B - 09 Openbare Ruimte en Groen (33) BRIEF_def_raadsinformatiebrief_-evaluat.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 22 november 2022 Openbare Ruimte en Groen Wethouder van der Horst Verkeer en Openbare Ruimte, A.cannoo@amsterdam.nl

Onderwerp

Evaluatie en doorontwikkeling Houtveiling

Bijlage

Uitvoeringsprotocol route van de stadsboom na kap

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, In september 2021 werd besloten tot oprichting van een houtopslag en veiling van alle bomen die in de openbare ruimte van Amsterdam gekapt worden. De gemeente hanteert hierbij het uitgangspunt dat al het gekapte hout, zowel het stamhout als de snippers, binnen de Amsterdamse regio blijft, oftewel: ‘geen snipper de stad uit’. In het Amsterdamse Bos is een houtwerf ingericht waar het kaphout wordt afgeleverd en daar door een keurmeester wordt geselecteerd, gecategoriseerd, geveild en/of na bewerking in delen wordt verkocht. Op deze manier kan het hout circulair worden hergebruikt door bewoners en bedrijven binnen de Metropool Regio Amsterdam (MRA). Het niet geveilde hout wordt daarbij in toenemende mate gebruikt voor (beheer)projecten in de openbare ruimte van Amsterdam. Hout dat niet geschikt is om te veilen of te gebruiken in projecten, wordt versnipperd. Een voorstel wordt voorbereid om het (juridisch) mogelijk te maken om, zonder transport, snippers en klein resthout direct op de kaplocatie tegen kostprijs te kunnen verkopen aan bewoners en bedrijven. Wat er daarna uiteindelijk nog overblijft, wordt op dit moment nog verkocht aan de Biomassacentrale AEB, maar we werken eraan om iedere snipper circulair te kunnen gebruiken. Hierna volgt de evaluatie van de houtwerf in het Amsterdamse Bos en van de veiling een jaar na oprichting.

Verder wordt inzicht gegeven over de plannen voor doorontwikkeling van de houtveiling, verkoop en bijbehorende aanloopkosten.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 22 november 2022 Pagina 2 van 6

Veiling en verkoop Er waren vanaf de oprichting drie verkoopmomenten; een proefveiling, een tussentijdse uitgifte na de stormenreeks, en de eerste officiële veiling op 18 juni 2022. Daarnaast is er hout verkocht aan zes gemeentelijke projecten, werden snippers gedoneerd voor kleine werkzaamheden van verenigingen en stichtingen en de allerlaatste resten werden verkocht aan de Biomassacentrale AEB. Er was veel animo voor de eerste houtveiling met 100 verschillende geregistreerde bieders. De vooraf gemaakte inschatting van wat populair zou zijn als type stamhout was opvallend anders dan de werkelijke vraag waarbij vooral het gezaagde en deels gedroogde hout onverwacht goed verkocht. De overgebleven kavels worden in de eigen zagerij van het Amsterdamse Bos verwerkt tot verkoopbaar hout voor kleinschalige toepassingen. De opzet en organisatie verliepen naar wens. Ook de afhandeling (afhalen en betaling) is soepel verlopen. Verbeterpunten Voor de komende houtveiling zijn er verbeterpunten aan te brengen: - Er komt een catalogus met foto’s en indien mogelijk vermelding van herkomst van de stam zodat bewoners kunnen zien wat er wordt aangeboden. - Op de website zal worden aangegeven om wat voor type hout het gaat en een indicatie van de kosten voor verzagen.

- We overwegen om kleiner hout en meer gezaagd hout aan te bieden zodat het hout interessanter wordt voor particulieren en kunstenaars. Namelijk, bewoners uitten zich positief over het aanbod, maar de aangeboden stammen bleken te groot voor gevarieerde toepassing. Er zullen meer kleinere stammen worden aangeboden bij toekomstige veilingen voor deze doelgroep. - Er is aanscherping nodig in de planning van een optimaal aantal en de juiste periode in het jaar om de houtveilingen te organiseren. - In tijden van overschot (iepziekte of storm) zullen we meer hout zagen en drogen zodat het hout goed bruikbaar blijft. - De communicatie zal beter worden gericht op particulieren en doelgroepen (bijvoorbeeld meubelmakers actief benaderen) Wijze van vervolg houtveiling en doorontwikkeling Omdenken in toepassing van lokaal hout voor gemeentelijke projecten

Door de actieve promotie van gebruiksmogelijkheden van kaphout binnen gemeentelijke projecten is de vraag hiernaar toegenomen. Het voorbeeld van hergebruik voor stadsboerderij Nieuw West toont aan dat circulaire toepassing van stedelijk kaphout in nieuwe producten wel een verandering van denken betekent in de totale groenketen van ontwerper, beheerders en gebruikers. Ook de werkwijze is anders. Het hout is namelijk van een relatief kortere levensduur (het heeft niet de kwaliteit van hardhout). Onderzoek is noodzakelijk om het juiste technische gebruik voor een effectieve toepassing helder te krijgen. Het omdenken sluit aan bij zowel de bestuursopdracht van het Amsterdamse Bos naar nieuwe verdienmodellen als naar de duurzame en circulaire ambitie van Amsterdam. Om deze ambities te kunnen realiseren starten wij met onderzoek naar werkbare mogelijkheden.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 22 november 2022 Pagina 3 van 6

