Amsterdam City Index 2025.pdf
Tekst van het document
AMSTERDAM CITY INDEX 2025
Stadsdialoog De Amsterdamse binnenstad is een dynamisch ecosysteem waarin samenwerking en dialoog essentieel zijn. Alleen zo blijft het in balans en in beweging.
08 —
Is er in de binnenstad nog plek voor kleinere ondernemers?
20 —
De Amsterdamse ondernemer houdt van de stad.
50 —
De aangiftebereidheid is bij alle soorten incidenten sterk gedaald.
Het ondernemersklimaat van de binnenstad: feiten, cijfers en de mening van ondernemers
Inleiding Benno Leeser – Bestuursvoorzitter Jan Stoeltie – Directeur
I N HOU DSOPGAV E
03
INLEIDING Amsterdam groeit, verandert en beweegt. De vraag is niet óf, maar hóe we samenwerkingen versterken om koers te zetten naar een stad in balans.
04 DE INDEX UITGELEGD Alles over de totstandkoming van de Amsterdam City Index
08
ECONOMIE Voor veel, vaak kleinere, ondernemers in de Amsterdamse binnenstad was 2024 opnieuw een zwaar jaar.
2
20 ONDERNEMERSKLIMAAT Op papier is er reden voor optimisme, maar ervaringen en signalen van ondernemers schetsen een ander beeld.
32
KWALITEIT OPENBARE RUIMTE De gemeente en diensten leveren aanzienlijke inspanningen om de stad schoon en leefbaar te houden, toch blijven er uitdagingen die het straatbeeld beïnvloeden.
50
VEILIGHEID “Helaas heeft aangifte doen als er wat gebeurt niet of nauwelijks zin.”
58 VERANTWOORDING Indicatoren, definities en bronnen
42 MOBILITEIT Voor klanten en leveranciers wordt het steeds lastiger om locaties in de binnenstad te bereiken.
Amsterdam City Index 2025
Het indexcijfer voor dit jaar is:
105
D
e Amsterdamse binnenstad is een ecosysteem waarin we elkaar nodig hebben. Dat is geen optelsom van losse spelers, maar een stelsel dat bloeit als alle schakels in beweging – in dialoog – zijn. Ondernemers, BIZ-besturen en straatmanagers, bewoners, publieke en private partijen, kennisinstellingen en andere betrokkenen bundelen hun krachten voor de stad. Zo borgen we samen de leefbaarheid en het bezoekers- en ondernemersklimaat. De binnenstad is een gezamenlijke opgave Amsterdam groeit, verandert en beweegt. De vraag is niet óf, maar hóe we samenwerkingen versterken om koers te zetten naar een stad in balans, waarin alle stadsdelen zowel economisch als maatschappelijk profiteren. De stadsdialoog is daarvoor onmisbaar. Laten we dat gesprek voeren – op basis van feiten, visie en gedeelde verantwoordelijkheid. Deze 17e editie van de Amsterdam City Index brengt de dynamiek in kaart – de stand van zaken, de feiten, de trends – en voedt daarmee het gesprek. Onderscheidend en inspirerend ondernemerschap De kracht van ondernemerschap; dat belichamen de kersverse winnaars van de Ondernemers Inspiratie Award. Al 70 jaar is Concerto in de Utrechtsestraat een bestemming op zich. Generaties Amsterdammers en bezoekers vonden er hun weg naar een zorgvuldig samengestelde collectie platen, cd’s, boeken en concertkaarten.
De winkel groeide uit tot meer dan een verkooppunt: het werd een pleisterplek waar muziek leeft. Van spontane jamsessies tot signeerbijeenkomsten, Concerto is een beleving. Geheel terecht winnen daarom Jorn en Dick en hun enthousiaste team dit jaar de Ondernemers Inspiratie Award. Als onderscheidende en inspirerende onderneming prijkt Concerto op de cover van deze editie, een welverdiend eerbetoon aan hun bijdrage aan de stad. Discrepantie Het indexcijfer staat op 105. Indicatoren op het gebied van economie en ondernemersklimaat geven positieve ont-
wikkelingen weer. Maar de gegevens zijn, naast absoluut, ook relatief. Ondernemers met veelal één locatie geven aan dat marges en rendementen onder enorme druk staan en dat bestaanszekerheid in het geding is. Het ervaren ondernemersklimaat steunt ze niet. Integendeel. Juist deze kleinschalige ondernemers die vaak generaties lang het stadsbeeld bepalen en die wij allen omarmen luiden de noodklok. De kracht ligt in de context De kracht van de Amsterdam City Index schuilt in de combinatie van kwantitatieve data, gebaseerd op een consistente set indicatoren, en kwalitatieve inzichten, verkregen uit de ondernemersenquête. Samen vormen ze een gedegen basis voor het volgen van de economische en maatschappelijke ontwikkelingen in de binnenstad. Sommige cijfers spreken voor zich: een stijgend consumentenvertrouwen wordt algemeen als positief ervaren, net als een laag aantal aangiftes van diefstal. Maar hoe duiden we een stijgende of dalende hotelkamerprijs? Of de gemiddelde vierkante meterprijs van winkelvastgoed? De betekenis hangt af van wie ernaar kijkt en vanuit welk perspectief. Veel indicatoren kennen volgens ons een tipping point. Wanneer dat kantelpunt bereikt wordt, hangt af van de actualiteit, de tijdsgeest en hoe we naar de stad kijken.
