B. Raadsvoordracht € 3M incidentele subsidie WG Ketelhuis_v1

Nummer < automatisch > Directie

< automatisch >

Voordracht voor de Raadsvergadering van 21 april 2021

Portefeuille Agendapunt Datum besluit

Duurzaamheid < automatisch > College van B en W 23 maart 2021 Onderwerp

Subsidie buurtinitiatief Wilhelmina Gasthuisterrein aardgasvrij maken De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1. Kennis te nemen van de stand van zaken omtrent de inspanningen van energiecoöperatie KetelhuisWG (KWG) om het Wilhelmina Gasthuis-terrein aardgasvrij te maken, waarvan de kern is dat: a. In zorgvuldige afstemming met de buurt en adviseurs heeft buurtinitiatief KWG een schetsontwerp gemaakt voor een innovatief aardgasvrij systeem. b. KWG heeft een technische partner geselecteerd en een voorlopige business case gemaakt. Er is een tekort van € 13.500 per woning. Na aftrek subsidies resteert een aansluitbijdrage die groter is dan KWG wenselijk acht. c. In haar subsidieaanvraag van 22 februari 2021 geeft KWG aan dat zij komend jaar met haar adviseurs verder wil werken aan het nader uitwerken van de ontwerpen en plannen, klanten gaan werven, een SDE++ subsidie aanvraag doen, leningen met banken afsluiten, en met alle hiermee opgedane nieuwe informatie de business case verder verfijnen. d. KWG begroot dat hiervoor € 3 miljoen (incl. BTW) nodig is. KWG gaat dit bedrag gefaseerd uitgeven. Eerst maakt zij een functioneel ontwerp, daarna een voorontwerp en tenslotte een definitief ontwerp (€ 1 miljoen per fase). 2. Kennis te nemen van het collegebesluit om in te stemmen met het verlenen van een incidentele subsidie van € 1 miljoen aan het buurtinitiatief Ketelhuis WG, zoals opgenomen in bijlage A. a. De belangrijkste redenen om deze subsidie te verstrekken zijn: i.

Het plan past uitstekend bij de gemeentelijke aardgasvrij ambities en de ambities met buurtinitiatieven. ii. De te subsidiëren activiteiten passen bij een breed plan om een buurt met een innovatieve techniek aardgasvrij te maken. iii. Gezien het thans berekende tekort in de business case en de onderbouwing daarvan , zal in eerste instantie € 1 miljoen uitgekeerd worden. iv. Het college kan later besluiten nadere subsidies te verlenen. v. KWG zal in haar verantwoording / eindrapportage de opgedane kennis beschikbaar maken. b. De belangrijkste kenmerken van deze subsidie zijn: i. De subsidie bedraagt €1.000.000 in totaal; ii. De subsidie is bestemd voor diverse activiteiten die voorbereiden op het aardgasvrij maken van de buurt. De nadruk ligt op technisch uitwerken en ontwerpen van installaties en infrastructuur.

3. In te stemmen met het oormerken van € 2.000.000 uit de bestemmingsreserve WG-terrein ten behoeve van het verder subsidiëren van het buurtinitiatief Ketelhuis WG, dit omdat: a. KWG heeft voor € 3 miljoen subsidie aangevraagd om het plan zo ver te brengen dat zij met bijdragen van gebouweigenaren en bij banken geleend geld kan starten met de realisatie van het aquathermiesysteem om de buurt te verwarmen. b. Een eerste € 1 miljoen subsidie heeft KWG reeds gekregen van de gemeente middels het bij 2 genoemde collegebesluit. c. Met instemming met het oormerken van de bestemmingsreserve WG-terrein heeft het college dekking om een eventuele tweede en derde fase van de plannen van KWG te begroten. Het college zal daartoe alleen overgaan indien het de uiteindelijke realisatie van de plannen haalbaar en wenselijk acht. Wettelijke grondslag

Titel 4.2 van de Algemene wet bestuursrecht (artikel 4:23, derde lid, onder d) juncto artikel 3 van de Algemene Subsidieverordening Amsterdam (ASA) 2013 Het college is bevoegd om, binnen de door de gemeenteraad vastgestelde beleidskaders en daarbij vastgestelde regels, te besluiten over het verstrekken van subsidies in incidentele gevallen mits de subsidie voor ten hoogste vier jaren wordt verstrekt. Artikel 169 Gemeentewet: 1. Het college en elk van zijn leden afzonderlijk zijn aan de raad verantwoording schuldig over het door het college gevoerde bestuur. 2. Zij geven de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft. Artikel 189, eerste lid jo artikel 212, eerste lid van de gemeentewet en artikel 6, eerste lid van de financiële verordening gemeente Amsterdam: Voor alle taken en activiteiten brengt de raad jaarlijks op de begroting de bedragen die hij daarvoor beschikbaar stelt, alsmede de financiële middelen, die hij naar verwachting kan aanwenden. De raad stelt bij verordening de uitgangspunten voor het financiële beleid vast, alsmede voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie. De raad autoriseert dat met het vaststellen van de begroting of een begrotingswijziging. Bestuurlijke achtergrond

Op 24 maart 2020 stemde het college in met het indienen van een aanvraag bij het ministerie van BZK voor € 7,7 miljoen financiële bijdrage om onder het programma Aardgasvrije Wijken het Wilhelmina Gasthuisterrein aardgasvrij te maken volgens het plan van Energie Coöperatie KetelhuisWG U.A. De minister heeft deze aanvraag volledig gehonoreerd. Op 22 februari 2021 ontving de gemeente van Energiecoöperatie KetelhuisWG UA een subsidieaanvraag van € 3 miljoen. Onderbouwing besluit

Ad 1. Kennis te nemen van de stand van zaken omtrent de inspanningen van energiecoöperatie KetelhuisWG (KWG) om het Wilhelmina Gasthuis-terrein aardgasvrij te maken

Ad a. In zorgvuldige afstemming met de buurt en adviseurs heeft buurtinitiatief KWG een schetsontwerp gemaakt voor een innovatief aardgasvrij systeem. De Wilhelmina Gasthuisbuurt is het gebied gelegen tussen Overtoom en Jacob van Lennepkanaal, en tussen Eerste Constantijn Huygenstraat en Nicolaas Beetsstraat en Gerard Brandtstraat. KWG ontwikkelt een voorstel waarin ze gefaseerd de hele buurt aansluiten op een nieuw collectief energiesysteem. Ze beginnen met minimaal 600 aansluitingen, daarna breiden ze uit naar 1.500, om tenslotte tot maximaal 3.000 woningen op dit lokale collectieve aquathermiesysteem aan te sluiten. Afgelopen periode zijn in zorgvuldige afstemming met de buurt en adviseurs schetsontwerp, communicatie opzet, etc. gemaakt. Het nieuwe energiesysteem gaat warmte uit het oppervlaktewater van het Jacob van Lennepkanaal halen, en met behulp van collectieve warmtepompen op basis van groene elektriciteit gebouwen in het gebied verwarmen. Stadgenoot is eigenaar van ongeveer de helft van de gebouwen. De rest is primair in handen van eigenaar/bewoners. Ad b. KWG heeft een technische partner geselecteerd en een voorlopige business case gemaakt. Er is een tekort van € 13.500 per woning. Na aftrek subsidies resteert een aansluitbijdrage die groter is dan KWG wenselijk acht.

KWG heeft een partner geselecteerd die hen gaat helpen met het verder ontwerpen en uitwerken van de benodigde installaties en infrastructuur en die daarna dit daarna gaat realiseren. De combinatie Baas/Kuijpers gaat dit doen. Ook Waternet is betrokken. Er is een voorlopige business case gemaakt. Deze laat in een basisscenario zien dat er € 13.500 (incl. BTW) tekort is per woning om de business case te laten sluiten. Van dit bedrag dienen (gemeentelijke) subsidies nog afgetrokken te worden. Uitgaande van de “standaard” gemeentelijke subsidie van € 5000 per woning, resteert een gat van € 8.500 dat gebouweigenaren middels een aansluitbijdrage dienen te overbruggen. KWG hanteert als uitgangspunt dat gebouweigenaars niet meer dan € 2000 bijdragen. Bij andere projecten in de stad zien we geregeld dat eigenaars € 5000 bijdragen. Het basisscenario gaat er van uit dat KWG SDE++-subsidie verkrijgt bij de Rijksoverheid. Dat dat lukt is geen automatisme; andere duurzaamheidstechnieken als zonnepanelen, aquathermie uit datacentres en carbon capture and storage staan eerder in de rij om gesubsidieerd te worden. KWG rekent € 5 miljoen SDE++ in haar business case (ex BTW). Ad c.