Overige aandachtspunten in evaluatie ten opzichte van het oprichtingsplan

In hoeverre hebben de voorgenomen uitvoerings aannames gevolg gekregen? Maatschappelijk nut is gerealiseerd door actieve communicatie via (social) media. Er zijn inmiddels bezichtigingen door diverse instanties. Studenten zijn betrokken geweest bij de oprichting. Het maatschappelijk nut wordt bij de verdere ontwikkeling meegenomen. Werkplekken voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt zijn nog niet gerealiseerd aangezien het nog de oprichting betrof. Er wordt aandacht besteed aan communicatie hierover en, in samenwerking met de Werkbrigade, wordt inzet van arbeidsparticipanten mogelijk gemaakt binnen het beheerteam van het Amsterdamse Bos. Milieueducatie vanuit de houtwerf Amsterdamse Bos is voorbereid. Er komt een informatiebord en het onderwerp zal geleidelijk worden betrokken binnen het milieueducatie pakket van het Amsterdamse Bos. Aanvoer van stammen was dit jaar niet sluitend aangezien de werkwijze nog niet was meegenomen in de lopende contracten met aannemers. Dit is inmiddels verbeterd vanwege het opgestelde en met aannemers gedeelde houtprotocol. De storm en iepziekte zorgden voor een aanwas van stammen. De verwachting is dat aanvoer en afname sluitend zullen worden. Inzicht over de aanloopkosten in 2023 Raming versus werkelijk gemaakte kosten

In het raadsbesluit van september 2021 is uitgegaan van een negatief exploitatie saldo waarbij we enkele jaren nodig hebben om dit positief te krijgen. Dit is het gevolg van aanloopkosten en bekendheid verwerven. -

De aanloopkosten zijn iets hoger dan was aangenomen, als gevolg van hogere kosten voor inrichting van het snipperdepot (aanvoer met groter materieel dan verwacht.) De baten zijn lager dan geprognotiseerd aangezien niet alle stammen zijn verkocht en de veiling een lagere prijs had dan de referentie veiling midden Nederland. Ook de inkomsten van snippers was lager aangezien een groot deel is geschonken.

Per saldo betekent dit dat € 326.479 (deels 2021 = kosten beheer à € 61.667 en kosten Amsterdamse Bos in 2022 à € 214.604) in 2022 uit groot onderhoud budget groen wordt gedekt. Benodigde aanloopkosten

Om de houtwerf volledig geschikt te maken voor de veilingen zijn nog aanloopkosten van circa €.200.000 nodig. Het gaat om: - Een noodzakelijk gebleken weegbrug. - Extra verlichting voor de veiligheid bij levering vroeg en laat in de winter. - Een sprinklerinstallatie om het overgebleven hout niet uit te laten drogen en daarmee waarde te behouden. - Bewakingscamera’s omdat waardevol hout, gereedschappen en brandstof zijn gestolen. - Extra opslag om de grotere hoeveelheden snippers en hout tijdens de pieken te kunnen opslaan, met een extra baan verharding voor zwaar materieel. Het aanbod blijkt moeilijk te voorpellen (zowel qua moment als qua hoeveelheid), vooral als gevolg van Iepziekte en stormen. - Er is onderzoek gestart om Amsterdams hout binnen eigen gemeentelijke projecten meer en breder in te kunnen zetten. Bovenstaande aanloopkosten waren vorig jaar bij de raming nog niet bekend.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 22 november 2022 Pagina 4 van 6

Voorstel voor dekking extra aanloopkosten

In het raadsbesluit van september 2021 is uitgegaan van een negatief exploitatie saldo waarbij we enkele jaren nodig hebben om dit positief te krijgen. Nu we de totale aanloopkosten volledig in beeld hebben is de verwachting dat we alleen nog in 2023 een tekort moeten dekken vanuit het grootonderhoud budget groen. Overige benodigde extra kosten na 2023 worden door het Amsterdamse Bos gedekt uit opbrengsten van de houtveiling, te verwachten vanaf 2024. Te verwachten exploitatiekosten

De exploitatiekosten bestaan vooral uit operationele kosten. Het gaat om opslag en verwerking van snippers, uit de operationele kosten voor de houtwerf en de organisatie van de veiling en snipperverkoop. Ook de jaarlijks begrote kosten voor groot onderhoud en vervanging van de houtwerf zijn hierin opgenomen. Te verwachten baten