Neem het aantal BIZ’en in de binnenstad: is een stijging naar 37 een vooruitgang? En hoe wenselijk is een volledig demonstratievrij centrum? Is dat een ideaalbeeld of een beperking van de maatschappelijke dynamiek? Dank aan onze partners De Amsterdam City Index is ook dit jaar mogelijk gemaakt door financiële ondersteuning van onze loyale partners. Zij dragen bij aan waardevolle inzichten voor ondernemers en beleidsmakers. U leest inspirerende advertorials van FEBO, Universiteit van Amsterdam, Renewi en Kroonenberg Groep. Naast onze trouwe sponsoren provincie Noord-Holland, Albert Heijn en Gemeente Amsterdam, verwelkomen wij dit jaar met veel plezier Avontuur en Maat Beveiliging. Wij wensen u een ondernemend 2025 toe, waarin we samen de 750e verjaardag van Amsterdam vieren en genieten van een jaar vol betekenisvolle evenementen en activiteiten.
Amsterdam City Index 2025
3
De index uitgelegd
Het algemene indexcijfer van 105 is samengesteld uit 43 indicatoren.
V
ereniging Amsterdam City onderzoekt jaarlijks hoe het ervoor staat met de economie en het ondernemersklimaat in het centrum van onze hoofdstad. Deze 17e editie van de City Index is de uitkomst van statistieken van instellingen en kennispartners en van kwalitatieve inzichten gebaseerd op resultaten uit de ondernemersenquête. Traditiegetrouw zijn de thema’s verdeeld over vijf hoofdstukken: Economie, Ondernemersklimaat, Kwaliteit openbare ruimte, Mobiliteit en Veiligheid.
daalt ten opzichte van het jaar daarvoor, en hoe dit zich verhoudt tot de andere jaren. Alle indexen tonen de situatie van het betreffende jaar in vergelijking met 2022, dit basisjaar is 100. Omgekeerde index In sommige gevallen maken we gebruik van een ‘omgekeerde index’. Dit betekent dat een stijgend cijfer als een negatieve index wordt weergegeven en vice versa. Voor indicatoren waarbij dit van toepassing is, staat het aangegeven in het hoofdstuk ‘Verantwoording’.
Ondernemersenquête De ondernemersenquête is uitgevoerd door onderzoeksbureau Ruigrok tussen 6 en 21 januari 2025. In totaal hebben 165 ondernemers de online vragenlijst, die bestond uit 46 vragen, anoniem ingevuld. De achtergrond van de respondenten komt overeen met die van voorgaande jaren: 62% is eigenaar, 27% bedrijfsleider en 8% medewerker binnen de organisatie. De gemiddelde invulduur was 26 minuten. Respondenten ondernemen of zijn eindverantwoordelijken in de branches horeca (33%), retail (24%), culturele- of creatieve sector
Algemene index
Overzicht indexcijfer per onderwerp
180
180
180
180
180
160
160
160
160
160
140
140
140
140
140
120
120
120
120
120
100
100
100
100
100
80
80
80
80
80
60
60
60
60
60
40
40
40
40
40
Algemeen
Economie
Ondernemersklimaat
Kwaliteit openbare ruimte
Veiligheid
2019
4
corona jaren
2022 (basisjaar)
2023
2024
Amsterdam City Index 2025
(10%), retail food (5%), toerisme (5%), vastgoed (5%), ambacht (4%), persoonlijk- of zakelijke dienstverlening (8%) en financiële sector (2%). Het leeuwendeel van het aantal respondenten is met de onderneming gevestigd ín het centrum van de stad. Wij danken onze partners KHN Amsterdam, MKB-Metropool Amsterdam en Amsterdam & Partners voor hun bijdrage aan het gesegmenteerd verspreiden van de enquête onder hun leden. 43 indicatoren Dit jaar zijn de indexcijfers gebaseerd op 43 indicatoren. Voor elke indicator analyseren we de trend over de afgelopen drie jaar, waarbij 2022 als basisjaar dient. Dit is zichtbaar in de desbetreffende grafiek. Het jaar 2019 nemen we, als referentie en laatste jaar voor de Coronaperiode, ook mee. Indexcijfers zijn handig omdat je er snel mee kunt aflezen of een waarde stijgt of
Weging Het algemene indexcijfer van 105 is samengesteld uit het gemiddelde van de 43 indexcijfers vanuit de afzonderlijke thema’s, met een toegepaste weging om de betrouwbaarheid en relevantie te verhogen. Het indexcijfer Economie is opgebouwd uit twaalf indicatoren, en het indexcijfer voor Ondernemersklimaat omvat twintig indicatoren. Gezien het belang van deze twee onderwerpen krijgen zij in de weging tweemaal zoveel gewicht als de thema’s Kwaliteit openbare ruimte en Veiligheid, die respectievelijk op zes en vijf indicatoren gebaseerd zijn. Deze wegingsmethode is consistent toegepast voor alle jaren. Rolling window Wanneer de volledige dataset voor 2024 niet beschikbaar is, passen we voor enkele indicatoren een ‘rolling window’-methode toe. Via deze methode selecteren we het meest recente datapunt als een ankerpunt en creëren vanaf daar een terugkijkperiode van een vastgestelde duur, in dit geval twaalf maanden. Dit proces stelt ons in staat om continu een deelverzameling van de gegevens
Amsterdam City Index 2025
5
In totaal hebben 165 ondernemers de vragenlijst, die bestond uit 46 vragen, anoniem ingevuld.
binnen dit tijdsvenster te analyseren, waarna het venster verschuift volgens de vastgestelde periodelengte. Zo analyseren we, bij het beschikken over gegevens tot en met september 2024, opeenvolgende perioden van twaalf maanden terug in de tijd, zoals van september 2024 tot oktober 2023, van september 2023 tot oktober 2022, en zo verder. Samen is niet alleen Om een breed spectrum aan perspectieven te belichten, verhalen een gezicht te geven en het belang van publiek-private samenwerking te onderstrepen, hebben wij gesprekken gevoerd met zes verschillende BIZ’en, een opstartende BIZ en een Ondernemersvereniging. De dialogen vonden veelal plaats met de BIZ-voorzitter, Straatmanager en Gebiedsmakelaar. Het zijn verhalen die successen, kansen, uitdagingen en inspirerende samenwerkingen belichten.
