Atelier- en Broedplaatsenbeleid 2023 - 2026.pdf

1.4 Stadsdeel West Inbreng: 1. Op plekken waar gebiedstransformatie plaatsvindt is het belangrijk in gesprek te gaan met de ontwikkelaars of er ruimte is voor een permanente broedplaats. Zoals het behoud van een broedplaatsfunctie met nachtcultuur in het project Mercatorpark. En de toevoeging van een broedplaats in het nieuw te ontwikkelen gebied Sloterdijk. 2. Het dagelijks bestuur ziet kansen in West voor de realisatie van een broedplaats gericht op gedeelde geschiedenis, vrouwelijke makers of kunstenaars actief in de breedste zin van woordkunst. 3. Het DB adviseert duidelijk te maken of huidige huurders ook getoetst worden aan de genoemde Top toets of dat zij zich horen te behouden aan de gestelde criteria in het verleden wat bij de basistoets aansluit. 4. Het DB adviseert een meer inclusief toetsingskader te overwegen waarin naast internationale en nationale erkenning ook ruimte is voor lokale prestaties en bijdragen aan de lokale gemeenschap. 5. Het DB adviseert de impact op de lokale gemeenschap en maatschappelijke betrokkenheid op te nemen als waardevolle criteria bij de beoordeling van kunstenaars voor (verlenging van) een atelier.

1.5 Stadsdeel Nieuw-West Inbreng: 1. Het DB is benieuwd naar de exacte uitwerking van deze versimpeling. 2. Het DB stelt voor om bij de 3package deal voor een percentageregeling te gaan van minimaal 20% van de makers uit Nieuw-West. 3. Het DB roept het college op om een verbreding van het aanbod van broedplaatsen in Nieuw-West te realiseren. 4. Het DB roept het college op om middelen beschikbaar te stellen in het nieuwe beleid om de programmering die bijdraagt aan maatschappelijke meerwaarde in de buurt te ondersteunen. 5. Voeg de definitie en de doelen van broedplaatsen toe aan het beleidsstuk. 6. Voeg een bijlage toe aan het beleidsstuk met alle broedplaatsen en de volgende informatie per broedplaats: het stadsdeel, de vierkante meters werkruimte, tijdelijke of permanente status en een einddatum voor de tijdelijke broedplaatsen. 7. Maak voor stadsdeel Nieuw-West een duidelijker onderscheid tussen de functies van de Huizen van de Wijk en de functies van broedplaatsen om te voorkomen dat de broedplaatsen verdwijnen en opgaan in Huizen de Wijk en kunst alleen een sociaal maatschappelijke functie krijgt.

69 Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Beantwoording: 1. Zoals aangegeven in het beleid is er blijvende inzet op het permanent maken van bestaande broedplaatsen. 2. Er zal onderzocht worden in of en hoe deze type broedplaatsen kunnen worden gerealiseerd. 3. Er is een verduidelijking aangebracht voor de gevolgen voor zittende huurders van het vervallen van de overgangsregeling. 4. Het toetsingskader wordt vastgelegd in het reglement CAWA, dat wordt uitgewerkt aan de hand van het beleid. In het aangepaste reglement zal worden gewerkt aan een meer inclusief toetsingskader. 5. Het toetsingskader wordt vastgelegd in het reglement CAWA, dat wordt uitgewerkt aan de hand van het beleid. In het aangepaste reglement heeft de CAWA de mogelijkheid om de maatschappelijk impact van de kunstenaar mee te wegen in de beoordeling, wanneer daar aanleiding toe is.

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

8. Dwing sociaal maatschappelijke activiteiten bij broedplaatsen niet af. Behoud de open broedplaatsen zoals ze zijn. Vraag de gesloten broedplaatsen minstens eens per jaar de deuren te openen.

70

Beantwoording: 1. Voor kennisgeving aangenomen. De uitwerking zal worden gedeeld. 2. De percentageregeling voor makers uit nieuw west in de 3PackageDeal zal niet worden overgenomen. Bij de selectie van de kunstenaars wordt door de aan de 3PackageDeal verbonden instelling per discipline een talent geselecteerd. Dit gebeurt op vrije (inter) nationale basis. Het doel is specifiek om een mix van nationaal en internationaal talent te maken. Door percentages voor te schrijven wordt de keuzevrijheid voor de disciplines beperkt. Daarnaast is door de selectiemethodiek van voordrachten door de instellingencoalities een percentage hanteren praktisch gezien zeer lastig uitvoerbaar en beperkend. 3. Het is de laatste jaren gebleken dat in Nieuw West nog relatief veel kansen zijn voor het maken van nieuwe broedplaatsen. Naast de actieve zoektocht in Osdorp verwachten we dus dat er in dit stadsdeel bovengemiddeld veel kansen zullen zijn voor het maken en behouden van broedplaatsen. 4. De subsidieregeling programmering in broedplaatsen beoogt de doelstelling uit bovenstaande oproep van het DB. In de uitwerking van de regeling zal de maatschappelijke waarde van de programmering een expliciete rol spelen. 5. De definitie van een broedplaats in contextafhankelijk. 6. De omschrijving van wat een broedplaats is, is verduidelijkt. De doelstellingen zijn genoemd in het beleid.

Zo staat er onder andere: “De doelstelling van het nieuwe Atelier- en Broedplaatsenbeleid is het mede mogelijke maken of behouden van 10.000 m2 broedplaats per jaar.” 7. Deze bijlage is bijgevoegd 8. Er is altijd ruimte voor autonome kunst. De wijkvoorzieningen zijn in de broedplaatsen altijd een onderdeel van het grotere geheel waarbij de broedplaatsen en de werkplekken voor de kunstenaars de basis blijven. 9. Bij de start van de broedplaats en subsidiering moet in het visiedocument worden toegelicht hoe de broedplaats zich verhoudt tot de omgeving. Iedere plek vraagt om wat anders en afhankelijk van het concept van plek kan (of moet) de broedplaats meer of minder maatschappelijk actief zijn. Het wordt dus gestimuleerd maar is geen verplichting. Voor bestaande broedplaatsen is geen sprake van dwang omdat het niet mogelijk is met dit nieuwe beleid bestaande afspraken te wijzigen.

1.6 Stadsdeel Zuid Inbreng: 1. We vragen met nadruk aandacht voor een aantal potentiële kansen in Zuid, zoals voor de gemeentelijke panden: 2. Kapel & Convict in het Beatrixpark (na de opvang van Oekraïense vluchtelingen) 3. Huis te Vraag (renovatie noodzakelijk) 4. Utrechtse brug (MLK-park) 5. Het DB adviseert te onderzoeken of het vastgoed in en rond het Amsterdamse bos, het Amstelpark en het Vondelpark geschikt is als broedplaats. 6. In Buitenveldert en Zuidas en het Schinkelkwartier ontbreken broedplaatsen 7. Het DB pleit voor voldoende toegankelijke en bereikbare voorzieningen mede met het oog op de oudere kunstenaar. 8. Het DB vraagt aandacht voor het behoud van atelierwoningen. 9. Het DB roept het college op om ook de mogelijkheid van natuurlijke doorstroom nadrukkelijk te betrekken bij de in 2025 te verrichten evaluatie van de doorstroomregeling. 10. We pleiten voor een meer integrale gemeentelijke strategie voor broedplaatsen, waarbij verschillende diensten samen werken om concrete doelen te realiseren.

11. We pleiten ervoor hier oog voor te hebben en een rendabele exploitatie mogelijk te maken. 12. Het DB verzoekt het college in het beleid meer rekening te houden met behoefte van de verschillende kunstdisciplines in onze stad bij het ontwikkelen van broedplaatsen en hierbij expliciet aandacht te hebben voor kunstenaars in de disciplines podiumkunsten, waaronder theater, dans en (elektronische) muziek.