Komend jaar wil KWG met haar adviseurs verder werken aan het nader uitwerken van de ontwerpen en plannen, klanten gaan werven, een SDE++ subsidie aanvraag doen, leningen met banken afsluiten, en met alle hiermee opgedane nieuwe informatie de business case verder verfijnen. Zij begroot dat hiervoor € 3 miljoen (incl. BTW) nodig is. De ontstaande tabel komt uit de subsidieaanvraag en maakt de te subsidiëren activiteiten en verdeling in fases duidelijk. FASEN WERKPAKKETTEN Draagvlak en ledenwerving

Functioneel ontwerp (€ 1 mln incl BTW)

Voorontwerp (€ 1mln incl BTW)

Definitief ontwerp (€ 1 mln icl NTW)

Brochures met als inhoud: nieuwe energierekening, gebouwmaatregelen en planning, kosten

Afnamecontracten voor 600-800 WEQ zijn

warmtelevering, info over eventuele subsidies en leningen, woonlasten consequenties, conceptafnamecontracten.

Gebouwenaanpak

Op basis van 3 hoofdcriteria (technisch, isolatiekwaliteit gebouwen en draagvlak onder gebouwbewoners) definitieve fasering bepalen in startsessies van het expertteam met de gebouweigenaren en betrokken bewoners. Technisch plan Taakstellend budget op basis van "bevroren" systeemontwerp voor TEO, WKOs, BWP, distributienet, afgiftesystemen), waarmee uitgangspunten voor bouw en exploitie vastliggen om comfortabele warmte te kunnen leveren. Temperatuurregimes liggendan vast, uitgezocht is welke voorinvesteringen nodig zijn voor opschaling naar 1.500 en 3.000 WEQ, mogelijkheden om het net te koppelen en het leveren van koeling in de toekomst. Duidelijk is welke aanpassingen nodig zijn in collectieve elektriciteitsvoorziening. BuCa en financiering Taakstellend budget, gecommitteerde termsheets en contracten met Waternet en Stadgenoot leiden tot verbeterde uitgavenkant BuCa en lagere "kostendekkingsbijdrage / onrendabele top". Organisatie en Contractering Planning van alle contracten definitief . BouwteamOVK voor VO DO. Contracten met Stadgenoot en Waternet over samenwerking, financiën en andere afspraken. Statutenwijziging KetelhuisWG UA. Milieu- en maatschappelijke Opdrachtverlening

getekend. Mede op basis daarvan wordt besluit tot bouw genomen.

Afspraken overmaatregelen nodig voor aansluiting worden met Stadgenoot, VvEs en andere gebouweigenaren vastgelegd.

Kosten en financieringsmogelijkheden (subsidies, leningen en andere opties) van gebouwmaatregelen zijn hard.

Detaillering collectieve systeem (TEO, WKO, BWP, distributienet, piekvoorziening) en individuele en collectieve afgiftesystemen, alsmede aanpak elektriciteitsvoorzieningen individuele en collectieve wooneenheden.

Definitief ontwerp collectieve installaties, alle individuele en colletieve afgiftesystemen en aanpassing elektrische systmemen met een harde prijs. CO2-efficiëntie van het DO maakt samen met BuCa SDE++ aanvraag zeer kansrijk.

Voor de gebouwen en woningen, die in de eerste fase worden aangesloten (zomer 2022) is erper gebouw en woning een concreet plan met detailtekening.

Afspraken over maatregelen bij aansluiting worden met Stadgenoot, VvEs en andere gebouweigenaren maken de fasering definitief en leiden tot verbeterde inkomstenkant BuCa.

Afname- en leningscontracten leveren een definitieve BuCa en "kostendekkingsbijdrage / onrendable top" op. Mede opbasis daarvan kanSDE++ subsidie worden aangevraagd en besluit over start bouw genomen worden. Oprichting KetelhuisWG BV. SDE++ Bouw- en exploitatie OVK Leveringsvergunning Opstalrecht regelen

Leveringscontracten voorbereiden. OVK gemeente Amsterdam over PAW. Leningscontracten met commerciële bank en / of Waterschapsbank worden voorbereid. Vergunningstrajecten waar nodig gestart. Tijdens het voorontwerp Definitieve MMKBA.

Kosten en Baten analyse

voor een MMKBA ism de VU.

wordt geïnventariseerd welke studies inmiddels zijn gedaan.