Gebied centrum XL SCAN de QR-code voor onder meer de uitkomsten van de ondernemerenquête en alle antwoorden op de open vragen.
6
Amsterdam City Index 2025
Onze kennispartners Definities en bronnen van de indicatoren staan vermeld in het hoofdstuk ‘Verantwoording’. De ontwikkeling van de index wordt mogelijk gemaakt door bijdragen van en samenwerking met kennispartners. Zij verstrekken jaarlijks essentiële en relevante datasets en helpen ons in duiding en argumentatie van uitkomsten. Onze dank gaat uit naar CBS, KHN Amsterdam, EVMRA, The Global Economy, Institute for Urban Strategies, IMD, Global Blue, GVB, Cruise Port Amsterdam, Amsterdam & Partners, CPB, Locatus, Kamer van Koophandel, Cushman & Wakefield, Rijkswaterstaat, TomTom, Politie Eenheid Amsterdam, GGD Amsterdam, OIS en overige afdelingen van de Gemeente Amsterdam. De Amsterdam City Index 2025 met alle datasets en uitkomsten van de ondernemersenquête, inclusief antwoorden op de open vragen, is te vinden op: www.amsterdamcity.nl/amsterdam-city-index. Amsterdam City Index 2025
7
1. Economie 8
Amsterdam City Index 2025
Amsterdam City Index 2025
9
Economie
Voor veel, vaak kleinere, ondernemers in de Amsterdamse binnenstad was 2024 opnieuw een zwaar jaar. Stijgende kosten en teruglopende marges maakten het voor velen moeilijk het hoofd boven water te houden. “De kosten zijn de afgelopen jaren enorm gestegen, terwijl de omzet juist sterk is gedaald. Dit is geen gezonde balans”, zegt een van de respondenten.
D
e gevolgen zijn zichtbaar in het straatbeeld: vertrouwde winkels verdwijnen. De vraag rijst of de Amsterdamse binnenstad nog plek biedt voor kleinere ondernemers. Het lijkt erop dat vooral kapitaalkrachtige ondernemers en grotere ketens overleven in dit economische klimaat.
Financiële worstelingen Ga er maar aan staan als kleine ondernemer. De coronacrisis laat zijn sporen na in de liquiditeit, terwijl prijzen en kosten blijven stijgen: inkoopprijzen, huurprijzen, nieuwe cao’s, gemeentelijke belastingen,
Economie - Indexcijfer 112 180
180
180
180
180
180
160
160
160
160
160
160
140
140
140
140
140
140
120
120
120
120
120
120
100
100
100
100
100
100
80
80
80
80
80
80
60
60
60
60
60
60
40
40
40
40
40
40
Omzet detailhandel
Omzet horeca
Omzet hotels in 3-, 4en 5-sterrensegment
Bezetting hotels in 0-, 1- en 2- sterrensegment
Geregistreerde overnachtingen
Bruto regionaal product
2019
10
corona jaren
2022 (basisjaar)
2023
2024
Amsterdam City Index 2025
energieprijzen en ga zo maar door. Toch schetst het indexcijfer van 112 een positief beeld: een stijging ten opzichte van vorig jaar (111) en ook ten opzichte van 2019 (107). Zowel de omzet in de detailhandel (120) als de horecaomzet (138) ligt hoger dan in basisjaar 2022 en beduidend hoger dan in 2019. Een hogere omzet door doorberekening van gestegen kosten in verkoopprijzen zegt echter niets over het bedrijfsresultaat. Van de respondenten rapporteert 53% een lagere winst dan in 2023, terwijl er tegelijkertijd forse investeringen worden gevraagd op het gebied van verduurzaming en toegankelijkheid. Ronduit zorgelijk is dat slechts 64% van de respondenten positief is over het voortbestaan van hun bedrijf, terwijl dit een jaar eerder nog 79% was. De balans tussen inkomsten en uitgaven raakt steeds schever en ondernemers waarderen hun vestigingslocatie in de binnenstad nog maar met een 5,2, tegenover een 5,7 in 2023. Ondanks de economische groei lijkt de binnenstad een plek te worden waar een kleine ondernemer als gevolg van hoge vestigingskosten en een steeds veranderend ondernemerslandschap gewoonweg zijn broek niet kan ophouden. Een respondent ziet het met lede ogen aan: “Er zijn ondernemers die ‘in stille armoede’ verkeren. De rekensommen die ze maken om het hoofd boven water te houden zijn duizelingwekkend. Ik zie hoe hun gezondheid eronder lijdt.
Stress, overbelasting en onzekerheid eisen hun tol. Dit gaat niet alleen over cijfers, het gaat om echte
mensen met echte problemen.” Het aantal faillissementen van bedrijven, instellingen en eenmanszaken in regio Groot-Amsterdam is met een indexcijfer van 58 ongekend hoog. Er zijn 496 faillissementen geregistreerd.
Bezoekers zijn onmisbaar Ondanks tegenslagen groeit het aantal bezoekers aan Amsterdam weer. In 2024 steeg het aantal passagiers dat naar of via Schiphol reisde met bijna 8% naar 66,8 miljoen. Tegelijkertijd neemt het aantal zee- en riviercruises af. Het aantal passagiers op zeecruises daalde met 86.000 en het aantal riviercruisepassagiers met 65.000. Veel ondernemers zien de cruisebezoekers juist als een aanwinst voor Amsterdam. “De gemeente zit vast in eigen dogma’s en is niet in staat oplossingen te vinden voor plaatselijke overlast van toeristen zonder het kind met het badwater weg te gooien”, stelt een respondent. De hotelsector kent wisselende resultaten. De bezettingsgraad van 3-, 4- en 5-sterrenhotels was 75,5% in 2024, nauwelijks hoger dan in 2023 (75,2%) en nog ver verwijderd van de 81,5% in 2019. De gemiddelde prijs per beschikbare
Amsterdam City Index 2025
11
Economie
ADVERTORIAL
De UvA is er voor Amsterdamse bedrijven
“Er kan meer dan je denkt”
Stay Away!
Klaas Hernamdt (Humanities Venture Lab) en Erik Boer (REC Impact) leiden beide programma’s die ondernemende UvA-studenten, alumni en promovendi met Amsterdamse bedrijven verbinden. Ze zorgen ervoor dat onderzoekers uit hun programma’s zich buigen over relevante vraagstukken van ondernemers. Erik: “Als universiteit hebben we de verplichting om de kennis die we ontwikkelen, nuttig in te zetten voor de samenleving.” Afvalproblematiek Zo werkten studenten van de master business administration onlangs samen met bedrijven aan een oplossing voor de afvalproblematiek op de Wibautstraat. Ze zochten manieren om het probleem te verkleinen of te verhelpen, en de resultaten werden positief ontvangen. Het project gaat nu verder. Erik voegt toe: “Onze focus ligt altijd op maatschappelijke impact. Vanuit die invalshoek onderzoeken we: hoe kunnen we het bedrijfsleven – als onderdeel van de samenleving – verder helpen?” Klaas en Erik merken dat de UvA vaak wordt gezien als een gesloten bolwerk, maar samenwerking is juist heel toegankelijk. “Het begint met een kleine vraag,” legt Klaas uit. “Dan leer je elkaar kennen, en kijken wij welke interessante ideeën, mensen en kennis er aanwezig zijn.” Op die 12
kamer daalde van €134 in 2023 naar €131 in 2024, terwijl deze in 2019 €119 was. Ook hoteliers zijn zoekende in hoeverre stijgende kosten en verhoogde toeristenbelasting kan worden doorberekend in prijzen die gasten als acceptabel ervaren. In het 0-, 1- en 2-sterrensegment daalde de bezettingsgraad: was de gemiddelde bezetting in 2019 nog 81,5%, in 2024 kwam de sector uit op 75,0%, tegenover 78,1% in 2023.
Ondernemers en culturele instellingen zijn grotendeels afhankelijk van bezoekers aan de stad. “Toestroom wordt geassocieerd met overtoerisme zoals in Venetië, maar daarvan is geen sprake”, laat een respondent weten. “Laten we vertellen dat we een heel aantrekkelijke stad hebben om te bezoeken.” Onderzoeken wijzen uit dat mensen blijven reizen en dat het aantal bezoekers in de stad de komende jaren zal toenemen. Een respondent zegt hierover: “Het gesprek dient te gaan over welke bezoeker we wensen en op welke manier de hele stad kan profiteren van de aantrekkingskracht van bovenal het centrum.” De Stay Away-campagne werd door veel ondernemers slecht gewaardeerd; velen gaven in de enquête aan dat zij voelden dat het imago van de stad hierdoor juist verslechterde.
manier krijgen bedrijven de juiste mensen voor hun onderzoeksbehoeften. Uitnodiging Erik nodigt ondernemers die de Amsterdam City Index lezen uit om een mail te sturen met een vraag. “Dan ben ik er zeker van dat ze verbaasd zijn over wat er kan.” Zodra een vraagstuk bij hen ligt begint het koppelen. Erik: “Naast studenten die opdrachten nodig hebben voor hun leertraject, hebben we ook veel startups in ons netwerk die op zoek zijn naar interessante opdrachten. En studenten die een bedrijf starten binnen het ondernemerschapsonderwijs.” Een voorbeeld hiervan is de startup MKB Digital Workspace, onderdeel Amsterdam City Index 2025
van het REC Impact-programma. Erik: “Ze hebben een meerjarige subsidie om het MKB te ondersteunen met digitaliseringsvraagstukken, bijvoorbeeld voorraadbeheer.” Klaas vertelt over een mooi bedrijfsidee met zulke goede resultaten dat ze nu landelijk opereren. “Het heet Lukida en zet kunstenaars in voor het lerarentekort. Het mes snijdt aan twee kanten: de kinderen krijgen een creatief dagprogramma in plaats van naar huis gestuurd te worden, en de kunstenaars extra inkomsten.” Benieuwd naar wat de UvA voor jouw bedrijf kan betekenen: mail naar k.hernamdt@uva.nl of f.boer@ uva.nl en kijk voor meer informatie op: https://uva.nl/humanities-venturelab en https://recimpact.uva.nl
“Het gesprek dient te gaan over welke bezoeker we wensen en op welke manier de hele stad kan profiteren van de aantrekkingskracht van bovenal het centrum.”
180
180
180
180
180
180
160
160
160
160
160
160
140
140
140
140
140
140
120
120
120
120
120
120
100
100
100
100
100
100
80
80
80
80
80
80
60
60
60
60
60
60
40
40
40
40
40
40
Bedrijfsvertrouweno nderzoek
Concurrentiekracht
Werkloosheid
Failissementen bedrijven en instellingen
Passagiers Schiphol
Omzet tax free shopping
2019
corona jaren
2022 (basisjaar)
2023
2024
Amsterdam City Index 2025
13
Economie
OOK FAN WORDEN?
“We ondernemen in het centrum van de mooiste stad ter wereld, waar we bezoekers en onze gasten een mooie, blijvende beleving kunnen bieden. Dat is iets om trots op te zijn.”
TIPS, VRAGEN, ADVERTEREN OF DONATEUR WORDEN? MAIL NAAR INFO@FCCENTRUM.NL
326K
10K
78
432,4K
9565
87
922,7K
471,1K
1013
82,7K
1858
61
151K
6016
141
18K
1326
27
Ook andere maatregelen, zoals het verhogen van de toeristenbelasting op 1 januari 2024 van (omgerekend) 10% naar 12,5%, vallen slecht bij ondernemers. Geld kan maar één keer worden uitgegeven en er zijn instellingen en ondernemingen die een verband leggen tussen stijgende prijzen in de stad en een daling in (zakelijke) bezoekersaantallen, conversie en omzet. Het aantal overnachtingen in combinatie met de kamerprijzen legt de gemeente geen windeieren. In 2024 haalde Amsterdam maar liefst 243 miljoen euro op via toeristenbelasting. Het gemiddelde bestedingsbedrag van non-EU-bezoekers via taxfree aankopen in Amsterdam is met €892 nog nooit zo hoog geweest. Ter vergelijking: in 2019 was dit €628 en in 2022 €823. De top-3 nationaliteiten op het gebied van taxfree bestedingen in de stad zijn Amerikanen (16%), Chinezen (15%) en Turken (8%). China zit nog op slechts 60% van de bestedingen die het in 2019 genereerde.
Blik op de toekomst Ondanks de uitdagingen houden veel ondernemers hoop. “Amsterdam heeft altijd aantrekkingskracht gehad. Het gaat in golven, maar uiteindelijk komt het weer goed.” Een respondent zegt trots: “We ondernemen in het centrum van de mooiste stad ter wereld, waar we bezoekers en onze gasten een mooie, blijvende beleving kunnen bieden. Dat is iets om trots op te zijn.”
106,8K
3050
29
31K
867
25
53,4K
1741
21
FC CENTRUM IS EEN ONLINE PLATFORM DAT IN 2022 IS OPGERICHT DOOR EEN GROEP BETROKKEN AMSTERDAMMERS. MET ONZE VIDEO’S, FOTOSERIES EN EVENEMENTEN INSPIREREN WE AMSTERDAMMERS OM DE STAD TE (HER)ONTDEKKEN EN OPNIEUW VERLIEFD TE WORDEN OP DE MOOISTE PLEK IN DE WERELD. 14
EN DAT WERKT: INMIDDELS HEBBEN WE MEER DAN 150.000 VOLGERS OP ONZE SOCIAL MEDIA KANALEN (AND COUNTING) Amsterdam City Index 2025
.
De toekomst van de Amsterdamse economie staat op een kruispunt. De keuzes die nu worden gemaakt, bepalen of de stad toegankelijk blijft voor een breed scala aan ondernemers, of dat enkel grotere spelers overleven. Ondernemers in de binnenstad hopen op meer betrokkenheid vanuit de gemeente en een beleid dat niet alleen rekening houdt met de bewoners van Amsterdam, maar ook met de lokale ondernemer. “Ik vind dat de gemeente Amsterdam veel meer moet doen om het ondernemersklimaat te verbeteren voor de eerlijke, hardwerkende ondernemer.” Amsterdam City Index 2025
15
Economie
BIZ Leidsebuurt Chiel Swaan, BIZ voorzitter en eigenaar Maxims Pianobar Monique Schüssler, Straatmanager BIZ
In deze hechte BIZ zit zoveel ambitie en vooral liefde voor de buurt. De Leidsebuurt is natuurlijk ook een gebied waar het bruist. Het zit vol met theaters, bioscopen, restaurants en poppodia. Toch weten zelfs Amsterdammers het uitgaansgebied niet goed te vinden. Dat moet veranderen, vindt de BIZ. Daarom zijn ze bezig met een herprofilering. Of eigenlijk willen ze benadrukken wat er altijd al was. Met ‘Leidsebuurt Theaterbuurt’ hopen ze mensen te herinneren aan de geweldige veelzijdigheid die de Leidsebuurt te bieden heeft. “Dit is een buurt waar jonge studenten zich thuis voelen, maar ook tachtigjarigen met plezier naar buiten gaan.”
Nana de Loor, Gebiedsmakelaar Gemeente Totaal aantal aangesloten ondernemers: 148
16
Amsterdam City Index 2025
houden: stap uit je wijk en ontdek de diversiteit die de Leidsebuurt te bieden heeft. Deze buurt is niet inwisselbaar. Ons aanbod is uniek en draagt bij aan het rijke, dynamische karakter van de stad. En bestel niet online, maar ontdek de winkels opnieuw. Steun onze ondernemers door lokaal te kopen.” Met initiatieven als de Leidsebuurt-app, speciaal voor bewoners van Amsterdam, probeert de BIZ de wens om meer bezoekers te trekken kracht bij te zetten.
Schrikbarend rustig Monique nodigt de Amsterdammers uit om de komende weekenden weer eens een bezoek te brengen en zelf te ervaren hoe leuk de Leidsebuurt is. “Mensen denken dat hier overtoerisme is, maar dat is niet waar”, vertelt Monique. “Sterker nog, het is schrikbarend rustig overdag en doordeweeks. Deze buurt bruist van het live-entertainment en biedt een ongekende diversiteit aan podia. Van de intieme sfeer in de Piano Bar en de energieke optredens in Bourbon Street tot de jazzmuziek in Alto en de vele theaters. En dan heb je Paradiso en de Melkweg nog. Nergens anders in de stad vind je zoveel concentratie van cultuur en muziek als hier.”
Periferie versterkt Bereikbaarheid is een heet hangijzer voor de BIZ. Volgens hen is dit het grootste obstakel voor bezoekers. Denk aan teruglopende parkeergelegenheid, lastig te vinden taxi’s, hoge parkeertarieven en het ontbreken van nachtelijk OV. Chiel: “Ik zeg al 25 jaar dat één tram naar Centraal Station in de nacht al een enorm verschil zou maken.” De huidige regels maken het de binnenstad steeds onaantrekkelijker, terwijl de periferie juist sterker wordt. “Ik snap dat mensen de buurt niet uitgaan,” zegt Chiel. “Op het Delflandplein kan ik drie uur gratis parkeren en al mijn boodschappen doen. Hier is alles onnodig duur gemaakt.” Monique sluit af: “Hoewel wij ons uiterste best doen om de buurt te verbeteren en aantrekkelijker te maken, het lijkt het soms alsof de gemeente het ondernemers juist bemoeilijkt met regelgeving.”
Stap uit je wijk Ondernemers ontvangen de Amsterdammers weer heel graag. “Veel ondernemers hier hebben het zwaar, ook al is dat niet altijd zichtbaar,” benadrukt Monique. “De kosten blijven stijgen, terwijl het aantal bezoekers afneemt. Laten we het geld in de stad
Veilige buurt Veiligheid is voor dit uitgaansgebied een belangrijke pijler. Sinds een jaar of vijf, zes huurt de BIZ zelf professionele beveiligers – hosts - in voor op de uitgaansavonden. Chiel: “Het succes was zo groot dat de gemeente besloot om het uit te breiden met subsidies. De Amsterdam City Index 2025
politie juichte het initiatief ook toe. Dankzij de subsidies is de groep groter geworden.” Nana: “Als er iets aan de hand is, bellen de portiers met de teamleider van de hosts en zij kunnen de situatie vaak de-escaleren.” Met succes, de buurt is veilig. Monique: “Ik ben bang aangelegd, maar loop hier zonder problemen over straat ’s nachts.” Met weemoed denken ze nog terug aan de horecatelefoon. “Als er écht iets was, belden we direct met de Amsterdamse politie. Nu moeten we via 112 en een keuzemenu, wat veel tijd kost,” vertelt Chiel. “Zonde, want het oude systeem werkte perfect.” Wederzijds begrip Zoals dat gaat, hoort bij iedere horecazaak een klagende bewoner. Nana: “In deze buurt hebben we het nog goed. Er wonen veel paradijsvogels”. Als een klacht over een ondernemer gaat, is het eerste actiepunt voor Nana om ze in gesprek te laten gaan. “Je bent buren, dus daar begint het mee.” Zo stond ze laatst nog met een bewoner bij de Melkweg. “Zo’n gesprek is hartstikke goed. De ondernemer laat dan zien wat zij allemaal doen om overlast te voorkomen. Dat creëert wederzijds begrip.” Nana kent de buurt goed, maar door capaciteit hebben ze te maken met veel verschillende handhavers. Dat ze context missen, kost iedereen veel extra tijd.
Monique pleit voor een gebiedsgerichte aanpak, waarbij mensen die dit unieke uitgaansgebied, de ondernemers en bewoners goed kennen, en samen maatwerk leveren voor deze specifieke buurt. Daarnaast benadrukt ze dat problemen in het ene deel van de binnenstad niet automatisch voor de rest van de stad gelden en dat beleid daarom gedifferentieerd moet worden.
17
Economie
BIZ Oostelijke eilanden en Czaar Peterstraat Tanja Kroezen, BIZ voorzitter en eigenaar Tanja’s Haarmode Laura Wienesen, BIZ voorzitter en eigenaar Not Just a Gift Femke Giese, Straatmanager BIZ Ilse Lek, Gebiedsmakelaar Gemeente Totaal aantal aangesloten ondernemers: 133
Waar de meeste BIZ-verenigingen bestaan uit één straat of een vergelijkbaar gebied, is de BIZ van de Oostelijke Eilanden en de Czaar Peterstraat een stuk complexer. Het omvat drie heel verschillende gebieden. De Czaar Peterstraat heeft veel winkels, maar te weinig om echt een winkelstraat te zijn. Dan is er de ‘eilandenboulevard’ langs de Oosterburgergracht, Wittenburgergracht en Kattenburgergracht, waar gevestigde ondernemers al jaren werken zonder afhankelijk te zijn van winkelend publiek. En tot slot is er Noord-Oostenburg, een gebied dat al veel te lang in aanbouw is. Versterken “We kampen met een cohesieprobleem”, vat Tanja de situatie treffend samen. Daar ligt de toekomstambitie van de BIZ dan ook. Laura: “Dat de gebieden elkaar versterken in plaats van dat het verschillende eilandjes zijn.” Tal van voorbeelden passeren de revue waaruit blijkt dat de verschillende gebieden elkaar nu juist vaak tegenwerken. Zo heeft Noord-Oostenburg veel ambities. Horecagelegenheid Roest was precies wat dit gebied kon gebruiken. Helaas zien de ‘eilanders’ aan de andere kant van het water dat anders en protesteren constant tegen iedere ondernemer die initiatief toont met leuke plannen voor het gebied. Ze waren dan ook blij dat Roest vertrok, terwijl dat juist een echte aderlating voor Oostenburg was. Heel spannend Afgelopen november was de stemming voor de BIZ en dat was heel
18
Amsterdam City Index 2025
spannend. Laura: “Als we niet door deze BIZ-ronde waren gekomen, dan hadden we nu een heel groot probleem gehad. Dan had dit jaar de laatste keer de verlichting gehangen en hadden we het af moeten kopen”, schetst ze de situatie. Bovendien wordt de Czaar Peterstraat dit jaar grondig aangepast met als grootste uitdaging dat er geen tram meer rijdt. “Dat gaat anderhalf jaar duren, dus dat is ook echt een probleem. Voor de ondernemers op de Czaar Peter, maar ook voor de ondernemers op Noord-Oostenburg en voor de bewoners wordt dat een enorme uitdaging. Dus we gaan echt wel een tijd tegemoet, dan sta je sterker als er een BIZ is.”
en engelengeduld — precies wat dit verdeelde gebied nodig heeft. “Deze dame heeft bijvoorbeeld vorig jaar met Kerst vijfduizend zwarte dopjes op onze kerstverlichting gezet zodat het mooie dansende fonkeltje uitdoofde, want daarover hadden de bewoners geklaagd.” Femke deed het zonder morren. Toen dezelfde kerstverlichting – mét fonkeltje – dit jaar ook werd opgehangen in een andere BIZ van Femke, in de Jordaan, zette ze zich al schrap voor alle telefoontjes van boze bewoners. Daar kreeg ze niet één belletje. Het laat duidelijk zien dat bewoners van dit rustige stukje centrum iets anders in de wedstrijd staan en wel de lusten maar niet de lasten van de stad willen.
Gezellige wijk Eén van de leukste initiatieven is de Tour de Czaar. Het bedenken van een activiteit die de hele BIZ verbindt, bleek lastig. Uiteindelijk werd het een wandelroute met QR-codes die informatie geven over de buurt, inclusief haar rijke geschiedenis. Tanja vertelt: “Het is zelfs uitgegroeid tot een officiële wandeltour die je kunt downloaden.” Sinds enkele maanden is de tour ook beschikbaar in het Engels. Femke, die het idee bedacht, blijft bescheiden: “Dankzij subsidie van de gemeente natuurlijk.” Bij de tour konden bewoners ook meedoen doordat Femke een paar marktkramen voor hen reserveerde, wat een groot succes werd. “Het voelde echt als een gezellige wijk.”
Divers gebied Ondanks het verschil in mentaliteit valt het gebied formeel wel onder Centrum. Soms zouden ze liever zien dat ze onder stadsdeel Oost vielen. “De regels voor de Kalverstraat gelden ook voor hier”, vertelt Laura die het liefst ziet dat ze de regels voor Oost hier zouden gedogen. “En de Kalverstraat is toch echt anders”, benadrukt Femke. Ilse legt uit waarom het lastig is dat te veranderen: “In de 1012regio speelt andere problematiek dan hier. Maar je moet één lijn trekken en kan niet tegen een andere ondernemer in Centrum zeggen: voor jou gelden andere regels.” Femke relativeert: “Ik moet wel zeggen, daardoor vind ik het hier wel echt leuk werken. Want het is niet heel standaard. Je moet voor alles weer een nieuwe oplossing bedenken. Het gebied zelf is heel divers, heel karaktervol.”
Lusten maar geen lasten Femke wordt geroemd om haar enthousiasme, doorzettingsvermogen Amsterdam City Index 2025
19
2. Ondernemersklimaat 20
Amsterdam City Index 2025
Amsterdam City Index 2025
21
Ondernemersklimaat
De Amsterdamse ondernemer houdt van de stad. Maar liefst 82% voelt een sterke verbondenheid. Jammer genoeg ervaren zij die verbondenheid niet terug vanuit de gemeente. Een kwart van de ondernemers geeft zelfs het cijfer 1 op de vraag of ze zich gesteund voelen door Gemeente Amsterdam.
“W
ij openden laatst een vestiging in Rotterdam. Daar word je wél met open armen ontvangen en gaat alles zoveel gemakkelijker”, schetst een ondernemer. Een andere ondernemer zegt: “Er wordt te weinig meegedacht met bedrijven en te veel verteld wat niet mag in plaats van wat wél mag.”
