afval inzamelen, bijvoorbeeld vanwege het benodigde herstel van bruggen en kademuren. Hier zetten we kleinere wagens in om toch grof van straat te kunnen inzamelen. Looptijd 2023 -2026. Green Collective. In het rode loper gebied in Centrum heeft de gemeente een partnerschap met andere erkende inzamelaars om collectief bedrijfsafval in te zamelen in opdracht van ondernemers. Dit doen we door gezamenlijk wagens in te zetten, waardoor met minder wagens, minder verkeersbewegingen, efficiënter bedrijfsafval in opdracht ingezameld wordt. Doorlopend.

Repressieve maatregelen:  Uitbreiding inzet reinigingsrecht-inspecteurs. Op basis van meldingen en informatie van de directie Belastingen zien we toe op rechtmatigheid reinigingsrecht, afvalcontracten en correct aanbieden van bedrijfsafval door ondernemers. Bij vermoeden van misbruik of het ontbreken van de juist afvalcontracten bekijken we in samenwerking met de directie Toezicht en Handhaving welke instrumenten ingezet kunnen worden. Vanaf 2024 bereiden we het aantal reinigingsrecht inspecteurs uit. Looptijd 2024-2026  Uitbreiding (zichtbare) inzet op overtredingen bedrijfsafval en grof dumpingen. Vanuit Toezicht en Handhaving (THOR) is inzet beschikbaar voor het toezien, handhaven en beboeten op overtredingen bedrijfsafval. Vanaf zomer 2023 is de inzet in Centrum uitgebreid. Om de zichtbaarheid van deze inzet te vergroten wordt al het gecontroleerde foutief aangeboden afval gemarkeerd. Het afval wordt door THOR in een oranje zak gestopt met de tekst 'dit afval is gecontroleerd door handhaving’. Deze zakken worden door inzameling op dezelfde dag meegenomen. Aandachtspunt bij repressieve maatregelen blijft dat het constateren, zeker van bedrijfsmatig dumpen van grof, een zeer arbeidsintensieve opgave is. Looptijd 2023 -2025  Vergroten pakkans bij overtredingen.

Op dit moment is de pakkans voor een ondernemer die misbruik maakt van de huishoudelijke inzamelvoorzieningen erg laag. Een randvoorwaarde om de pakkans te vergroten is een effectievere en efficiëntere organisatie van controle, toezicht en handhaving. Tegelijkertijd zetten we in op het organiseren van minimaal vier toezichthouders die bij de ondernemer het afvalcontract kunnen opvragen met een Last Onder Dwangsom (LOD) als de ondernemer weigert het contract te overhandigen. En op het verplichten van ondernemers om digitaal een passend contract en een recente factuur aan te leveren. Beide maatregelen maken het mogelijk om aan de voorkant controle op misbruik te laten plaats vinden zodat de capaciteit buiten op straat efficiënter en effectiever ingezet kan worden en de pakkans wordt vergroot. Looptijd 2024-2025

Gemeente Amsterdam

Pagina 4 van 7

Monitoring In de raadsinformatiebrief “Voortgang routeoptimalisatie (dynamisch inzamelen)” van 9 november 2022 bent u geïnformeerd over de datapositie van de directie Afval en Grondstoffen en de stappen die gezet worden om deze te verbeteren. De komende periode is gericht op het orde brengen van de dataregistratie en datakwaliteit op basisniveau. Vanuit deze basis kunnen we vervolgstappen voorbereiden om op basis van betrouwbare data meer te zeggen over de aard en de omvang van het misbruik van inzamelvoorzieningen door bedrijven. Die informatie combineren we met de informatie uit meldingen, de expertise van onze professionals in de inzameling en eventuele gerichte sorteeranalyses. Het onderzoek misbruik inzamelvoorzieningen heeft immers aangetoond dat het goed mogelijk is om van restafval vast te kunnen stellen of dit van een bedrijf of van een bewoners afkomstig is. Deze inzichten kunnen we op termijn gebruiken voor het treffen van verdere maatregelen om overlast tegen te gaan.

