Amsterdams Veiligheidsbeeld 2023.pdf

Bovendien zijn er vanuit de gehele stad signalen van meer opdringerig of agressief bedelen en intimiderend gedrag naar voorbijgangers. Ook is een toename te zien van agressief gedrag naar handhavende partijen en bij opvanglocaties en liefdadigheidsinstellingen. Evenals spanningen en incidenten tussen dak- en thuislozen onderling. Deze zaken kunnen bijdragen aan gevoelens van onveiligheid bij bewoners, bezoekers en ondernemers. De overlast lijkt voornamelijk veroorzaakt te worden door personen die geen recht hebben op opvang. De meeste dak- en thuislozen zijn afkomstig uit het buitenland, het overgrote deel uit Midden- en Oost-Europa. Veel van hen kampen met verslavingsproblematiek. Ook heeft een groot deel van de doelgroep psychosociale problematiek, een klein deel heeft ernstige psychische problematiek. Een deel van de doelgroep heeft ook gezondheidsproblemen, zoals leverontsteking als gevolg van alcohol- of drugsgebruik. Professionals zien dat mensen naar Nederland komen in hoop op een beter leven, maar na aankomst in Amsterdam snel aan lagerwal raken. Op sommige plekken gaat het om mensen die wel een woning hebben, maar voor soortgelijke overlast zorgen als hierboven beschreven. Bijvoorbeeld mensen die samenkomen in parken of op pleinen om samen alcohol te drinken en daarbij overlast veroorzaken.

In sommige gevallen zijn slapers in de openbare ruimte geen mensen zonder vaste woon- of verblijfplaats, maar toeristen die op geld voor een overnachting willen besparen. De aanpak van deze problematiek is om verschillende redenen moeizaam. Het gaat vaak om personen die niet intrinsiek gemotiveerd zijn voor gedragsverandering en zorg mijden. Professionals geven aan dat voor deze doelgroep een combinatie van zorgaanbod en handhaving nodig is, maar dit in de praktijk niet altijd lukt door beperkte capaciteit. Een groot deel van de doelgroep heeft bovendien geen recht op de meeste voorzieningen, zoals opvang en zorg, omdat er geen sprake is van binding met Amsterdam. Maar ook het deel van de overlastplegers dat wel rechthebbend is staat vaak lang op de wachtlijst voor opvang. 23

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

Definitieve versie 29 februari 2024

Amsterdams Veiligheidsbeeld 2023

4.3 Overlast door kwetsbare buurtgenoten Al langere tijd vormt het hoge aantal bewoners met psychische en verslavingsproblematiek in bepaalde buurten een punt van zorg bij professionals. De meeste van deze kwetsbare bewoners veroorzaken geen overlast, maar lopen wel een verhoogd risico om slachtoffer te worden van criminaliteit. Daarnaast veroorzaken kwetsbare bewoners soms overlast voor hun omgeving, variërend van geluidsoverlast of stankoverlast tot antisociaal, bedreigend of agressief gedrag naar hun buren. Soms is er sprake van ernstige of langdurige overlast en een verstoorde relatie met omwonenden. De zorgen vanwege ernstige geweldsincidenten door personen met verward gedrag zijn hierboven beschreven. Deze incidenten hebben een grote invloed op de buurt. Dit type overlast is niet gelijk verdeeld over de stad. In buurten met veel sociale huurwoningen wonen relatief veel kwetsbare personen. Ook zijn er in bepaalde buurten veel woningen met een zorgcontract: voornamelijk buurten met veel kleine woningen, omdat het meestal om eenpersoonshuishoudens gaat. Dit zorgt voor een clustering van kwetsbare huishoudens. In bepaalde buurten speelt veel problematiek achter de voordeur. Zoals eenzaamheid, verwaarlozing en vervuilde woningen, GGZ-problematiek, verslavingsproblematiek, huiselijk geweld, armoede en gezondheidsproblemen.

Ook statushouders en asielzoekers vormen een kwetsbare groep. Een deel van hen kampt met complexe problematiek waarbij onder meer traumaverwerking nodig is. Soms is er ook sprake van zorgmijdend gedrag of een taalbarrière. Juist in wijken met veel kwetsbare bewoners zijn mensen vaker wantrouwend naar de overheid en naar binnen gekeerd, waardoor ze vaak geen melding doen. Ook schaamte en gewenning speelt daarbij een rol. In veel gevallen komt de problematiek pas in beeld als de situatie escaleert. De clustering van kwetsbare huishoudens kan bijdragen aan relatief veel overlast in bepaalde buurten. Ook kan dit een negatief effect hebben op kwetsbare bewoners zelf: bijvoorbeeld criminelen die deze buurten uitkiezen om misbruik van te maken (zie hoofdstuk 3) of bewoners die elkaars problematiek in stand houden. Professionals in vrijwel alle stadsdelen signaleren al langer dat de casuïstiek rond personen met psychische problematiek ernstiger en complexer wordt. Factoren die hier volgens professionals een rol in spelen zijn wachtlijsten in de zorg – waardoor mensen niet altijd de hulp krijgen die zij nodig hebben – en het tekort aan plekken bij de maatschappelijke opvang, beschermd wonen en de GGZ– waardoor mensen zelfstandig moeten wonen die dit eigenlijk niet kunnen. Uiteindelijk uit deze zorgproblematiek zich ook in veiligheidsproblemen, zoals overlast en geweld.

4.4 Overlast door bezoekers en recreanten De vele horecagelegenheden, evenementen en toeristische attracties in de stad trekken bezoekers en recreanten aan. Het afgelopen jaar was het eerste volledige jaar zonder maatregelen sinds de coronapandemie. De drukte in de stad is terug van weggeweest en op sommige plekken lijkt het zelfs drukker dan voorheen. Dit bruisende stadsleven kan gepaard gaan met overlast.