Ad 2. In te stemmen met het verlenen van een incidentele subsidie van € 1 miljoen aan het buurtinitiatief Ketelhuis WG, zoals opgenomen in bijlage A. Ad a. De belangrijkste redenen om deze subsidie te verstrekken zijn: Ad a.i. Het plan past uitstekend bij de gemeentelijke aardgasvrij ambities en de ambities met buurtinitiatieven. Ad a.ii. De te subsidiëren activiteiten passen bij een breed plan om een buurt met een innovatieve techniek aardgasvrij te maken. Gezien het berekende tekort is er een gerede kans dat het plan niet gerealiseerd wordt. Zodoende willen financiers KWG in deze prille fase geen leningen verstrekken. Van de initiatiefnemers, eigenaars of bewoners kan nu evenmin verwacht worden dat zij € 3 miljoen op tafel leggen. Zodoende is het opportuun KWG met subsidie te ondersteunen. Dat past ook bij deze fase van de energietransitie. Ad a.iii. Gezien het thans berekende tekort in de business case, zal in eerste instantie € 1 miljoen uitgekeerd worden Gezien het thans berekende tekort in de business case, is het denkbaar dat uitvoering uiteindelijk toch niet financieel haalbaar blijkt. Om te voorkomen dat pas aan het einde van het komende uitwerktraject duidelijk wordt of dit het geval is, zal het gehele begrote bedrag van € 3 miljoen niet in één keer uitgekeerd worden.

Het nu voorliggende besluit kent daarom een eenmalige subsidie toe van € 1 miljoen voor activiteiten uit te voeren in een eerste fase. Omdat de te verlenen subsidie (om financieel technische redenen) niet uit het Klimaatfonds komt, zijn de regels omtrent dat fonds niet van toepassing op deze subsidie. Gezien het onderwerp wordt er gekozen wel te werken op een manier die identiek is met de systematiek van het Klimaatfonds. Zodoende wordt voor het aangevraagde gedeelte boven € 1 miljoen instemming van de gemeenteraad gevraagd. Ad a.iv Het college kan later besluiten nadere subsidies te verlenen. Indien KWG na afronding van de eerste fase aannemelijk weet te maken dat het op dat moment berekende tekort in de business case en de technische- en duurzaamheidstaat van de plannen dermate is, dat uitvoering van de plannen haalbaar is, dan kan het college besluiten een tweede subsidie van € 1 miljoen toe te kennen voor een tweede fase. Deze zelfde systematiek kan gelden voor een derde fase. Ad a.v. KWG zal in haar verantwoording / eindrapportage de opgedane kennis beschikbaar maken. Ook indien het college aan het einde van de eerste fase onverhoopt dient te constateren dat nadere subsidiëring niet opportuun is, zal de reeds verleende subsidie zinvol zijn.

KWG zal in haar verantwoording / eindrapportage de opgedane kennis omtrent het opzetten van een aquathermiesysteem in de bestaande bouw delen. Andere initiatieven en projecten kunnen daar dan hun voordeel mee doen.

Ad b. De belangrijkste kenmerken van deze subsidie zijn: Ad b.i De subsidie bedraagt €1.000.000 in totaal Er zal geen sprake zijn van dubbeling van subsidies. Indien KWG subsidie ontvangt, komt dit indirect ten goede aan de bewoners van de buurt. De door KWG ontvangen subsidie wordt pro rata aftrokken van het maximale bedrag dat een gebouweigenaar kan ontvangen. Dus stel dat de gemeenteraad bepaalt dat een gebouweigenaar op het WG terrein € 5000 subsidie kan ontvangen voor het aardgasvrij worden, en dat KWG reeds (omgerekend per woning) € 2000 subsidie heeft ontvangen, dan kan aan de gebouweigenaren per saldo maximaal € 3000 uitgekeerd worden. Ad b.ii. De subsidie is bestemd voor diverse activiteiten die voorbereiden op het aardgasvrij maken van de buurt. De nadruk ligt op technisch uitwerken en ontwerpen van installaties en infrastructuur. De subsidie wordt uitgekeerd ter bekostiging van de volgende activiteiten: a. Technisch uitwerken en ontwerpen van een ondergronds distributienet en inpandig tracé per gebouw b. Onderzoeken geschikte ruimten voor de aquathermie installatie, warmtepompen en piekketel c. Technisch uitwerken Warmte- en Koude Opslag (WKO) bronnen d. Technisch advies over integrale werking van de componenten van het systeem e. Adviesgesprekken en communicatie met gebouweigenaren en bewoners f. Aanvullen business case en opstellen taakstellend budget g.

