B - 04 Onderwijs (9) Bestuurlijke reactie op initiatiefvoorstel vvd versie 3 getekend mm (003).pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 27 juni 2023 Onderwijs; Volwasseneneducatie, Laaggeletterdheid en Inburgering Marjolein Moorman, Rutger Groot Wassink Onderwijs, Jeugd & Zorg, bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel “gelijkwaardige kansen op een vrij en welvarend leven: taalonderwijs (deel 1)” van de leden Von Gerhardt en Hoogtanders

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 20 april 2023 hebben raadsleden Von Gerhardt (VVD) en Hoogtanders (VVD) een initiatiefvoorstel ingediend getiteld ‘Gelijkwaardige kansen op een vrij en welvarend leven: taalonderwijs (deel 1)’. Met dit voorstel wordt het college gevraagd om: 1. Ervoor te zorgen dat Amsterdamse kinderen zonder taalachterstand aan de basisschool beginnen, door ouders te betrekken bij de voorschool; 2. Bezuinigingen op taalonderwijs terug te draaien en juist extra te investeren; 3. Ouder-kindactiviteiten te ontwikkelen voor basisschoolkinderen na schooltijd. Het college waardeert het werk dat de indieners hebben verzet om dit voorstel te schrijven en uw betrokkenheid tot dit onderwerp. Het college is het met de indieners eens dat taal de basis vormt voor meer kansen voor zowel kinderen als hun ouders. Daarom geeft het college hier een hoge prioriteit aan en zet het met verschillende programma’s hier stevig op in. Per onderdeel van het voorstel treft u hier onder een reactie van het college aan. 1. Ervoor te zorgen dat Amsterdamse kinderen zonder taalachterstand aan de basisschool beginnen, door ouders te betrekken bij de voorschool; voorstel initiatiefnemer Concreet vraagt de initiatiefnemer de programma’s voor taaleducatie op de voorschool te vergroten en verbreden.

De initiatiefnemer stelt voor om tijdens de voorschool Nederlandse les te geven aan zowel het kind als de ouder. Dit programma moet ook open staan voor kinderen en ouders die niet regulier naar de voorschool gaan. De initiatiefnemer wil ook ouders in staat stellen om in de thuissituatie het Nederlands verder te oefenen met het kind en wil de betrokkenheid van de ouders bij de ontwikkeling en latere schoolcarrière van het kind vergroten. reactie college Gelijke kansen voor alle kinderen is een speerpunt van dit college. De voorschoolse educatie is hierin een belangrijk instrument. Amsterdam investeert in vergelijking met andere steden veel in

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 juni 2023 Pagina 2 van 5

de voorscholen. Ze zijn ruimer toegankelijk (vanaf 2 jaar), de deelname is relatief hoog (75% van de doelgroep kinderen en bijna 50% van alle kinderen) en er is een ruime bijdrage om in kwaliteit te investeren. De voorschoolse educatie draagt eraan bij dat kinderen zonder (of met een verminderde) achterstand naar de basisschool gaan. Het college zet zich in om zoveel mogelijk peuters naar de voorschool te laten gaan, met name kinderen met het risico op een achterstand. Op een voorschool leren kinderen de Nederlandse taal door middel van spelend leren. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat de voorschoolse educatie een effectieve interventie is, mits goed uitgevoerd. De GGD en de gemeente zien daarbij toe op een goede uitvoering. De voorschool is in Amsterdam toegankelijk voor alle kinderen. Het is belangrijk om hier te noemen dat een voorschool kinderopvang is en ook aan de eisen van de Wet Kinderopvang moet voldoen, onder andere ten aanzien van registratie van kinderen en de beroepskracht kind ratio. Het is niet mogelijk om kinderen buiten deze vereisten te laten deelnemen, zoals de indieners verzoeken. Een eenvoudiger oplossing zou zijn om de voorschool gratis te maken. Het college pleit hier al jaren voor bij het kabinet.

Een goede volgende stap zou zijn, wanneer de gemeente de mogelijkheid krijgt om voor lage inkomens de ouderbijdrage behorende bij de kinderopvangtoeslag te vergoeden. Dat zou voor een aantal ouders en vaak kwetsbare kinderen een drempel wegnemen. Binnen de voorschool is aandacht voor het stimuleren van ouderbetrokkenheid. Dit is onderdeel van de kwaliteitsafspraken en alle voorscholen ontvangen subsidie van de gemeente om hierop in te zetten. Deze inzet heeft als doel om ouders te informeren over wat voor- en vroegschoolse educatie is en wat hun kind doet op de voorschool. Ouders krijgen daarbij een passend aanbod om thuis zelf aan de slag te gaan met de ontwikkeling van hun kind. Dit aanbod is veelal gericht op de taalontwikkeling van kind (en daarmee ook de ouder) en op de interactie tussen ouder en kind. Daarnaast is er middels Taal en Ouderbetrokkenheid taalaanbod voor de ouders van de kinderen van de voorschool en de basisschool. Dit aanbod sluit aan op wat de kinderen leren op de voorschool en de basisschool, waardoor de ouders beter begrijpen wat hun kind doet op de voorschool en de basisschool. In de cursus Taal en Ouderbetrokkenheid staan ouderbetrokkenheid en educatief partnerschap centraal en is taal het middel. Ouders verbeteren hun taalvaardigheid, waardoor ze hun kinderen beter kunnen ondersteunen bij hun (taal)ontwikkeling.

advies college Het college zet zich al volop in om ervoor te zorgen dat kinderen een goede start hebben op de basisschool en om ouders te betrekken bij de voorschool en voert de genoemde voorstellen indien mogelijk al uit. Gezien het bovenstaande acht het college het voorstel van Von Gerhardt (VVD) en Hoogtanders (VVD) op dit punt overbodig. 2. Bezuinigingen op taalonderwijs terug te draaien en juist extra te investeren voorstel initiatiefnemer De initiatiefnemer stelt voor om niet op taalonderwijs te bezuinigen maar juist extra te investeren. Dit wil de initiatiefnemer financieren door een halvering van het geld voor buurtbudgetten.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 juni 2023 Pagina 3 van 5

Hiermee wil de initiatiefnemer de komende jaren 1,9 miljoen euro extra investeren in taalonderwijs. reactie college Het college vindt taalonderwijs belangrijk en wil zorgen dat Amsterdammers voldoende kansen hebben om hun basisvaardigheden te verbeteren. Als gevolg van de coronacrisis moest het vorige college in 2020 moeilijke keuzes maken, waaronder het bezuinigen op volwasseneneducatie. In het corona-herstelplan Samen sterker uit de crisis was voor volwasseneneducatie voor 2023 een bezuiniging van € 2 miljoen, en vanaf 2024 een structurele bezuiniging van € 3 miljoen per jaar ingepland. Het huidige college investeert opnieuw in volwasseneneducatie en compenseert het aflopende budget voor een deel met extra middelen: € 2,5 miljoen in 2024 en 2025, en € 1,9 miljoen in 2026. Daarnaast ontvangt Amsterdam middelen vanuit het Rijk voor taalonderwijs. Sinds 2022 stelt het Rijk € 15 miljoen extra beschikbaar aan gemeenten voor volwasseneneducatie. Het budget van Amsterdam voor volwasseneneducatie is daarmee met € 1 miljoen opgehoogd van jaarlijks € 5,7 miljoen naar € 6,7 miljoen. Hierdoor zijn er in Amsterdam in 2024 en 2025 zelfs iets meer middelen beschikbaar dan voor de coronacrisis; in 2026 is het beschikbare budget bijna gelijk. Het college kan daarom de koers vervolgen die vóór corona is ingezet met het Taaloffensief.

In de raadsbrief Taaloffensief 2023-2026 beschrijft het college hoe ze dat de komende jaren gaat doen (VN2023-012946). Kern is dat het college opnieuw investeert in de basisvaardigheden van Amsterdammers, waarbij ze drie ambities centraal stelt: - Het bereiken van Amsterdammers die de meeste problemen ondervinden van laaggeletterdheid; - Het investeren in basisvaardigheden voor meer kans op duurzaam werk; - Het ondersteunen van ouders om de taalontwikkeling van hun kinderen te stimuleren. Het college vindt dat er in Nederland structureel meer budget nodig is om een goed antwoord te formuleren op de problematiek van laaggeletterdheid. Tegelijkertijd zien we op dit moment een landelijk tekort aan taaldocenten. Ook Amsterdam heeft hiermee te maken. Het is onzeker hoe dit tekort zich de komende jaren ontwikkelt, maar zeker is dat we daar nu de effecten van merken. Taalscholen hebben moeite om voldoende docenten te vinden. Het gevolg is dat minder cursussen kunnen starten of dat mensen langer moeten wachten tot ze kunnen starten. De wachtlijsten komen dan ook niet doordat het budget te krap is om voldoende cursussen te organiseren, maar door te weinig beschikbare taaldocenten. Daarnaast nemen aan de gemeentelijk gefinancierde cursussen (en staan op de wachtlijsten) relatief veel hoogopgeleide mensen deel, die mogelijk ook zelf een taalcursus kunnen financieren.

Het college gaat deze bestuursperiode voorrang geven aan doelgroepen die het aanbod het hardst nodig hebben voor zelfredzaamheid, participatie, werk, scholing of bij de opvoeding van hun kinderen. advies college Gelet op de extra middelen vanuit het Rijk, het taaldocententekort en de nieuwe prioritering van doelgroepen, acht het college het momenteel niet noodzakelijk om de middelen voor buurtbudgetten in te zetten ten behoeve van taalonderwijs. Bovendien zijn over de buurtbudgetten afspraken met de stadsdelen gemaakt en verwachtingen richting bewoners

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 juni 2023 Pagina 4 van 5

gewekt. Op het moment dat de vraag vanuit Amsterdammers voor taalonderwijs groter wordt dan dat we als gemeente binnen het beschikbare budget kunnen bieden, zal het college onderzoeken welke mogelijkheden er binnen de begroting zijn om in deze behoefte te voorzien. Gezien het bovenstaande adviseert het college de raad het voorstel van raadsleden Von Gerhardt en Hoogtanders op dit punt niet over te nemen. 3. Ouder-kindactiviteiten te ontwikkelen voor basisschoolkinderen na schooltijd voorstel initiatiefnemer De initiatiefnemer stelt voor dat de gemeente ouder-kindactiviteiten ontwikkelt voor basisschoolkinderen na schooltijd. De gemeente kan hiervoor aansluiten bij de aanpak van Thuis in Taal. reactie college Ook voor de basisschoolleeftijd hecht het college veel belang aan het betrekken van de ouders bij de ontwikkeling van hun kind. In Amsterdam krijgen alle scholen subsidie in het kader van het stimuleren van ouderbetrokkenheid. Voor de groepen 1 en 2 gaat dit via de voorziening Vroegschools aanbod en voor de groepen 3 t/m 8 via de voorziening Kansenaanpak Primair Onderwijs. Een voorbeeld van een activiteit is, dat veel scholen in dit kader voor de groepen 1 en 2 ouderkindinlopen onder schooltijd organiseren. Ouders mogen dan mee de klas in om samen met hun kind een activiteit te doen.

Dit gebeurt onder begeleiding van de leerkracht en geeft de leerkracht de mogelijkheid om zicht te krijgen op de interactie tussen ouder en kind en hierover in gesprek te gaan met ouders en hen tips te geven om thuis ook ontwikkeling gerichte activiteiten te doen met hun kind. Het college ziet ook na schooltijd de mogelijkheden om kinderen te stimuleren hun talenten te ontwikkelen en aan gelijke kansen te werken. Vanuit de Sociale Basis wordt BTO (brede talent ontwikkeling) en huiswerkbegeleiding na schooltijd gefinancierd. Verschillende initiatiefnemers betrekken hier ook de ouders bij. Verder is het college in verschillende delen van de stad vijf pilots naschools aanbod gestart. In deze pilots krijgen alle kinderen na schooltijd zes uur naschools aanbod gericht op talentontwikkeling. Voor zowel het Vroegschools aanbod, de Kansenaanpak als de Sociale Basis geldt dat de aanvrager een keuze maakt hoe deze de activiteiten organiseert. Scholen en andere organisaties rond de scholen. Het college schrijft geen specifieke aanpak voor. Als de initiatiefnemers de activiteit Thuis in Taal als extra zien, dan ontbreekt een financieringsvoorstel.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 juni 2023 Pagina 5 van 5

advies college Het college biedt de scholen en organisaties diverse mogelijkheden om aan ouderbetrokkenheid te werken en zet via de Sociale Basis en pilots naschools aanbod in op naschoolse activiteiten voor talentontwikkeling. Gezien het bovenstaande acht het college het voorstel van Von Gerhardt (VVD) en Hoogtanders (VVD) op dit punt overbodig.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marjolein Moorman wethouder Onderwijs

Rutger Groot Wassink wethouder Volwasseneneducatie, Laaggeletterdheid en Inburgering

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl