Atelier- en Broedplaatsenbeleid 2023 - 2026.pdf

Atelier- en broed­plaatsen­ beleid 2023-2026

FOTOGRAAF Werner Strouven

Atelier- en broed­plaatsen­ beleid

Voorwoord Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

In alle broedplaatsen waar ik kom – van de Kazerne Reigersbos in Zuidoost tot ACTA in Nieuw-West - zie ik kunstenaars met passie en talent aan het werk. Van theater tot keramiek, ontwerp, beeldende kunst en muziek. Overal wordt werk gemaakt wat ontroert, uitdaagt, aanzet tot nadenken en samenbrengt. Werk wat mij en vele Amsterdammers raakt of vormt. En werk dat Amsterdam maakt tot de culturele en creatieve stad die het is.

4 Het doel is om het talent in de stad te omarmen en hen allemaal toegang te geven tot broedplaatsen.

Broedplaatsen vormen het hart van de culturele en creatieve sector Amsterdam. Ze bieden een bron van magie, inspiratie, en groei. Het zijn plekken waar creatieve geesten samenkomen, experimenteren en nieuwe artistieke expressie ontwikkelen. Ze zijn onmisbaar voor de rol die Amsterdam al decennia heeft als cultuurhoofdstad van Nederland. Het zijn plekken waar al die jaren tot nu toe talent uit onze stad, et land en de wereld zich heeft geworteld in Amsterdam. Zij hebben niet alleen ruimte nodig om hun werk aan het publiek te laten zien, maar ook om te maken, ontmoeten, en te groeien. Die ruimte is vandaag de dag helaas schaars in de stad en nog niet voor iedereen even toegankelijk. Met het Atelier en Broedplaatsenbeleid 2024-2026 kiezen we voor verandering. Vooral in de stadsdelen Noord, Nieuw-West en Zuidoost zien we getalenteerde kunstenaars, creatieven en makers opkomen, en we willen ervoor zorgen dat zij toegang hebben tot broedplaatsen waar hun werk kan gedijen en zichtbaar kan worden. In de afgelopen jaren is het gelukt om de ruimte voorraad in broedplaatsen op peil te houden en ontwikkelen we nieuwe tijdelijke en permanente plekken. Deze lijn zetten we in de nieuwe periode door.

Elk cultureel of creatief talent in Amsterdam heeft recht op een kans op groei We richten ons daarom met het broedplaatsenbeleid nu nadrukkelijk op de makers in de stad die wiens stem en werk nog geen thuis heeft binnen de broedplaatsen van Amsterdam. We willen zo een broedplaatscultuur creëren die de diversiteit van de stad weerspiegelt en waarin zoveel mogelijk Amsterdammers de kans krijgen om hun talenten te laten groeien. Zodat kunstenaars en makers zich los van achtergrond, opleiding of discipline uitgenodigd voelen gebruik te maken van de broedplaatsen of zelf een broedplaats beginnen. Dat betekent een nog een breder scala aan broedplaatsen, die niet alleen werkruimtes bieden, maar ook ruimte geven aan kunstenaarschap, maatschappelijke initiatieven, (nacht)programmering en (inter)nationale verbinding en ontwikkeling. Dit doen we in een stad die beweegt. Succesvolle broedplaatsen zoals Lely of OldSchool verdwijnen om ruimte te maken voor woningbouw, kantoren en bedrijfsruimte. Maar ze inspireren tegelijkertijd stadsplanners en ontwikkelaars om ruimte te blijven bieden aan broedplaatsen, zelfs in een snelgroeiende stad. Hierdoor kunnen we nieuwe culturele plekken – tijdelijk en permanent - blijven maken of behouden zoals Bajesdorp, Lycka en A-Lab. Plekken die er voor zorgen dat onze stad meer is dan alleen een plek om te wonen of te werken.

5 Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Touria Meliani Wethouder Kunst en Cultuur

FOTOGRAAF De Schaapjesfabriek

Inhoud 1 2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7

Groei in ruimte en toegang

8

Ruimte voor broedplaatsen 12 We ontwikkelen broedplaatsen, ateliers en (atelier)woningen15 We behouden broedplaatsen, ateliers en (atelier)woningen 16 We stimuleren permanente broedplaatsen 16 We stimuleren verduurzaming van het casco en de inbouw 16 We ondersteunen Vrije Ruimte 17 We ondersteunen maatschappelijk leegstandsbeheer 17 We werken aan een broedplaats XL 17

3 Toegankelijk en diverse broedplaatsen 20 3.1 We werken aan de toegankelijkheid van broedplaatsen 22 3.2 We werken aan diverse en inclusieve broedplaatsen 22 3.3 We stimuleren een breed palet aan disciplines in broedplaatsen23 3.4 We geven de voorkeur aan lokaal gebonden initiatieven 23 3.5 We werken aan talentontwikkeling 23 3.6 We werken aan een breed kunstklimaat 23 3.7 We ondersteunen broedplaatsorganisaties 24 3.8 We stimuleren (nacht)programmering in broedplaatsen 24 3.9 We stimuleren verbinding tussen broedplaatsen en culturele instellingen 24 3.10 We stimuleren invloed van huurders in broedplaatsen 25 3.11 We werken aan doorstroom 25 Systematiek Subsidieregeling Vastgoed voor Broedplaatsen Subsidieregeling Programmering in Broedplaatsen Subsidieregeling Sterke Broedplaatsen Borgstellingsfonds broedplaatsen Commissie voor Ateliers en (Woon)Werkpanden Amsterdam

30 32 32 32 32 33

5

Financiën

36

6

Bijlagen

42

4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5

Kunstenaars aan het woord Maru Asmellash Irene Ha Charles Pas

19 29 41

7

FOTOGRAAF Xxxxxxx Xxxxxx

1

Groei in ruimte en toegang

Plekken als De Kazerne en De Sloot zijn voorbeelden waar kunstenaars de ruimte, vrijheid en ondersteuning te bieden die ze nodig hebben, kunnen broedplaatsen de stad helpen evolueren en groeien. Ze bieden niet alleen fysieke ruimte, maar ook een vruchtbare omgeving waarin creativiteit gedijt en waar kunstenaars, creatieven en het publiek elkaar kunnen ontmoeten en inspireren. Broedplaatsen zijn verzamelplekken waar kunstenaars werken, wonen en samenkomen. Plekken waar kunst wordt gemaakt en getoond. Waar maatschappelijke organisaties een plek vinden, mensen elkaar ontmoeten en waar nieuwe ideeën ontstaan.

9

In de afgelopen jaren hebben we broedplaatsen geholpen meer open te worden, meer te programmeren en zich open te stellen voor alle Amsterdammers. Daarnaast zijn we begonnen broedplaatsen te maken in nieuwbouw via tenders en coöperatieve ontwikkeling en we hebben gewerkt aan het permanent maken van tijdelijke plekken zoals A-Lab of de X-helling. Er is gemiddeld ongeveer 7.000m2 broedplaats per jaar bijgekomen waarmee we de groei van de stad bijhouden.

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Schaarse ruimte voor broedplaatsen

10

Amsterdam groeit en is er een overvloed aan talent dat op zoek is naar ruimte om te bloeien. Op veel plekken in de stad, maar vooral ook in de stadsdelen Noord, NieuwWest en Zuidoost zien we getalenteerde kunstenaars en creatieven opkomen, en we willen ervoor zorgen dat zij toegang hebben tot broedplaatsen waar hun werk kan gedijen en zichtbaar kan worden. Dit talent moeten we koesteren, zij geven mede vorm aan de kunst en cultuur in Amsterdam van morgen. Broedplaatsen bieden hier een oplossing voor, zo blijkt ook uit de uitgevoerde evaluatie van het Atelier- en Broedplaatsenbeleid1. Broedplaatsen stellen kunstenaars in staat om ateliers, werkplaatsen, en repetitieruimten te huren tegen betaalbare tarieven. Dit stelt hen in staat om te focussen op hun artistieke praktijk in plaats van zich zorgen te maken over hoge huurprijzen in een steeds duurder wordende stad.

Toegang voor alle Amsterdammers Talent zit overal in de stad. Er zijn verhalen, uitingen en kunst in alle buurten en wijken en die verdienen een plek in deze stad. Broedplaatsen zoals ACTA, De Kazerne, Bajesdorp, Lycka en de Rietwijker zijn essentiële knooppunten in hun omgeving. Ze bedienen niet alleen de omliggende buurt, maar trekken ook onontdekt talent aan. Toch is er nog werk aan de winkel. Niet alle Amsterdammers vinden hun plek in de broedplaatsen. Uit gesprekken met het kunst en cultuurveld, de statistieken van CAWA-toetsingen en de beleidssessies voor het nieuwe broedplaatsenbeleid is gebleken dat met name jonge autodidactische makers moeite hebben om hun plek te vinden. In stadsdelen Nieuw-West, Zuidoost en Noord is de representatie van lokale bewoners in broedplaatsen laag, terwijl deze gebieden in aantallen broedplaatsen goed bediend zijn. De vraag is daarom in hoeverre deze broedplaatsen op dit moment de lokale bewoners een plek bieden en ze verbinden als publiek, programmering, personeel en partners.

Speerpunten van het beleid In het Amsterdam Akkoord staat dat “We investeren in broedplaatsen omdat deze van grote waarde zijn voor creatieven en buurten. Bij het ontwikkelen van nieuwe gebieden onderzoeken we of het aantal broedplaatsen kan worden uitgebreid.” De Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028 en het Strategisch huisvestingsplan kunst en cultuur 2020 – 2025 geven richting aan hoe we in de stad ruimte willen maken en houden voor kunst, cultuur en broedplaatsen.

1

VERWIJZING BELEID

Op basis van de hiervoor genoemde kwesties en beleidsstukken hebben we in samenwerking met de kunstenaars en creatieven in onze stad het Atelier- en Broedplaatsenbeleid herzien. De grootste vernieuwingen in het Atelier- en Broedplaatsenbeleid zijn:

1. Toegankelijkheid We omarmen nog meer dan tevoren al het talent in onze stad en willen hen toegang geven tot broedplaatsen. We verbreden onze blik op broedplaatsen. We sturen op plekken waar kunstenaars met alle achtergronden samen komen en hun werk ontwikkelen. Dat doen we onder andere door voortaan expliciet voorkeur te geven aan lokale organisaties, actief de verbinding te zoeken met maatschappelijke programma’s en culturele instellingen, en de toetsingscriteria op kunstenaarschap te verruimen.

2. Programmering Om broedplaatsen relevant te maken en houden voor hun omgeving moeten ze kunnen programmeren. Dat heeft een positieve impact op gebruikers, buurtbewoners en de stad. En dat kost geld. We maken daarom geld vrij om samen met het AFK programmering in broedplaatsen te ondersteunen met een nieuwe regeling. Met deze regeling zorgen we er voor dat de broedplaatsen hun waarde kunnen laten zien en voelen in de stad.

11 Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

3. Versterking broedplaatsen Sterke organisaties in broedplaatsen zijn van groot belang. Goede bestuurders, programmeurs en matchmakers zijn schaars en broedplaatsen moeten mee ontwikkelen in een veranderende maatschappij. We starten daarom een nieuwe regeling waarmee broedplaatsen zich kunnen versterken op het vlak van governance, organisatie, financiën, diversiteit en inclusie, sociale veiligheid, duurzaamheid of maatschappelijke ontwikkeling. Dit doen we omdat met sterke organisaties en sterke broedplaatsen ook het kunst en cultuur veld sterker wordt.

FOTOGRAAF Xxxxxxx Xxxxxx

2

Ruimte voor broedplaatsen

Jaarlijks zoeken bijna 1.700 kunstenaars een plek in Amsterdam2. Het inkomen van de meeste kunstenaars is echter zorgwekkend laag, zeker voor het gemiddeld hoge opleidingsniveau. 50% van de kunstenaars verdient minder dan 32.000,- euro bruto per jaar. Het meest wordt verdiend door kunstenaars met een ontwerpend beroep die veel in opdracht werken terwijl beeldend kunstenaars die veel vrij werk maken gemiddeld slechts 14.000,- euro bruto per jaar verdienen3.

2 3

Onderzoek, Informatie en Statistiek - 2018 CBS - Monitor Kunstenaars en andere werkenden met een creatief beroep, 2021

13

Om de kunstenaars te helpen hanteren we de Fair Practica code en ondersteunen we de kunstenaars via dit beleid met betaalbare woon- en werkplekken.

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Op dit moment zijn er in de MetropoolRegio Amsterdam ruim 80 actieve broedplaatsen die zijn ondersteund door de gemeente Amsterdam4. Broedplaatsen verschillen wezenlijk van elkaar maar wat ze gemeen hebben is dat ze betaalbare werkplekken bieden voor kunstenaars en creatieven, vaak in combinatie met maatschappelijke en sociale voorzieningen, programmering voor kunst en cultuur. , In deze broedplaatsen bevinden zich ongeveer 1.700 ateliers voor CAWA-creatieven5, nog eens 1.700 voor de verdere creatieve sector en ruim 100 woonwerkateliers. Daarnaast zijn er ongeveer 400 individuele ateliers, ongeveer 350 atelierwoningen6 en bijna 100 kunstenaarswoningen beschikbaar voor CAWA-creatieven. Bijna de helft van de broedplaatsen is permanent. Van 14 broedplaatsen loopt in deze beleidsperiode het huurcontract af. De verwachting is dat we bij ongeveer de helft van deze broedplaatsen het huurcontract kunnen verlengen en ze kunnen behouden voor de stad. De andere helft zal waarschijnlijk verdwijnen waardoor de voorraad afneemt met ongeveer 13.000 m2.

4 5

6

14

Een overzicht van de regelingen is te vinden in bijlage 2 Een CAWA-creatieve is iemand met een positieve uitkomst van de basis- of toptoets uitgevoerd door de Commissie voor Ateliers en (Woon)Werkpanden Amsterdam (CAWA). https://www.amsterdam.nl/ bestuur-organisatie/organisatie/overige/cawa/ Van deze 350 atelierwoningen zijn er 293 vastgelegd als ijzeren voorraad in de samenwerkingsafspraken met tussen de woningcorporaties en de gemeente Amsterdam.

Broedplaatsen van Amsterdam – 2024

amsterdam.nl/broedplaatsen

De doelstelling van het nieuwe Atelier- en Broedplaatsenbeleid is het mede mogelijke maken of behouden van 10.000 m2 broedplaats per jaar. Dit betekent dat in de lopende beleidsperiode ongeveer 40.000 m2 broedplaats zal worden gerealiseerd of behouden on er netto ongeveer 27.000 m2 wordt toegevoegd. Ongeveer 50% bestaat naar verwachting uit ateliers voor CAWA-creatieven. De groei van het broedplaatsoppervlak houdt de groei van de stad bij. Per inwoner blijft het oppervlak beschikbare broedplaats ongeveer gelijk. Dat betekent echter dat de schaarste even groot blijft. Met de beoogde groei van de stads en druk op het vastgoed is het van belang dat we in blijven zetten op betaalbare plekken voor de hele kunst en cultuursector en alle Amsterdammers die daar onderdeel van zijn.

2.1 We ontwikkelen broedplaatsen, ateliers en (atelier)woningen Als groep kunstenaars zelf broedplaats maken is niet makkelijk. Naarmate de omvang van de broedplaats groeit wordt de opgave vaak complexer en vooral nieuwe initiatieven kunnen wel een steuntje in de rug gebruiken. Daarom bieden we hulp aan de initiatiefnemers van een broedplaats om hun plannen te verwezenlijken. We stellen kennis, coaching en een relevant netwerk ter beschikking. We kijken en denken mee over de investering en exploitatie van de broedplaats. Daarnaast bieden we subsidies aan voor het niet-renderende deel van de investering en bieden we, in samenwerking met de Triodos Bank, de mogelijkheid van een betaalbare lening7.

We werken naast de ontwikkeling van broedplaatsen en ateliers ook aan individuele atelier- en kunstenaarswoningen. Dit doen we in een stad waar de druk op de woningvoorraad hoog is en het lastig is voor alle doelgroepen een plek te maken. Daarvoor onderzoeken we onder andere de kansen in de flexwoningen die in de komende jaren door de corporaties neergezet gaan worden.

7

Verdere uitleg over de systematiek is te vinden in hoofdstuk 5.

15 Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Naast de hulp voor wie een broedplaats wil starten zorgen we in gemeenteprocessen voor zo veel mogelijk goede voorwaarden en kansen voor broedplaatsen. • Om creatieven een goede bijdrage te laten leveren aan de stad, wonen en werken ze hier bij voorkeur. Door de combinatie van deze twee groeit de betrokkenheid en is de kans op een wezenlijke bijdrage aan de stad groter. Daar waar mogelijk ontwikkelen we dus een combinatie van woon- en werkruimte. • Broedplaatsen zijn een onderdeel van het strategisch huisvestingsplan. Dat betekent dat in nieuwe wijken of buurten altijd broedplaatsruimte wordt gereserveerd, tenzij er een expliciete aanleiding is om dat niet te doen. • Bij het uitgeven van tenders nemen we waar mogelijk ruimte voor broedplaatsen mee in het programma. Dit leidt tot broedplaatsen in nieuwe wijken en buurten die voor lange termijn in betaalbare plekken voorzien. We zetten actief in op de combinatie wonen en werken in hetzelfde pand. Dat proberen we door afspraken te maken met corporaties over het maken van kunstenaarswoningen in combinatie met afzonderlijke werkplekken. • Wanneer er gemeentelijk vastgoed vrijkomt wordt onderzocht of het mogelijk is deze als broedplaats te herontwikkelen. Wanneer dat kan wordt het pand aan de stad aangeboden om via een open proces een goede broedplaatspartij te vinden.

We geven daarbij extra aandacht aan het bereiken van een diverse groep broedplaatsontwikkelaars zodat ook mensen die dit nog nooit gedaan hebben weten dat er iets vrijkomt en een voorstel kunnen indienen. • In samenwerking met makelaars en vastgoed- en broedplaatsontwikkelaars zoeken we naar verdere kansen in en om Amsterdam om nieuwe broedplaatsen te maken in vastgoed wat niet in bezit is van de gemeente Amsterdam.

2.2 We behouden broedplaatsen, ateliers en (atelier)woningen Broedplaatsen, ateliers en (atelier)woningen die al langere tijd bestaand hebben vaak waarde opgebouwd. Waarde waarvan voor nieuwe plekken nog maar moet blijken of die daar ook ontstaat. We zetten ons daarom in voor behoud van de bestaande broedplaatsen door samen te werken met eigenaren, verhuurders en de broedplaatsen. Dat doen we onder andere door het verlengen van huurcontracten van broedplaatsen gevestigd in gemeentelijk vastgoed.

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

In andere gevallen werken we mee aan de koop van het vastgoed of wordt een bijdrage gedaan in de verduurzaming waardoor de broedplaats langer kan blijven bestaan. Voor het bestendigen van een broedplaats is eventueel subsidie beschikbaar8.

16

Ateliers in bezit van Gemeentelijk Vastgoed worden ten minste behouden en daar waar mogelijk wordt het bestand uitgebreid. We bewaken de bestaande afspraken met de corporaties en leggen - waar mogelijk - de voorraad ateliers en atelierwoningen verder vast. Daarnaast blijven we met de woningbouwcorporaties in gesprek over het realiseren van nieuwe atelier- en kunstenaarswoningen. Dit heeft geleid tot panden die ruimte bieden aan kunstenaars voor zowel jonge als oude kunstenaars om in te wonen zoals Costa Rica/ Ramses Shaffy Huis in samenwerking met Stadgenoot, woon- en werkpand Lycka in samenwerking met Eigen Haard en kunstenaarswoningen Lieven in samenwerking met Lieven De Key. De afspraken met de corporaties zijn vastgelegd in de samenwerkingsovereenkomst tussen de corporaties en de gemeente. Voor woningen voor kunstenaars werd tot nu toe vaak gebruik gemaakt van jongerencontracten waarbij een maximale huurperiode van 5 jaar geldt. We werken in de komende periode samen met de corporaties aan een nieuwe, aangepaste beschrijving van verhuur van CAWA-ruimte én aan de definitie van atelierwoningen en kunstenaarswoningen. Daarbij worden ook afspraken gemaakt over het toepassen van verschillende soorten contracten.

2.3 We stimuleren permanente broedplaatsen Daar waar mogelijk zetten we in op permanente broedplaatsen. Broedplaatsen met een lange horizon hebben door dit perspectief rust en duidelijkheid wat de ruimte tot ontwikkeling vergroot. Ook wordt het voor de broedplaats zelf makkelijk om langetermijninvesteringen te doen, bijvoorbeeld in het verduurzamen van het pand. Permanente broedplaatsen kunnen ontstaan doordat de broedplaats eigenaar wordt van het pand of door langlopende huurcontracten te sluiten. Om dit verder te bevorderen zijn voor broedplaatsen met een instandhouding van langer dan 20 jaar ruimere subsidiemogelijkheden. Zie hiervoor paragraaf 3.1. Dit betekent niet dat tijdelijke broedplaatsen geen waarde hebben. In de schaarse Amsterdamse markt is het van belang zo veel mogelijk kansen te grijpen voor broedplaatsen. Ook in de tijdelijkheid kunnen broedplaatsen een enorme waarde creëren. Daarnaast kan tijdelijk leiden tot permanent. Het Volkskrantgebouw, Lely, A-Lab en Cinetol zijn allemaal tijdelijke plekken die hebben geleid tot permanente broedplaatsen.

2.4 We stimuleren verduurzaming van het casco en de inbouw De mate waarin broedplaatsen duurzaam zijn, verschilt sterk. Soms ligt het dak vol zonnepanelen, soms is de volledige inbouw demontabel, soms zit de broedplaats in energieneutrale nieuwbouw en soms zijn er helemaal geen maatregelen genomen. Per broedplaats wordt op basis van onder andere de eigendomsverhouding, de investering, rendabiliteit en exploitatie beoordeeld in welke mate duurzaamheidsmaatregelen kunnen worden meegenomen. 8

Zie systematiek hoofdstuk 5

De kosten die deze duurzame maatregelen met zich meebrengen staan vaak op gespannen voet met de tijdelijke aard van broedplaatsen. Mede daardoor is niet altijd ruimte in de exploitatie voor duurzame ingrepen. Daarom geven we ruimte om kosten voor investeringen in duurzaamheid te verrekenen met de huur. De huur mag dan hoger zijn dan het maximum uit de subsidieregeling wanneer de energielasten door de duurzaamheidsmaatregel(en) verder afnemen dan de huurkosten stijgen.

2.5 We ondersteunen Vrije Ruimte Naast bestaande en nieuwe broedplaatsen en CAWA-ateliers, zijn er in Amsterdam rafelranden en vrijplaatsen, ook wel Vrije Ruimte genoemd. Het zijn vaak regelluwe plekken waar gebruikers en bewoners zelf hun zaken regelen. We bieden in samenwerking met Team Vrije Ruimte bewoners en maatschappelijke organisaties de mogelijkheid om initiatieven te ontwikkelen. In de openbare ruimte, in gebouwen en op terreinen die in het bezit zijn van de gemeente Amsterdam. Dat kan gaan over kunst en (nacht)cultuur, sociaal-maatschappelijke activiteiten, stadslandbouw, experimentele woon- en werkvormen of een combinatie daarvan. Vrije Ruimte maken Amsterdammers met elkaar. We werken daarom samen met gebruikers, initiatiefnemers en andere betrokkenen. Experimenteren staat daarbij centraal. Bijvoorbeeld met contractvormen, het wegnemen van regels en welke vormen van samenwerking en beheer wenselijk zijn. Zo leren we in de praktijk wat werkt, en wat misschien minder goed werkt. Voorbeelden van projecten die via vrije ruimte zijn gerealiseerd zijn de Verademing op ‘t Groene Veld en de toekomstbestendiging van Ruigoord.

2.6 We ondersteunen maatschappelijk leegstandsbeheer

2.7 We werken aan een broedplaats XL Door de druk op de stad wordt het steeds lastiger grote broedplaatsen te maken. Terwijl grote broedplaatsen een bijzondere rol kunnen vervullen. Ze hebben de ruimte om veel disciplines bij elkaar te brengen en zowel lokaal als internationaal te opereren. Ze kunnen naast werkplekken horeca, nachtcultuur, bijeenkomsten en zowel maatschappelijke als kunstzinnige programma’s faciliteren. Plekken als De Lely, Acta of de Hoop hebben daardoor een bijzondere rol in het broedplaatsenveld. Een deel hiervan zal gaan verdwijnen en daarom werken we actief aan nieuwe plekken voor grote broedplaatsen van circa 10.000 m2. Ondanks de complexiteit van het maken van zo’n grote plek werken we aan toegang voor iedereen en de ruimte voor lokaal initiatief om (mee) te ontwikkelen aan deze broedplaatsen. Hiervoor is zicht op een locatie in Amsterdam Zuidoost. Daar willen we, samen met een sportfunctie, lokale en internationale initiatieven bij elkaar brengen en een broedplaats maken met impact op de schaal van de buurt, de stad en de wereld.

17 Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Enkele organisaties bieden een alternatief voor de gangbare vorm van leegstandsbeheer waarbij vastgoed door kraakwachtbureaus in de ‘slaapstand’ wordt gezet. Leegstandsbeheerders met een creatieve focus stellen de panden open voor maatschappelijke en culturele initiatieven en geven het vastgoed nieuw elan. Ze verbreden het palet aan plekken in de stad. Bekende voorbeelden zijn LOLA Luid en Prospect 11. Doordat de horizon doorgaans kort en onduidelijk is wordt geen subsidie verleend. Per project wordt een afweging gemaakt of en in welke mate er financiële steun kan worden gegeven.

FOTOGRAAF Maarten van den Kamp

18

“De omgeving van de broedplaats bepaalt wat de behoefte is, en niet andersom”

Maru Asmellash

Maru is oprichter van het platform en modemerk The New Originals. Daarnaast is hij directeur van broedplaats Kazerne Reigersbos in Zuidoost. Voor de broedplaats heeft hij vanaf het begin een duidelijke visie over het toegankelijk maken van de broedplaats voor talent uit de buurt. Hij is een duizendpoot die het talent heeft om initiatieven met elkaar te verbinden, muziek, kunst, mode en ondernemerschap en het creëren van netwerken.

19

FOTOGRAAF Xxxxxxx Xxxxxx

3

Toegankelijk en diverse broedplaatsen

Om zowel nu als in de toekomst een open en toegankelijke cultuurstad te kunnen zijn, is het belangrijk dat een bredere groep Amsterdammers zich welkom voelt in de broedplaatsen en zich welkom voelt om nieuwe broedplaatsen te ontwikkelen. Daarom richten we ons op een verdieping van het huidige beleid, gericht op het maken van toegankelijke broedplaatsen en het versterken van de verbinding met de wijken.

21

3.1 We werken aan de toegankelijkheid van broedplaatsen

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Om broedplaatsen voor en door alle Amsterdammers te maken is het nodig dat de toegang tot de broedplaatsen en tot de ontwikkeling daarvan wordt vergroot. Dat begint er mee dat meer Amsterdammers moeten weten wat er mogelijk is.

22

We gaan daarom alle stadsdelen en het stadsgebied in om in gesprek te treden met kunstenaars, creatieven en nieuw talent. Dit doen we ook om in buurten op te halen wat de behoefte is. We zullen hiervoor ons netwerk uitbreiden met sleutelfiguren uit de verschillende stadsdelen, het stadsgebied en expertmeetings/netwerkmeetings in de wijken organiseren waar kennis wordt uitgewisseld en nieuwe ideeën worden gedeeld. We zetten in op het in stand houden, delen en vernieuwen van kennis over broedplaatsen op lokaal en laagdrempelig niveau. Maar we willen ook kennis ophalen om gericht te kunnen blijven werken aan nieuwe broedplaatsen, ateliers, en woningen. We werken daarvoor samen met de cultuurverkenners in de stadsdelen en richten ons op vragen als; • Waar is de behoefte aan lokale broedplaatsen het grootst is? • Waar komen lokale makers er moeilijk tussen? • Waar wonen de autodidacten die op zoek zijn naar werkruimte en een community? We leggen daarnaast een grotere focus op de positionering en het proces van de broedplaats. Een duidelijke positionering in de buurt en de stad is een voorwaarde voor lokale en de maatschappelijke impact van een broedplaats, en daarmee toegang voor iedereen. Daarom moeten broedplaatsen bij planvorming een duidelijke positionering vinden en gedurende hun bestaand aan zelfreflectie doen om de positionering scherp te houden.

Daarbij ligt de nadruk op vragen als: • Welke ontwikkeling moeten wij als broedplaats de komende jaren maken? • Hoe zorg ik er voor dat die ontwikkeling mogelijk is? • Hoe verhoud je je als organisatie ten opzichte van de omgeving? • Hoe creëer jij waarde vanuit lokale verbindingen? • Hoe verbind ik mij als broedplaats aan de omgeving? • Speel ik voldoende in op de behoefte van de kunstenaars in de broedplaats? • Hoe betrekken we makers, buurtbewoners en andere maatschappelijke organisaties die actief zijn in de buurt bij het ontwikkelen van de plannen, programmering et cetera? We verleggen de nadruk van de visie van het einddoel van de broedplaats naar het ontwikkelproces en de kaders die nodig zijn om van een broedplaats een impactvolle creatieve hub en cultuurhuis te maken waar lokale bewoners zich gerepresenteerd voelen. Een proces dat doorloopt ook nadat de broedplaats is geopend. In de praktijk blijkt namelijk dat broedplaatsen een jaar of twee nodig hebben om hun identiteit en positie in de wijk en stad te vinden en dat succesvolle broedplaatsen de bijbehorende vragen keer op keer aan zichzelf blijven stellen. Daardoor weet je wat wel en niet werkt aan je initiële visie en heb je je bedrijfsvoering bijgesteld om gezond en waardevol te zijn.

3.2 We werken aan diverse en inclusieve broedplaatsen Sinds 2019 zetten we in op meer diverse en inclusieve broedplaatsen en verwachten we dat broedplaatsen de Code Diversiteit en Inclusie onderschrijven en toepassen. In het onderzoek “Diversiteit en Inclusie in Broedplaatsen” en in het advies van de Kunstraad is geadviseerd om dit beleid voort te zetten en diversiteit en inclusie integraal onderdeel te maken van het broedplaatsenbeleid in de komende periode. We vragen daarom aan broedplaatsen om concrete doelstellingen op het gebied van diversiteit en inclusie op te nemen in hun visie en jaarplannen, en dit in de volle breedte te implementeren, inclusief aspecten zoals publiek, personeel, programmering en partners. We verzoeken broedplaatsen ook om aan te geven op welke manier zij ervoor zorgen dat bezoekers zich welkom voelen, met speciale aandacht voor (fysieke) toegankelijkheid voor mensen met een beperking.

3.3 We stimuleren een breed palet aan disciplines in broedplaatsen De broedplaatsen in Amsterdam huisvesten vele disciplines van kunstenaars en creatieven. Er wordt beeldende kunst, muziek, theater, dans, video en nog veel meer gemaakt. Het huisvesten is niet voor alle disciplines even makkelijk. Met name podiumkunsten hebben relatief veel ruimte nodig en specifieke voorzieningen nodig. Voor muziekproductie moeten goede akoestische maatregelen worden genomen. Broedplaatsen als de Sloot (theater) of de BeatFabriek (muziek) zorgen er voor dat ook deze lastiger te huisvesten disciplines een plek krijgen binnen Amsterdam. We zullen de komende jaren blijven werken aan een breed palet aan ruimtes in de broedplaatsen waarbij bet name betaalbare ruimte voor podiumkunsten, muziekproductie en repetitie de aandacht heeft. De ruimtevraag voor muziek krijgt ook een plek in een nieuwe beleidsvisie van het college op (pop)muziek in Amsterdam.9

3.4 We geven de voorkeur aan lokaal gebonden initiatieven Wanneer we de kans krijgen om richtlijnen vast te stellen voor een broedplaats, geven we voorrang aan initiatieven die lokaal verankerd zijn. Organisaties die bestaan uit buurtbewoners of een sterke band hebben met lokale initiatieven en kunstenaars worden bij voorkeur geselecteerd. We helpen ze vervolgens bij het waarmaken van de ideeën en doelen, onder andere door maatwerk te leveren bij planvorming en toetsing. Op deze manier streven we naar diversiteit binnen broedplaatsen, zowel op het gebied van publiek, programma, personeel als partners. Deze sturing is onder andere mogelijk wanneer gemeentelijk vastgoed beschikbaar komt voor een broedplaats of wanneer we in overleg met ontwikkelaars op zoek gaan naar een geschikte partij.

3.5 We werken aan talentontwikkeling

Voorbeelden hiervan zijn onder andere de Iraanse VR kunstenaar Ali Eslami die na zijn 3Package Deal jaar diverse prijzen en nominaties heeft mogen ontvangen zoals zijn prijs van het Gouden Kalf voor “Best Interactive”, maar ook Daria Bukvic uit de allereerste lichting die uitgegroeid is van theaterregisseur, filmregisseur naar artistiek directeur van Theater Oostpool. Haar film Meskina is nu via Netflix bijna overal ter wereld te zien en heeft de Gouden Film Award gewonnen. In 2022 en 2023 hebben we een succesvolle pilot voor diverse besturen en raden van toezicht gedraaid waarbij kunstinstelling en broedplaatsen stageplekken voor talentvolle leden met een diverse achtergrond creëerden. Verschillende deelnemers zijn inmiddels permanent toegetreden tot besturen en raden van toezicht. Deze pilot maken we onderdeel van de structurele werkwijze.

9

Verwachte oplevering: eerste kwartaal 2025

23 Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Broedplaatsen bieden ruimte voor kunstenaars om hun talenten te ontwikkelen. Daarnaast worden al bijna 10 jaar in samenwerking met het AFK jonge internationale kunstenaars gesteund via de 3Package Deal. Met de 3Package Deal faciliteren we een ontwikkelbudget, betaalbare woon- en/ of werkruimte en een netwerk voor toptalenten uit de hele wereld. Een programma dat past bij een internationale cultuurstad als Amsterdam. Het programma haalt talent naar Amsterdam wat vervolgens vaak zijn plek vindt in de Amsterdamse kunsten cultuursector.

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

3.6 We werken aan een breed kunstklimaat

24

We dragen bij aan de ambities uit de Hoofdlijnen Kunstenplan 2025-2028 gericht op een lokaal, nationaal en internationaal kunst- en cultuurklimaat in Amsterdam dat representatief is voor de stad die we zijn. In broedplaatsen zitten veel kunstenaars die verhalen vertellen uit alle delen van de stad, het land en de wereld. Broedplaatsen hebben de potentie samenwerking en artistieke uitwisseling te faciliteren. Daarmee ontstaat een wisselwerking tussen kunststromingen en ontwikkeling die zorgt voor toegevoegde waarde voor alle betrokkenen en versterkt de positie van Amsterdam in het kunst en cultuurveld. Voor de buurt doen we dat door de toegankelijkheid te vergroten. In de MRA, het land en internationaal blijven we werken aan uitwisseling van kennis en kunstenaars. Een van de activiteiten die daar aan bijdragen is de 3PackageDeal waar (inter)nationaal talent de kans krijgt zich te ontwikkelen. Op basis van dit succesvolle programma gaan we onderzoeken of en hoe we de 3Package Deal kunnen uitbreiden met een (inter)nationaal uitwisselingsprogramma om verder te bouwen aan de positie van het kunstklimaat in de Amsterdamse buurten, de stad, het land en internationaal.

3.7 We ondersteunen broedplaatsorganisaties We gaan integrale evaluaties uitvoeren van broedplaatsen in Amsterdam. We doen dit omdat het belangrijk is dat broedplaatsen gezond zijn en blijven, hun waarde blijven creëren en van waarde blijven voor de gebruikers en omgeving. Als we zien dat er ruimte is voor verbetering op bepaalde gebieden, kijken we samen hoe we daarmee aan de slag kunnen. Een van de manieren waarop we dit doen, is via de Subsidieregeling Sterke Broedplaatsen. Deze regeling stelt broedplaatsen in staat om zich te ontwikkelen of laten begeleiden op het gebied van governance, organisatie, financiën, diversiteit en inclusie, sociale veiligheid, duurzaamheid of maatschappelijke impact. Door deze ondersteuning worden de broedplaatsen sterker en gezonder, wat hun overlevingskansen op de lange termijn vergroot. Daarnaast groeit hun potentiële impact op de stad.

3.8 We stimuleren (nacht)programmering in broedplaatsen Programmering in broedplaatsen speelt een essentiële rol bij het maken van verbindingen binnen de broedplaats en tussen broedplaatsen en de omgeving. Door een goede programmering die aansluit bij het karakter van de broedplaats, wordt de maatschappelijke waarde ervan vergroot. Er is ruimte voor nieuwe en creatieve initiatieven die het culturele aanbod en de diversiteit vergroten, en die zorgen voor interessante combinaties tussen dag- en nachtactiviteiten. Veel broedplaatsen hebben een programmering. Enkele voorbeelden hiervan zijn: De Kazerne, Bouw, Cinetol, MACA en ISO. Maar programmering in broedplaatsen is kwetsbaar en leunt vaak op een aantal personen die veelal onderbetaald de kar trekken. Om programmering in broedplaatsen minder kwetsbaar te maken ontwikkelen we samen met het AFK de Subsidieregeling Programmering Broedplaatsen. Daarmee ondersteunen we broedplaatsen in hun programmering om zo robuuster te worden en een beter toekomstperspectief te kunnen ontwikkelen Naast reguliere programmering zijn er broedplaatsen die ruimte bieden aan experimentele nachtprogrammering, zoals OT301, Vondelbunker en ACTA. Deze broedplaatsen bieden een bijzondere toegevoegde waarden voor de stad.

Daarom onderzoeken we samen met het programma Nachtcultuur, gebaseerd op de Uitvoeringsagenda Nachtcultuur 2023-2026, of het mogelijk is om bestaande broedplaatsen uit te breiden met voorzieningen voor nachtcultuur. Dit kan bijvoorbeeld door studio’s voor kunstenaars en muzikanten te combineren met een expositieruimte die ‘s nachts transformeert tot een club.

3.9 We stimuleren verbinding tussen broedplaatsen en culturele instellingen Om de individuele groei van kunstenaars in broedplaatsen te bevorderen en de programmering binnen broedplaatsen te versterken, zoeken we naar samenwerking tussen broedplaatsen en culturele instellingen. Dit stelt broedplaatsen in staat om hun rol als springplank en programmeerruimte optimaal te benutten. Een concreet voorbeeld hiervan is de huisvesting van De Appel in broedplaats Tempel. Door deze combinatie ontstaat een permanent geprogrammeerde broedplaats met een verbinding op stedelijk en buurtniveau. Door geld te geven voor het geschikt maken van de broedplaats voor de huisvesting van De Appel wordt deze combinatie realiteit. Hetzelfde geldt voor Oxville Cinema in de Vlugt waar met een bijdrage van de gemeente een broedplaats is ontstaan die als trekker is gaan werken voor het hele stadsdeel. Enkele voorbeelden hiervan zijn broedplaats De Sloot, waar De Warme Winkel en BOG structurele huisvesting hebben gevonden. De Vlugt biedt onderdak aan Oxville Cinema en ICK, terwijl broedplaats Tempel de thuisbasis is van De Appel. Paradiso programmeert in Cinetol. Deze samenwerkingen creëren synergie tussen broedplaatsen en gevestigde culturele instellingen, wat de ontwikkeling van kunstenaars bevordert en een rijke programmering mogelijk maakt.

3.10 We stimuleren invloed van huurders in broedplaatsen Kunstenaars en makers willen graag invloed op hun omgeving en woon- en werkplek. Daar staat tegenover dat ze druk zijn met hun werk en hard moeten werken om in hun bestaan te kunnen voorzien. Door huurdersverenigingen of commissies op te richten en broedplaatsen te maken die worden beheerd door gebruikers wordt de invloed vergroot. Bij het maken van nieuwe broedplaatsen nemen we huurdersinvloed op als specifiek aandachtspunt. Daarnaast kan aanspraak worden gedaan op de subsidieregeling Sterke Broedplaatsen om organisatieaanpassingen te doen met het oog op meer invloed voor de huurders.

3.11 We werken aan doorstroom Kunstenaars hebben een atelier nodig. Idealiter zouden we voor iedereen een atelier maken waar je zo lang kan blijven als je wil. Maar we hebben te maken met grote schaarste, vooral als het gaat om betaalbare plekken. Kunstenaars zijn op zoek naar continuïteit. Een kunstenaarscarrière is niet lineair en succes, zowel artistiek als financieel is vaak fluctuerend. Dan ben je gebaat bij een betaalbaar atelier voor de lange termijn. Daarnaast zijn er jaarlijks nieuwe kunstenaars die een plek zoeken. Zij kloppen op de deur en geven aan geen ruimte te kunnen vinden om hun carrière verder te brengen. Dat betekent dat we op zoek moeten naar een manier om de schaarste zo goed mogelijk te verdelen. We streven ernaar om zoveel mogelijk kunstenaars, voor een redelijke termijn de mogelijkheid te bieden om zich te ontwikkelen in betaalbare ruimtes binnen broedplaatsen en ateliers. Omdat we ook nieuwe kunstenaars willen faciliteren en het niet haalbaar is om voor elke kunstenaar een plek te maken, heeft de gemeente zich genoodzaakt gezien om in 2016 een doorstroomregeling in te stellen. Vanzelfsprekend onderzoekt de gemeente de effecten van deze regeling en de daarbij behorende uitgangspunten. Daarover hieronder meer.

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Broedplaatsen bestaan vaak dankzij toegewijde besturen of collectieven die hard werken om de boel draaiende te houden, vaak tegen een beperkte vergoeding. Het kan echter een uitdaging zijn om geschikte mensen te vinden voor deze besturen of raden van toezicht. Daarom geven we broedplaatsen de ruimte om huurders die een bijzondere waarde hebben voor de broedplaats voor te dragen voor een langer verblijf dan de gebruikelijke 10 jaar.

25

In de komende jaren hanteren we voor CAWA-creatieven die een atelier huren de volgende uitgangspunten: •

• •

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

•

26

•

Een maximale huurtermijn van 10 jaar voor een CAWA-atelier. De 10 jaar is niet gebonden aan een specifiek atelier maar de maximale huurtermijn voor een CAWA-kunstenaar binnen het hele broedplaatsen en atelierbestand. Een maximale wettelijke huurtermijn van 5 jaar voor een woning met een jongerencontract. De overgangsregeling uit 2016 komt te vervallen waardoor huurders die tot nu toe daar gebruik van hebben gemaakt nog maximaal 10 jaar verlenging op hun lopende huurcontract krijgen, onder gelijkblijvende toetsingsvoorwaarden. De CAWA heeft de mogelijkheid om op voordracht van de broedplaats een uitzondering te maken voor een langer verblijf. De maximale huurtermijn voor woningen is afhankelijk van de contractvorm.

Op deze manier krijgt elke huurder de kans om zich gedurende maximaal tien jaar zowel artistiek als commercieel te ontwikkelen in een betaalbaar atelier, waarna er ruimte vrijkomt voor een nieuwe huurder. Voor de kunstenaarswoningen met een jongerencontract zijn we gebonden aan de wettelijke termijn van 5 jaar en volgen we beleidsmatig de Aanpak Amsterdamse Volkshuisvesting. In 2016 is een doorstroomregeling opgenomen in het Atelier- en Broedplaatsenbeleid gelet op de zeer beperkte ruimte en de noodzaak om de schaarsre ruimte te verdelen. De doorstroomregeling houdt in dat je maximaal 10 jaar huurt in een CAWA-atelier. Dat betekent dat in 2026 de eerste huurders de gevolgen van dit beleid gaan merken en gedwongen hun werkplek op moeten geven. Sommige broedplaatsen geven aan van nature een doorstroompercentage van boven de 10% te hebben. Bij dit percentage wordt de doorstroomdoelstelling die bij de doorstroomregeling uit dit beleid hoort van nature gehaald. Anderen halen dit percentage bij lange na niet en op sommige plekken is het huurdersbestand praktisch statisch. We realiseren ons dat een gedwongen vertrek uit een atelier van grote impact is op de carrière van de kunstenaars. Daarom vindt het college het van groot belang om meer inzicht te krijgen in dit verloop voordat de doorstroming regeling in 2026 effect voor huurders heeft.

We doen hiervoor in het komend jaar onderzoek naar de doorstroom in broedplaatsen. Daarnaast proberen we te achterhalen wat er gebeurt of is gebeurd met huurders die (moesten) vertrekken uit woningen met jongerencontracten, broedplaatsen en ateliers uit de ijzeren voorraad. We onderzoeken verder de vraag naar atelierruimte en in hoeverre uitstroom uit de opleidingen te koppelen is naar de reële vraag naar atelierruimte.

Op basis van dit onderzoek zal het college medio 2025 bepalen of de genoemde uitgangspunten moeten worden aangepast vóórdat in 2026 de eerste kunstenaars op basis van de doorstroomregeling geen verlenging meer krijgen. Zo wordt met meer inzicht een afgewogen keuze gemaakt over de verdeling van de schaarse ruimte.

27 Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

FOTOGRAAF Nikola Lamburov

“Overal heeft mijn jaar met 3PD geholpen met het fysiek maken van Baby Reni als brand”

Irene Ha 3PD heeft voor mij een grote steun betekent op het gebied van mijzelf doorontwikkelen als kunstenaar. Met de bijdrage had ik eindelijk de middelen om mijn ideeën te verwezenlijken. “BLISS” is dan ook mijn debut mode presentatie die ik heb ontwikkeld in het jaar met AFK. Samen met Diez Gallery was het een compleet zelfstandige productie, waarin ik de regie tot in details in handen had. De collectie stukken waren in samenwerking ontworpen met mensen uit mijn eigen gemeenschap, en de collaboraties gingen zelfs door tot in het PR materiaal dat speciaal voor deze show was ontworpen. Een muziekstuk was gecomponeerd door bevriende muzikanten als tegenreactie op de ontwerpen. En de performers waren een mix van kunstenaars, dansers, ontwerpers en schrijvers uit mijn directe omgeving die mij inspireren. Overal heeft mijn jaar met 3PD geholpen met het fysiek maken van Baby Reni als ‘brand’, waarin ik mijn herkenbare esthetische visuele taal zich kon manifesteren in de wereld. De jongerenwoning die ik heb aangeboden gekregen zag ik ook als een grote steun in de tijden van de woningcrisis in Amsterdam. Toentertijd woonde ik half bij mijn ouders/half bij vrienden en merkte dat een stabiele woning in Amsterdam mij veel meer rust gaf en ruimte gaf in het creëren.

Mijn kunstenaarswoning staat dan ook altijd open voor collega kunstenaars om in te verblijven en ik organiseer sinds kort ook exposities in mijn eigen ruimte. Dit ontstond met name door het ruimtegebrek aan het bewaren van werken van mensen om mij heen: ik besloot toen zo om deze schilderijen, sculpturen en dergelijke in mijn huis een plek te geven, onder het mom van Baby Reni (Art) Foundation.

29

FOTOGRAAF Xxxxxxx Xxxxxx

4

Systematiek 31

4.1 Subsidieregeling Vastgoed voor Broedplaatsen Voor het maken van een nieuwe of het behouden van een bestaande broedplaats kan € 420,- per m2 atelierruimte voor CAWA-creatieven, prijspeil 2024, worden gesubsidieerd op het onrendabele deel van de verbouwing, wanneer de instandhouding van de broedplaats tussen de 3 en 20 jaar is. Voor broedplaatsen die permanent zijn/ langer dan 20 jaar in stand worden gehouden is een subsidiebedrag van € 840,- per m2 atelierruimte voor CAWA-creatieven, prijspeil 2024 beschikbaar.

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Het huurtarief in een nieuwe broedplaats of werkplek bedraagt minimaal € 150,- en maximaal € 370,- per maand exclusief indexering, water, elektra, verwarming en internet en eventuele btw (prijspeil 2024).

32

De huurprijs voor een individueel atelier van gemeentelijk vastgoed wordt bepaald door de maatschappelijke huur en het aantal m² da t er gehuurd wordt. Er is voor deze ateliers geen maximale huurprijs. De subsidie kan worden ingezet voor voorbereidingskosten, materiaal, verbouwkosten of noodzakelijke inventaris gekoppeld aan het profiel van de broedplaats. Verbouwingen moeten zo veel mogelijk demontabel en cradle to cradle10 worden gemaakt om de investering zo lang mogelijk te laten renderen. Tegenover de subsidie staat onder andere de verplichting minimaal 40% van het oppervlak van de broedplaats aan CAWA-creatieven te verhuren.

4.2 Subsidieregeling Programmering in Broedplaatsen Om programmering in broedplaatsen te stimuleren ontwikkelen we de Subsidieregeling Programmering in Broedplaatsen. Hiervoor is een jaarlijks bedrag van € 500.000,- beschikbaar met een maximum van € 50.000,- per aanvraag. Dit bedrag wordt verdeeld over maximaal 10 broedplaatsen waarbij selectie plaatsvindt op basis van kwaliteit van het plan, deelnamegraad van huurders in de broedplaats, spreiding en lokale behoefte. De broedplaatsen zullen de bijdrage voor maximaal twee keer twee jaar ontvangen. Toetsing van de plannen vindt plaats in samenwerking tussen Ateliers en Broedplaatsen, de CAWA en het AFK.

4.3 Subsidieregeling Sterke Broedplaatsen Via de Subsidieregeling Sterke Broedplaatsen kunnen broedplaatsen zich ontwikkelen of laten begeleiden op het vlak van governance, organisatie, financiën, diversiteit en inclusie, sociale veiligheid, duurzaamheid of maatschappelijke ontwikkeling. De subsidie bedraagt maximaal € 7.500,- per broedplaats. Broedplaatsen kunnen deze subsidie maximaal eens in de twee jaar aanvragen.

4.4 Borgstellingsfonds broedplaatsen Om een broedplaats te maken is in veel gevallen een lening nodig. Omdat de organisatie geen of beperkt onderpand aan de bank kan leveren zijn leningen duur of soms zelfs in zijn geheel niet af te sluiten. Daarvoor is in samenwerking met de Triodosbank het Borgstellingsfonds Broedplaatsen opgericht.

10 Cradle to cradle is een bouwmethode waarbij de grondstoffen die je gebruikt volledig hergebruikt kunnen worden, zonder hun waarde te verliezen.

Als de exploitatie het toelaat kan via het Borgstellingsfonds een lening bij de Triodos Bank worden afgesloten, onder de garantstelling van de gemeente Amsterdam. De gemeente Amsterdam heeft 1 miljoen euro als onderpand ingebracht waarmee de Triodos tot 4 miljoen euro leningen verstrekt waarvoor Amsterdam voor maximaal 90% garant staat. De maximale lening is € 200.000 per project.

4.5 Commissie voor Ateliers en (Woon)Werkpanden Amsterdam De Commissie voor Ateliers en (Woon)Werkpanden Amsterdam (CAWA) is een onafhankelijke commissie die in 2008 is ingesteld door het College van B&W. De CAWA bestaat uit negen leden met een gevarieerde expertise en achtergrond. De CAWA geeft gevraagd en ongevraagd advies aan het College van Burgemeester en Wethouders. Daarnaastdoet zij draagt huurders voor, de huurdersselectie voor individuele ateliers en atelierwoningen van gemeentelijk vastgoed, de toetsing van toetst potentiële huurders in devoor broedplaatsen, en is de CAWA medeverantwoordelijk voor de evaluatie van broedplaatsen bij aanvang en tussentijds. Daarnaast geeft de CAWA gevraagd en ongevraagd advies aan het College van Burgemeester en Wethouders. Start broedplaats Bij een subsidieaanvraag voor een broedplaats toetst de CAWA het visiedocument. In het visiedocument ligt de nadruk meer dan eerder op de samenstelling van de organisatie van de broedplaats, de partnersen, het proces van totstandkoming. Uit de praktijk blijkt dat een broedplaats vaak tijd nodig heeft op haar rol/plek te vinden; om bezieling te krijgen. Na een paar jaar zijn broedplaatsen vaak een andere plek dan beoogd in het visiedocument, maar wel met waarde.

Daarom verschuift de focus van het beoogde eindresultaat naar het proces en de achterliggende organisatie om zo de kans op een waardevolle broedplaats te vergroten.

De gegevens worden ambtelijk geanalyseerd en dienen als input voor de evaluatie. De CAWA beoordeelt op basis van de stukken en een gesprek met de broedplaats en haar huurders hoe het gaat met de broedplaats. Door deze evaluatie integraal te doen is er meer oog voor de samenhang tussen de hierboven genoemde aandachtspunten. Daarnaast vermindert de administratieve last voor de broedplaatsen omdat ze niet meer jaarlijks een volledige verantwoording hoeven in te dienen. Hiermee sluiten we aan bij de ontwikkelingen van het kunstenplan en de uitgangspunten van het Rijk. De integrale evaluatie kan daarom gezien worden als een combinatie van het eerdere ‘standvanzakengesprek’ gecombineerd met de jaarlijkse verantwoordingsverplichting die bij de subsidie hoort. Daarnaast worden wordt ambtelijk steekproefsgewijs gecontroleerd of deze huurders een positieve CAWA-toets hebben en of ze voldoen aan de kaders van het doorstroombeleid.

33 Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Evaluatie broedplaats De CAWA evalueert samen met team Ateliers en Broedplaatsen een broedplaats integraal. Daarbij wordt gekeken naar de output van de broedplaats op artisticiteit, culturele waarde, maatschappelijke waarde, Organisatie en governance, diversiteit en inclusie en financiën. Vooruitlopend op de toetsing worden de volgende gegevens ambtelijk opgevraagd: • Visiedocument • Jaarverslag (financieel en inhoudelijk) • Jaarplan (financieel en inhoudelijk) • Overzicht van huurders met specificatie voor CAWA-ateliers

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Huurdersselectie individuele ateliers en atelierwoningen De CAWA is verantwoordelijk voor de toewijzing van vrijgekomen individuele ateliers en (atelier)woningen. Wanneer een atelier of (atelier)woning beschikbaar komt wordt deze gepubliceerd op de website, inclusief de specifieke voorwaarden die bij het atelier horen. Denk daarbij aan kunstdiscipline die de voorkeur heeft voor een atelier of gezinssamenstelling afhankelijk van de aard en omvang van een atelierwoning. Na publicatie kunnen kunstenaars zich aanmelden. Wanneer er meer dan 30 aanmeldingen zijn voor een atelier of atelierwoning wordt per loting een voorselectie gemaakt. De CAWA stelt vervolgens aan de hand van de het in het CAWA-reglement vastgelegde toetsingskader vast wie de meest geschikte kandidaat is. Daarbij verdwijnt ook het onderscheid tussen de Basistoets en de Toptoets. In plaats daarvan kan de CAWA aanvullende criteria stellen in het geval van bijzondere woon- en of werkplekken met specifieke kenmerken. Daarnaast verdwijnt het onderscheid tussen de Basistoets en de Toptoets. In plaats daarvan kan de CAWA aanvullende criteria stellen in het geval van bijzondere woon- en of werkplekken met specifieke kenmerken. Wanneer voor een vrijkomend atelier een 3Package Deal-kunstenaar11 wordt voorgedragen hoeft deze niet inhoudelijk getoetst te worden.

De selectiemethode vanuit het programma volstaat als positieve toets. De 3Package Deal-kunstenaar krijgt in alle gevallen een contract van maximaal 1 jaar. De kunstenaar komt alleen in aanmerking voor verlenging wanneer deze na het jaar aan de reguliere toetsingsvoorwaarden van de CAWA voldoet.

34

11 De 3 package deal is een programma waarin de gemeente Amsterdam samen met het AFK toptalent voor een jaar geld, woon- en werkruimte biedt om zichzelf te ontwikkelen. Voor meer informatie zie: www.amsterdamsfondsvoordekunst.nl/fondsinitiatieven/3package-deal

35

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

FOTOGRAAF Xxxxxxx Xxxxxx

5

Financiën 37

Voor het Atelier en Broedplaatsenbeleid is een jaarlijks budget van € 1,8 miljoen in 2023 oplopend tot € 2,1 miljoen in 2026 beschikbaar in de vorm van Incidentele middelen uit het coalitie akkoord, inzetbaar tot en met 2026. Daarnaast is € 1,46 miljoen gereserveerd als incidentele uitgave in 2026 om een broedplaats XL te financieren. Het budget wordt als volgt ingezet:

Budget Programmaonderdeel

2023

2024

2025

2026

Totaal

Subsidieregeling Vastgoed voor Broedplaatsen

1.000

1.000

1.000

1.000

4.000

0

100

200

300

600

Subsidieregeling Sterke Broedplaatsen

150

150

150

150

600

Team Ateliers en Broedplaatsen

625

625

625

625

2.500

CAWA

25

25

25

25

100

Broedplaats XL

0

0

0

1.460

1.460

1.800

1.900

2.000

3.560

9.260

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Subsidieregeling Programmering in Broedplaatsen

38

Totaal

Bedragen x € 1.000,Subsidieregeling Vastgoed voor Broedplaatsen Voor de Subsidieregeling Vastgoed voor Broedplaatsen is een totaalbedrag van € 4,0 miljoen, jaarlijks € 1,0 miljoen beschikbaar. Op basis van € 415420,- per m2 subsidie voor atelierruimte voor CAWA-creatieven en een minimum CAWA-percentage van 40% kan hiermee jaarlijks bijna 6.000 m2 broedplaats worden gerealiseerd. In combinatie met de broedplaatsen die zonder subsidie worden gerealiseerd, onder andere door opname in tenders, is het mogelijk hiermee de doelstelling van 10.000 m2 realisatie en/of behoud van broedplaatsmeters te halen. Subsidieregeling Programmering in Broedplaatsen Om programmering in broedplaatsen te stimuleren is een totaalbedrag van 0,6 miljoen beschikbaar. Dit wordt aangevuld met € 0,42 miljoen uit het AFK/Kunstenplan zodat er in totaal € 1,0 miljoen beschikbaar is voor de regeling. Het budget is oplopend omdat het een nieuwe regeling betreft die pas in 2024 start en stapsgewijs wordt opgebouwd. Subsidieregeling Sterke Broedplaatsen Voor de Subsidieregeling Sterke Broedplaatsen is een totaalbedrag van € 0,6 miljoen, jaarlijks € 150.000,- beschikbaar. Broedplaatsen kunnen een subsidie van maximaal € 7.500,- per broedplaats aanvragen.

Met dit budget kunnen jaarlijks 20 broedplaatsen subsidie aanvragen waardoor binnen deze beleidsperiode alle broedplaatsen de kans krijgen hun organisatie te versterken. Via deze regeling kunnen de broedplaatsen expertise inhuren of verbeteringen uitvoeren op het vlak van governance, financiën, diversiteit en inclusie, duurzaamheid of maatschappelijke ontwikkeling. Inzet Team Ateliers en Broedplaatsen De personele inzet en faciliteiten voor Team Ateliers en Broedplaatsen kost in totaal € 2,5 miljoen, jaarlijks € 625.000,-. Het team werkt aan de uitvoering van het atelieren broedplaatsenbeleid. Het team werkt voor ongeveer twee derde van haar tijd aan vastgoedprojecten waardoor de kosten direct leiden tot het behoud van bestaande of nieuwe broedplaatsen. Daarnaast wordt tijd geïnvesteerd in het in stand houden, delen en vernieuwen van kennis over broedplaatsen op lokaal en laagdrempelig niveau.

CAWA De vergoedingen voor de CAWA bedragen in totaal 0,1 miljoen, jaarlijks ongeveer € 50.000,- bestaande uit vacatievergoedingen en vergaderkosten. Ongeveer €35.000,wordt gecompenseerd uit registratiegelden van kunstenaars en creatieven. Door de nieuwe beleidskoersverlaging van de administratiekosten is te verwachten dat de registratiegelden met ongeveer € 10.000,- per jaar gaan teruglopen wat resulteert in jaarlijkse kosten van € 25.000,Broedplaats XL We beogen de bouw van een XL Broedplaats. Dat is een broedplaats van circa 10.000 m2. Hiervoor is zicht op een locatie in Amsterdam Zuidoost. Omdat subsidiering en ontwikkeling van zo een grote broedplaats niet in het reguliere subsidietraject past is hiervoor een aparte reservering van € 1,46 miljoen gemaakt zodat het mogelijk is deze broedplaats te realiseren.

39 Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

FOTOGRAAF Afagh Morrowatian

“Ik wilde de ruimte beschikbaar maken als een laagdrempelige plek voor andere makers”

Charles Pas

Charles Pas is choreograaf en maker van fysieke en beeldende theaterperformances. Hoewel hij van Vlaamse komaf is, heeft hij zich ondertussen diep geworteld als kunstenaar in en voor Amsterdam. Met vaste partners in de stad zoals ICKAmsterdam, Likeminds, Frascati en Over Het IJ Festival maakte hij de afgelopen jaren al een aantal geprezen producties zoals Victory Boogie Woogie en Person Longing For Human. Zijn volgend werk Tidal Wave wordt gemaakt ism Bellevue. Naast zijn eigen voorstellingen is hij op dit moment ook een evenement voor de binnenstad op poten aan het zetten genaamd Trespassing, dat al 2 succesvolle edities kende bij Galerie de Schans en in het Rijksmuseum en op museumnacht in het Huis van Marseille zal doorgaan. Charles kreeg gedurende corona tijd de 3Package Deal en heeft hierdoor een grote ruimte in het Lloyd gebouw tot zijn beschikking gekregen waarvoor hij al vanaf het begin een duidelijke visie had; de ruimte was te groot en te mooi voor hem alleen. Hij wilde de ruimte beschikbaar maken als een laagdrempelige plek voor andere makers. Inmiddels heeft deze droom geresulteerd in Studio FCP. In samenwerking met de gemeente is er een mini broedplaats van gemaakt en kunnen diverse gezelschappen op een laagdrempelige manier gebruik maken van de ruimte.

41

FOTOGRAAF Xxxxxxx Xxxxxx

6

Bijlagen

Bijlage 1 – Overzicht bestaande broedplaatsen Bijlage 2 – Advies CAWA Bijlage 3 – Reactie advies CAWA Bijlage 4 – Advies stadsdelen inclusief reactie

43

Bijlage 1 - Overzicht bestaande broedplaatsen

Atelier- en broedplaatsen­beleid 2023-2026

Overzicht broedplaatsen

44

Locatie

Eind broedplaats

Adres broedplaats

Stadsdeel

Muziekstraat

2021

Sijsjestraat 21, 1021 CV Amsterdam

noord

ACTA

2027

Louwesweg 1, 1066 EA Amsterdam

nieuw-West

A-Lab

permanent

Overhoeksplein 2, 1031 KS Amsterdam

noord

Amstelstation

2043

Julianaplein, 1097 DN Amsterdam

Oost

Baggerbeest

2032

Sluisbuurt

oost

Basjesdorp

permanent

H.J.E. Wenckebachweg 56, 1096 DM Amsterdam

oost

Beatfabriek

2028

Transformatorweg 30, 1014 AK Amsterdam

west

Biotoop

2030

Heining 148, 1047 AE Amsterdam

nieuw-west

BOGOTÁ

permanent

Haarlemmerstraatweg 79 1165 MK Halfweg

MRA

Bonte Zwaan

2032

Haparandadam 7, 1013 AK Amsterdam

west

BOUW

permanent

Ferdinand Huyckstraat 6, 1061 HR Amsterdam

west

Brug

2043

IJburglaan 543, 1087 BE Amsterdam

Oost

Care Design Lab

2028

Arie Biemondstraat 111, 1054 PD Amsterdam

nieuw-west

Chasseestraat

2029

Chassestraat 91, 1057 JB Amsterdam

west

Cinetol

permanent

Tolstraat 182, 1074 VM Amsterdam

zuid

Concertgemaal

permanent

Landsmeerderdijk 213, 1035 PV Amsterdam

noord

Contact

2027

Contactweg 47, 1014 AN Amsterdam

west

Costa Rica

permanent

Piet Heinkade 233, 1019 HM Amsterdam

centrum

De 1800 Roeden

permanent

Joris van den Berghweg 111-113, 1067 HP Amsterdam

nieuw-west

De Cetrale

2043

Kavel 1, Amstel Business park zuid

MRA

De Ceuvel

2024

Korte Papaverweg 2, 1032 KB Amsterdam

noord

De Heining

permanent

Heining 143 t/m 159, 1047 AE Amsterdam

nieuw-west

De Hoop

2028

Barndegat 6, 1505 HN Zaandam

MRA

Locatie

Eind broedplaats

Stadsdeel

De Ijsbrand

permanent

Berberisstraat 16, 1032 EL Amsterdam

noord

De Kazerne

2029

remmerdenplein 100, 1106 AK Amsterdam

zuid-oost

De Kempenaerstudio

permanent

De Kempenaerstraat 11-B, 1051 CJ Amsterdam

west

De Remise

permanent

Tweede Leeghwaterstraat 5b, 1018 RA Amsterdam

centrum

De Sloot

2026

Rhoneweg 6-10, 1043 AH Amsterdam

nieuw-West

De Vlugt

2027

Burgemeester de Vlugtlaan 125, 1063 BJ Amsterdam

nieuw-West

De Wittenplaats

2025

De Wittenstraat 27, 1052 AK Amsterdam

west

Echtenstein

2030

Echtenstein 24, 1103 AA Amsterdam

zuid-oost

Flat Florijn

2028

Florijn 35, 1102 BA Amsterdam

zuid-oost

Fort Knox

2024

Zuiderzeeweg 31, 1095 KZ Amsterdam

oost

GinDS

2027

Rijnlanderweg 989, 2132 ML Hoofddorp

MRA

Heesterveld Creative Community

permanent

Heesterveld 3, 1102 SB Amsterdam

zuid-oost

Hellema

2029

Zuideinde 74, 1541 CE Koog aan de Zaan

MRA

Helling X

permanent

NDSM-Plein 76, 1033 WB Amsterdam

noord

Het Domein

permanent

Bloemendalerweg 51, 1382 KB Weesp

Weesp

HW10

permanent

Hendrik van Wijnstraat 10, 1065 AS Amsterdam

nieuw-west

ISO

2029

Isolatorweg 17, 1014 AS Amsterdam

w+V87+C38:U

De Kweek

permanent

Nieuwe Kerkstraat 126, 1018 VM Amsterdam

centrum

KOCH

2026

Robert Kochplantsoen 19, 1097 GG Amsterdam