We verwachten dat de baten de komende jaren stijgen tot een bedrag van: € 400.000 in 2024 vanwege: - Toename van het aantal stammen vanwege bekendheid en werkwijze van het houtprotocol waardoor de stammen naar de werf worden gebracht. - Bosgroep Midden Nederland begeleidt ons bij de veiling vanuit hun ervaring. Zij geven aan dat het meerdere jaren zal kosten om een reguliere plek binnen de houtstromen te krijgen met hogere opbrengsten. - Toename van gebruik door de eigen gemeente waardoor er een gegarandeerde grote afzet zal zijn voor een marktconforme prijs (prijsstelling van laatste veiling). - Gezien stamhout en snipper schaarste zullen de verkoopprijzen zeer waarschijnlijk stijgen. - Inzet van de zagerij van de houtwerf waardoor de stammen beschikbaar worden voor gebruik van planken, en gekochte stammen hanteerbaar gemaakt kunnen worden voor kopers. - De waarde per stam zal stijgen door aanduiding van exacte locatie (waar deze heeft gestaan). - Toename van opbrengsten van snippers door een beter georganiseerd verkoopproces (i.p.v. huidige schenkingen). - Optimaliseren van aantal en moment van houtveilingen en afnames zodat we beter gaan inspelen op vraag (wensen vanuit kopers) en aanbod (bv door storm). Bovenstaande te verwachten baten zijn een inschatting en afhankelijk van onzekerheden zoals marktwerking en omvang van interne afname binnen de gemeente.

Wanneer de te verwachten interne afname een helft lager is dan de geraamde € 80.000 en tevens de snipperverkoop niet gerealiseerd gaat worden, dan komt het exploitatiesaldo uit op een negatief bedrag van € 30.000. Te verwachten exploitatie met het voorstel voor investeringen en bijbehorend dekkingsvoorstel

Hierbij wordt een bedrag van € 60.900 betaald uit het budget groot onderhoud in 2023. Dit komt bovenop de bijdrage die in 2022 wordt gedaan. Na 2023 komen de baten ten goede aan het Amsterdamse Bos en worden eventuele benodigde investeringen gedekt binnen houtveiling en houtverkoop.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 22 november 2022 Pagina 5 van 6

Communicatie Samenwerking met houtverwerkers

In 2022 zijn voorstellen en ontwikkelingen getoetst bij de houtverwerkende bedrijven. Het uitvoeringsprotocol route van de stadsboom na kap (bijlage) werd met input van de aannemers opgesteld. Ook voor de komende houtveilingen blijven wij in gesprek met de houtverwerkende bedrijven om vraag en aanbod verder op elkaar af te stemmen. Extra tussentijdse veiling

Bedrijven uit de metropool zijn ingelicht over een extra veiling eind 2022. Vooraf werd aan de bedrijven gevraagd om aan te geven wat voor kavels deze tijdens de veiling zouden willen zien. Ook wordt bericht over de geplande veilingen in maart en juni 2023 en over de beschikbaarheid van snippers d.m.v. een nieuwsbrief en via social media. Samenvattend Het eerste jaar van de houtveiling is positief verlopen. Er is voldoende belangstelling en er is kennis opgedaan over wat wel en wat niet werkt. Hieruit blijkt dat we de juiste weg zijn ingeslagen en dat er veel kansen zijn voor het stimuleren van een groter (her)gebruik van Amsterdams hout. We continueren de in 2021 opgerichte houtveiling en zetten in op een doorontwikkeling van de onderstaande onderdelen: 1. Verkopen van hout dat is gezaagd door de zagerij op de houtwerf waardoor de stammen beschikbaar worden voor kleiner gebruik en hanteerbaar gemaakt worden voor kopers van de veiling. 2. Meer gekapt hout inzetten voor gemeentelijke projecten, gebouwen en straatmeubilair tegen marktconforme prijzen. Hierdoor wordt het circulair houtgebruik in Amsterdam zichtbaarder. Dit heeft tevens een positief effect voor de totale opbrengsten. 3.

Uitwerken van het voorstel om houtsnippers tegen kostprijs aan te bieden aan Amsterdamse particulieren, verenigingen, stichtingen en houtverwerkende bedrijven; een kans om tegels en grind te vervangen door lokale houtsnipperpaden in tuinen. Dit staat los van de snippers die nu al worden gebruikt voor aanvragen vanuit gemeente voor speeltuinen, parken, schooltuinen etc. 4. Onderscheid te maken tussen de openbare houtveiling en aanvullende afnamemomenten voor houtverwerkende bedrijven om de afzet te vergroten en de pieken in het aanbod van hout beter te kunnen verwerken. Kortom, vanuit de ervaringen van het eerste jaar worden verbeteringen ingezet om de kosten/baten positief te krijgen met daarmee een extra budget voor het Amsterdamse Bos, en alle kansen om Amsterdams hout zo circulair mogelijk te gebruiken binnen de metropoolregio. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Openbare Ruimte en Groen

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 22 november 2022 Pagina 6 van 6