1.7 Stadsdeel Zuid-Oost Inbreng: 1. Het dagelijks bestuur adviseert om het Paasheuvelweggebied in de tijdelijkheid te transformeren tot een broedplaats/vrije zone, waarmee niet alleen de impasse wordt doorbroken maar ook een impuls wordt gegeven aan de tijdelijkheid. Dit biedt tevens de mogelijkheid voor partijen uit het gebied en andere tijdelijke initiatieven om zich te vestigen in de nabijheid van Equinox 2. Met het oog op het streven naar gelijke investeringen, stelt het dagelijks bestuur voor meer ambtelijke prioriteit en inzet te geven aan de ontwikkeling van extra broedplaatsen in ons stadsdeel en specifiek aan de realisatie van de XL broedplaats. Hoewel dit project sinds de zomer van 2023 bekend is, heeft de capaciteitsproblematiek tot op heden geleid tot een gebrek aan voortgang. Wij bevelen aan om de benodigde tijd en middelen vrij te maken om deze belangrijke ontwikkelingen te versnellen.

71 Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Beantwoording: 1. Bij de ontwikkeling van Kapel en Convict wordt al verkend wat de mogelijkheden voor een broedplaats zijn. Daarnaast wordt er gewerkt aan een broedplaats onder de Utrechtse Brug. Huis te Vraag is nieuw en zal worden verkend. Verder is het pand aan de Govert Flincktstraat 286 bestemd voor een broedplaats. Een uitvraag hiervoor wordt in Q1 2024 gedaan, dus dit wordt een nieuwe broedplaats in 2024. 2. In en naast het Vondelpark zijn broedplaatsen OT301 en de Vondelbunker gevestigd. De OT301 is in bezit van de vereniging en de Vondelbunker huurt van de gemeente Amsterdam. Dit zijn dus permanente broedplaatsen. De gebouwen in en om het Amstelpark verkend om te zien of er kunstenaars in kunnen worden gehuisvest. Het huurprijsniveau laat echter niet toe hier (enigszins) betaalbare werkplekken van te maken. In het Amsterdamse Bos is de Radartoren verkend in samenwerking met Vrije Ruimte. Broedplaatsen en kunst en cultuur worden ook verkend in de nieuwe visie voor het park. 3. Op dit moment is er een broedplaats voorzien in Kop Zuidas. Verder wordt er in de gebiedsontwikkeling uitgekeken naar kansen voor broedplaatsen en kunst & cultuur. 4. Toegankelijkheid is een van de onderdelen van inclusie in broedplaatsen. Met ingang van dit beleid en de nieuwe toetsingscriteria uit het reglement CAWA zal hier extra aandacht voor zijn. 5.

Het behoud van atelierwoningen is samen met de corporaties vastgelegd in de samenwerkingsafspraken. In de lopende vernieuwing hiervan wordt uitgegaan van een behoud van het bestaande bestand. Daarnaast lopen er projecten waarbij broedplaatsen ook (atelier) woningen in het programma hebben. Lycka, Bajesdorp en op het Zeeburgereiland zijn voorbeelden van deze ontwikkelingen. 6. De natuurlijke doorstroom is een van de hoofdpunten in de evaluatie. 7. Het komt steeds vaker voor dat broedplaatsen worden meegenomen in planvorming voor gebiedsontwikkeling. Dit gebeurt in samenspraak tussen G&O, K&C, stadsdelen, ontwikkelaars, broedplaatspartijen en Ateliers en Broedplaatsen. 8. Een rendabele exploitatie is een voorwaarde voor subsidieverlening. Er wordt met (potentiële) broedplaatsen samengewerkt om ze zo gezond mogelijk te maken en houden. Hiervoor is ook de regeling sterke broedplaatsen ontwikkeld. 9. Er is een paragraaf toegevoegd aan het beleidsstuk welke ingaat op het belang van de verschillende disciplines voor broedplaatsen en aandacht voor podiumkunsten en muziek.

Beantwoording: Er zal in samenwerking met Vrije Ruimte worden onderzocht wat de mogelijkheden zin voor het gebruik van het paasheuvelweggebied als broedplaats/vrije ruimte. Er zal aanvullende inzet worden gepleegd op de XL broedplaats.

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

1.8 Stadsgebied Weesp

72

Inbreng: Een permanente plek voor (amateur)kunst en cultuur in Weespersluis is een mooie kans voor Weesp. Het stadsgebied wil aandacht vragen voor de amateur en beginnende makers en kunstenaars uit het stadsgebied zelf. Om de kracht van de wijk te vieren en deze verhalen te vertellen is het nodig dat deze makers/kunstenaars een plek vinden binnen het stadsgebied. Binnen een eventuele nieuwe broedplaats zou er ook ruimte moeten zijn voor een ontwikkelplek voor moderne jongerencultuur. Beantwoording: Er zal worden onderzocht of en hoe in Weespersluis nog de mogelijkheid bestaat voor het toevoegen van een broedplaats. Wanneer de mogelijkheid ontstaat tot het vestigen van een nieuwe broedplaats in het Stadsgebied zal daarbij worden gekeken of en hoe amateur- en beginnende makers kunnen worden opgenomen in het concept van de broedplaats. De combinatie van jongerencultuur en broedplaats is goed denkbaar. Afhankelijk van de locatie en het gebouw van een eventuele nieuwe broedplaats kan deze functie worden meegenomen.

2. Belangrijkste wijzigingen Op basis van de adviezen zijn de volgende aanpassingen gedaan: 1. Er is een verduidelijking aangebracht voor de gevolgen voor zittende huurders van het vervallen van de overgangsregeling 2. Er is een bijlage toegevoegd met een overzicht van broedplaatsen, de status (tijdelijk of niet) en eventuele termijnen van aflopende huurcontracten. 3. Er is een paragraaf toegevoegd aan het beleidsstuk welke ingaat op het belang van de verschillende disciplines voor broedplaatsen en aandacht voor podiumkunsten en muziek.

73 Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

3. Stadsdeeladviezen 3.1 Stadsdeel Centrum

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Onderwerp adviesaanvraag: Portefeuille: Directie: Datum adviesaanvraag: Deadline ontvangst advies: Meegestuurde stukken:

74

Atelier en Broedplaatsenbeleid 2023 – 2026 Kunst en Cultuur Economische Zaken en Cultuur 11 november 2023 9 januari 2024 Concept Atelier- en Broedplaatsenbeleid 2023 – 2026

Heeft er consultatie vooraf plaatsgevonden? De DB’s zijn gevraagd om gebiedsgerichte input aan te leveren op basis van het concept Atelier- en Broedplaatsenbeleid 2023 - 206. Invullen door stadsdeel: Stadsdeel: Datum stadsdeelcommissie: Datum dagelijks bestuur:

Centrum 12 december 2023 19 december 2023

Over gevraagde adviezen: Conform de Verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam 2022: • (Art. 12, lid 1) betrekt college en BM het DB bij voorbereiding van stedelijke kaders als deze kaders betrekking hebben op taken en bevoegdheden van DB of DB een rol krijgt in uitvoering van die kaders, of • (Art. 12, lid 2) als college of BM voornemens is over stedelijke kaders besluit te nemen of voornemens is ander besluit te nemen waarbij belangen van een of meer stadsdelen zijn betrokken, in ieder geval bij vaststellen van bestemmingsplannen, wint college of BM bij DB-advies in. DB legt deze adviezen voor aan SDC (art. 19). Bij besluitvorming maakt DB inzichtelijk wat advies van SDC is en hoe eventuele voorstellen of moties als bedoeld in art. 30, lid 3, zijn verwerkt. DB neemt advies van SDC over indien is vastgesteld met meerderheid van stemmen en past binnen stedelijke en budgettaire kaders. DB kan uitsluitend schriftelijk met zeer zwaarwegende redenen afwijken van advies of voorstel van SDC. (Art. 19, lid 5) Als standpunten van stadsdeelcommissieleden bij uitbrengen van advies uiteenlopen, worden in advies standaard alle verschillende standpunten binnen commissie kenbaar gemaakt. (Art. 30, lid 5) Adviesvraag College: 1.

Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op of naar aanleiding van de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste locaties van broedplaatsen? 2. Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste profielen / doelgroepen van broedplaatsen? Conceptadvies DB Het Atelier- en broedplaatsenbeleid 2023 – 2026 zet in op nieuwe broedplaatsen en op behoud van broedplaatsen. Beide onderdelen zijn ook voor Centrum van groot belang ten behoeve van het behoud van het vrije en creatieve karakter van de binnenstad. Onderstaande adviezen zijn ter ondersteuning.

Verbinding met de buurt Het DB van stadsdeel Centrum wijst aanvullend op de verbinding naar de buurt. Het is belangrijk dat iedere broedplaats in verbinding staat of verbinding legt met de (directe) omgeving en een meerwaarde levert aan de cohesie in de buurt. Het DB adviseert om dit als voorwaarde of stimulans op te nemen bij nieuwe subsidieaanvragen. Bij de planvorming van een nieuwe broedplaats kan de vraag worden meegenomen hoe de broedplaatsen in gesprek gaan met de buurt (zowel bewoners als ondernemers) en zich als een goede buur opstellen. De kans op meerwaarde voor een gebied of buurt kunnen we daarmee vergroten. Aflopende contracten Er wordt aangegeven dat bij 18 broedplaatsen in de komende vier jaar het huurcontract afloopt. Het DB Centrum ontvangt graag een overzicht welke broedplaatsen dit in Centrum betreft, zodat we gezamenlijk op behoud kunnen inzetten in de verschillende gesprekken die gevoerd worden met corporaties, vastgoedpartijen. Stadsdeel Centrum is en blijft in gesprek met vastgoedpartijen over het vinden van nieuwe locaties voor huisvesting van kunstenaars/makers en tijdelijke invulling bij leegstand. Nachtcultuur Toegankelijke broedplaatsen voor makers vanuit alle delen van de stad zijn belangrijk voor de binnenstad, o.a. in de nachtprogrammering.

De gemaakte koppeling met het uitvoeringsprogramma Nachtcultuur is nodig, waarbij het DB Centrum graag onderzoekt of locaties in Centrum hiervoor geschikt zijn. Locaties/ ruimtes die betaalbaar zijn en blijven hiervoor essentieel. Daar spelen onze deelnemingen een belangrijke rol bij. Het DB adviseert het college om samen met de deelnemingen van de gemeente (Stadsgoed, Stadsherstel en NV Zeedijk) te onderzoeken of zij meer panden kunnen aankopen die geschikt zijn als broedplaatsen en werkruimte voor (nachtcultuur)makers uit de gehele stad (zie ook advies Hoofdlijnen Kunstenplan).

Vrije Ruimte Vanuit de Aanpak Binnenstad wordt extra ingezet op Vrije Ruimte in de openbare ruimte, in gebouwen en op terreinen die in het bezit zijn van de gemeente Amsterdam. We gaan op zoek naar 6 locaties in Centrum voor gedoog- en gecureerde plekken voor graffiti / street art. Ook hierbij is gezamenlijke inzet belangrijk.

1

Zie ook advies van stadsdeel Centrum in het kader van de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting

75 Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Atelierwoningen Het DB benadrukt het belang van het behoud (de ijzeren voorraad van 293 woningen1) en de uitbreiding van atelierwoningen. Onderdeel hiervan zijn de samenwerkingsafspraken met corporaties. Het DB adviseert het college om de bestaande afspraken met corporaties over de atelierwoningen te continueren, te verbeteren en uit te breiden. Het DB Centrum is in gesprek met Lieven de Key over behoud van betaalbare ateliers en woningen in het Blaauwlakenblok. Er wordt in 2024 gewerkt aan een nieuwe, aangepaste beschrijving van de werkwijze van corporaties en gemeente via CAWA én aan de definitie van atelierwoningen en kunstenaarswoningen. Daarbij worden ook afspraken gemaakt over het toepassen van verschillende soorten contracten. De directies Wonen en EZC ondersteunen hierbij.

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Advies stadsdeelcommissie: De commissie heeft twee door PvdA en Lijst Perdok ter vergadering ingediende adviezen in stemming gebracht, waarvan alleen de eerste is aangenomen: 1. Bij het uitwerken van doorstroombeleid de mogelijkheden te verkennen welke opties er zijn contractueel mogelijk te maken om ateliers en werkruimtes te kunnen delen. Doel van dit onderzoek: startende kunstenaars kunnen een ruimte en de kosten delen waarbij het ook mogelijk is dat kunstenaars los van een andere gebruiker kunnen worden getoetst en kunnen blijven of vertrekken. 2. De culturele initiatieven welke buiten de gesubsidieerde broedplaatsen plaatsvinden een gemeentelijk platform krijgen zodat deze goed vindbaar zijn voor bewoners.

76

Finaal advies DB: Het Atelier- en broedplaatsenbeleid 2023 – 2026 zet in op nieuwe broedplaatsen en op behoud van broedplaatsen. Beide onderdelen zijn ook voor Centrum van groot belang ten behoeve van het behoud van het vrije en creatieve karakter van de binnenstad. Onderstaande adviezen zijn ter ondersteuning. Verbinding met de buurt Het DB van stadsdeel Centrum wijst aanvullend op de verbinding naar de buurt. Het is belangrijk dat iedere broedplaats in verbinding staat of verbinding legt met de (directe) omgeving en een meerwaarde levert aan de cohesie in de buurt. Het DB adviseert om dit als stimulans mee te geven bij nieuwe subsidieaanvragen. Bij de planvorming van een nieuwe broedplaats kan de vraag worden meegenomen hoe de broedplaatsen in gesprek gaan met de buurt (zowel bewoners als ondernemers) en zich als een goede buur opstellen. De kans op meerwaarde voor een gebied of buurt kunnen we daarmee vergroten. Aflopende contracten Er wordt aangegeven dat bij 18 broedplaatsen in de komende vier jaar het huurcontract afloopt. Het DB Centrum ontvangt graag een overzicht welke broedplaatsen dit in Centrum betreft, zodat we gezamenlijk op behoud kunnen inzetten in de verschillende gesprekken die gevoerd worden met corporaties, vastgoedpartijen.

Stadsdeel Centrum is en blijft in gesprek met vastgoedpartijen over het vinden van nieuwe locaties voor huisvesting van kunstenaars/makers en tijdelijke invulling bij leegstand. Nachtcultuur Toegankelijke broedplaatsen voor makers vanuit alle delen van de stad zijn belangrijk voor de binnenstad, o.a. in de nachtprogrammering. De gemaakte koppeling met het uitvoeringsprogramma Nachtcultuur is nodig, waarbij het DB Centrum graag onderzoekt of locaties in Centrum hiervoor geschikt zijn. Locaties/ ruimtes die betaalbaar zijn en blijven hiervoor essentieel. Daar spelen onze deelnemingen een belangrijke rol bij. Het DB adviseert het college om samen met de deelnemingen van de gemeente (Stadsgoed, Stadsherstel en NV Zeedijk) te onderzoeken of zij meer panden kunnen aankopen die geschikt zijn als broedplaatsen en werkruimte voor (nachtcultuur)makers uit de gehele stad (zie ook advies Hoofdlijnen Kunstenplan). Atelierwoningen Het DB benadrukt het belang van het behoud (de ijzeren voorraad van 293 woningen2) en de uitbreiding van atelierwoningen. Onderdeel hiervan zijn de samenwerkingsafspraken met corporaties. Het DB adviseert het college om de bestaande afspraken met corporaties over de atelierwoningen te continueren, te verbeteren en uit te breiden. Het DB Centrum is in gesprek met Lieven de Key over behoud van betaalbare ateliers en woningen in het Blaauwlakenblok.

Er wordt in 2024 gewerkt aan een nieuwe, 2

Zie ook advies van stadsdeel Centrum in het kader van de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting

aangepaste beschrijving van de werkwijze van corporaties en gemeente via CAWA én aan de definitie van atelierwoningen en kunstenaarswoningen. Daarbij worden ook afspraken gemaakt over het toepassen van verschillende soorten contracten. De directies Wonen en EZC ondersteunen hierbij. Doorstroombeleid Het DB adviseert bij het uitwerken van doorstroombeleid te verkennen welke opties er zijn of kunnen worden toegevoegd om ateliers en werkruimtes te kunnen delen, zonder dat het leidt tot misbruik of onderhandse overnames, zodat startende kunstenaars de ruimte en kosten kunnen delen. Daarnaast adviseert het DB het college om aandacht te hebben voor de huurders die na 10 jaar de atelierwoning moeten verlaten en welke woningen dan bereikbaar zijn voor de kunstenaars. Vrije Ruimte Vanuit de Aanpak Binnenstad wordt extra ingezet op Vrije Ruimte in de openbare ruimte, in gebouwen en op terreinen die in het bezit zijn van de gemeente Amsterdam. We gaan op zoek naar 6 locaties in Centrum voor gedoog- en gecureerde plekken voor graffiti / street art. Ook hierbij is gezamenlijke inzet belangrijk.

