B - 11 Juridische Zaken (5) 1. Raadsinformatiebrief juridische vernieuwing.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam

Datum

14 maart 2023

Portefeuille(s)

AZ / JZ

Portefeuillehouder(s):

Burgemeester Halsema

Behandeld door

Lucia Ling Ket On, DJZdirectiesecretariaat: DJZdirectiesecretariaat@amsterdam.nl

Onderwerp

Juridische Vernieuwing

Geachte leden van de gemeenteraad,

Begin 2022 zond ik u de notitie ‘Vertrouwen begint bij de overheid’. In die brief is uitgebreid stil gestaan bij de vraag hoe de juridische functie kan bijdragen aan het herstellen van de vertrouwensrelatie burger-overheid. In de notitie is aangegeven dat hiervoor een herijking van de juridische functie nodig is. Daarvoor is een aantal sporen uitgezet, te weten: 1. een afwegingskader voor beleid en regelgeving; 2. de herziening van de bezwaarprocedure en de klachtbehandeling en; 3. de dejuridisering door wijzigingen van procedures, inzet van mediation en bezien van andere vormen van geschilbeslechting. In de voortgangsbrief van 25 oktober 2022, die ik namens het college aan uw raad stuurde, is uiteengezet welke stappen op de bovengenoemde sporen zijn gezet. Tijdens de bespreking van de voortgangsrapportage Juridische Vernieuwing in de raadsvergadering van 10 november 2022 is toegezegd in een volgende brief verdere toelichting te geven. Deze brief geeft daar uitvoering aan. Naast uitleg en toelichting in deze brief willen wij u graag uitnodigen voor een technische sessie, als daaraan bij uw raad behoefte is. In die technische sessie kunt u al uw technische vragen stellen over de juridische vernieuwing en de voortgang van de plannen.

In deze brief gaan we in op de voortgang op korte termijn, inclusief een tijdpad en zal een doorkijk gegeven worden naar ontwikkelingen op de langere termijn. Voortgang korte termijn In de notitie van januari 2022 en in de voortgangsbrief van afgelopen najaar is een aantal thema’s benoemd waarop op korte termijn resultaten geboekt zullen worden. Het eerste spoor is de ontwikkeling van een afwegingskader voor beleid en regelgeving. Zo’n afwegingskader is geen nieuw instrument, maar het is een hulpmiddel om expliciet te maken wat vaak impliciet blijft. In de gehele gemeente worden afwegingen gemaakt die juridische gevolgen hebben voor de inwoners en ondernemers van Amsterdam. Het inzichtelijk maken van de afwegingen van beleidskeuzes en juridische keuzes creëert helderheid en transparantie, en dwingt tot nog meer zorgvuldigheid. De implementatie van het kader bestaat uit een aantal onderdelen. Zo zal het kader met beleidsmakers uitgewerkt worden. Voor het toepassen binnen de juridische kolom zal het kader uitgewerkt worden in de sjablonen voor regelgeving en voor beleidsstukken wordt ook onderzoek hoe dit makkelijk en simpel in sjablonen

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 maart 2023 Pagina 2 van 3

verwerkt kan worden. De acties tot implementatie zijn in inmiddels in gang gezet. Het streven is om voor de zomer alle acties zover uitgerold te hebben. Het doel is dat over enkele maanden iedere ambtenaar van Amsterdam gebruik kan maken van het kader. Het tweede spoor waar sinds november 2022 verder aan is gewerkt, is de herziening van de bezwaarprocedure. In de brief van afgelopen najaar zijn meerdere initiatieven uiteengezet die reeds gestart zijn, zoals de ‘Passende Aanpak´. Ook is voorgesteld om een soort proef in te richten met een onafhankelijke adviescommissie voor bezwaarschriften. Uitgangspunt is dat we hier zo snel mogelijk op een zo simpel mogelijke manier mee aan de slag gaan en dan verschillende mogelijkheden gaan uitproberen. Dit is uitgewerkt in het plan van aanpak (bijlage 1). Er is gestart met de voorbereidingen van de eerste proef. Die voorbereidingen bestaan onder andere uit werving van leden van de commissie. Hiervoor is een advertentie uitgezet. Bij het werven zal nadrukkelijk worden gezocht naar verschillende expertises en ervaringen, niet uitsluitend naar leden met een juridische achtergrond. Daarnaast zal bij de werving gelet worden op borging van onafhankelijkheid van de leden ten opzichte van de gemeente.