Onderzoek misbruik afvalvoorzieningen door bedrijven toegelicht Bedrijven en organisaties zijn zelf verantwoordelijk voor het laten inzamelen en verwerken van hun bedrijfsafval. Hiervoor kunnen zij een contract afsluiten met een erkende afvalinzamelaar. Of onder specifieke voorwaarden kunnen zij hun bedrijfsafval net zoals bewoners laten inzamelen door de gemeente (maximaal 9 zakken per week tegen betaling van reinigingsrecht). Dit noemen we reinigingsrecht. Daarnaast heeft de gemeente het onderdeel BAC (Bedrijfsafval Centrum) dat in opdracht van ondernemers en organisaties bedrijfsafval inzamelt, net zoals andere erkende afvalinzamelaars. Over 2022 is onderzocht in hoeverre bedrijven en organisaties misbruik maken van het open afval inzamelsysteem. Dat wil zeggen dat bedrijven die reinigingsrecht betalen meer afval aanbieden dan toegestaan, of bedrijven die een bedrijfsafvalcontract hebben (ook) afval aanbieden in het huishoudelijke systeem. In de bijlage is het “Deelrapport misbruik afval inzamelvoorzieningen door bedrijven” opgenomen. Voor het onderzoek is in elk stadsdeel een winkelgebied geselecteerd waar vermoedens van misbruik zijn. Dit winkelgebied is vergeleken met een nabijgelegen woongebied.

In de winkelgebieden is met data-analyse van de ledigingsgewichten onderzocht of er meer afval aangeboden dan verwacht kan worden op basis van het aantal huishoudens en reinigingsrechtregistraties. Ook is een sorteeranalyse uitgevoerd op het afval om de samenstelling van het bedrijfsafval te bepalen. De focus van dit onderzoek lag op restafval in de inzamelvoorzieningen in winkelgebieden. Andere type afval en bijplaatsingen zijn buiten beschouwing gelaten. De uitkomsten van dit deelonderzoek laten zien dat in twee van de vier gebieden misbruik met zekerheid is aan te tonen op basis van het aanbod restafval. In de andere drie onderzochte gebieden waren niet voldoende betrouwbare data beschikbaar. Het is echter aannemelijk dat er meer misbruik gemaakt wordt. Zowel een hogere mate van misbruik (meer afval dan toegestaan) als in meer gebieden. Dit komt omdat er nu alleen gekeken is naar het aanbod restafval, terwijl

Gemeente Amsterdam

Pagina 5 van 7

bedrijven daarnaast ook nog gebruik kunnen maken van de inzamelvoorzieningen voor glas, papier en karton etc. Uit de sorteeranalyses blijkt verder dat de helft van het bedrijfsafval in de onderzochte gebieden afkomstig is van horecaondernemers. Afval uit horeca was in de sorteeranalyses goed te herkennen. Het afval in deze vuilniszakken bestond uit grote hoeveelheden van hetzelfde type afval en uit specifiek afval dat alleen in horecabedrijven gebruikt worden. Denk aan grote hoeveelheden sinaasappelschillen, groot verpakkingen voor in de keuken of papieren handdoekjes. Het aandeel horeca afval lijkt niet in verhouding te staan met het aantal reinigingsrechtbedrijven met een horecabestemming. Dit betekent dat er structureel meer bedrijfsafval door horecaondernemers wordt aangeboden dan is toegestaan. Het was niet mogelijk om de eigenaar van het aangeboden bedrijfsafval te bepalen. Daarom is niet bekend of ondernemers met een reinigingsrechtcontract meer dan de toegestane hoeveelheid afval aanbieden, of dat ondernemers met een commercieel contract afval in de huishoudelijke inzamelvoorzieningen aanbieden. Nog een optie is dat ondernemers en organisaties uit omliggende gemeente zonder open afval inzamelsysteem in Amsterdam hun bedrijfsafval dumpen.

Samengevat is de conclusie dat er inderdaad misbruik gemaakt wordt van het open afval inzamelsysteem door ondernemers en organisaties, dat er in verhouding meer horeca afval wordt aangeboden in winkelgebieden dan toegestaan, maar dat niet duidelijk is welke bedrijven en organisaties dit misbruik precies veroorzaken. Dit deelonderzoek ging over misbruik van de inzamelvoorzieningen. Het volgende deel gaat over het oneigenlijk aanbieden van grof (bedrijfs)afval in de openbare ruimte.

Probleemlocaties grofdumpingen toegelicht Grofdumpingen omvat het oneigenlijk aanbieden op straat van bouw- en sloopafval, grof afval of grote hoeveelheden afval waar andere inzamelvoorzieningen voor beschikbaar zijn. In alle gevallen is het niet toegestaan dat bedrijven en organisaties deze type afval op straat aanbieden, ook niet onder het reinigingsrecht. Grof bedrijfsafval moet tegen betaling worden weggebracht naar een recyclepunt of worden opgehaald door een erkende inzamelaar. Bewoners mogen grof afval op specifieke tijden op straat aanbieden of kunnen dit naar een recyclepunt brengen. Grof afval is het enige type afval dat we nog onafgedekt en open op straat inzamelen. Andere type afval zamelen we via afgedekte inzamelvoorzieningen in zoals bijvoorbeeld ondergrondse, bovengrondse of mini containers (restafvalinzameling in Centrum is hierop een uitzondering). Onjuist aangeboden grof afval (verkeerde tijd, verkeerde plek, verkeerde type) is zichtbaar in de openbare ruimte, lokt het bijplaatsen van nog meer afval uit en leidt zo snel tot overlast.

Gemeente Amsterdam

Pagina 6 van 7

Aandachtspunt is dat het in de praktijk vaak ondoenlijk is om te herleiden of grofdumpingen afkomstig zijn van bewoners of bedrijven. Dit kan alleen als er op heterdaad geconstateerd wordt dat er grof gedumpt wordt. En dit gebeurt zelden. Al zijn er wel vermoedens bij bepaalde locaties, zoals bijvoorbeeld stapels matrassen in de buurt van complexen voor tijdelijke verhuur, een serie identieke kasten op een bedrijventerrein of meerdere wc-potten in de buurt van een uitvalsweg. Onze professionals van de grof inzameling bevestigen de vermoedens dat er grofdumpingen plaats vinden. Op basis van de ervaring van onze professionals zijn er meer dan honderd probleemlocaties in beeld gebracht waar zij regelmatig grof dumpingen vinden. Dit zijn straten waar op één of meerdere plekken in de straat grof gedumpt wordt. Het gaat dan om alle verschillende type grofdumpingen. Stadsgebied Weesp is uitgezonderd van deze inventarisatie, omdat het inzamelen van grof afval daar niet door de gemeente Amsterdam wordt uitgevoerd. Inschatting van de professionals in de uitvoering is verder dat het op één derde van de ruim honderd geïnventariseerde probleemlocaties om bedrijfsmatige grofdumpingen gaat. Deze bedrijfsmatige grofdumpingen vinden hier wekelijks plaats. De gemeente draait op voor het opruimen van deze grofdumpingen door ondernemers en organisaties.

Andere bronnen om tot een overzicht van probleemlocaties te komen, zijn niet beschikbaar. Afval en Grondstoffen houdt namelijk geen registratie bij van type grof afval met specifieke locatie en tijdstip bij het inzamelen van grof afval. En ook bij de registratie van meldingen over grof afval wordt niet bijgehouden of de vermoedelijke eigenaar een bewoner of een ondernemer is, en of het om bouw- en sloopafval, grof afval (huisraad) of grote hoeveelheden ander type afval gaat. In de bijlage is het “Deelrapport probleemlocaties grofdumpingen 2023” opgenomen met daarin een beschrijving van de verschillende type grofdumpingen, een overzicht van alle probleemlocaties op kaart en per stadsdeel de straatnamen van deze probleemlocaties. Opvallend is dat er geen uitschieters zijn qua spreiding of naar bepaalde type wijken (bijvoorbeeld alleen bij uitvalswegen of langs de randen van de stad). Wat wel opvalt is dat het vaak om wat meer anonieme locaties gaat (bij hoogbouw, langs een talud of op een parkeerplaats) of om locaties waar recent een verandering heeft plaats gevonden (oplevering van nieuwe woningen, plaatsing ondergrondse afvalcontainers). In vergelijking met het landelijke gemiddelde, maar ook met een vergelijkbare grootstedelijke gemeente als Rotterdam, wordt in Amsterdam relatief meer grof afval op straat ingezameld dan in andere gemeenten.

Dit is te verklaren door ons open afval inzamelsysteem. In het grootste deel van de stad kunnen bewoners grof afval op straat zetten op de avond voor de inzamel dag op een plek naar keuze aan de rand van de stoep. Uitzondering geldt voor de bewoners van Centrum en de Watergraafsmeer in Oost. Zij maken een afspraak om grof afval in te laten zamelen. In de meeste andere gemeente geldt dat grof afval alleen op afspraak opgehaald wordt, waarbij vaak ook specifieke instructie meegegeven wordt over de plek waar het grof afval neergezet mag worden. Ook brengen bewoners in andere gemeenten grof afval vaker zelf naar de recyclepunten

Gemeente Amsterdam

Pagina 7 van 7

(milieustraten) in plaats van het op straat te zetten. Er is in Amsterdam meer mogelijkheid om grof te dumpen, omdat er op veel plekken in de openbare ruimte grof afval aangeboden kan worden. Om overlast van bedrijfsafval en grof dumpingen tegen te gaan, zetten we een breed pakket van bestaande en nieuwe maatregelen in. We ondersteunen bedrijven die hun verantwoordelijk nemen, en treffen maatregelen tegen bedrijven die dat niet doen. In het volgende deel van deze brief staan deze maatregelen beschreven.