77 Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

3.2 Stadsdeel Oost Onderwerp adviesaanvraag: Portefeuille: Directie: Datum adviesaanvraag: Deadline ontvangst advies: Meegestuurde stukken:

Atelier en Broedplaatsenbeleid 2023 – 2026 Kunst en Cultuur Economische Zaken en Cultuur 11 november 2023 9 januari 2024 Concept Atelier- en Broedplaatsenbeleid 2023 – 2026

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Heeft er consultatie vooraf plaatsgevonden? De DB’s zijn gevraagd om gebiedsgerichte input aan te leveren op basis van het concept Atelier- en Broedplaatsenbeleid 2023 - 206.

78

Invullen door stadsdeel: Stadsdeel: Datum stadsdeelcommissie: Datum dagelijks bestuur:

Oost 5 december 2023 9 januari 2024

Over gevraagde adviezen: Conform de Verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam 2022: • (Art. 12, lid 1) betrekt college en BM het DB bij voorbereiding van stedelijke kaders als deze kaders betrekking hebben op taken en bevoegdheden van DB of DB een rol krijgt in uitvoering van die kaders, of • (Art. 12, lid 2) als college of BM voornemens is over stedelijke kaders besluit te nemen of voornemens is ander besluit te nemen waarbij belangen van een of meer stadsdelen zijn betrokken, in ieder geval bij vaststellen van bestemmingsplannen, wint college of BM bij DB-advies in. DB legt deze adviezen voor aan SDC (art. 19). Bij besluitvorming maakt DB inzichtelijk wat advies van SDC is en hoe eventuele voorstellen of moties als bedoeld in art. 30, lid 3, zijn verwerkt. DB neemt advies van SDC over indien is vastgesteld met meerderheid van stemmen en past binnen stedelijke en budgettaire kaders. DB kan uitsluitend schriftelijk met zeer zwaarwegende redenen afwijken van advies of voorstel van SDC. (Art. 19, lid 5) Als standpunten van stadsdeelcommissieleden bij uitbrengen van advies uiteenlopen, worden in advies standaard alle verschillende standpunten binnen commissie kenbaar gemaakt. (Art. 30, lid 5) Adviesvraag College: 1.

Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op of naar aanleiding van de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste locaties van broedplaatsen? 2. Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste profielen / doelgroepen van broedplaatsen? Conceptadvies DB: 1. Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op of naar aanleiding van de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste locaties van broedplaatsen? Ruimte voor ateliers en presentatieruimte zijn schaars en duur. In het kunstenplan 2025 – 28 hebben we al gezien dat we het als stad belangrijk vinden om talent en jonge makers (autodidactische makers) een plek te kunnen bieden. In het concept beleid is benoemd dat in de drie stadsdelen Nieuw- West, Zuidoost en Noord de representatie van lokale bewoners laag is. Net zoals in het Kunstenplan 2025 – 28 zijn we van mening dat ook in Oost we in sommige buurten een grotere representatie zouden

willen zien van lokale bewoners. In de ontwikkelingsgebieden als het Amstelkwartier, Zeeburgereiland & IJburg maar ook in bestaande buurten zouden we graag zien dat er meer ruimte beschikbaar komt voor jonge makers/bewoners en dat Kunst en Cultuur in aanraking komt met lokale maatschappelijke- en sociale initiatieven & behoeften en vice versa. Oost beschikt volgens de overzichtskaart op pagina 8 over totaal 16 Broedplaatsen verdeeld over het Stadsdeel. Twee daarvan (nr. 69 Amst en nr. 54. de Centrale zijn nog te realiseren). Daarnaast worden er nog een aantal anderen niet genoemd zoals: De Drenthal (Cruquiusweg), Kavel 11 (Amstelkwartier), maar ook een bestaand complex als het Volkshotel (Wibautstraat). Om de schaarste aan broedplaatsen in te lopen, wordt als methode aangedragen: ontwikkelen, behouden, stimuleren (permanente plekken), verduurzamen, ondersteunen van initiatieven in de vrije ruimte, maatschappelijk leegstandsbeheer en de realisatie van een plek waar meerdere disciplines bij elkaar komen en waar programma’s worden gecombineerd. In de praktijk zien we dat de realisatie in de regel lang op zich laat wachten en de verhuurde ruimte relatief duur blijft. Als zich kansen voordoen van leegkomende vastgoedobjecten van markteigenaren zien we hoge vraagprijzen en weinig slagkracht van de gemeente om dergelijke objecten naar zich toe te trekken.

In nieuwe gebieden worden ruimte voor kunst en cultuur nu opgenomen in de ontwikkelingsplannen naast ruimte voor maatschappelijke huisvesting; zoals een buurtkamer of een huisartsenpost naast horeca en commercie. In bestaande wijken is dit lastiger te realiseren. 2. Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste profielen / doelgroepen van broedplaatsen?

Advies stadsdeelcommissie: Onze stad kent - gelukkig - ruimte voor kunstenaars en dit beleid zet in op het versterken en bestendigen daarvan. Echter, de meeste broedplaatsen en ateliers in deze stad zijn ingericht voor beeldende kunstenaars. Onze stad, die een conservatorium, een theaterschool, meerdere dansacademies en een verscheidenheid aan performing arts opleidingen rijk is, heeft echter ook veel uitvoerende en podiumkunst professionals - van musici, tot theatermakers en dansers. Deze (jonge) professionals gaan na hun opleiding vaak aan de slag als freelancer. De ruimte voor deze groep om - betaalbaar te creëren en repeteren is echter te beperkt. De fysieke ruimte die een podiumkunstenaar nodig heeft, wijkt tevens af van de behoefte van een beeldend kunstenaar. Een musicus heeft een ruimte nodig met voldoende geluidsisolatie, voor een danser is een ander type vloer gewenst. Er zijn in de

79 Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Naast jonge makers is het van belang om omwonenden, ondernemers, maatschappelijke initiatieven en scholen te betrekken/ verbinden aan nieuwe broedplaatsen. De broedplaats wordt zo meer onderdeel van het DNA van de wijk. Daardoor ontstaat er samenhang en mogelijkheid tot dialoog en perspectief. De jonge makers hebben in hun ontwikkeling behoefte aan zichtbaarheid en perspectief. Rolmodellen kunnen hierbij een belangrijke rol spelen. Door huurders en bewoners meer samen op te laten trekken, ontstaat er meer eigenaarschap en dynamiek. Dit draagt bij aan zelfredzaamheid en betrokkenheid. Kunst wordt soms als middel toegepast op verschillende domeinen zoals jeugd, sport en sociale basis. Eigenlijk zou dat een standaard moeten zijn waardoor kunst en cultuur automatisch wordt betrokken bij dit soort initiatieven. Deze wederkerigheid kan dan ten goede komen aan zowel kunstenaars als broedplaatsen/ateliers en de wijk. In Broedplaats Baggerbeest zien we dat een groot aantal verschillende organisaties samenwerkt zoals o.a. de Hogeschool (HvA), Sandberg Instituut, Dynamo, een buurtkamer, De Rode Loper op School (onderdeel van East&). Dit is een model wat op meerdere plekken kan worden toegepast.

stad slechts twee broedplaatsen met een specifieke focus op deze groep: De Sloot in Nieuw-West en De Dapper in Oost, waarvan de laatste helaas nog niet gerealiseerd is. De stadsdeelcommissie Oost verzoekt het college daarom in het beleid meer rekening te houden met behoefte van de verschillende kunstdisciplines in onze stad bij het ontwikkelen van broedplaatsen en hierbij expliciet aandacht te hebben voor kunstenaars in de disciplines podiumkunsten, waaronder theater, dans en muziek.

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Finaal advies DB: 1. Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op of naar aanleiding van de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste locaties van broedplaatsen?

80

Ruimte voor ateliers en presentatieruimte zijn schaars en duur. In het kunstenplan 2025 – 28 hebben we al gezien dat we het als stad belangrijk vinden om talent en jonge makers (autodidactische makers) een plek te kunnen bieden. In het concept beleid is benoemd dat in de drie stadsdelen Nieuw- West, Zuidoost en Noord de representatie van lokale bewoners laag is. Net zoals in het Kunstenplan 2025 – 28 zijn we van mening dat ook in Oost we in sommige buurten een grotere representatie zouden willen zien van lokale bewoners. In de ontwikkelingsgebieden als het Amstelkwartier, Zeeburgereiland & IJburg maar ook in bestaande buurten zouden we graag zien dat er meer ruimte beschikbaar komt voor jonge makers/bewoners en dat Kunst en Cultuur in aanraking komt met lokale maatschappelijke- en sociale initiatieven & behoeften en vice versa. Oost beschikt volgens de overzichtskaart op pagina 8 over totaal 16 Broedplaatsen verdeeld over het Stadsdeel. Twee daarvan (nr. 69 Amst en nr. 54. de Centrale zijn nog te realiseren). Daarnaast worden er nog een aantal anderen niet genoemd zoals: De Drenthal (Cruquiusweg), Kavel 11 (Amstelkwartier), maar ook een bestaand complex als het Volkshotel (Wibautstraat).

Om de schaarste aan broedplaatsen in te lopen, wordt als methode aangedragen: ontwikkelen, behouden, stimuleren (permanente plekken), verduurzamen, ondersteunen van initiatieven in de vrije ruimte, maatschappelijk leegstandsbeheer en de realisatie van een plek waar meerdere disciplines bij elkaar komen en waar programma’s worden gecombineerd. In de praktijk zien we dat de realisatie in de regel lang op zich laat wachten en de verhuurde ruimte relatief duur blijft. Als zich kansen voordoen van leegkomende vastgoedobjecten van markteigenaren zien we hoge vraagprijzen en weinig slagkracht van de gemeente om dergelijke objecten naar zich toe te trekken. In nieuwe gebieden worden ruimte voor kunst en cultuur nu opgenomen in de ontwikkelingsplannen naast ruimte voor maatschappelijke huisvesting; zoals een buurtkamer of een huisartsenpost naast horeca en commercie. In bestaande wijken is dit lastiger te realiseren. 2. Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste profielen / doelgroepen van broedplaatsen? Naast jonge makers is het van belang om omwonenden, ondernemers, maatschappelijke initiatieven en scholen te betrekken/ verbinden aan nieuwe broedplaatsen. De broedplaats wordt zo meer onderdeel van het DNA van de wijk.

Daardoor ontstaat er samenhang en mogelijkheid tot dialoog en perspectief. De jonge makers hebben in hun ontwikkeling behoefte aan zichtbaarheid en perspectief. Rolmodellen kunnen hierbij een belangrijke rol spelen. Door huurders en bewoners meer samen op te laten trekken, ontstaat er meer eigenaarschap en dynamiek. Dit draagt bij aan zelfredzaamheid en betrokkenheid. Kunst wordt soms als middel toegepast op verschillende domeinen zoals jeugd, sport en sociale basis. Eigenlijk zou dat een standaard moeten zijn waardoor kunst en cultuur automatisch wordt betrokken bij dit soort initiatieven. Deze wederkerigheid kan

dan ten goede komen aan zowel kunstenaars als broedplaatsen/ateliers en de wijk. In Broedplaats Baggerbeest zien we dat een groot aantal verschillende organisaties samenwerkt zoals o.a. de Hogeschool (HvA), Sandberg Instituut, Dynamo, een buurtkamer, De Rode Loper op School (onderdeel van East&). Dit is een model wat op meerdere plekken kan worden toegepast. Onze stad kent - gelukkig - ruimte voor kunstenaars en dit beleid zet in op het versterken en bestendigen daarvan. Echter, de meeste broedplaatsen en ateliers in deze stad zijn ingericht voor beeldende kunstenaars. Onze stad, die een conservatorium, een theaterschool, meerdere dansacademies en een verscheidenheid aan performing arts opleidingen rijk is, heeft echter ook veel uitvoerende en podiumkunst professionals - van musici, tot theatermakers en dansers. Deze (jonge) professionals gaan na hun opleiding vaak aan de slag als freelancer. De ruimte voor deze groep om - betaalbaar te creëren en repeteren is echter te beperkt. De fysieke ruimte die een podiumkunstenaar nodig heeft, wijkt tevens af van de behoefte van een beeldend kunstenaar. Een musicus heeft een ruimte nodig met voldoende geluidsisolatie, voor een danser is een ander type vloer gewenst.

Er zijn in de stad slechts twee broedplaatsen met een specifieke focus op deze groep: De Sloot in Nieuw-West en De Dapper in Oost, waarvan de laatste helaas nog niet gerealiseerd is. De stadsdeelcommissie Oost verzoekt het college daarom in het beleid meer rekening te houden met behoefte van de verschillende kunstdisciplines in onze stad bij het ontwikkelen van broedplaatsen en hierbij expliciet aandacht te hebben voor kunstenaars in de disciplines podiumkunsten, waaronder theater, dans en muziek.

81 Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

3.3 Stadsdeel Noord Onderwerp adviesaanvraag: Portefeuille: Directie: Datum adviesaanvraag: Deadline ontvangst advies: Meegestuurde stukken:

Atelier en Broedplaatsenbeleid 2023 – 2026 Kunst en Cultuur Economische Zaken en Cultuur 11 november 2023 9 januari 2024 Concept Atelier- en Broedplaatsenbeleid 2023 – 2026

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Heeft er consultatie vooraf plaatsgevonden? De DB’s zijn gevraagd om gebiedsgerichte input aan te leveren op basis van het concept Atelier- en Broedplaatsenbeleid 2023 - 206.

82

Invullen door stadsdeel: Stadsdeel: Datum stadsdeelcommissie: Datum dagelijks bestuur:

Noord 20 december 2023 9 januari 2024

Over gevraagde adviezen: Conform de Verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam 2022: • (Art. 12, lid 1) betrekt college en BM het DB bij voorbereiding van stedelijke kaders als deze kaders betrekking hebben op taken en bevoegdheden van DB of DB een rol krijgt in uitvoering van die kaders, of • (Art. 12, lid 2) als college of BM voornemens is over stedelijke kaders besluit te nemen of voornemens is ander besluit te nemen waarbij belangen van een of meer stadsdelen zijn betrokken, in ieder geval bij vaststellen van bestemmingsplannen, wint college of BM bij DB-advies in. DB legt deze adviezen voor aan SDC (art. 19). Bij besluitvorming maakt DB inzichtelijk wat advies van SDC is en hoe eventuele voorstellen of moties als bedoeld in art. 30, lid 3, zijn verwerkt. DB neemt advies van SDC over indien is vastgesteld met meerderheid van stemmen en past binnen stedelijke en budgettaire kaders. DB kan uitsluitend schriftelijk met zeer zwaarwegende redenen afwijken van advies of voorstel van SDC. (Art. 19, lid 5) Als standpunten van stadsdeelcommissieleden bij uitbrengen van advies uiteenlopen, worden in advies standaard alle verschillende standpunten binnen commissie kenbaar gemaakt. (Art. 30, lid 5) Adviesvraag College: 1.

Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op of naar aanleiding van de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste locaties van broedplaatsen? 2. Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste profielen / doelgroepen van broedplaatsen? Conceptadvies DB: Het DB kan zich vinden in nieuwe Atelier- en Broedplaatsenbeleid en onderstreept het belang van voldoende permanente plekken en betaalbare ruimten voor kunstenaars. Daarnaast sluit het DB zich aan bij de ambities om broedplaatsen toegankelijker te maken en de verbinding met de buurten te stimuleren en te versterken. Broedplaatsen kunnen een belangrijke sociale bijdrage leveren aan het bereikbaar maken van kunst en cultuur op wijk- en buurtniveau. Het DB vindt het belangrijk dat elke inwoner van Noord toegang moet hebben tot kunst en cultuur.

Veel culturele voorzieningen met bewezen waarde voor Noord hebben zich (tijdelijk) en tegen lage huren kunnen vestigen in Noord mede vanwege de (toekomstige) gebiedsontwikkeling. De enorme druk op de ruimte in Noord, in combinatie met de rafelranden en tijdelijke broedplaatsen die zullen verdwijnen, vragen om een meerjarenaanpak in samenhang met het nieuwe Kunstenplan, de Uitvoeringsagenda Nachtcultuur en het Strategisch Huisvestingsplan Kunst en Cultuur. Het stadsdeel vraagt bijzondere aandacht voor de tijdelijke broedplaatsen De Ceuvel, Modestraat, Treehouse NDSM en de vrije ruimte van Het Groene Veld, waarvan de contracten op korte termijn zullen aflopen. De toekomstige inpassing van deze broedplaatsen in de verschillende gebieden is onzeker. Deze tijdelijke ateliers kunnen mogelijk niet ingepast worden in de nieuwe ontwikkelingen in deze gebieden. Deze ateliers zijn in de nieuwe situatie afhankelijk van de beschikbare ruimte in de nieuwe programmering, of zij kunnen mogelijk de nieuwe huurprijs niet opbrengen. Het verdwijnen van deze broedplaatsen zal het aantal beschikbare ateliers voor kunstenaars in Noord flink doen afnemen. Van bestaande tijdelijke broedplaatsen die ook een belangrijke buurtfunctie hebben, is het gewenst dat deze bij herontwikkeling in het gebied behouden blijven zodat het sterke opgebouwde bestaande sociaal-culturele netwerk behouden blijft. 1.

Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op of naar aanleiding van de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste locaties van broedplaatsen?

Het Hamerkwartier wordt getransformeerd naar een gemengd woon- en werkgebied met creatieve en productieve bedrijvigheid. Hier bevinden zich diverse tijdelijke culturele voorzieningen (o.a. nachtcultuur) die de levendigheid in het gebied vergroten. In het Hamerkwartier liggen goede kansen om nieuwe ateliers en broedplaatsen toe te voegen in combinatie met de huidige culturele voorzieningen die reeds aanwezig zijn. Aandachtspunt hierbij is dat de opgebouwde culturele infrastructuur met bijbehorend netwerk niet verloren gaat en straks ook bij de nieuwe ontwikkelingen behouden kan blijven en verder wordt versterkt. Het biedt kansen voor bewoners van omliggende buurten voor het vergroten van de betrokkenheid bij het gebied, het gevoel van eigenaarschap en om het artistieke en creatieve potentieel te verwezenlijken. Kansen liggen er ook om lokale verbindingen met de aanwezige maatschappelijke organisaties verder te versterken. Nieuwe broedplaatsen kunnen hierbij een belangrijke verbindende rol spelen. Centrumgebied Amsterdam Noord rondom het Buikslotermeerplein en Station Noord is volop in ontwikkeling. In het gebied worden duizenden nieuwe woningen met voorzieningen toegevoegd. Ook hier liggen er goede kansen om ateliers en broedplaatsen toe te voegen aan de nieuwe ontwikkelingen. In de nieuwe wijk Elzenhagen Zuid is een nieuwe broedplaats voorzien in combinatie met een buurtkamer.

Deze komt in de nog te ontwikkelen Noordbuurt van Elzenhagen Zuid. De Modestraat op het Buikslotermeerplein is jaren geleden als broedplaats begonnen en heeft inmiddels op sociaal- en cultureel gebied een belangrijke buurtfunctie. De broedplaats heeft een groot netwerk in de buurt opgebouwd en buurtbewoners

83 Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

In het stadsdeel staan veel tijdelijke voorzieningen en broedplaatsen onder druk vanwege hun tijdelijke contracten in ontwikkelgebieden. De toekomst van deze voorzieningen is voor een groot deel afhankelijk van de nieuwe programmering in de te ontwikkelen gebieden en de huurprijzen in de nieuwe situatie. Voor de gebieden waar de plannen voor gebiedsontwikkeling nog niet vastliggen, liggen ook goede kansen om nieuwe ateliers en broedplaatsen te realiseren. Het stadsdeel ziet hier ook belangrijke kansen om deze in combinatie te ontwikkelen met andere maatschappelijke voorzieningen, zoals buurtkamers.

weten de Modestraat goed te vinden. De Modestraat functioneert tevens als soort van buurtkamer en heeft een actieve culturele programmering. Vanwege de tijdelijkheid van hun contract zal de Modestraat naar elders moeten verhuizen. Het stadsdeel ziet graag dat de Modestraat vanwege de sterke verbindende sociaal-culturele functie voor het gebied behouden blijft en in de nieuwe ontwikkelingen wordt meegenomen, en er voor een eventuele tijdelijkheid ook een oplossing gevonden wordt.

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

In De Banne vinden momenteel diverse ontwikkelingen plaats en wordt er onder meer voorzien in een nieuw cultureel centrum van de Rietwijker. In deze nieuwe broedplaats komen naast de theaterzaal ook ateliers voor kunstenaars. De huidige Rietwijker met theater en ateliers wordt gesloopt als het nieuwe cultureel centrum is gerealiseerd.

84

Op de NDSM-werf bevinden zich vele ateliers voor kunstenaars. De NDSM-loods is een permanente broedplaats en ook de Y-helling en de X-helling die momenteel gerenoveerd wordt is permanent bestemd voor creatieve bedrijvigheid en ruimtes voor kunstenaars. De broedplaatsen Treehouse NDSM en MACA zijn tijdelijk en lopen op de wat langere termijn af. Treehouse heeft ruim 100 ateliers waar ook veel muzikanten een studio hebben en heeft ook een paviljoen van 100 m2 waar evenementen als concerten, workshops en exposities plaatsvinden. De afgelopen paar jaar is ook de samenwerking met Tuindorp-Oostzaan opgezocht en vinden er activiteiten met de buurt plaats. Het stadsdeel streeft ernaar om broedplaatsen als MACA en Treehouse NDSM te behouden in het gebied. In de Buiksloterham zal broedplaats De Ceuvel vanwege de tijdelijkheid van hun contract moeten plaatsmaken. Het stadsdeel ziet graag dat het deel met de ateliers die zullen verdwijnen elders terugkomen in Noord en bij voorkeur in het gebied zelf. Het stadsdeel ziet ook kansen voor nieuwe ateliers en broedplaatsen op wijk- en buurtniveau. Kunst en cultuur moet voor iedereen om de hoek bereikbaar zijn en buurtgerichte culturele voorzieningen spelen hierin een belangrijke rol. Nieuwe ateliers en broedplaatsen in bijvoorbeeld vrijgekomen gebouwen kunnen een verbindende functie zijn.

Met name in de gebieden waar kunst en cultuur nog niet zo goed is vertegenwoordigd, is er behoefte aan ateliers en broedplaatsen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan Tuindorp-Oostzaan, de Molenwijk en met name ook in het oostelijk deel van Noord rondom Nieuwendam en de Waterlandpleinbuurt waar relatief weinig culturele voorzieningen zijn. Het Groene Veld behoort tot de rafelranden en vrijplaatsen die vanuit het Atelier- en Broedplaatsenbeleid wordt ondersteund. Hier is plek voor experiment en er vinden ook activiteiten met buurtbewoners plaats. Het stadsdeel vindt het belangrijk dat voor deze vrije ruimte en rafelranden zoals het Groene Veld ruimte wordt gegeven. Dit is tevens ook een wens van de stadsdeelcommissie, zoals is omschreven in de adviesaanvraag van het nieuwe Kunstenplan 2025-2028: “Tenslotte wil de commissie pleiten om ondanks de gebiedsontwikkeling de rafelranden van Noord en tijdelijke culturele voorzieningen zoveel mogelijk te behouden en een permanent karakter te geven.” Haven-Stad wordt een toekomstig woon-werkgebied waar duizenden woningen en voorzieningen komen, o.a. in het gebied van het Cornelis Douwesterrein en Melkweg Oostzanerwerf. Hier liggen kansen om in een vroegtijdig stadium van de planvorming rekening te houden met nieuwe broedplaatsen en mogelijk ook in combinatie met nieuwe culturele- en maatschappelijke voorzieningen. 2.

Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste profielen / doelgroepen van broedplaatsen?

Kunst en cultuur moet voor iedereen bereikbaar zijn en buurtgerichte culturele voorzieningen, waaronder broedplaatsen spelen hierin een belangrijke rol. Het DB kan zich daarom ook goed vinden in het nieuwe beleid dat onder meer gericht is op het maken van toegankelijke broedplaatsen en het versterken van de verbinding met de wijken. Belangrijk hierin is ook om vanuit de broedplaatsen de verbinding te stimuleren met zowel buurtbewoners als samenwerkingen met andere cultureleen maatschappelijk instellingen in Noord. In nieuwe wijken kunnen broedplaatsen bijvoorbeeld in combinatie met een buurtkamer ontwikkeld worden. De nachtcultuur staat vanwege de tijdelijke voorzieningen onder druk in Noord. Alle nachtclubs in bijvoorbeeld het Hamerkwartier zijn tijdelijk van aard en zullen op termijn een nieuwe plek moeten zoeken. Het DB kan zich daarom goed vinden in het nieuwe beleid dat stimuleren van (nacht)programmering in broedplaatsen mogelijk maakt. Bij nieuwe broedplaatsen kan dit in de programmering voor interessante combinaties tussen dag- en nachtactiviteiten zorgen. Noord heeft veel jonge makers die er wonen en of werken en het stadsdeel ziet graag meer aandacht voor jonge makers en cultuureducatie. Met de stijgende inwonersgroei van Noord, en dus ook jonge makers, zal de vraag naar kunst- en cultuureducatie ook de komende jaren steeds groter worden.

Het meer zichtbaar maken van kunst- en cultuureducatie blijft een prioriteit en broedplaatsen kunnen hierin een belangrijke bijdrage leveren. Het DB kan zich ook goed vinden in het nieuwe beleid dat broedplaatsen ruimte geeft voor kunstenaars om hun talenten te ontwikkelen. Advies stadsdeelcommissie: De stadsdeelcommissie kan zich net als het DB vinden in het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid. En onderschrijft de intentie van het DB om ateliers en broedplaatsen te ondersteunen, maar mist daarin nog de volgende punten:

1. Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op of naar aanleiding van de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste locaties van broedplaatsen? 1. De stadsdeelcommissie verzoekt om extra te kijken naar Noord-oost. Die delen van Noord komen niet of nauwelijks voor in de voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid. Zo kan voor Noord-oost – met haar Waterlandpleinbuurt – dit beleid een belangrijke en cruciale brug slaan voor de vele getalenteerde jongeren die daar wonen. 2. Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste profielen / doelgroepen van broedplaatsen?

85 Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Algemeen 1. Wat de stadsdeelcommissie betreft is er bij het ontwikkelen van nieuwe gebieden ook oog voor de groei van het aantal broedplaatsen. En daar zien wij in ons snelgroeiende stadsdeel zowel een uitdaging, als een opgave die in onze ogen prioriteit heeft. 2. Broedplaatsen staan in Noord door alle nieuwbouwprojecten ernstig onder druk. Een aantal van deze plekken dreigt te verdwijnen, terwijl ze bepalend zijn voor ons stadsdeel. Zorg ervoor dat broedplaatsen zoveel mogelijk worden geborgd. Wat je afbreekt is niet op een andere locatie direct weer opgebouwd. Een broedplaats die verdwijnt, bijvoorbeeld de Ceuvel, slaat een gat in de sociale samenhang van een wijk of zelfs van ons stadsdeel als geheel. 3. Waak er als gemeente voor om atelier- en broedplaatsen te veel te reguleren. Deze plekken gedijen juist bij vrijheid en de mogelijkheid om een eigen invulling aan hun plek en leefgemeenschap te geven.

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

86

1. Ateliers en broedplaatsen worden terecht als cruciaal, belangrijk en als kloppend hart van de wijk en omgeving aangeduid. De stadsdeelcommissie snapt en ondersteunt ook het voornemen om de komende jaren meer dan ooit aan de slag om de broedplaatsen toegankelijk en divers te maken. Maar de sdc wil waken voor overvraging en een zorg meegeven. In het nieuwe beleid staat namelijk terecht de constatering dat kunstenaars op – en meestal onder – het bestaansminimum leven. Kunstenaars zijn onafhankelijke, creatieven en geen maatschappelijk werkers. Aan de ene kant op bestaansminimum je beroep uitoefenen, maar aan de andere kant zo’n maatschappelijke verantwoordelijkheid dragen mag geen onrealistisch wensdenken zijn. 2. Hanteer als gemeente een meer integrale kijk op broedplaatsen, waar verschillende diensten (grondzaken, cultuur, wonen), woningcoöperaties, broedplaatsen en projectontwikkelaars samenwerken om concrete doelen te realiseren. Geef atelieren broedplaatsen daarin een beschermde status en ondersteun deze initiatieven desgewenst vanuit het stadsdeel, bijvoorbeeld bij het nieuw te ontwikkelen Hamerkwartier. Finaal advies DB: Het DB kan zich vinden in nieuwe Atelier- en Broedplaatsenbeleid en onderstreept het belang van voldoende permanente plekken en betaalbare ruimten voor kunstenaars.

Daarnaast sluit het DB zich aan bij de ambities om broedplaatsen toegankelijker te maken en de verbinding met de buurten te stimuleren en te versterken. Broedplaatsen kunnen een belangrijke sociale bijdrage leveren aan het bereikbaar maken van kunst en cultuur op wijk- en buurtniveau. Het DB vindt het belangrijk dat elke inwoner van Noord toegang moet hebben tot kunst en cultuur. Veel culturele voorzieningen met bewezen waarde voor Noord hebben zich (tijdelijk) en tegen lage huren kunnen vestigen in Noord mede vanwege de (toekomstige) gebiedsontwikkeling. De enorme druk op de ruimte in Noord, in combinatie met de rafelranden en tijdelijke broedplaatsen die zullen verdwijnen, vragen om een meerjarenaanpak in samenhang met het nieuwe Kunstenplan, de Uitvoeringsagenda Nachtcultuur en het Strategisch Huisvestingsplan Kunst en Cultuur. Het DB adviseert om bij het ontwikkelen van nieuwe gebieden ook oog te hebben voor de groei van het aantal broedplaatsen. Het DB ziet in ons snelgroeiende stadsdeel hierin zowel een uitdaging, als een opgave die in onze ogen prioriteit heeft. Broedplaatsen staan in Noord door alle nieuwbouwprojecten ernstig onder druk. Een aantal van deze plekken dreigt te verdwijnen, terwijl ze bepalend zijn voor ons stadsdeel. Zorg ervoor dat broedplaatsen zoveel mogelijk worden geborgd. Wat je afbreekt is niet op een andere locatie direct weer opgebouwd.

Het stadsdeel vraagt ook bijzondere aandacht voor de tijdelijke broedplaatsen De Ceuvel, Modestraat, Treehouse NDSM en de vrije ruimte van Het Groene Veld, waarvan de contracten op korte termijn zullen aflopen. De toekomstige inpassing van deze broedplaatsen in de verschillende gebieden is onzeker. Een broedplaats die verdwijnt, bijvoorbeeld de Ceuvel, slaat een gat in de sociale samenhang van een wijk of zelfs van ons stadsdeel als geheel. De voorgenoemde tijdelijke ateliers kunnen mogelijk niet ingepast worden in de nieuwe ontwikkelingen in deze gebieden. De ateliers zijn in de nieuwe situatie afhankelijk van de beschikbare ruimte in de nieuwe programmering, of zij kunnen mogelijk de nieuwe huurprijs niet opbrengen. Het verdwijnen van deze broedplaatsen zal het aantal beschikbare ateliers voor kunstenaars in Noord flink doen afnemen. Van bestaande tijdelijke broedplaatsen die ook een belangrijke buurtfunctie hebben, is het gewenst dat deze bij herontwikkeling in het gebied behouden blijven zodat het sterke opgebouwde bestaande sociaal-culturele netwerk behouden blijft. Ook wil het DB meegeven dat de gemeente ervoor moet waken om atelier- en broedplaatsen te veel te reguleren. Deze plekken gedijen juist bij vrijheid en de mogelijkheid om een eigen invulling aan hun plek en leefgemeenschap te geven.

1. Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op of naar aanleiding van de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste locaties van broedplaatsen? In het stadsdeel staan veel tijdelijke voorzieningen en broedplaatsen onder druk vanwege hun tijdelijke contracten in ontwikkelgebieden. De toekomst van deze voorzieningen is voor een groot deel afhankelijk van de nieuwe programmering in de te ontwikkelen gebieden en de huurprijzen in de nieuwe situatie. Voor de gebieden waar de plannen voor gebiedsontwikkeling nog niet vastliggen, liggen ook goede kansen om nieuwe ateliers en broedplaatsen te realiseren. Het stadsdeel ziet hier ook belangrijke kansen om deze in combinatie te ontwikkelen met andere maatschappelijke voorzieningen, zoals buurtkamers. Het Hamerkwartier wordt getransformeerd naar een gemengd woon- en werkgebied met creatieve en productieve bedrijvigheid. Hier bevinden zich diverse tijdelijke culturele voorzieningen (o.a. nachtcultuur) die de levendigheid in het gebied vergroten. In het Hamerkwartier liggen goede kansen om nieuwe ateliers en broedplaatsen toe te voegen in combinatie met de huidige culturele voorzieningen die reeds aanwezig zijn.

Aandachtspunt hierbij is dat de opgebouwde culturele infrastructuur met bijbehorend netwerk niet verloren gaat en straks ook bij de nieuwe ontwikkelingen behouden kan blijven en verder wordt versterkt. Het biedt kansen voor bewoners van omliggende buurten voor het vergroten van de betrokkenheid bij het gebied, het gevoel van eigenaarschap en om het artistieke en creatieve potentieel te verwezenlijken. Kansen liggen er ook om lokale verbindingen met de aanwezige maatschappelijke organisaties verder te versterken. Nieuwe broedplaatsen kunnen hierbij een belangrijke verbindende rol spelen.

In De Banne vinden momenteel diverse ontwikkelingen plaats en wordt er onder meer voorzien in een nieuw cultureel centrum van de Rietwijker. In deze nieuwe broedplaats komen naast de theaterzaal ook ateliers voor kunstenaars. De huidige Rietwijker met theater en ateliers wordt gesloopt als het nieuwe cultureel centrum is gerealiseerd. Op de NDSM-werf bevinden zich vele ateliers voor kunstenaars. De NDSM-loods is een permanente broedplaats en ook de Y-helling en de X-helling die momenteel gerenoveerd wordt is permanent bestemd voor creatieve bedrijvigheid en ruimtes voor kunstenaars. De broedplaatsen Treehouse NDSM en MACA zijn tijdelijk en lopen op de wat langere termijn af. Treehouse heeft ruim 100 ateliers waar ook veel muzikanten een studio hebben en heeft ook een paviljoen van 100 m2 waar evenementen als concerten, workshops en exposities plaatsvinden. De afgelopen paar jaar is ook de samenwerking

87 Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Centrumgebied Amsterdam Noord rondom het Buikslotermeerplein en Station Noord is volop in ontwikkeling. In het gebied worden duizenden nieuwe woningen met voorzieningen toegevoegd. Ook hier liggen er goede kansen om ateliers en broedplaatsen toe te voegen aan de nieuwe ontwikkelingen. In de nieuwe wijk Elzenhagen Zuid is een nieuwe broedplaats voorzien in combinatie met een buurtkamer. Deze komt in de nog te ontwikkelen Noordbuurt van Elzenhagen Zuid. De Modestraat op het Buikslotermeerplein is jaren geleden als broedplaats begonnen en heeft inmiddels op sociaal- en cultureel gebied een belangrijke buurtfunctie. De broedplaats heeft een groot netwerk in de buurt opgebouwd en buurtbewoners weten de Modestraat goed te vinden. De Modestraat functioneert tevens als soort van buurtkamer en heeft een actieve culturele programmering. Vanwege de tijdelijkheid van hun contract zal de Modestraat naar elders moeten verhuizen. Het stadsdeel ziet graag dat de Modestraat vanwege de sterke verbindende sociaal-culturele functie voor het gebied behouden blijft en in de nieuwe ontwikkelingen wordt meegenomen, en er voor een eventuele tijdelijkheid ook een oplossing gevonden wordt.

met Tuindorp-Oostzaan opgezocht en vinden er activiteiten met de buurt plaats. Het stadsdeel streeft ernaar om broedplaatsen als MACA en Treehouse NDSM te behouden in het gebied.

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

In de Buiksloterham zal broedplaats De Ceuvel vanwege de tijdelijkheid van hun contract moeten plaatsmaken. Het stadsdeel ziet graag dat het deel met de ateliers die zullen verdwijnen elders terugkomen in Noord en bij voorkeur in het gebied zelf.

88

Het stadsdeel ziet ook kansen voor nieuwe ateliers en broedplaatsen op wijk- en buurtniveau. Kunst en cultuur moet voor iedereen om de hoek bereikbaar zijn en buurtgerichte culturele voorzieningen spelen hierin een belangrijke rol. Nieuwe ateliers en broedplaatsen in bijvoorbeeld vrijgekomen gebouwen kunnen een verbindende functie zijn. Met name in de gebieden waar kunst en cultuur nog niet zo goed is vertegenwoordigd, is er behoefte aan ateliers en broedplaatsen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan Tuindorp-Oostzaan, de Molenwijk en met name ook in het oostelijk deel van Noord rondom Nieuwendam en de Waterlandpleinbuurt waar relatief weinig culturele voorzieningen zijn. Noord-oost komt nu nauwelijks voor in het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid. Zo kan voor Noord-oost – met haar Waterlandpleinbuurt – dit beleid een belangrijke en cruciale brug slaan voor de vele getalenteerde jongeren die daar wonen. Het Groene Veld behoort tot de rafelranden en vrijplaatsen die vanuit het Atelier- en Broedplaatsenbeleid wordt ondersteund. Hier is plek voor experiment en er vinden ook activiteiten met buurtbewoners plaats. Het stadsdeel vindt het belangrijk dat voor deze vrije ruimte en rafelranden zoals het Groene Veld ruimte wordt gegeven.

Dit is tevens ook een wens van de stadsdeelcommissie, zoals is omschreven in de adviesaanvraag van het nieuwe Kunstenplan 2025-2028: “Tenslotte wil de commissie pleiten om ondanks de gebiedsontwikkeling de rafelranden van Noord en tijdelijke culturele voorzieningen zoveel mogelijk te behouden en een permanent karakter te geven.” Haven-Stad wordt een toekomstig woon-werkgebied waar duizenden woningen en voorzieningen komen, o.a. in het gebied van het Cornelis Douwesterrein en Melkweg Oostzanerwerf. Hier liggen kansen om in een vroegtijdig stadium van de planvorming rekening te houden met nieuwe broedplaatsen en mogelijk ook in combinatie met nieuwe culturele- en maatschappelijke voorzieningen. 2. Heeft u gebiedsgerichte opmerkingen of aanvullingen op de het voorgenomen Atelier en Broedplaatsenbeleid als het gaat om potentiële of gewenste profielen / doelgroepen van broedplaatsen? Ateliers en broedplaatsen worden terecht als cruciaal, belangrijk en als kloppend hart van de wijk en omgeving aangeduid. Het DB snapt en ondersteunt ook het voornemen om de komende jaren meer dan ooit aan de slag te gaan om de broedplaatsen toegankelijk en divers te maken. Maar het DB wil waken voor overvraging en een zorg meegeven. In het nieuwe beleid staat namelijk terecht de constatering dat kunstenaars op – en meestal onder – het bestaansminimum leven.