24

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

Definitieve versie 29 februari 2024

Amsterdams Veiligheidsbeeld 2023

Amsterdammers ervaarden in 2023 ongeveer evenveel overlast van horeca en bezoekers als vorig jaar: 7% ervaart veel overlast van dronken mensen op straat, 6% ervaart veel overlast van toeristen en 4% ervaart veel overlast van horecagelegenheden (Veiligheidsmonitor 2023). In Centrum zijn deze percentages aanzienlijk hoger, zo ervaart hier maar liefst 28% van de bewoners veel overlast van toeristen. In de meldingen van overlast door bedrijven en horeca is wel een toename te zien: dit ligt weer op het niveau van voor de coronapandemie. Het gaat dan vooral om geluidsoverlast vanuit horeca- en uitgaansgelegenheden of van feesten en festivals. Deze vorm van overlast concentreert zich logischerwijs in gebieden met veel horeca. Zo worden er veel meldingen gedaan in de Jordaan, de Burgwallen en rondom het Leidseplein, evenals in aan het Centrum grenzende delen van West en Zuid zoals Oud-West, de Baarsjes en de Pijp. Maar ook in gebieden waar regelmatig evenementen zijn, zoals het NDSM-terrein in Noord en het Westerpark.

SIA-meldingen in de categorie Overlast door bedrijven en horeca in 2023 per gebied. Bron: dashboard OOV.17

De drukte en daarmee gepaard gaande overlast breidt zich uit naar andere stadsdelen. Hoewel de meldingen nog een duidelijk zwaartepunt in Centrum laten zien, is het beeld dat overlast door drukte in toenemende mate door de stad heen plaatsvindt. De gebieden om het Centrum heen hebben volgens professionals steeds meer een centrumfunctie: met horecagelegenheden, recreatielocaties en evenementen die bezoekers aantrekken, evenals hotels en Airbnb’s waar toeristen verblijven. Bovendien trekken gebieden verder van het Centrum af in toenemende mate bezoekers aan door evenementen en recreatiegebieden, bijvoorbeeld in Nieuw-West en Zuidoost.

17 De buurt Oostelijke Eilanden/Kadijken vormt een uitschieter met bijna 2000 meldingen, waardoor het aantal

meldingen in Centrum-Oost flink omhoog wordt getrokken.

25

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

Definitieve versie 29 februari 2024

Amsterdams Veiligheidsbeeld 2023

5 Overlast en criminaliteit door jongeren en jongvolwassenen

Amsterdamse jeugd speelt een belangrijke rol in verschillende vormen van overlast en criminaliteit in de stad. Zo zijn jongeren betrokken bij drugscriminaliteit en incidenten van excessief geweld, plegen jongeren straatroven en overvallen en veroorzaken jongeren verschillende vormen van overlast. Hoewel de geregistreerde jeugdcriminaliteit in algemene zin daalt, is tegelijkertijd een toename te zien van minderjarigen die betrokken zijn bij ernstige delicten. Ook vermoeden professionals dat de afname van geregistreerde jeugdcriminaliteit verklaard wordt door een verschuiving naar drugscriminaliteit en digitale criminaliteit: vormen van criminaliteit die minder zichtbaar zijn in de cijfers (zie ook hoofdstuk 2 en 3). Bij professionals in de stad zijn bovendien zorgen om gewelddadig gedrag onder de jeugd en de gevolgen van de coronamaatregelen op de ontwikkeling van jongeren. Ook de zorgen om de negatieve invloed van de online leefwereld blijven bestaan.

5.1 Risicovol en gewelddadig gedrag Verharding en gewelddadig gedrag Professionals in vrijwel alle stadsdelen hebben aanhoudende zorgen over de verharding van een klein deel van de Amsterdamse jongeren. Het is daarbij lastig vast te stellen in hoeverre problematiek verergert, of dat signalen professionals beter weten te vinden doordat er meer aandacht is gekomen voor de problematiek. Vast staat dat er soms sprake is van grof geweld: ernstige geweldsdelicten door en tussen jongeren. Bijvoorbeeld in de vorm van steekincidenten of vechtpartijen tussen verschillende groepen jongeren. Maar ook mishandelingen of zelfs moord waarbij zeer jonge daders betrokken waren. Bovendien zien professionals vaker gedragsproblemen onder jongeren, zowel bij meiden als jongens. Het gevoel is dat de coronapandemie, waarin jongeren lange periodes doormaakten zonder gebruikelijk sociaal contact, negatieve gevolgen heeft gehad voor de mentale gezondheid en ontwikkeling van de jeugd. Daarbij valt professionals de jonge leeftijd op waarbij gedragsproblemen beginnen. Kinderen vanaf 8 jaar oud laten grensoverschrijdend gedrag zien. Ze zijn agressief en er is sprake van heftige intimidatie, pestgedrag en afpersing. Er zijn signalen dat kinderen in de basisschoolleeftijd messen of zelfgemaakte wapens bij zich dragen. Ook zijn kinderen betrokken bij overlast en vernielingen.

26

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

Definitieve versie 29 februari 2024

Amsterdams Veiligheidsbeeld 2023

Onderlinge afpersing en beroving Met name onder schoolgaande jeugd in Amsterdam blijft volgens professionals sprake van elkaar onderling afpersen en beroven. Vaak gaat het om daders en slachtoffers die elkaar kennen en lopen dader- en slachtofferschap door elkaar heen. Jongeren stelen merkkleding, telefoons of fatbikes van leeftijdgenoten, soms in groepsverband en onder bedreiging. Of dwingen iemand om geld over te maken. Slachtoffers worden onder druk gezet door te dreigen met repercussies of het aan de schandpaal nagelen van degenen die aangifte durven te doen. Dit draagt bij aan een gevoel van onveiligheid onder jeugd. Soms kiezen jongeren er om die reden voor een wapen te dragen. Praten met de politie beschouwen sommige jongeren als een doodzonde. Zogenaamde snitches worden buitengesloten of bedreigd. Hierdoor geeft het aantal geregistreerde incidenten vermoedelijk geen goede indicatie van de omvang van deze problematiek.

Rol online leefwereld in jeugdproblematiek Voor jongeren zijn de online en offline wereld voortdurend en onlosmakelijk met elkaar verbonden.18 Met name sociale media apps zijn populair, tegenwoordig vooral Snapchat en TikTok. Deze verwevenheid zorgt ervoor dat ook risicovol of strafbaar gedrag zich vaak online afspeelt. Denk aan online seksueel overschrijdend gedrag, drugshandel via Snapchat en online radicalisering. Verschillende groepen op Telegram en Snapchat dienen als een marktplaats voor criminele activiteiten. Sociale media kunnen bovendien werken als een katalysator voor overlast en onrust: ongeregeldheden in de openbare ruimte zijn vaak mede het gevolg van online oproepen. Bovendien kan onrust op sociale media effect hebben in de fysieke wereld. Een voorbeeld was de onrust door dreigingen op sociale media geuit naar verschillende Amsterdamse scholen, bijvoorbeeld door op te roepen tot een schietpartij. Hoewel er in geen van de gevallen sprake was van een reële dreiging, sloten meerdere scholen uit voorzorg de deuren. Online conflicten en vernedering De trend blijft dat jongeren conflicten vaak online uitvechten. Conflicten kunnen via sociale media beginnen of escaleren en zich uiteindelijk manifesteren in de openbare ruimte. Filmpjes van confrontaties worden vervolgens weer gedeeld via sociale media.

Doordat beledigingen of uitdagingen via sociale media zichtbaar zijn voor een grote groep leeftijdgenoten, kan de druk om erop te reageren toenemen. Angst voor vernedering kan maken dat jongeren een conflict harder ingaan. Ook kunnen jongeren te maken krijgen met zaken als online pesten, exposen, shaming en sextortion.19 Slachtoffers willen dergelijke incidenten zelf niet altijd melden, bijvoorbeeld vanwege angst voor represailles of uit schaamte. Vaak komen signalen pas naar voren als de situatie escaleert. Invloed van sociale normen en online rolmodellen 18 Zie Jongline: een handreiking voor veiligheids- en zorgprofessionals (2023). 19 Exposen is het openbaar maken van persoonsgegevens zonder iemands toestemming, soms in combinatie met

compromitterend beeldmateriaal. Shaming is het verspreiden van seksueel getint beeldmateriaal zonder iemands toestemming, met als doel iemand reputatie te schaden. Sextortion is het gebruiken van seksueel getint beeldmateriaal als chantagemiddel.

27

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

Definitieve versie 29 februari 2024

Amsterdams Veiligheidsbeeld 2023

Professionals uiten zorgen over de invloed van normen op sociale media op de jeugd. De online wereld van rijkdom, patsergedrag, geweld, seks en drugsgebruik vormt grotendeels het wereldbeeld van jongeren. Influencers met een groot digitaal bereik spelen hierin een belangrijke rol. Ook criminelen kunnen op sociale media een negatief rolmodel vormen voor jeugd. Bijvoorbeeld door uitingen over criminele activiteiten in video’s op sociale media. Een deel van deze rolmodellen is ook fysiek in de stad aanwezig en gebruikt hun status om jongeren te rekruteren voor criminaliteit. Daarnaast winnen zorgwekkende trends via sociale media snel aan populariteit. Zoals de choking challenge, of gevaarlijke tips om gewicht te verliezen. Ook zijn er zorgen over wat jongeren op al jonge leeftijd aan schokkend beeldmateriaal zien. Zo signaleren professionals dat zeer heftige beelden van de oorlog in Gaza doorlopend verschijnen op de tijdlijn van jongeren. Sociale media als primaire bron van nieuws Jongeren laten zich ook veelal via sociale media informeren over wat er in de wereld speelt. Dit betekent dat de informatie die jongeren tot zich nemen vluchtig is, in zeer korte fragmenten en zonder context en duiding van journalisten. Bovendien speelt de invalshoek van influencers een bepalende rol in de meningsvorming en bepalen de algoritmen van sociale mediabedrijven het aanbod.

Door deze wijze van nieuwsvergaring kunnen jongeren rond grote internationale gebeurtenissen een ander perspectief hebben dan volwassenen, die zich vaker op conventionele nieuwsbronnen baseren. Dit kan bijdragen aan wantrouwen richting de overheid of gevestigde media, als jongeren hun perspectief hierin niet voldoende vertegenwoordigd zien. Eind 2023 is dit merkbaar rond de oorlog tussen Israël en Hamas, waarbij jongeren het gevoel hebben dat conventionele media onvoldoende aandacht geven aan de slachtoffers in Gaza (zie hoofdstuk 6).

Meidenproblematiek In 2023 is er meer zicht gekomen op de aard en omvang van meidenproblematiek, onder meer door verhoogde inzet bij verschillende partijen. Hierdoor is wel moeilijk vast te stellen of de problematiek is toegenomen of vooral beter in beeld is gekomen. Professionals zien vaker problematisch en explosief gedrag bij meiden, voornamelijk in de leeftijd 11 t/m 18 jaar. Sommige meiden veroorzaken overlast en houden zich bezig met criminaliteit en ander risicovol gedrag, zoals middelengebruik en seksueel overschrijdend gedrag. Ook is er sprake van bedreigingen, afpersing en onderlinge vechtpartijen. Daarbij spelen sociale media een belangrijke rol, bijvoorbeeld doordat roddels of beledigingen worden verspreid via kanalen als Snapchat en meiden elkaar exposen. Daarnaast zien professionals seksueel overschrijdend gedrag en betrokkenheid bij prostitutie. Hierbij lopen dader- en slachtofferschap soms door elkaar heen. Zo geven meiden aan dat ze te maken krijgen met seksueel misbruik of verkrachting en zijn er signalen van uitbuiting, maar ook vermoedens van meiden die andere meiden en jongens ronselen voor seks met volwassen mannen. Professionals zien dat bij deze meiden veel achterliggende kwetsbaarheid is. Dit lijkt vaker dan bij jongens het geval.

Vaak is sprake van moeilijke thuissituaties met allerlei problematiek, zoals huiselijk geweld, armoede, een zeer strenge opvoeding of juist verwaarlozing en gebrek aan ouderlijk gezag. Soms is te zien dat meiden vastzitten in ongezonde relaties, 28

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

Definitieve versie 29 februari 2024

Amsterdams Veiligheidsbeeld 2023

waarbij ze onder druk worden gezet om bijvoorbeeld geld af te staan of seksuele handelingen te verrichten met andere mannen.

5.2 Overlast door jongeren en jongvolwassenen Algemeen beeld jeugdoverlast Het aantal meldingen dat bij de gemeente is gedaan van jeugdoverlast lag in 2023 iets hoger dan voorgaande jaren, ondanks het regenachtige weer in de zomer. In vrijwel elke buurt is weleens sprake van buurtbewoners die jeugdoverlast melden. Wel zijn er grote verschillen tussen buurten in de mate en de aard van de jeugdoverlast en de achterliggende problematiek. Vooral in Oost en Nieuw-West zijn veel meldingen van jeugdoverlast. Tegelijkertijd geven meldingen soms geen goed beeld van de problematiek. In sommige buurten is volgens professionals structurele of ernstige overlast, maar is het aantal meldingen laag. Terwijl in andere buurten professionals aangeven dat de problematiek meevalt maar er toch veel meldingen worden gedaan.

Meldingen jeugdoverlast die binnenkwamen bij de gemeente per gebied, januari t/m december 2023. Bron: Datawarehouse Openbare Orde en Veiligheid.

De Veiligheidsmonitor 2023 laat wel een vergelijkbaar beeld zien, al komt Oost hier minder nadrukkelijk in naar voren als aandachtsgebied. Ruim een op de tien Amsterdammers ervaart veel overlast in de buurt van rondhangende jongeren (11%), evenveel als vorig jaar. In Nieuw-West ligt dit aandeel aanzienlijk hoger (19%), met Osdorp als uitschieter (26%). In IJburg/Zeeburgereiland is de ervaren jeugdoverlast dit jaar afgenomen: in 2022 ervaarde nog 25% van de bewoners hier veel overlast van rondhangende jongeren, nu is dit 21%. Jongeren zijn niet gebonden aan een bepaalde plek of buurt, maar bewegen zich door de stad heen, in steeds wisselende samenstelling. Jeugdoverlast is dan ook vaak gerelateerd aan de locaties van scholen, winkelcentra en andere voorzieningen voor de jeugd. Ook stations dienen als verzamelplek. Zo speelde in 2023 op en rondom het Centraal Station en het Amstelstation overlast

29

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

Definitieve versie 29 februari 2024

Amsterdams Veiligheidsbeeld 2023

en intimidatie door groepen jongeren. Bovendien vindt jeugdoverlast niet alleen plaats in de openbare ruimte maar ook inpandig. Zo kunnen trapportalen of parkeerruimtes door de geboden anonimiteit een aantrekkelijke hanglocatie zijn voor jeugd. De aard van jeugdoverlast en de achterliggende problematiek is divers. Grofweg zijn er drie varianten van jeugdoverlast te onderscheiden: hangoverlast, treiterende jeugdgroepen en intimiderende jeugdgroepen. Deze indeling is niet uitputtend of sluitend: in de praktijk is elke situatie uniek en lopen verschillende typen problematiek door elkaar heen.

Overlast door rondhangende jongeren Een eerste vorm is overlast door groepjes jongeren of jongvolwassenen waarbij er geen sprake is van vermoedens van crimineel gedrag of bewust treiteren van buurtbewoners. Jongeren en jongvolwassenen komen op straat samen om te hangen, te sporten of verdovende middelen te gebruiken. Ze veroorzaken daarbij overlast door luidruchtig praten, het afspelen van muziek en achterlaten van afval. De overlast lijkt hierbij vaak een onbedoeld bijproduct van het samenkomen, versterkt door factoren als het vaak late tijdstip, structurele karakter en fysieke kenmerken van de omgeving. Deze vorm van overlast speelt door de hele stad.

Treiterende jeugdgroepen Op verschillende plekken in de stad is sprake van groepen jongeren die structureel en meer moedwillig overlast veroorzaken. Soms is er sprake van een ernstig verstoorde relatie tussen deze jongeren en bewoners, ondernemers en andere jongeren uit de buurt. Het veroorzaken van overlast lijkt hier geen onbedoeld gevolg van het samenkomen, maar een nadrukkelijk doel. De jongeren lijken de buurt te willen laten zien dat zij daar de baas zijn. Bijvoorbeeld door vernielingen te plegen, illegaal vuurwerk af te steken en buurtbewoners te treiteren of intimideren. Soms is treiteren gericht op buurtbewoners die jongeren aanspreken op gedrag of melding van overlast hebben gemaakt. Daarbij is vaak ook sprake van een negatieve houding richting professionals met een uniform. Zo lokken jongeren een kat- en muisspel uit met politie of handhaving. Ook zijn er voorbeelden van bespugen, uitschelden, treiteren of bedreigen van handhavende partijen. Dit type problematiek komt soms tot een uitbarsting op momenten waarbij jongeren nadrukkelijk de confrontatie met de politie opzoeken. Dit was in 2023 te zien tijdens de jaarwisseling. In Oost en Nieuw-West heeft de Mobiele Eenheid opgetreden tegen groepen jongeren die vuurwerk gooiden naar de politie (zie ook hoofdstuk 6).

Intimiderende groepen: criminele kern, overlastgevende schil De grens tussen overlast en criminaliteit is vaak niet duidelijk te trekken. Overlast wordt voor een deel veroorzaakt door jongeren of jongvolwassenen die betrokken zijn bij criminaliteit. Bovendien 30

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

Definitieve versie 29 februari 2024

Amsterdams Veiligheidsbeeld 2023

kunnen vermoedelijk criminele jongeren een intimiderende werking op hun omgeving hebben, ook als zij geen overlast veroorzaken. Op een aantal plekken in de stad is sprake van een harde kern van oudere, vermoedelijk criminele, jongeren met daaromheen een jongere groep die aansluiting bij hen zoekt en overlast veroorzaakt. In sommige gevallen is er helemaal geen sprake van overlastgevend gedrag, maar is de samenkomst van vermoedelijk criminele jongvolwassenen aanleiding voor meldingen omdat buurtbewoners zich onveilig voelen. Juist de onduidelijke grens tussen overlast en criminaliteit maakt deze problematiek complex: als er al sprake is van zichtbare overlast wordt deze vaak veroorzaakt door de jongere groep, terwijl buurtbewoners juist de aanwezigheid van de criminele kern als intimiderend ervaren. Deze vorm van jeugdoverlast is het meest hardnekkig: vaak speelt al jaren structurele overlast, waarbij de jonge aanwas na verloop van tijd de nieuwe criminele kern vormt.

5.3 Betrokkenheid jongeren bij criminaliteit De geregistreerde jeugdcriminaliteit neemt in algemene zin al verscheidene jaren af. Tegelijkertijd zijn er aanhoudende zorgen over de betrokkenheid van jongeren bij ernstige delicten, waaronder geweld, explosies en de georganiseerde drugscriminaliteit (zie ook hoofdstuk 2). Er zijn signalen dat oudere criminelen jongeren de criminaliteit inlokken, zowel online als op straat. Zij ronselen jongeren voor bijvoorbeeld het verkopen van drugs, om te fungeren als geldezel20, of voor liquidaties en explosies. Het is echter lastig om de aard en omvang hiervan hard te maken. De jonge leeftijd waarop jongeren de criminaliteit ingezogen raken en al ernstige delicten plegen baart professionals zorgen. Waar jongeren voorheen vaak voor het eerst in beeld kwamen in verband met overlast of het plegen van kleine criminaliteit, komen jongeren nu al op jonge leeftijd in beeld bij drugshandel of ernstige geweldsincidenten. De verwachting is dat dit in de toekomst niet zal veranderen. Jongeren kunnen dusdanig veel verdienen met het uithalen van drugs of het plaatsen van explosieven bij een woning, dat de risico’s in de ogen van deze jongeren in veel gevallen niet opwegen tegen de voordelen. De pakkans is vermoedelijk ook een stuk kleiner dan bij traditionele vormen van criminaliteit.

Kansenongelijkheid, opgroeien in armoede en opgroeien met geweld (thuis of op straat) vormen volgens professionals een voedingsbodem voor jongeren om in de criminaliteit te belanden. Ook schoolverzuim is een belangrijke voorspeller voor criminaliteit. Bij jongeren die in beeld zijn gekomen voor het plaatsen van explosieven of geweldsdelicten is vaak al geruime tijd sprake van schoolverzuim. Daarnaast vormt het gevoel ongelijk behandeld te worden en dat de overheid er niet voor hen is een voedingsbodem. Onder sommige Amsterdamse jongeren heerst het gevoel dat niemand zich om hen bekommert en ze op zichzelf aangewezen zijn. Daarbij komt de genoemde invloed van sociale media, die de nadruk legt op geld en status en geweld normaliseert. Maar ook de aanwezigheid van criminelen in de buurt: mannen die jongeren soms al lange tijd kennen, met wie ze een vertrouwensrelatie hebben of die een rolmodel voor hen zijn, die hen ogenschijnlijk eenvoudige klussen aanbieden voor zeer veel geld. 20 Geldezels laten hun bankrekening gebruiken door criminelen om geld over te maken of wit te wassen.

31

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

Definitieve versie 29 februari 2024

Amsterdams Veiligheidsbeeld 2023

6 Discriminatie en spanningen

In Amsterdam wonen mensen met allerlei verschillende achtergronden. Verschillen in leefstijlen en opvattingen horen bij een diverse stad, evenals dat verschillen soms tot spanningen leiden. Amsterdammers spreken zich uit over onderwerpen die hen raken en zijn daarbij kritisch op de overheid. Dit hoort bij een democratische rechtsstaat. In sommige gevallen leiden spanningen echter tot onveiligheid, discriminatie of risico’s voor de openbare orde. Bovendien kunnen institutioneel racisme en kansenongelijkheid zorgen voor een verstoorde relatie met de overheid. Sommige Amsterdammers krijgen te maken met discriminatie. Het is moeilijk inzichtelijk te maken of discriminatie toe- of afneemt: lang niet alle ervaringen worden gemeld en ontwikkelingen in het aantal meldingen kunnen zowel duiden op een ontwikkeling in discriminatie als in meldingsbereidheid. Bovendien zijn de ervaringen zeer divers. Duidelijk is wel dat discriminatie een probleem blijft. Zo kregen ook in 2023 lhbtiq+-Amsterdammers te maken met geweld, ontvingen Amsterdamse moskeeën dreigbrieven en waren antisemitische leuzen zichtbaar in de openbare ruimte.

6.1 Discriminatie Discriminatie kan vele vormen aannemen. Bijvoorbeeld discriminatie op basis van huidskleur, afkomst, geloof, genderidentiteit of seksuele oriëntatie. Ervaringen kunnen uiteenlopen van ongelijke behandeling of uitsluiting tot belediging, bedreiging of fysiek geweld. Bijna een vijfde van de Amsterdammers voelde zich in 2023 weleens gediscrimineerd (18%, Veiligheidsmonitor 2023). Ervaringen met discriminatie komen in de hele stad voor. In Zuidoost (24%), Nieuw-West (22%) en Noord (19%) voelen iets meer bewoners zich gediscrimineerd. In 2023 voelde 2% van de Amsterdammers zich gediscrimineerd door geweld of agressief gedrag. Sinds de escalatie van het conflict in Israël en de Palestijnse gebieden vanaf 7 oktober 2023 is het aantal meldingen van antisemitisme en moslimdiscriminatie in de stad toegenomen (zie paragraaf 6.2). Het vermoeden is dat het aantal meldingen en aangiftes voor alle vormen van discriminatie slechts een fractie is van het werkelijk aantal incidenten. Er is dus beperkt zicht op de omvang. Verschillende factoren spelen een rol in de afweging om een incident te melden, waaronder verwachtingen over de opvolging, eerdere ervaringen met de overheid of politie, meldcultuur binnen de sociale omgeving van het slachtoffer en gevoelens van schuld of schaamte.

Deze factoren spelen niet alleen bij inwoners uit Amsterdam, maar ook bij Amsterdamse instellingen. In het afgelopen jaar zijn signalen bekend van diverse discriminatoire incidenten, met uiteenlopende discriminatiegronden. Hieronder een schets van verschillende typen incidenten.

32

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

Definitieve versie 29 februari 2024

Amsterdams Veiligheidsbeeld 2023

Agressie gericht op personen Een eerste vorm is agressie gericht op personen waarbij de identiteit van het slachtoffer de aanleiding vormt. Amsterdammers krijgen te maken met uitschelden, treiteren of intimidatie vanwege hun identiteit. Ook vernielingen komen voor, soms in combinatie met intimidatie. Zoals vernieling van de mezoeza21 van een Joodse bewoner of het vernielen van een regenboogvlag. Bovendien was er ook in 2023 sprake van mishandelingen waarbij discriminatie een rol speelde. Deze incidenten vinden verspreid door de stad plaats: in alle stadsdelen zijn incidenten bekend die in het afgelopen jaar plaatsvonden. Zo vinden in Centrum anti-lhbtiq+-incidenten plaats rondom uitgaansgelegenheden. Terwijl in andere stadsdelen meer incidenten plaatsvinden in de woonomgeving van het slachtoffer. Soms kent een incident ook een andere aanleiding, bijvoorbeeld een verkeersruzie die uitmondt in een racistische scheldpartij. In andere gevallen ontstaan incidenten ‘uit het niets’. Dergelijke incidenten kunnen het veiligheidsgevoel van Amsterdammers sterk aantasten en ertoe bijdragen dat zij minder de vrijheid ervaren om zichzelf te zijn. In algemene zin lijken er tijdens Pride of berichtgeving rond gender- en seksuele diversiteit meer anti-lhbtiq+-incidenten te zijn.

Ook nemen signalen van antisemitisme en moslimdiscriminatie toe bij geweldsescalaties in Israël en de Palestijnse gebieden. Het valt echter niet goed vast te stellen of er dan ook werkelijk meer incidenten zijn of dat hier meer zicht op is, door een hogere meldingsbereidheid of het actiever ophalen van signalen.

Agressie gericht op instellingen Intolerantie richt zich niet alleen op personen maar ook op instellingen. Zoals religieuze instellingen of maatschappelijke organisaties die opkomen voor gelijkheid of de rechten van een bepaalde minderheidsgroep. Het aantal fysieke incidenten bij Amsterdamse instellingen, zoals vernielingen of bekladdingen, lijkt in 2023 beperkt in aantal. Een gebouw waar een islamitische school zal komen is beklad met anti-islamteksten en hakenkruizen, ook zijn er ruiten van het gebouw ingegooid. Daarnaast is geprobeerd een raam te vernielen bij een synagoge. Ook kregen Amsterdamse instellingen te maken met uitingen van haat of intolerantie. Zo ontvingen opnieuw meerdere moskeeën intimiderende brieven met anti-islamuitingen. Dergelijke post lijkt vaak aan dezelfde moskeeën verstuurd te worden, rondom of met een verwijzing naar christelijke feestdagen of islamitische feestdagen, en daarmee treiterend bedoeld te zijn. Ook verschillende joodse instellingen in de stad ontvingen intimiderende brieven met antisemitische teksten. Daarnaast vielen dit jaar de rechtsextremistische laserprojecties op. In februari 2023 zijn er enkele keren projecties geweest van racistische, antisemitische en rechtsextremistische teksten op

21 Een tekstkokertje dat sommige Joodse mensen volgens traditioneel gebruik op hun deurpost aanbrengen.

33

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

Definitieve versie 29 februari 2024

Amsterdams Veiligheidsbeeld 2023

gebouwen in Amsterdam, waaronder op het Anne Frank Huis. De dader van de projectie op het Anne Frank Huis is inmiddels aangehouden en veroordeeld tot twee maanden gevangenisstraf.22

Intolerantie en negatieve sentimenten Veruit de meeste Amsterdammers zijn tolerant naar buurtgenoten met een andere achtergrond dan zijzelf en omarmen de diversiteit in de stad. De meeste Amsterdammers zijn trots op de diversiteit van de stad en haar kernwaarden als vrijheid en tolerantie.23 Professionals zien in algemene zin onder jongeren ook een hogere tolerantie dan onder oudere generaties. Maar met name online is wel polarisatie te zien rond discriminatoire incidenten en uitingen van intolerantie of juist tolerantie. Onder een deel van de Amsterdammers zien professionals wel negatieve sentimenten over bepaalde groepen. Opvallend is dat deze vaak gerelateerd lijken aan onvrede over de overheid of bepaald beleid: sentimenten richten zich tegen de landelijke overheid of gemeente, ten koste van een bepaalde groep. Een voorbeeld is onvrede bij bewoners omdat zij vinden dat er de afgelopen jaren te veel islamitische bewoners of migranten zijn bijgekomen in hun buurt. Deze onvrede kan zich richten op de overheid, die ervan beschuldigd wordt te veel ruimte aan de islam te geven of te weinig aandacht voor oorspronkelijke bewoners te hebben. Een ander voorbeeld zijn sentimenten dat gender- en seksuele diversiteit wordt opgedrongen door de overheid.

Bijvoorbeeld door voorwerpen in de publieke ruimte in regenboogkleuren te verven of door initiatieven in het onderwijs zoals Paarse vrijdag. Dit kan gerelateerd worden aan gevoelens van achterstelling door de overheid en het meten met twee maten, of aan onvrede over gentrificatie.

Gevoel van ongelijke behandeling Discriminatie en institutioneel racisme kunnen bijdragen aan een verstoorde relatie met de overheid en spanningen. Evenals het gevoel niet gelijk behandeld te worden of niet als volwaardig burger gezien te worden. Een deel van de Amsterdammers, met verschillende achtergronden, ervaart dat de overheid er in mindere mate is voor bepaalde groepen. Zij hebben het gevoel dat de overheid meet met twee maten en de leefwereld van bewoners niet begrijpt. Dit varieert van ervaren discriminatie op basis van migratieachtergrond, huidskleur of religie tot achterstelling op basis van sociale klasse of woongebied. Dit is zeker niet nieuw, maar was ook in 2023 merkbaar. Internationale, nationale en lokale gebeurtenissen kunnen wantrouwen in de overheid en gevoelens van achterstelling merkbaar maken en versterken. Dit speelt landelijk en ervaren professionals in de stad. Een deel van de Amsterdammers heeft het gevoel als tweederangs burger te worden beschouwd of niet gehoord te worden. Dit kan de afstand tussen overheidsinstanties en bewoners nog verder vergroten.

22 https://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBAMS:2023:6504

23

Synthese Wrijving en Glans in de stad, Stedelijk Strategieteam september 2021.

34

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

Definitieve versie 29 februari 2024

Amsterdams Veiligheidsbeeld 2023

6.2 Invloed van internationale politiek en conflicten Politieke spanningen en conflicten in het buitenland hebben soms grote invloed op Amsterdam, terwijl andere internationale conflicten haast ongemerkt voorbijgaan. Dergelijke spanningen bestaan vaak al langere tijd en spelen op naar aanleiding van de internationale ontwikkelingen.

Invloed van de oorlog tussen Israël en Hamas Het meest prominente voorbeeld in het afgelopen jaar is de escalatie van het conflict in Israël en de Palestijnse gebieden vanaf 7 oktober. Hierbij zijn grote aantallen onschuldige burgers om het leven gekomen. Het is niet nieuw dat ontwikkelingen in dit conflict emoties losmaken, maar de invloed lijkt dit keer vele malen groter. Te zien is dat het conflict ook veel Amsterdammers raakt. De emoties zijn heftig: boosheid, verdriet, wanhoop en angst. Onder Joodse Amsterdammers is veel ongerustheid te zien en gevoelens van onveiligheid. Dit uit zich bijvoorbeeld in het sluiten van scholen of ondernemingen die private beveiliging inhuren. Ook onder de kleine groep Palestijnse Amsterdammers zijn gevoelens van onveiligheid. Het conflict leeft echter breder in de stad: onder Amsterdammers met verschillende achtergronden en door alle lagen van de bevolking. Daarbij voelen mensen niet altijd de ruimte om over het conflict te praten en hun emoties te uiten. Discussies op sociale media zijn vaak heftig en gepolariseerd: over en weer versturen mensen hatelijke berichten naar elkaar.

Bij verschillende groepen Amsterdammers is het sentiment dat berichtgeving in media en politiek vooral het perspectief van Israël laat zien, terwijl de aandacht voor de slachtoffers in Gaza en de langer lopende mensenrechtenschendingen door Israël onderbelicht blijven. Het gevoel is dat er met twee maten wordt gemeten door overheid en media. Zo was te zien dat het hijsen van de Israëlische vlag op het stadhuis uiteenlopende reacties heeft opgeroepen. Sommige Amsterdammers vragen zich af waarom de Palestijnse vlag niet is gehesen en zien hierin een bevestiging van het sentiment dat de overheid er in mindere mate is voor bepaalde groepen. Discriminatoire incidenten Sinds 7 oktober 2023 is een toename te zien in het aantal meldingen van moslimdiscriminatie en antisemitisme.24 De aard van deze incidenten loopt sterk uiteen. Bovendien kan een toename in bekende incidenten ook gerelateerd zijn aan een hogere meldingsbereidheid of het actiever ophalen van signalen. Er zijn signalen van antisemitische incidenten in de stad: discriminatoire uitingen gericht op Joodse Amsterdammers en bekladdingen met antisemitische aard op gebouwen. Evenals meldingen van Joodse Amsterdammers die zich onveilig voelen wegens bedreigingen en intimidatie. Ook zijn er berichten van toenemende intimidatie en haat naar Amsterdamse moslims en Palestijnse Amsterdammers.

24 Bron: Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam.

35

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

Definitieve versie 29 februari 2024

Amsterdams Veiligheidsbeeld 2023

Demonstraties en bijeenkomsten Sinds 7 oktober zijn er veel demonstraties in de stad die gerelateerd zijn aan het conflict. Er zijn zowel grotere demonstraties met duizenden betogers, als vrijwel dagelijks kleinere demonstraties met enkele honderden of tientallen deelnemers. Zowel op de Dam als op pleinen in diverse stadsdelen. Het gaat vooral om demonstraties die aandacht vragen voor de slachtoffers in Gaza en demonstraties die aandacht vragen voor het lot van de Israëlische gijzelaars. Maar ook om demonstraties die in algemene zin oproepen tot vrede. Daarnaast zijn er in de stad diverse initiatieven gericht op verbinding en dialoog. Zowel vanuit de stad zelf als op initiatief van de gemeente, zoals ambtswoninggesprekken en dialoogbijeenkomsten in de stadsdelen. De demonstraties in Amsterdam verlopen over het algemeen ordelijk en zonder grote openbare ordeverstoringen. Dit ondanks de heftige emoties, de soms grote aantallen demonstranten en de in sommige gevallen nabijgelegen tegendemonstraties. Het aantal incidenten en aanhoudingen is zeer beperkt. Bij de grote demonstratie op 15 oktober op de Dam wilde een klein deel van de proPalestina demonstranten een aangrenzende pro-Israël demonstratie verstoren, maar na inzet van de Mobiele Eenheid is de situatie gede-escaleerd.

Veruit de meeste demonstranten uiten hun mening en emoties binnen de kaders van de democratische rechtsorde. Ook de herdenkingen van razzia’s tijdens de Tweede Wereldoorlog op verschillende plaatsen in de stad zijn verlopen zonder incidenten.

Andere internationale gebeurtenissen In mei 2023 waren er presidentsverkiezingen in Turkije. Hierdoor kwamen sluimerende spanningen binnen de Turkse gemeenschap aan de oppervlakte: tussen mensen met verschillende politieke voorkeuren, maar bijvoorbeeld ook tussen mensen met een Turkse of Koerdische afkomst. In de Amsterdamse RAI liepen de spanningen op tot een vechtpartij. Op andere plaatsen in de stad bleef het rustig.

6.3 Overige spanningen In algemene zin maken Nederlanders zich zorgen over polarisatie, met name over de verharding in het politieke en publieke debat.25 Ook Amsterdamse professionals hebben zorgen over de verscherping van tegenstellingen en toegenomen intolerantie. Zo zien professionals geregeld spanningen tussen verschillende groepen Amsterdammers.26 Daarnaast zijn er zorgen over de effecten van de coronapandemie op de identiteitsontwikkeling en tolerantie van jongeren (zie ook hoofdstuk 5). Sommige professionals zien dat jongeren worstelen met sociale normen en het omgaan met verschillen, wat zich kan uiten in discriminatie of pesterijen. Maar ook zijn er in 2023 in Amsterdam vechtpartijen geweest tussen groepen jongeren van verschillende afkomst.

25 https://www.scp.nl/actueel/nieuws/2022/12/29/ergernis-over-harde-toon-en-extreme-uitingen-in-politieke-en-

publieke-debat 26 https://onderzoek.amsterdam.nl/publicatie/professionals-over-spanningen-radicalisering-en-extremisme

36

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

Definitieve versie 29 februari 2024

Amsterdams Veiligheidsbeeld 2023

Tegelijkertijd is de indruk dat polarisatie en verharding zich met name op sociale media en in het publieke debat laat zien, maar zich minder manifesteert in de contacten tussen Amsterdammers. De sociale cohesie score in Amsterdam is stabiel en de verschillen in sociale cohesie tussen gebieden zijn klein (Veiligheidsmonitor 2023). De meerderheid van de Amsterdammers is van mening dat mensen uit verschillende bevolkingsgroepen in de buurt op een prettige manier met elkaar omgaan (58% mee eens) terwijl slechts 6% het met deze stelling oneens is. Deze percentages zijn de afgelopen jaren stabiel.

Spanningen tussen bewoners In de hele stad spelen soms spanningen tussen bewoners. Daarbij kent elk gebied zijn eigen dynamiek. De toenemende scheidslijnen naar economische positie en opleidingsniveau lijken bepalender te zijn geworden dan etnisch-culturele of religieuze verschillen tussen bewoners en zorgen in de meeste stadsdelen tot op zekere hoogte voor spanningen. Met name in buurten die snel aan het veranderen zijn door nieuwbouw en gentrificatie komen deze spanningen aan de oppervlakte, bijvoorbeeld bij overlastmeldingen of incidenten. Bij bewoners die al langer in de buurt wonen heerst soms onvrede over de veranderingen in de wijk en het gevoel achtergesteld te worden ten opzichte van nieuwkomers. Ook ervaren zij soms verdreven te worden uit hun eigen wijk of frustratie dat hun kinderen geen woning kunnen krijgen. Nieuwkomers, vaak met een duurdere woning, hebben soms andere ideeën en verwachtingen over leefregels in de buurt. Ze doen sneller melding van overlast, wat weer tot burenconflicten kan leiden. Professionals zien een kloof tussen oude en nieuwe bewoners en tussen sociale klassen: bewoners die in verschillende leefwerelden zitten, waarbij er veel onbegrip is van beide kanten.

Spanning tussen burger en overheid Het vertrouwen tussen burger en overheid staat al langer onder druk. Sinds de coronapandemie zijn de verhoudingen op scherp komen te staan en het vertrouwen in de politiek is laag.27 Veel verschillende factoren spelen hierin een rol, waaronder maatschappelijke problemen en het optreden van de overheid zelf. Ook in Amsterdam is dit merkbaar. Een deel van de bewoners heeft weinig vertrouwen in de overheid en instituties en voelt zich niet gehoord. Zoals hierboven benoemd, versterken politieke en internationale ontwikkelingen gevoelens van meten met twee maten. Met name onder jongeren is soms een verharding naar de overheid te zien. Onvrede bij burgers is ook te zien aan een recordaantal van meer dan 1600 demonstraties in de stad. Amsterdam is een aantrekkelijke demonstratielocatie voor lokale, nationale en internationale thema’s en trekt demonstranten uit het hele land. In 2023 vonden enkele grootschalige demonstraties plaats met meer dan 10.000 deelnemers. Daarnaast waren er vele kleinere demonstraties, waaronder demonstraties met een disruptief karakter. Veruit de meeste

27 Zie bijvoorbeeld Continu Onderzoek Burgerperspectieven, Sociaal en Cultureel Planbureau.

37

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

Definitieve versie 29 februari 2024

Amsterdams Veiligheidsbeeld 2023

demonstraties verliepen echter ordelijk. Lokaal is op bepaalde plekken in de stad te zien dat ondernemers of bezoekers soms overlast ervaren van demonstraties. De spanning tussen burger en overheid heeft zich het afgelopen jaar beperkt geuit in openbare ordeverstoringen. In 2022 waren er verschillende situaties van confrontatie met het gezag waarbij Amsterdamse jongeren de openbare orde verstoorden. In 2023 was dit te zien tijdens de jaarwisseling in Oost en Nieuw-West, waar groepen jongeren de confrontatie met de politie opzochten. Daarnaast krijgen handhavende partijen soms te maken met vijandigheid en agressie. In sommige stadsdelen lijkt dit het afgelopen jaar wel minder te zijn dan tijdens het handhaven van de coronamaatregelen. De voornaamste openbare ordeverstoringen in 2023 waren gerelateerd aan voetbalwedstrijden van Ajax. In september heeft de Mobiele Eenheid twee keer ingegrepen rond wedstrijden van Ajax bij de Johan Cruijff Arena: supporters gooiden met zwaar vuurwerk en stenen naar de politie en richtten vernielingen aan. Daarnaast was het op verschillende plekken in de stad onrustig tijdens de jaarwisseling. Er was een behoorlijk aantal incidenten, waaronder de genoemde confrontaties tussen groepen jongeren en de politie. De Mobiele Eenheid is in totaal vijf keer ingezet, in de stadsdelen Centrum, Oost, Nieuw-West en in stadsgebied Weesp.

Bij een aantal confrontaties is zwaar vuurwerk gegooid naar de politie. Veruit de meeste Amsterdammers uiten hun kritiek en onvrede echter binnen de kaders van de democratische rechtsorde. Tegelijkertijd is bij een klein deel van de bewoners wel een verdergaande vijandigheid te zien. In het voorjaar van 2023 introduceerde de AIVD de term antiinstitutioneel extremisme. Het anti-institutionele gedachtegoed manifesteert zich op verschillende manieren in Amsterdam.28 Bijvoorbeeld in bedreigingen en intimidaties van raadsleden, politieke ambtsdragers en andere vertegenwoordigers in de democratische rechtsorde. Zo krijgt vier op de tien raadsleden in Amsterdam regelmatig te maken met bedreigingen en intimidatie.29 Het gaat dan bijvoorbeeld om scheldpartijen op sociale media of persoonlijke haatmails. Ook zijn er bewoners die stellen dat zij niet meer gebonden zijn aan weten regelgeving.

28 Zie https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/13374378/1/09012f9780e4f16e 29 https://www.parool.nl/amsterdam/amsterdamse-raadsleden-lopen-tegen-grenzen-aan-werkdruk-is-te-

hoog~b9736a88/

38

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

Definitieve versie 29 februari 2024

Amsterdams Veiligheidsbeeld 2023

Tot slot

Dit Amsterdams Veiligheidsbeeld beschrijft de veiligheidssituatie in de stad voor het jaar 2023. Het is gebaseerd op interviews met circa 160 professionals, politieregistraties, meldingen bij de gemeente en gegevens uit de Veiligheidsmonitor. Het veiligheidsbeeld informeert bestuurders en beleidsmakers over de veiligheidsopgave, zodat zij kunnen bepalen of bijsturing van het veiligheidsbeleid nodig is. Daarnaast dient het beeld om de gemeenteraad te informeren over de veiligheidssituatie in de stad. Uit dit Amsterdams Veiligheidsbeeld komen vier overkoepelende trends naar voren. Ten eerste blijft de georganiseerde drugscriminaliteit een grote invloed hebben op de veiligheid. Voorbeelden hiervan zijn overlast door drugshandel, excessief geweld in de openbare ruimte en de ondermijnende werking van de georganiseerde misdaad. Ten tweede uit zorgproblematiek zich in toenemende mate in veiligheidsproblematiek en overlast. Daarbij vallen met name de ernstige geweldsincidenten door personen met verward gedrag op. Ten derde hebben maatschappelijke spanningen invloed op de stad en staat de relatie tussen burger en overheid onder druk. Tot slot ervaren Amsterdammers discriminatie, intolerantie en seksueel grensoverschrijdend gedrag, waarbij sociale media een belangrijke rol spelen. Gezamenlijk kenmerken deze vier trends de Amsterdamse veiligheidssituatie in 2023.

39