Juridische ondersteuning t.b.v. diverse overeenkomsten h. Project management en rapporteren Ad 3. In te stemmen met het aanwenden van €2.000.000 uit de bestemmingsreserve WG-terrein ten behoeve van het verder subsidiëren van het buurtinitiatief Ketelhuis WG. Met dit besluit krijgt het college van de Raad de ruimte om afhankelijk van de resultaten vervolgsubsidies tot een bedrag van €2.000.000 naar haar eigen oordeel toe te kennen aan het buurtinitiatief. Ad 3.a KWG heeft voor € 3 miljoen subsidie aangevraagd om het plan zo ver te brengen dat zij met bijdragen van gebouweigenaren en bij banken geleend geld kan starten met de realisatie van het aquathermiesysteem om de buurt te verwarmen. De door KWG op 22 februari 2021 ingediende subsidieaanvraag bevat een uitgebreid plan met een duidelijke omschrijving van activiteiten om tot het beoogde aquathermiesysteem te komen. Het plan kent een fasering in Functioneel Ontwerp, Voorlopig Ontwerp en Definitief ontwerp. KWG maakt in de aanvraag aannemelijk waarom zij in ieder van deze ontwerpfasen € 1.000.000 nodig heeft. Ad 3.b Een eerste € 1 miljoen subsidie heeft KWG reeds gekregen van de gemeente middels het bij b genoemde collegebesluit. De subsidiebeschikking in bijlage A, betreft de eerste € 1 miljoen.

Het geld wordt toegekend voor concrete activiteiten en bij de vaststelling wordt KWG gevraagd om een aantal concrete producten te leveren, waaronder: i. een gedetailleerde begroting voor de realisatie van het ontworpen energiesysteem voor de Wilhelmina Gasthuisbuurt inclusief een feitelijk en cijfermatig onderbouwd vooruitzicht

hoe deze vóór de start van de uitvoering sluitend gemaakt zal worden; en ii. Het systeemontwerp, inclusief vastgelegde temperatuurregimes, geconcretiseerde voorinvesteringen voor opschaling naar 1.500 en 3.000 WEQ en omschrijvingen van mogelijkheden om aan andere warmtenetten te koppelen, koeling te leveren en de noodzakelijke aanpassingen in elektriciteitsvoorziening; Het college kan op basis van deze documenten beoordelen of de uiteindelijke realisatie van de plannen haalbaar en wenselijk is. Ad 3.c Met instemming met het aanwenden van de bestemmingsreserve WG-terrein heeft het college dekking om een eventuele tweede en derde fase van de plannen van KWG te begroten. Het college zal daartoe alleen overgaan indien het de uiteindelijke realisatie van de plannen haalbaar en wenselijk acht. Met het beschikbaar stellen van de benodigde middelen door de raad kan het college daadkrachtig de voor de VO- en DO- ontwerpfasen nodige subsidie verlenen op het moment dat de resultaten uit de voorgaande ontwerpfasen daar aanleiding toe geven. Overwegende dat de verschillende fasen volgens de ambitieuze planning van KWG dicht op elkaar volgen en dat de organisatie nauwelijks reserves heeft om na het uitputten van de voorgeschoten subsidies door te gaan, zou een proces waar tussen ieder van deze fasen instemming van de raad wordt gezocht te traag zijn.

Financiële onderbouwing

Financiële onderbouwing: Ja

Investeringsvoorstel Tabel: Basisgegevens investering Investeringssom

€

Rentepercentage

%

Afschrijvingstermijn (jaar) Kapitaallasten

€

Aanvang kapitaallasten MIP nummer

Tabel: Financiële consequenties van de beslispunten

BATEN Product

I/S

Totaal

Jaar T

Jaar T+1

Jaar T+2

Jaar T+3

€ 0.000,00

€ 0,00

€ 0,00

€ 0,00

Jaar T

Jaar T+1

Jaar T+2

Jaar T+3

LASTEN Product

I/S

1e Incidentele subsidie besluitpunt 2

<nr.>

I

Totaal

€ 1.000,00

€ 0,00

€ 0,00

€ 0,00

€ 1.000,00

€ 0,00

€ 0,00

€ 0,00 I=Incidenteel S=Structureel

Consequenties gedekt?

Ja

Overige toelichting: De 7,7 miljoen euro die op 12 november 2020 door middel van een Rijksbijdrage aan de gemeente is toegekend is opgenomen in de Reserve WG-Terrein (BE 76780041). De aan de bij besluitpunt 2 door het college verleende subsidie verbonden kosten van ten hoogste €1M worden aan deze reserve onttrokken. De instemming van de raad met de verdere onttrekking van €2M uit dezelfde reserve heeft geen financiële consequenties. Deze consequenties komen pas aan bod als het college eventueel een volgende subsidie verleend. Conclusie: De financiële consequenties van het voorstel zijn gedekt.

Geheimhouding

Niet van toepassing Welke stukken treft u aan? Registratienr.

Naam

< automatisch >

A. Subsidiebeschikking

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Ruimte en Duurzaamheid, Sander Vester, 06 230 45 657, s.vester@amsterdam.nl