Anoniem-Brief_beantwoording_raadsadres_9-puntenplan Antisemitisme.pdf

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Datum

11 juli 2022

Behandeld door Bart Laas, b.laas@amsterdam.nl Bijlagen

Campagne Kom op Amsterdam!

Onderwerp

Uw mail van 17 maart 2021 Uitvoering 9-puntenplan tegen antisemitisme in Amsterdam

Geachte, Hartelijk dank voor uw e-mailbericht d.d. 17 maart 2021 met betrekking tot de uitvoering van het ‘9-puntenplan tegen antisemitisme’ aan de gemeenteraad. In uw bericht stelt u de volgende vragen: ‘Welke concrete acties zijn in 2020 en 2021 ondernomen m.b.t. het 9-puntenplan tegen antisemitisme in Amsterdam?’ en ‘In hoeverre worden de scholen concreet betrokken bij de educatie over antisemitisme n.a.v. het 9-puntenplan tegen antisemitisme in Amsterdam?’. Hieronder vindt u de antwoorden op uw vragen, maar laat mij beginnen met onze excuses voor de lange termijn tussen het indienen van uw vragen en de beantwoording. We hebben daardoor de in de tussen gelegen periode uitgevoerde acties in het kader van het plan kunnen meenemen in de beantwoording van uw vragen. Verder is het belangrijk om te vermelden dat het oorspronkelijke 9-puntenplan tegen antisemitisme uit het initiatiefvoorstel na enige wijzigingen door de initiatiefnemers (Raadsleden Poot, Ceder, Boomsma en Nanninga) is aangenomen door de gemeenteraad op 18 december 2019 als een 6-puntenplan1. Hieronder zullen we zes-puntsgewijs een stand van zaken geven voor 2020 en 2021 en op deze wijze uw beide vragen hopelijk naar tevredenheid beantwoorden.

1

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/vergadering/557172/RAAD%2018-12-2019

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl.

Gemeente Amsterdam

Datum Kenmerk Pagina 2 van 7

1. Scholen te stimuleren en faciliteren gebruik te maken van lespakketten over de Shoah en de geschiedenis van de Joden in Nederland en in Amsterdam in het bijzonder in de strijd tegen vooroordelen, stereotypen en antisemitische denkbeelden; 2. Basisscholen aan te moedigen om PO-leerlingen tijdens hun basisschoolperiode een bezoek te laten brengen aan locaties met een historische relevantie met betrekking tot de Holocaust en scholen hierbij te ondersteunen. De geschiedenis van de Joodse gemeenschap is een belangrijk en onlosmakelijk deel van de Amsterdamse historie. Antisemitisme heeft de aandacht van het college. Ook in het onderwijs is het belangrijk dat hier voldoende aandacht voor is. De invloed die de gemeentelijke overheid heeft op het curriculum van scholen is echter beperkt. Het verplichte curriculum wordt door de landelijke overheid bepaald. Gemeente Amsterdam kan scholen wel stimuleren om aandacht te besteden aan onderwerpen die de raad van belang vindt. Dat is onder meer vormgegeven in de beleidsbrief ‘Amsterdammerschap in het onderwijs’ (2019), waarin het college van burgemeester en wethouders zich uitspreekt voor het faciliteren van de bevordering van historische kennis onder Amsterdamse kinderen, zoals de kennis over de Shoah, de Tweede Wereldoorlog en de geschiedenis van de Amsterdamse Joden.

In de voortgangsbrieven over het beleid Amsterdammerschap in het Onderwijs van september 2020 en december 2021 zijn over relevante projecten rondom ‘tegengaan van antisemitisme’ de volgende resultaten opgenomen:  In 2019 hebben 189 basisscholen en in 2020 183 basisscholen de VloA voorziening Burgerschap aangevraagd. Basisscholen kunnen middels deze regeling extra aandacht besteden aan thema's die belangrijk zijn voor de stad zoals gedeelde geschiedenis, slavernijverleden en mensenrechten.  Verder zijn er projecten aangeboden zoals:  Oorlog in mijn Buurt: project In mijn Buurt (po, vo en een pilot in het mbo); Lesprogramma’s waarin kinderen via ouderen leren over de Tweede Wereldoorlog, de migratiegeschiedenis en het koloniaal verleden van Amsterdam.  Koloniale Sporen, Oorlog en Aankomst in mijn Buurt (Lesprogramma’s waarin kinderen via ouderen leren over de Tweede Wereldoorlog, de migratiegeschiedenis en het koloniaal verleden van Amsterdam): resultaten 2019/20: 1200 leerlingen van 50 po- en vo-scholen en resultaten 2020/21: 34 programma´s op po en vo-scholen.  Welkom in mijn wijk: project waarin kinderen met verschillende achtergronden elkaar ontmoeten om hun blik te verruimen buiten hun eigen sociale groep, school en wijk (Vanwege corona zijn er in 2020/21 twee online uitwisselingsprojecten met po-scholen gehouden).

 Discussiëren kun je leren (po), Burgerschapsmethode waar kinderen via debatlessen leren hoe zij hun stem kunnen laten horen over thema’s zoals inclusie en gelijkheid. (In 2020/21 hebben 1800 leerlingen meegedaan aan de debatbattle, uit 40 klassen van 50 verschillende po-scholen).  Pilot Fawaka Wereldburgerschap waarin schooldirectie en lerarenteams in een jaartraject Wereldburgerschap begeleid werden met het doel om wereldburgerschap gestructureerd in het onderwijs te verankeren (3 po-scholen namen in 2020 deel aan de pilot, die positief geëvalueerd is. Het eindproduct, een jaartraject Wereldburgerschap, is nu voor alle po-

Gemeente Amsterdam

Datum Kenmerk Pagina 3 van 7











scholen in de stad beschikbaar. In 2021-2022 start een pilot Fawaka Wereldburgerschap op 3 vo-scholen). Documentaire Truus Children, over het leven van Truus Wijsmuller: Verzetsheld Truus Wijsmuller redde ruim 10.000 (voornamelijk) Joodse kinderen voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog (de documentaire over haar leven is op verschillende scholen getoond). Ontvangst Respectbox met daarin naast promotiemateriaal ook de thema-les: ‘RESPECT: opnieuw kijken!’ over aannames, vooroordelen en luisteren naar elkaar in het kader van de Week van Respect (in november 2021 ontvangen door 57 klassen op het po, vo en mbo) Betrokkenheid kinderraad in 2020 bij de 4 mei herdenking: de kinderburgemeester en een kinderraadslid hebben in aanwezigheid van burgemeester Halsema een krans gelegd bij de herdenking op de begraafplaats De Nieuwe Ooster. De Participatiepraktijk ‘Het moeilijke gesprek op school’ (vo): dialoog tussen leerlingen en de school over onderwerpen zoals diversiteit, inclusie, discriminatie, uitsluiting en onderadvisering (in 2020/21 zijn er 91 dialoogtafels georganiseerd waaraan 193 leerlingen en 749 docenten meededen).

Module voor leraren ‘Inclusief onderwijs: expliciete scholing rondom racisme, ongelijkheid en discriminatie.’ Een cursus voor leraren (po, vo, mbo) door twee lerarenopleiders met 10 jaar ervaring op het gebied van scholing en onderzoek rondom racisme, ongelijkheid en discriminatie (afgelopen jaar is deze leergang gegroeid. In oktober 2021 zijn 3 leergangen gestart voor in totaal 60 leraren en tussen februari en juni 2022 starten opnieuw 4 leergangen voor in totaal 80 leraren).

3. Bij activiteiten voor meldings- en aangiftebereidheid samen te werken met organisaties die gespecialiseerd zijn in antisemitisme.  Het Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam (MDRA) heeft vanuit de gemeente de opdracht om meldings- en aangiftebereidheid van discriminatiekwesties te verhogen. Het MDRA registreert ook meldingen over antisemitisme en werkt samen met het Joods Maatschappelijk Werk, Oy Vey, het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) en het Anne Frankhuis om de zichtbaarheid en de meldings- en aangiftebereidheid van de Joodse gemeenschap te verhogen  Burgemeester en de wethouder Diversiteit voeren op structurele basis gesprekken met onder meer de Joodse gemeenschappen. Dit doen zij in het kader van de Joods-Islamitische ambtswoningdialogen en in het kader van het onderhouden van de netwerken in de stad. Een aantal gesprekspartners uit de Joodse Gemeenschap heeft tevens deelgenomen aan de digitale netwerkbijeenkomst van de afdeling Diversiteit (10 februari 2022) waarbij wethouder Diversiteit ook aanwezig was. 4. In gesprek te gaan met het Openbaar Ministerie, de Minister van Justitie en Veiligheid en de politie en te informeren naar de mogelijkheden om digitaal aangifte te kunnen doen van discriminatie zodat het aangifteproces makkelijker wordt. Het melden van discriminatie bij de politie kan online of telefonisch gedaan worden.

De meldingen van discriminatie worden nagelopen door de politie. Sommige meldingen komen in aanmerking voor het doen van aangifte. Als daarvoor aanleiding is, neemt de politie contact op met de melder:

Gemeente Amsterdam

Datum Kenmerk Pagina 4 van 7

De politieambtenaar dient samen met de melder zorgvuldig af te wegen of de melding moet leiden tot een proces verbaal van aangifte (de uiteindelijke keus ligt bij de melder). Het doen van aangifte van een discriminatie incident kan in Amsterdam bij het politiebureau in de buurt. Aangifte van discriminatie dient altijd in persoon gedaan te worden, omdat het waardevol is om de context goed te begrijpen. De politie moet bepaalde vragen stellen en dat kan per casus verschillen. Van eenvoudige misdrijven kan men wel digitaal aangifte doen. Er kan dus via verschillende ‘kanalen’ aangifte worden gedaan. De klassieke variant is het doen van aangifte op een politiebureau, maar burgers kunnen tegenwoordig ook digitaal – via internet – aangifte doen. Het doel van deze laatste variant is om aangiften van relatief ‘eenvoudige’ zaken zonder dader- of opsporingsindicatie te vergemakkelijken. Daarnaast is het mogelijk dat de politie naar de aangever toekomt of dat burgers telefonisch, per mail of op straat aangifte doen. Een laatste, meest moderne variant, betreft het doen van 3D-aangifte: de aangever praat met een politieman of -vrouw die op een scherm zichtbaar is via een onlineverbinding (een geavanceerde webcam). Inmiddels experimenteert de politie ook met digitale burgercontacten via Facebook en WhatsApp. 5.

Onderzoek uit te voeren naar de aard en omvang van discriminatie incidenten in Amsterdam en de locaties waar deze incidenten zich voordoen. De gemeente Amsterdam maakt afspraken met meerdere partners (o.a. CIDI) over het eenduidig registreren van discriminatie incidenten zodat het beeld van de aard en omvang van discriminatie in Amsterdam verbetert. 

2

Het aantal antisemitische incidenten wordt door meerdere partijen bijgehouden.  Het Openbaar Ministerie (OM) heeft onlangs het rapport Cijfers in Beeld 2021 gepubliceerd2. Hierin staat dat de discriminatiegrond antisemitisme vaker is geregistreerd in 2021. Over een periode van vijf jaar laten de registraties echter een wisselend beeld zien.  Uit het rapport Discriminatiecijfers in 20213 is een toename te zien van registraties op de grond antisemitisme. Ondanks deze toename is het aantal meldingen van antisemitisme lager dan twee jaar geleden. Bij veel incidenten gaat het om politiemensen, die worden uitgemaakt voor ‘(k**) Jood’, waarbij het vaak lijkt te gaan over een ongericht gebruik van het woord ‘Jood’ als scheldwoord. Ook zijn er veel voorbeelden van burenruzies of agressie op straat waarbij antisemitische scheldwoorden worden gebruikt, soms gericht tegen Joden. Tot slot registreerde de politie diverse antisemitische uitlatingen op sociale media of in reactie op berichten van traditionele media.  Uit de Monitor Antisemitische Incidenten van het CIDI4 blijkt dat in 2021 in totaal 183 antisemitische incidenten zijn geregistreerd. Dat is een stijging ten opzichte van eerdere jaren.

https://www.om.nl/documenten/publicaties/discriminatie/lecd/cijfers-in-beeld/2021-cijfers-in-beeld https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/05/24/discriminatiecijfers-in-2021 4 https://www.cidi.nl/wp-content/uploads/2022/04/CIDI-Monitor-antisemitische-incidenten-2021.pdf 3

Gemeente Amsterdam

Datum Kenmerk Pagina 5 van 7



De discriminatiecijfers van 2021 van het MDRA zijn gepubliceerd in hun jaarverslag5. Het aantal klachten/meldingen met betrekking tot antisemitisme zijn in 2021 bijna gehalveerd ten opzichte van 2020, van 28 naar 14.

 De gemeente heeft actie-onderzoeken uitgezet naar de ervaren discriminatie onder 4 groepen in Amsterdam, te weten antisemitisme6, islamofobie, anti-zwart racisme en discriminatie van lhbtiq+ personen. Bij het onderzoek naar antisemitisme zijn Joodse individuen, organisaties en experts actief betrokken (zie bijlage). Doel van het onderzoek was het vergroten van de meldingsbereidheid en de handelingsperspectieven bij ervaren discriminatie. Het actieonderzoek is 7 juni 2021 afgerond. Samenvattend hebben de actie-onderzoeken veel nieuwe en concrete inzichten opgeleverd:  De ervaring is dat antisemitisme is toegenomen  Veel mensen denken dat melden niet veel oplevert  Er is veel onduidelijkheid over wanneer iets precies strafbaar is en wanneer niet en over de vraag wanneer iets antisemitisch is.  Er moet worden ingezet op scholing waarbij vooral aandacht moet zijn voor levende Joodse mensen en het vergroten van inlevingsvermogen.  Meldingen moeten aangevuld worden met structureel onderzoek om antisemitisme te kunnen monitoren.  Het meldingsproces moet de melder centraal stellen. De opvolging van de actieonderzoeken vindt plaats op drie sporen: 1. Informeren van de handelingsperspectieven die mensen die discriminatie meemaken en van omstanders van discriminatie hebben met een toolkit en routekaart.

 De toolkit antidiscriminatie “Eerste Hulp bij Discriminatie (bestrijding)” is een website waar maatschappelijke organisaties hulpmiddelen kunnen vinden om discriminatie in hun organisatie of hun dienstverlening tegen te gaan of om inclusie te bevorderen. De toolkit is zo praktisch mogelijk: er staan ongeveer 175 trainingen, experts en informatiebronnen in die ingezet kunnen worden. Deze toolkit is ook bedoeld voor het tegengaan van antisemitisme.7  Uit actie-onderzoeken is gebleken dat veel Amsterdammers niet weten waar ze terecht kunnen wanneer ze slachtoffer of getuige zijn van discriminatie. Ook is uit deze onderzoeken gebleken dat veel Amsterdammers niet weten wat discriminatie precies is en wanneer het strafbaar is. Omdat wij zoveel mogelijk Amsterdammers willen bereiken om ze hulp te bieden bij het vinden van het juiste meldpunt wanneer ze worden gediscrimineerd, heeft de gemeente Amsterdam de routekaart8 Discriminatie melden ontwikkeld. De routekaart geeft weer, waar iemand die discriminatie meemaakt (als slachtoffer of getuige) terecht kan. De routekaart leidt de 5

https://mdra.nl/wp-content/uploads/2022/06/jaarverslag-2021-01.pdf

6

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/10410436/1/Bijlage_5_Antisemitisme_Gemeente_Am sterdam_DANDER 7 De toolkit antidiscriminatie wordt op dit moment ontwikkeld en de lancering van de website wordt verwacht in de zomer van 2022. 8 file:///C:/Users/laas002/AppData/Local/Temp/20/202530_routekaart_discriminatie_bijlage_def-2.pdf

Gemeente Amsterdam

Datum Kenmerk Pagina 6 van 7

gebruiker op een visuele wijze naar de juiste organisatie om verder geholpen te worden. Denk daarbij aan een vertrouwenspersoon, de politie of het MDRA. Het wordt hierbij duidelijk wanneer je bij welke instantie aanklopt en wat je aan deze instantie hebt. 2. Stellen van de norm dat discriminatie niet normaal is door een publiekscampagne en in onderwijsprojecten.  Antidiscriminatie campagne ‘Kom Op Amsterdam!’9. In juli 2020 is een brede overkoepelende campagne gelanceerd genaamd ‘Kom op Amsterdam! waarin we Amsterdammers willen oproepen om voor elkaar op te komen als ze getuige zijn van discriminatie. ’De campagne richt zich op de omstander, waarmee we de sociale omgeving aanspreken en biedt handelingsperspectief. In 2020 is van start gegaan met twee overkoepelende campagnes, waarin we ons breed en normstellend uitspraken tegen alle vormen van discriminatie. Door middel van een outdoor postercampagne en een socialmedia-campagne werden verschillende uitingen verspreid. Deze uitingen besloegen een breed palet aan discriminatievormen en gronden evenals verschillende groepen die te maken hebben met discriminatie, waaronder ook de Joodse gemeenschap. Zo waren er ook uitingen die een vorm zijn van antisemitisme (zie bijlage).

 Naar aanleiding van de actieonderzoeken heeft in november 2021 een sessie plaatsgevonden waarbij de gemeente in gesprek ging over het onderwijsaanbod in de stad met zelforganisaties uit o.a. de Joodse gemeenschap. Hier was Joods Welzijn bij aanwezig. 3. Steunen van mensen die discriminatie meemaken, onder andere door het versterken van initiatieven uit de verschillende gemeenschappen en het organiseren van safe spaces: gespreksavonden met Joodse Amsterdammers over antisemitisme, Nederlandse Joden en Israël, en intersectionaliteit binnen de Joodse gemeenschap, georganiseerd door Oy Vey in samenwerking met Joods Maatschappelijk Werk (JMW) en het Joods educatief centrum Crescas. 6. Kennis te nemen van de position papers van de deelnemende partijen en de uitkomsten van het Rondetafelgesprek Antisemitisme georganiseerd door de Tweede Kamer op 12 september 2018.10 Het college heeft hiervan kennisgenomen. Tot slot Hieronder treft u nog enkele acties vanuit de gemeente aan met relevantie tot het tegengaan van antisemitisme:  Wethouder Diversiteit heeft een kennismakingsgesprek gehad met de Nationaal Coördinator antisemitisme Bestrijding, Eddo Verdoner. Verdoner legde in dit gesprek de nadruk op het onderwijzen van onze jongeren over de geschiedenis van het jodendom, maar ook wat het betekent om Joods te zijn in Amsterdam. 9

https://www.amsterdam.nl/komop/

10

https://www.tweedekamer.nl/debat_en_vergadering/commissievergaderingen/details?id=2018A02271

Gemeente Amsterdam

Datum Kenmerk Pagina 7 van 7



In het kader van veiligheid zijn in het aankomende jaar meerdere gesprekken gepland met de Joodse gemeenschap en de veiligheidsdriehoek van Amsterdam (OM, politie en burgemeester).

Ik vertrouw erop u met het bovenstaande voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani Wethouder Diversiteit