Elke vorm van verbinding met de gemeente Amsterdam in de breedste zin (werk, opdrachten, subsidie, bestaande commissies of verenigingen die veel contact met de gemeente hebben) staat aan het lidmaatschap in de weg. Daarnaast staan luistervaardigheden en oplossingsgerichtheid centraal. De proef zal gemonitord worden en de procedures zullen geëvalueerd worden. De opbrengsten van de monitoring en de evaluatie zullen gebruikt worden voor verdere besluitvorming, in samenspraak met uw raad, over het wel of niet structureel inrichten van deze manier van afhandelen van bezwaren. De evaluatie en monitoring zal door een externe partij begeleid worden. Verwachting is dat de eerste zaken door een externe commissie behandeld kunnen worden vanaf april 2023. Het derde spoor uit het bovenstaande lijstje betreft de dejuridisering van procedures. In de vorige brief is al aangegeven dat de gemeente in het tweede kwartaal van 2023 procedures tegen het licht zal houden en zal bezien door de ogen van de Amsterdammers. Daarnaast zal een commissie onder leiding van de heer dr.

Arre Zuurmond, voormalig ombudsman van de metropoolregio Amsterdam, samen met professor Iris van Domselaar van de Universiteit van Amsterdam onderzoek doen naar welke alternatieven er zijn voor procedures waarbij verzoening en vertrouwen van de burger of ondernemer ontstaat, zonder dat dit leidt tot onverantwoordelijke gevolgen en willekeur. De commissie zal ondersteund worden door een ambtelijk secretaris. Om te voorkomen dat het werk van de commissie beperkt blijft tot een theoretische exercitie, heeft de commissie gekozen voor een aanpak die uitgaat van de praktijk aan de hand van concrete casuïstiek, waarbij de betrokken ambtenaren - en eventueel bestuurders - bij de casus zelf de oplossing uitwerken. Aan de hand van de uitkomsten van een casus kunnen mogelijk lessen getrokken worden, die ook breder doorgevoerd kunnen worden. De cases zullen gezocht worden in de klachten, bezwaren en gesprekken in de stad. De aanpak van de commissie is bijgevoegd (bijlage 2). De eerste stap van de commissie is het identificeren van een eerste casus, zodat gestart kan worden met de voorgestelde methodiek. Verwachting is dat hier in maart mee gestart wordt.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 maart 2023 Pagina 3 van 3

Doorkijk naar de toekomst In de voortgangsbrief van afgelopen oktober is ook stilgestaan bij de toekomst en het vervolg. Juridische vernieuwing is een veranderingstraject van de lange adem, omdat het meer is dan de implementatie van enkele acties en instrumenten. Zoals beschreven in de vorige voortgangsbrief gaat het ook om een cultuurverandering en alternatieve werkwijzen. Een van die alternatieve werkwijzen is de alternatieve geschilbeslechting, in het bijzonder mediation. In de brief is aangekondigd dat er een evaluatie zou starten naar de mediationpool en dat u daarover geïnformeerd zou worden. Er heeft (nog) geen formele evaluatie plaatsgevonden, maar er is inmiddels wel een interne terugblik gedaan. Hieruit zijn eerste lessen te trekken. Een van de lessen is dat het belangrijk is dat mediation eerder ingezet kan worden tijdens een geschil. Geconstateerd is dat het nog te vaak te laat wordt ingezet of als laatste redmiddel. Om te zorgen dat mediation eerder ingezet wordt, zal dit jaar onder andere gekeken worden naar de interne communicatie over mediation en de inzet van mediation. Een andere les is dat het op peil houden van de kwaliteit van de mediator een belangrijke succesfactor is.

Er wordt blijvend ingezet op de kwaliteit van de mediatoren in de pool, ook om zo te borgen dat de mediators van de Amsterdamse Mediatorspool voldoen aan de eisen van de Mediationfederatie Nederland (MfN), waar zij zijn geregistreerd. De andere onderwerpen waar in de laatste voortgangsbrief bij stilgestaan is, zijn buurtrechtspraak en het Frans initiatief om burgers te helpen bij het herstellen van administratieve fouten. Over buurtrechtspraak is te melden dat er verkennende gesprekken zijn gevoerd over uitbreiding naar andere wijken, zoals in de vorige brief is aangekondigd en over het herstellen van administratieve fouten kunnen we u melden dat we hebben kennisgenomen van het initiatiefvoorstel van het lid Hofland (D66) van 2 maart 2023. Dit voorstel heeft in principe onze steun en we zullen samen kijken hoe we het voorstel kunnen uitwerken. De raad ontvangt voor 13 april aanstaande een reactie van het college. Ter afsluiting Met deze brief willen we inzichtelijk maken dat wij net als uw raad het herstellen van het vertrouwen van inwoners en ondernemers van Amsterdam een belangrijk thema vinden. Het is een thema dat niet zo maar opgelost is. Bovendien zal het nooit ideaal zijn. Maar we geloven dat iedere stap in de juiste richting, een belangrijke stap is op weg naar het herstel van vertrouwen. Vertrouwen komt immers te voet.

We wisselen daarom graag van gedachten met uw raad over de stappen die we nu in gang hebben gezet en de stappen die op de langere termijn nodig zijn. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema burgemeester

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl