Atelier- en Broedplaatsenbeleid 2023 - 2026.pdf

Kunstenaars zijn onafhankelijke, creatieven en geen maatschappelijk werkers. Aan de ene kant op bestaansminimum je beroep uitoefenen, maar aan de andere kant zo’n maatschappelijke verantwoordelijkheid dragen mag geen onrealistisch wensdenken zijn. Verder adviseert het DB een meer integrale kijk op broedplaatsen, waar verschillende diensten (grondzaken, cultuur, wonen), woningcoöperaties, broedplaatsen en projectontwikkelaars samenwerken om concrete doelen te realiseren. Geef atelieren broedplaatsen daarin een beschermde status en ondersteun deze initiatieven desgewenst vanuit het stadsdeel, bijvoorbeeld bij het nieuw te ontwikkelen Hamerkwartier.

Kunst en cultuur moet voor iedereen bereikbaar zijn en buurtgerichte culturele voorzieningen, waaronder broedplaatsen spelen hierin een belangrijke rol. Het DB kan zich daarom ook goed vinden in het nieuwe beleid dat onder meer gericht is op het maken van toegankelijke broedplaatsen en het versterken van de verbinding met de wijken. Belangrijk hierin is ook om vanuit de broedplaatsen de verbinding te stimuleren met zowel buurtbewoners als samenwerkingen met andere cultureleen maatschappelijk instellingen in Noord. In nieuwe wijken kunnen broedplaatsen bijvoorbeeld in combinatie met een buurtkamer ontwikkeld worden. De nachtcultuur staat vanwege de tijdelijke voorzieningen onder druk in Noord. Alle nachtclubs in bijvoorbeeld het Hamerkwartier zijn tijdelijk van aard en zullen op termijn een nieuwe plek moeten zoeken. Het DB kan zich daarom goed vinden in het nieuwe beleid dat stimuleren van (nacht)programmering in broedplaatsen mogelijk maakt. Bij nieuwe broedplaatsen kan dit in de programmering voor interessante combinaties tussen dag- en nachtactiviteiten zorgen. Noord heeft veel jonge makers die er wonen en of werken en het stadsdeel ziet graag meer aandacht voor jonge makers en cultuureducatie. Met de stijgende inwonersgroei van Noord, en dus ook jonge makers, zal de vraag naar kunst- en cultuureducatie ook de komende jaren steeds groter worden.

Het meer zichtbaar maken van kunst- en cultuureducatie blijft een prioriteit en broedplaatsen kunnen hierin een belangrijke bijdrage leveren. Het DB kan zich ook goed vinden in het nieuwe beleid dat broedplaatsen ruimte geeft voor kunstenaars om hun talenten te ontwikkelen.

89 Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

3.4 Stadsdeel West Onderwerp adviesaanvraag: Portefeuille: Directie: Datum adviesaanvraag: Deadline ontvangst advies: Meegestuurde stukken:

Atelier en Broedplaatsenbeleid 2023 – 2026 Kunst en Cultuur Economische Zaken en Cultuur 11 november 2023 9 januari 2024 Concept Atelier- en Broedplaatsenbeleid 2023 – 2026

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Heeft er consultatie vooraf plaatsgevonden? De DB’s zijn gevraagd om gebiedsgerichte input aan te leveren op basis van het concept Atelier- en Broedplaatsenbeleid 2023 - 206.

90

Invullen door stadsdeel: Stadsdeel: Datum stadsdeelcommissie: Datum dagelijks bestuur:

West 12 en 19 december 2023 5 december 2023

Over gevraagde adviezen: Conform de Verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam 2022: • (Art. 12, lid 1) betrekt college en BM het DB bij voorbereiding van stedelijke kaders als deze kaders betrekking hebben op taken en bevoegdheden van DB of DB een rol krijgt in uitvoering van die kaders, of • (Art. 12, lid 2) als college of BM voornemens is over stedelijke kaders besluit te nemen of voornemens is ander besluit te nemen waarbij belangen van een of meer stadsdelen zijn betrokken, in ieder geval bij vaststellen van bestemmingsplannen, wint college of BM bij DB-advies in. DB legt deze adviezen voor aan SDC (art. 19). Bij besluitvorming maakt DB inzichtelijk wat advies van SDC is en hoe eventuele voorstellen of moties als bedoeld in art. 30, lid 3, zijn verwerkt. DB neemt advies van SDC over indien is vastgesteld met meerderheid van stemmen en past binnen stedelijke en budgettaire kaders. DB kan uitsluitend schriftelijk met zeer zwaarwegende redenen afwijken van advies of voorstel van SDC. (Art. 19, lid 5) Als standpunten van stadsdeelcommissieleden bij uitbrengen van advies uiteenlopen, worden in advies standaard alle verschillende standpunten binnen commissie kenbaar gemaakt. (Art. 30, lid 5) Adviesvraag College: 1.

Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op of naar aanleiding van de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste locaties van broedplaatsen? 2. Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste profielen / doelgroepen van broedplaatsen? Conceptadvies DB: Het Dagelijks Bestuur van West is tevreden met de ambities zoals geformuleerd in het Atelier en Broedplaatsenbeleid 2023-2026. Broedplaatsen bieden makers betaalbare ruimte om hun werk te creëren en te presenteren en vervullen daarmee een belangrijke functie in de culturele infrastructuur van de stad. Dat er ondanks de schaarse ruimte niet alleen wordt ingezet op behoud van de huidige voorraad, maar ook toevoeging van nieuwe locaties wordt door het dagelijks bestuur erg gewaardeerd. Op dit moment weten nog niet alle Amsterdammers een plek in de bestaande broedplaatsen te vinden, en de samenhang tussen een broedplaats en de buurt waar

deze is gevestigd kan worden versterkt. Dat in het nieuwe broedplaatsenbeleid naast de realisatie van ruimte ook wordt ingezet op het toegankelijk en divers maken van (bestaande) broedplaatsen sluit mooi aan bij het streven van West om te werken aan een kunst- en cultuuraanbod waar zoveel mogelijk bewoners zich in herkennen en wat goed aansluit bij de sociale context van de wijken. 1. Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op of naar aanleiding van de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste locaties van broedplaatsen? Ook in West is ruimte voor (nieuwe) ateliers en broedplaatsen schaars. Het dagelijks bestuur onderschrijft het belang van de inzet die Bureau Broedplaatsen de komende tijd wil doen met betrekking tot behoud van de huidige locaties en verlening van bestaande huurcontracten. Veel van de broedplaatsen in West bestaan al een geruim aantal jaren en hebben hun waarde bewezen. Op plekken waar gebiedstransformatie plaatsvindt is het belangrijk in gesprek te gaan met de ontwikkelaars of er ruimte is voor een permanente broedplaats. Zoals het behoud van een broedplaatsfunctie met nachtcultuur in het project Mercatorpark. En de toevoeging van een broedplaats in het nieuw te ontwikkelen gebied Sloterdijk. 2.

Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste profielen / doelgroepen van broedplaatsen? Er wordt een grotere focus gelegd op de positionering van de broedplaats in de wijk. Broedplaats BOUW heeft in een pilot kunnen laten zien hoe waardevol het is om niet alleen ruimte te bieden aan makers, maar ook te programmeren en daarmee een openbare functie in de buurt te vervullen. Het dagelijks bestuur is dan ook erg tevreden dat de succesvolle pilot wordt omgezet in een subsidieregeling Programmering in broedplaatsen en ziet hierin kansen voor broedplaatsen in West.

Advies stadsdeelcommissie: De stadsdeelcommissie West heeft kennisgenomen van het conceptadvies van het Atelier en Broedplaatsenbeleid 2023-2026 welke wij grotendeels onderschrijven. Het advies van het DB willen wij graag aanvullen op de volgende punten: In het licht van het voorgestelde toetsingskader voor ateliers (beschreven op pagina 21 van het concept beleid bij 2.15 Commissie voor Ateliers en (Woon)Werkpanden Amsterdam, onder het kopje Huurdersselectie individuele ateliers en atelierwoningen), waarbij het genoemde toetsingskader een basistoets voor broedplaatsen en een toptoets voor ateliers3. Voorheen werden de genomen criteria van de huidige basistoets toegepast voor de atelierverhuur. Wij begrijpen het opnemen van de strenge toptoets als een onderscheidende maatregel van de ateliers van de broedplaatsen, waarin het professionaliteitscriterium zwaarder weegt. Wel uit de stadsdeelcommissie zorgen over criteria 3 van de toptoets en of deze toetsing ook van toepassing is op de huidige huurders. De focus van het criterium ligt op internationaal en nationaal toptalent. Hiervoor willen wij uw aandacht vestigen op de mogelijke gevolgen voor de diversiteit binnen de kunstenaarsgemeenschap in Amsterdam. Het voorgestelde criterium, zoals geformuleerd in het beleidsdocument en het toetsingskader, benadrukt aantoonbaar

3

https://www.amsterdam.nl/kunst-cultuur/ateliers-broedplaatsen/procedure-reageren-op-beschikbaar-aanbod/

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Bureau Broedplaatsen geeft daarnaast aan in gesprek te gaan met alle stadsdelen om in buurten op te halen wat de behoefte is. Het dagelijks bestuur ziet kansen in West voor de realisatie van een broedplaats gericht op gedeelde geschiedenis, vrouwelijke makers of kunstenaars actief in de breedste zin van woordkunst.

91

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

succes op internationaal of nationaal topniveau. Hoewel het streven naar excellentie wordt gewaardeerd, is het belangrijk om te overwegen hoe dit criterium kan bijdragen aan het verlies van lokaal gebonden talent en diversiteit binnen ateliers.

92

Belang van Lokaal Talent Lokale kunstenaars, die wellicht niet op het hoogste internationale niveau opereren, spelen vaak een essentiële rol in het onderhouden van de artistieke en culturele banden binnen de stad. Deze kunstenaars hebben vaak een diepgaande verbinding met de lokale gemeenschap en zijn in vergelijking met nationaal en internationaal talent beter beschikbaar om bij te dragen aan maatschappelijke programmering die specifiek gericht is op de behoeften van de buurt. Het criterium dat uitsluitend gericht is op internationale en nationale erkenning kan het verdwijnen van deze waardevolle lokale bindingen tot gevolg hebben. Dit is ook bevestigd door de inspreker jl. bij het oordeelsvormende moment bij dit agendapunt. Behoud van Diversiteit: Een beleid dat uitsluitend gericht is op internationaal en nationaal toptalent kan leiden tot een gebrek aan diversiteit van lokaal en nationaal/internationaal actieve kunstenaars binnen ateliers. Diversiteit is niet alleen van artistiek belang, maar ook van sociaal en cultureel belang. Het zorgt voor een rijke mix van (lokale/nationaal/ globale) perspectieven en stimuleert een levendige interactie tussen kunstenaars met verschillende achtergronden en visies. Daarom adviseert de stadsdeelcommissie: 1.

Duidelijkheid toetsingskader voor huidige huurders: Maak duidelijk of huidige huurders ook getoetst worden aan de genoemde Top toets of horen zij zich te behouden aan de gestelde criteria in het verleden wat bij de basistoets aansluit? 2. Inclusief Toetsingskader: Overweeg een meer inclusief toetsingskader waarin naast internationale en nationale erkenning ook ruimte is voor lokale prestaties en bijdragen aan de lokale gemeenschap. 3. Maatschappelijke Impact Waarderen: Neem de impact op de lokale gemeenschap en maatschappelijke betrokkenheid op als waardevolle criteria bij de beoordeling van kunstenaars voor (verlenging van) een atelier. Finaal advies DB: Het Dagelijks Bestuur van West is tevreden met de ambities zoals geformuleerd in het Atelier en Broedplaatsenbeleid 2023-2026. Broedplaatsen bieden makers betaalbare ruimte om hun werk te creëren en te presenteren en vervullen daarmee een belangrijke functie in de culturele infrastructuur van de stad. Dat er ondanks de schaarse ruimte niet alleen wordt ingezet op behoud van de huidige voorraad, maar ook toevoeging van nieuwe locaties wordt door het dagelijks bestuur erg gewaardeerd. Op dit moment weten nog niet alle Amsterdammers een plek in de bestaande broedplaatsen te vinden, en de samenhang tussen een broedplaats en de buurt waar deze is gevestigd kan worden versterkt.

Dat in het nieuwe broedplaatsenbeleid naast de realisatie van ruimte ook wordt ingezet op het toegankelijk en divers maken van (bestaande) broedplaatsen sluit mooi aan bij het streven van West om te werken aan een kunst- en cultuuraanbod waar zoveel mogelijk bewoners zich in herkennen en wat goed aansluit bij de sociale context van de wijken. 1. Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op of naar aanleiding van de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste locaties van broedplaatsen? Ook in West is ruimte voor (nieuwe) ateliers en broedplaatsen schaars. Het dagelijks bestuur onderschrijft het belang van de inzet die Bureau Broedplaatsen de komende tijd wil doen met betrekking tot behoud van de huidige locaties en verlening van

bestaande huurcontracten. Veel van de broedplaatsen in West bestaan al een geruim aantal jaren en hebben hun waarde bewezen. Op plekken waar gebiedstransformatie plaatsvindt is het belangrijk in gesprek te gaan met de ontwikkelaars of er ruimte is voor een permanente broedplaats. Zoals het behoud van een broedplaatsfunctie met nachtcultuur in het project Mercatorpark. En de toevoeging van een broedplaats in het nieuw te ontwikkelen gebied Sloterdijk. Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste profielen / doelgroepen van broedplaatsen? Er wordt een grotere focus gelegd op de positionering van de broedplaats in de wijk. Broedplaats BOUW heeft in een pilot kunnen laten zien hoe waardevol het is om niet alleen ruimte te bieden aan makers, maar ook te programmeren en daarmee een openbare functie in de buurt te vervullen. Het dagelijks bestuur is dan ook erg tevreden dat de succesvolle pilot wordt omgezet in een subsidieregeling Programmering in broedplaatsen en ziet hierin kansen voor broedplaatsen in West. Bureau Broedplaatsen geeft daarnaast aan in gesprek te gaan met alle stadsdelen om in buurten op te halen wat de behoefte is.

Het dagelijks bestuur ziet kansen in West voor de realisatie van een broedplaats gericht op gedeelde geschiedenis, vrouwelijke makers of kunstenaars actief in de breedste zin van woordkunst.

93 Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Tenslotte adviseert het DB: 1. Duidelijkheid toetsingskader voor huidige huurders: Maak duidelijk of huidige huurders ook getoetst worden aan de genoemde Top toets of horen zij zich te behouden aan de gestelde criteria in het verleden wat bij de basistoets aansluit? 2. Inclusief Toetsingskader: Overweeg een meer inclusief toetsingskader waarin naast internationale en nationale erkenning ook ruimte is voor lokale prestaties en bijdragen aan de lokale gemeenschap. 3. Maatschappelijke Impact Waarderen: Neem de impact op de lokale gemeenschap en maatschappelijke betrokkenheid op als waardevolle criteria bij de beoordeling van kunstenaars voor (verlenging van) een atelier.

3.5 Stadsdeel Nieuw-West Onderwerp adviesaanvraag: Portefeuille: Directie: Datum adviesaanvraag: Deadline ontvangst advies: Meegestuurde stukken:

Atelier en Broedplaatsenbeleid 2023 – 2026 Kunst en Cultuur Economische Zaken en Cultuur 11 november 2023 9 januari 2024 Concept Atelier- en Broedplaatsenbeleid 2023 – 2026

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Heeft er consultatie vooraf plaatsgevonden? De DB’s zijn gevraagd om gebiedsgerichte input aan te leveren op basis van het concept Atelier- en Broedplaatsenbeleid 2023 - 206.

94

Invullen door stadsdeel: Stadsdeel: Datum stadsdeelcommissie: Datum dagelijks bestuur:

Nieuw-West 12 en 19 december 2023 9 januari 2024

Over gevraagde adviezen: Conform de Verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam 2022: • (Art. 12, lid 1) betrekt college en BM het DB bij voorbereiding van stedelijke kaders als deze kaders betrekking hebben op taken en bevoegdheden van DB of DB een rol krijgt in uitvoering van die kaders, of • (Art. 12, lid 2) als college of BM voornemens is over stedelijke kaders besluit te nemen of voornemens is ander besluit te nemen waarbij belangen van een of meer stadsdelen zijn betrokken, in ieder geval bij vaststellen van bestemmingsplannen, wint college of BM bij DB-advies in. DB legt deze adviezen voor aan SDC (art. 19). Bij besluitvorming maakt DB inzichtelijk wat advies van SDC is en hoe eventuele voorstellen of moties als bedoeld in art. 30, lid 3, zijn verwerkt. DB neemt advies van SDC over indien is vastgesteld met meerderheid van stemmen en past binnen stedelijke en budgettaire kaders. DB kan uitsluitend schriftelijk met zeer zwaarwegende redenen afwijken van advies of voorstel van SDC. (Art. 19, lid 5) Als standpunten van stadsdeelcommissieleden bij uitbrengen van advies uiteenlopen, worden in advies standaard alle verschillende standpunten binnen commissie kenbaar gemaakt. (Art. 30, lid 5) Adviesvraag College: 1.

Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op of naar aanleiding van de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste locaties van broedplaatsen? 2. Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste profielen / doelgroepen van broedplaatsen? Conceptadvies DB: Kunst en cultuur is het smeermiddel van de samenleving. Het is onderdeel van ons dagelijks leven, biedt verbinding, draagt bij aan ontmoeting en ontspanning. De afgelopen jaren is de invulling van broedplaatsen op de kunstenaar gericht geweest en heeft de verbinding met de omgeving een minder grote rol gespeeld. Het DB heeft zich de afgelopen tijd hard gemaakt voor inclusieve en buurtgericht broedplaatsen. Het DB is daarom zeer blij met het nieuwe beleid waarin er meer aandacht is voor de maatschappelijke waarde van de broedplaats in de buurt. Dit sluit aan bij de kunst en cultuuragenda van het DB waarin de broedplaatsen in Nieuw-West ruimte dienen te bieden aan lokale makers en dat broedplaatsen naast atelierplekken ook steeds

meer een sociale en maatschappelijke functie aannemen in de wijk. Daarom roept het DB op om in de planvorming en positionering van nieuwe broedplaatsen de lokale en maatschappelijke impact steviger te borgen. En hierin goed aan te sluiten bij de bestaande structuren en initiatieven in de wijk. Zodat ook in de evaluatie van broedplaatsen dit goed getoetst kan worden. Wat betreft het punt van atelierruimtes voor lokale makers zijn we blij te lezen dat er op pagina 6 staat: “We verruimen de toetsingscriteria op kunstenaarschap zodat meer mensen zich welkom voelen deel te nemen en we versimpelen de doorstroomregeling.” Het DB is benieuwd naar de exacte uitwerking van deze versimpeling. Het DB stelt voor om bij de 3package deal voor een percentageregeling te gaan van minimaal 20% van de makers uit Nieuw-West. Op deze manier komt ook de lokale maker en andere (internationale) makers met elkaar in contact. Op pagina 23 wordt aangegeven dat de broedplaats XL in Zuidoost wordt opgezet om het verdwijnen van Lely, Sup en Acta op te vangen. Het DB is blij te zien dat er in de stad extra ruimte wordt gecreëerd om de terugloop tegen te gaan. Feit is echter dat de te verdwijnen plekken in o.a. Nieuw-West zijn. Gezien de stedelijke ontwikkeling en de groei van Nieuw-West waarin we een totaal aantal woningen bijbouwen ter grootte van een heel stadsdeel.

Het DB roept het college daarom op om ook een verbreding van het aanbod van broedplaatsen in Nieuw-West te realiseren. In het broedplaatsenbeleid lezen we dat er een hiaat zit tussen de hoeveelheid broedplaatsen en de gebruikers ten opzichte van de lokale makers. Het DB pleit voor een sterkere integrale visie op broedplaatsen. De kracht van broedplaats de Vlugt is het open karakter van Cinema de Vlugt. De kracht van LYCKA is de publiek toegankelijke buurtkamer en haar programmering. Dit zijn van oorsprong niet de functies van een broedplaats, maar is wel de manier om de broedplaats te activeren in de buurt. Daarom roept het DB het college op om hier middelen voor beschikbaar te stellen in het nieuwe beleid om de programmering die bijdraagt aan maatschappelijke meerwaarde in de buurt.

Advies stadsdeelcommissie: Het DB-advies is aangenomen. 1. Voeg de definitie en de doelen van broedplaatsen toe aan het beleidsstuk. Hier verwachten wij de volgende doelen van broedplaatsen terug te vinden: • Bieden werkruimte aan beginnend creatief talent, kunstenaars en creatieve makers van diverse disciplines • Stimuleren talentontwikkeling en onderlinge samenwerking en kruisbestuiving • Zijn laagdrempelig en regelmatig opengesteld 2. Voeg een bijlage toe aan het beleidsstuk met alle broedplaatsen en de volgende informatie per broedplaats: het stadsdeel, de vierkante meters werkruimte, tijdelijke of permanente status en een einddatum voor de tijdelijke broedplaatsen. 3. Doorstroom betekent vaak uitstroom. Voorkom dat kunstenaars en creatieve makers de stad moeten verlaten. 4. Breng als stadsdeelcommissie een werkbezoek aan bijvoorbeeld de Broedplaats Nieuw en Meer (vanuit gekraakt complex ontstaan), en aan Broedplaats de Vlugt en LYCKA. 5. Maak voor stadsdeel Nieuw-West een duidelijker onderscheid tussen de functies van de Huizen van de Wijk en de functies van broedplaatsen om te voorkomen dat de

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Tenslotte is het DB content met de benoemde budgetten voor nachtprogrammering. Vanuit de bestuurlijke kunst en cultuur agenda onderzoekt het DB welke behoeften er in de avond- en nacht spelen bij de bewoners van Nieuw-West. De beschikbare budgetten kan het DB inzetten om programmering te ontwikkelen samen met makers uit NieuwWest die bijdraagt aan culturele ontspanning voor de bewoners.

95

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

broedplaatsen verdwijnen en opgaan in Huizen de Wijk en kunst alleen een sociaal maatschappelijke functie krijgt. 6. In dit beleidsstuk staat dat zelforganisatie door kunstenaars gestimuleerd wordt. Denk daarbij vooral ook aan het zelf opzetten corporaties door kunstenaars. 7. Dwing sociaal maatschappelijke activiteiten bij broedplaatsen niet af. Behoud de open broedplaatsen zoals ze zijn. Vraag de gesloten broedplaatsen minstens eens per jaar de deuren te openen.

96

Finaal advies DB: Kunst en cultuur is het smeermiddel van de samenleving. Het is onderdeel van ons dagelijks leven, biedt verbinding, draagt bij aan ontmoeting en ontspanning. De afgelopen jaren is de invulling van broedplaatsen op de kunstenaar gericht geweest en heeft de verbinding met de omgeving een minder grote rol gespeeld. Het DB heeft zich de afgelopen tijd hard gemaakt voor inclusieve en buurtgericht broedplaatsen. Het DB is daarom zeer blij met het nieuwe beleid waarin er meer aandacht is voor de maatschappelijke waarde van de broedplaats in de buurt. Dit sluit aan bij de kunst en cultuuragenda van het DB waarin de broedplaatsen in Nieuw-West ruimte dienen te bieden aan lokale makers en dat broedplaatsen naast atelierplekken ook steeds meer een sociale en maatschappelijke functie aannemen in de wijk. Daarom roept het DB op om in de planvorming en positionering van nieuwe broedplaatsen de lokale en maatschappelijke impact steviger te borgen. En hierin goed aan te sluiten bij de bestaande structuren en initiatieven in de wijk. Zodat ook in de evaluatie van broedplaatsen dit goed getoetst kan worden.

Wat betreft het punt van atelierruimtes voor lokale makers zijn we blij te lezen dat er op pagina 6 staat: “We verruimen de toetsingscriteria op kunstenaarschap zodat meer mensen zich welkom voelen deel te nemen en we versimpelen de doorstroomregeling.” Het DB is benieuwd naar de exacte uitwerking van deze versimpeling. Het DB stelt voor om bij de 3package deal voor een percentageregeling te gaan van minimaal 20% van de makers uit Nieuw-West. Op deze manier komt ook de lokale maker en andere (internationale) makers met elkaar in contact. Op pagina 23 wordt aangegeven dat de broedplaats XL in Zuidoost wordt opgezet om het verdwijnen van Lely, Sup en Acta op te vangen. Het DB is blij te zien dat er in de stad extra ruimte wordt gecreëerd om de terugloop tegen te gaan. Feit is echter dat de te verdwijnen plekken in o.a. Nieuw-West zijn. Gezien de stedelijke ontwikkeling en de groei van Nieuw-West waarin we een totaal aantal woningen bijbouwen ter grootte van een heel stadsdeel. Het DB roept het college daarom op om ook een verbreding van het aanbod van broedplaatsen in Nieuw-West te realiseren. In het broedplaatsenbeleid lezen we dat er een hiaat zit tussen de hoeveelheid broedplaatsen en de gebruikers ten opzichte van de lokale makers. Het DB pleit voor een sterkere integrale visie op broedplaatsen. De kracht van broedplaats de Vlugt is het open karakter van Cinema de Vlugt.

De kracht van LYCKA is de publiek toegankelijke buurtkamer en haar programmering. Dit zijn van oorsprong niet de functies van een broedplaats, maar is wel de manier om de broedplaats te activeren in de buurt. Daarom roept het DB het college op om hier middelen voor beschikbaar te stellen in het nieuwe beleid om de programmering die bijdraagt aan maatschappelijke meerwaarde in de buurt. Tenslotte is het DB content met de benoemde budgetten voor nachtprogrammering. Vanuit de bestuurlijke kunst en cultuur agenda onderzoekt het DB welke behoeften er in de avond- en nacht spelen bij de bewoners van Nieuw-West. De beschikbare budgetten kan het DB inzetten om programmering te ontwikkelen samen met makers uit NieuwWest die bijdraagt aan culturele ontspanning voor de bewoners.

Het DB voegt onderstaande adviezen toe naar aanleiding van behandeling in stadsdeelcommissie: 1. Voeg de definitie en de doelen van broedplaatsen toe aan het beleidsstuk. Hier verwachten wij de volgende doelen van broedplaatsen terug te vinden: • Bieden werkruimte aan beginnend creatief talent, kunstenaars en creatieve makers van diverse disciplines • Stimuleren talentontwikkeling en onderlinge samenwerking en kruisbestuiving • Zijn laagdrempelig en regelmatig opengesteld 2. Voeg een bijlage toe aan het beleidsstuk met alle broedplaatsen en de volgende informatie per broedplaats: het stadsdeel, de vierkante meters werkruimte, tijdelijke of permanente status en een einddatum voor de tijdelijke broedplaatsen. 3. Doorstroom betekent vaak uitstroom. Voorkom dat kunstenaars en creatieve makers de stad moeten verlaten. 4. Breng als stadsdeelcommissie een werkbezoek aan bijvoorbeeld de Broedplaats Nieuw en Meer (vanuit gekraakt complex ontstaan), en aan Broedplaats de Vlugt en LYCKA. 5. Maak voor stadsdeel Nieuw-West een duidelijker onderscheid tussen de functies van de Huizen van de Wijk en de functies van broedplaatsen om te voorkomen dat de broedplaatsen verdwijnen en opgaan in Huizen de Wijk en kunst alleen een sociaal maatschappelijke functie krijgt. 6. In dit beleidsstuk staat dat zelforganisatie door kunstenaars gestimuleerd wordt.

Denk daarbij vooral ook aan het zelf opzetten corporaties door kunstenaars. 7. Dwing sociaal maatschappelijke activiteiten bij broedplaatsen niet af. Behoud de open broedplaatsen zoals ze zijn. Vraag de gesloten broedplaatsen minstens eens per jaar de deuren te openen.

97 Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

3.6 Stadsdeel Zuid Onderwerp adviesaanvraag: Portefeuille: Directie: Datum adviesaanvraag: Deadline ontvangst advies: Meegestuurde stukken:

Atelier en Broedplaatsenbeleid 2023 – 2026 Kunst en Cultuur Economische Zaken en Cultuur 11 november 2023 9 januari 2024 Concept Atelier- en Broedplaatsenbeleid 2023 – 2026

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Heeft er consultatie vooraf plaatsgevonden? De DB’s zijn gevraagd om gebiedsgerichte input aan te leveren op basis van het concept Atelier- en Broedplaatsenbeleid 2023 - 206.

98

Invullen door stadsdeel: Stadsdeel: Datum stadsdeelcommissie: Datum dagelijks bestuur:

Zuid 5 december 2023 9 januari 2024

Over gevraagde adviezen: Conform de Verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam 2022: • (Art. 12, lid 1) betrekt college en BM het DB bij voorbereiding van stedelijke kaders als deze kaders betrekking hebben op taken en bevoegdheden van DB of DB een rol krijgt in uitvoering van die kaders, of • (Art. 12, lid 2) als college of BM voornemens is over stedelijke kaders besluit te nemen of voornemens is ander besluit te nemen waarbij belangen van een of meer stadsdelen zijn betrokken, in ieder geval bij vaststellen van bestemmingsplannen, wint college of BM bij DB-advies in. DB legt deze adviezen voor aan SDC (art. 19). Bij besluitvorming maakt DB inzichtelijk wat advies van SDC is en hoe eventuele voorstellen of moties als bedoeld in art. 30, lid 3, zijn verwerkt. DB neemt advies van SDC over indien is vastgesteld met meerderheid van stemmen en past binnen stedelijke en budgettaire kaders. DB kan uitsluitend schriftelijk met zeer zwaarwegende redenen afwijken van advies of voorstel van SDC. (Art. 19, lid 5) Als standpunten van stadsdeelcommissieleden bij uitbrengen van advies uiteenlopen, worden in advies standaard alle verschillende standpunten binnen commissie kenbaar gemaakt. (Art. 30, lid 5) Adviesvraag College: 1.

Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op of naar aanleiding van de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste locaties van broedplaatsen? 2. Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste profielen / doelgroepen van broedplaatsen? Conceptadvies DB: Het Dagelijks Bestuur van stadsdeel Zuid is enthousiast over de koers en de uitgangspunten van het nieuwe Atelier- en Broedplaatsenbeleid. Het geeft handvatten om door te zetten waar nu kansen liggen. Goed dat er gedacht wordt aan het combineren van functies zoals bijvoorbeeld die van broedplaatsen met nachtcultuur. Het Dagelijks Bestuur wil graag meer ateliers en broedplaatsen in stadsdeel Zuid. In het stadsdeel zijn wel veel makers maar bijna geen broedplaatsen. Daarom vragen we met nadruk aandacht voor een aantal potentiële kansen in Zuid, zoals voor de gemeentelijke panden:

• Kapel & Convict in het Beatrixpark (na de opvang van Oekraïense vluchtelingen) • Huis te Vraag (renovatie noodzakelijk) • Utrechtse brug (MLK-park) Ook kan onderzocht worden of het vastgoed in en rond het Amsterdamse bos (waar nu een ontwikkelopgave ligt), het Amstelpark en het Vondelpark geschikt is als broedplaats. De combinatie van groen en kunst geeft ruimte aan een ander soort maker dan die in hoogstedelijke gebieden en kan kunst en cultuur met de groene kwaliteiten verbinden, vergroot de attractieve waarde van het groen. In Buitenveldert en Zuidas ontbreken broedplaatsen. Het Dagelijks Bestuur ziet hier graag verandering in en wij denken hierover graag mee. Om te voorkomen dat er nog een gebied zonder broedplaatsen ontstaat, vragen we op voorhand aandacht voor het nog te ontwikkelen gebied rond Schinkelhaven. In de transformatie naar een gemengd woon-werkgebied passen hier mogelijk ook broedplaatsen en atelierwoningen. Met name in gebiedsontwikkeling zien we kansen voor placemaking. De bouw van het Zuidas-dok geeft de mogelijkheid tot gebruik van veel ruimte in de tijdelijkheid en kan de leefbaarheid van het gebied tijdens de werkzaamheden borgen. Dit vraagt wel om extra stuwkracht en middelen en een integrale aanpak vanuit/met verschillende directies/portefeuilles. Wat betreft de doelgroepen willen wij specifiek de ouderen noemen.

Stadsdeel Zuid kent veel oudere bewoners en oudere makers. Voor hen pleiten we voor voldoende toegankelijke en bereikbare voorzieningen. Het stadsdeel is graag betrokken bij de uitwerking en de realisatie van de plannen.

De atelierwoningen zijn er nota bene gekomen in de crisisjaren dertig. Dat zegt veel over de wijsheid van het toenmalige stadsbestuur om ook in moeilijke tijden de toegevoegde waarde van kunst te verankeren in het gemeentebeleid. Net zoals het huidige college onverminderd blijft investeren in ateliers en broedplaatsen, als onderdeel van het kunst- en cultuurbeleid. Niet makkelijk, gegeven de (door o.a. ondoordacht beleid veroorzaakte) woningnood die ook gevolgen heeft voor de beschikbaarheid van broedplaatsen en atelierwoningen. We zitten weliswaar niet in een crisis zoals begin jaren dertig, maar de financiële middelen van de gemeente worden de komende jaren schaarser. Het verdient dan ook lof dat er ook op deze vorm van kunst en cultuur niet wordt bezuinigd. Dit staat in contrast met de insteek van de nieuwe, grote partijen in de Tweede Kamer en hun plannen op het gebeid van cultuur, wat mogelijk tot bezuinigingen in het kunstbeleid zal leiden op langer termijn. De commissie kan zich eveneens goed vinden in het conceptadvies van het dagelijks bestuur over het voorgenomen beleidsplan van de gemeente. In aanvulling op dit advies geeft de commissie onderstaande overwegingen mee aan het DB. Schaarste is het probleem dat ook vele andere onderwerpen raakt in Amsterdam. Toch willen we aandacht vragen voor de volgende onderwerpen binnen het beleid en ook specifiek in Zuid.

99 Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Advies stadsdeelcommissie: De stadsdeelcommissie Zuid stelt met genoegen vast dat de gemeente Amsterdam veel waarde hecht aan een stevig atelier- en broedplaatsenbeleid, en daarin de komende jaren blijft investeren. De commissie onderschrijft de relevantie hiervan, omdat ateliers en broedplaatsen een belangrijk deel uitmaken van de kunst- en creatieve sector van onze stad. Amsterdam heeft daarin een naam hoog te houden, en dat geldt niet het minst voor ons stadsdeel. Ongeveer negentig jaar geleden kwamen in Zuid de nog steeds bestaande atelierwoningen aan de Zomerdijkstraat; het eerste complex in zijn soort in Nederland. Tientallen beroemde kunstenaars hebben hier gewoond, onder wie de beeldhouwers Charlotte van Pallandt, Gerrit Jan van der Veen - de verzetsheld die zijn naam gaf aan de straat die eerst de Euterpestraat heette - en last but not least Jan Wolkers.

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Ateliers en atelierwoningen: Er is een schrijnend tekort aan werkplekken voor kunstenaars. Velen kunnen de combinatie van wonen en een atelier huren niet betalen. Anderen kunnen er ook geen vinden en zijn zelfs genoodzaakt om tijdelijk te stoppen. Ook atelierruimtes die niet alle gebruikelijke voorzieningen hebben, kunnen soms volstaan. . Een gematigde huurprijs is leidend. Daarnaast is de mogelijkheid om tussentijds spullen te kunnen laten liggen van belang.

100

De atelierwoningen zijn ontzettend geliefd. Circa een op de tien atelierwoningen in de gemeente bevindt zich in Zuid. De commissie zou het toejuichen als zowel het totale aantal atelierwoningen in de stad als het procentuele aandeel hiervan in Zuid zou stijgen, en roept via het DB het college op om zich hiervoor in te spannen. Kunstenaars in Zuid hebben laten weten dat ze het door de gemeente genoemde aantal atelierwoningen (39) betwisten. Ze zijn voorts bang dat de huidige (ijzeren) voorraad niet beschermd kan worden. Ook zouden de corporaties dreigen met verkoop van de woningen. Het is van belang om het aantal atelierwoningen in kaart te hebben, en we vragen de gemeente derhalve om een overzicht van deze woningen in ons stadsdeel. Voorts dringen we aan op heldere afspraken met de corporaties over op zijn minst bestendiging, maar bij voorkeur uitbreiding van het aantal. Deze uitbreiding van de atelierwoningen zou bijvoorbeeld in Buitenveldert waar er momenteel nog geen bestaan. Doorstroomregeling: Kunstenaars die thans woonachtig zijn in een atelierwoning ervaren vaak stress en onzekerheid als gevolg van de in 2016 ingestelde doorstroomregeling. De commissie heeft begrip voor het feit dat het aantal plekken beperkt is en een zekere doorstroom derhalve gewenst is, maar heeft ook oog voor de onzekere situatie van de kunstenaars.

Daarom roept de commissie het college op om ook de mogelijkheid van natuurlijke doorstroom nadrukkelijk te betrekken bij de in 2025 te verrichten evaluatie van de doorstroomregeling. Op die manier kan meer binding tussen deze kunstenaars en de buurt ontstaan, en kunnen de kunstenaars investeren in de woning waar zij verblijven. Als alternatief zou er op z’n minst hulp bij het vinden van een nieuwe woning geboden moeten worden. Broedplaatsen: Terecht stelt het DB dat in Buitenveldert en op de Zuidas broedplaatsen ontbreken, en hier graag verandering in te zien. De commissie is echter van mening dat broedplaatsen en werkplekken in het gehele stadsdeel te vinden moeten zijn. We pleiten voor een meer integrale gemeentelijke strategie voor broedplaatsen, waarbij verschillende diensten (grondzaken, cultuur, wonen) samen werken om concrete doelen te realiseren. • Op basis hiervan zou de gemeente de samenwerking kunnen aangaan met belanghebbenden, waaronder in de eerste plaats de groep kunstenaars zelf. Maar ook zien we mogelijkheden voor samenwerking met projectontwikkelaars om te kijken naar mogelijkheden voor het toevoegen van ruimte voor kunstenaars in de stad en in hun bestaand (commercieel) vastgoed. Dit zou gestalte kunnen krijgen door prijsdifferentiatie, zodat huurders van creatieve ruimten een lagere huur kunnen betalen.

• Kleine groepen kunstenaars die zelf een broedplaats maken met 10-20 plekken en 500 – 800 m2 kennen een andere dynamiek. Dit zijn wellicht ook meer atelier-werkgebouwen waar kruisbestuiving kan ontstaan maar waarbij een maatschappelijke functie geen doel is. Deze plekken zijn net zo belangrijk voor kunstenaars, maar ze zijn heel moeilijk rendabel te maken. We pleiten ervoor hier oog voor te hebben en een rendabele exploitatie mogelijk te maken. • Een buurt waar broedplaatsen een belangrijke toevoeging kunnen zijn, is zoals gezegd Buitenveldert. Wij geven de gemeente in overweging om de gemeentewerf