Enorm contrast Slechts 6% van de ondervraagden gaf het cijfer 8 of hoger voor het ondernemersklimaat in de stad. Gemiddeld krijgt Gemeente Amsterdam het cijfer 4 voor haar ondersteuning in de bedrijfsactiviteiten, een daling ten
opzichte van 2023 (4,3). Toch staat het indexcijfer voor het ondernemersklimaat op 113, een stijging ten opzichte van vorig jaar (109) en zelfs hoger dan in 2019 (112). Op basis van twintig kwantitatieve indicatoren lijkt het de ondernemers in de binnenstad voor de wind te gaan. De koopkracht (167) is zelfs hoger dan in 2019 (148). Ook het ondernemersvertrouwen (107), consumentenvertrouwen (146) en de koopbereidheid (134) zitten in de lift. Op papier is er reden voor optimisme, maar ervaringen en signalen van ondernemers schetsen een ander beeld. Het contrast kan nauwelijks groter. Hoe komt dat? Onze kwantitatieve indicatoren zijn puur cijfermatig. Maar wat betekent een stijging in koopkracht voor een ondernemer die door langdurige werkzaamheden voor zijn deur het aantal bezoekers ziet afnemen? Wat zegt het aantal bezoekers indien een horecaondernemer met een leeg terras zit vanwege demonstraties? Wat betekent het stijgende consumentenvertrouwen als basisprincipes als schoon, heel en veilig in de stad niet op orde zijn? Een van de respondenten uit zijn zorgen: “Ik spreek meer en meer ondernemers die willen stoppen en de stad uit willen. Ik ken geen enkele ondernemer die blij is met de situatie in de stad.”
Regels, regels en regels Meer dan de helft (56%) van de ondernemers geeft het ondernemersklimaat in de binnenstad een onvoldoende – een historisch dieptepunt. Gemeente Amsterdam wordt eerder gezien als een obstakel dan als een partner. “Het wordt onhoudbaar gemaakt door de gemeente”, vindt een respondent. “Te veel regels. Ze zien ons als melkkoe en alles wordt met wantrouwen en ‘nee’ aangevlogen, in plaats van samen te werken aan een mooiere stad.” Daarnaast zijn ondernemers vaak de dupe van gemeentelijke plannen. Denk aan winkeliers die schade lijden door langdurige wegwerkzaamheden. “De straat gaat 1,5 jaar op de schop en wij ondernemers moeten maar zien hoe we dat financieel oplossen.” In een ideale situatie worden ondernemers bij ingrijpende besluiten betrokken en steunt Gemeente Amsterdam hen in zulke trajecten. Uit onze enquête blijkt echter dat twee derde van de ondernemers (zeer) ontevreden is over de communicatie vanuit de gemeente. Van de respondenten ervaart 45% het ondernemen in de binnenstad als positief, een forse daling ten opzichte van de 55% in 2023.
Ondernemersklimaat - Indexcijfer 113 180
180
180
180
180
180
180
180
180
180
160
160
160
160
160
160
160
160
160
160
140
140
140
140
140
140
140
140
140
140
120
120
120
120
120
120
120
120
120
120
100
100
100
100
100
100
100
100
100
100
80
80
80
80
80
80
80
80
80
80
60
60
60
60
60
60
60
60
60
60
2022 (basisjaar)
40
40
40
40
40
40
40
40
40
40
2023
Zakelijk klimaat (GPCI)
Ondernemersvertrouwen
Consumentenvertrouwen
Koopkracht
Koopbereidheid
Producentenvertrouwen
Bijstandsuitkeringen
Inwonersaantal
Passanten Kalverstraat
Bezoekers musea, attracties & theaters
2019 corona jaren
2024
22
Amsterdam City Index 2025
Amsterdam City Index 2025
23
Ondernemersklimaat
ADVERTORIAL
“Wij staan voor kwaliteit, hoe lastig dat soms ook is”
Keuzes in beleid voortkomend uit ‘Aanpak Binnenstad’ stroken vaak niet met belangen van ondernemers.
dat is uitgerust met 692 zonnepanelen. Maar liefst 97 procent van de opgewekte energie verbruikt FEBO zelf, de rest wordt teruggeleverd aan het net.
Op TikTok regent het filmpjes van toeristen die vol verwondering een snack uit de muur trekken op Schiphol. De reacties op de iconische snackmuur zijn zó enthousiast dat er binnenkort een tweede muur op het vliegveld opent. Eigenlijk is het vreemd dat het zo lang duurde voordat FEBO, een oer-Amsterdams familiebedrijf, een plekje kreeg op Schiphol. Maar inmiddels draaien ze er bijna een jaar, en staat de vestiging direct in de top drie van best presterende locaties. Dennis de Borst, directeur van FEBO, vertelt dat het openen van de vestiging de nodige voeten in de aarde had. “Vooral omdat we onze dagverse producten zelf wilden leveren op Schiphol. Daarvoor moesten we officieel bekend transporteur worden, wat betekende dat we een heel 24
toelatingsproces moesten doorlopen.” Uiteindelijk lukte het, mede dankzij de afspraak dat FEBO slechts één transportbeweging per dag uitvoert en leveringen van partners combineert. Dennis is tevreden: “Zulke dingen houd ik liever in eigen hand. Zo weet ik zeker dat het goed gebeurt en blijft de kwaliteit van onze dagverse producten gewaarborgd.” Korte ritjes Voor de levering aan de Amsterdamse vestigingen rijdt inmiddels een gloednieuwe emissievrije elektrische koelwagen rond. Een forse investering, maar volgens Dennis essentieel, zeker met meer dan dertig vestigingen in de hoofdstad. “Het zijn maar korte ritjes, dus we laden de vrachtwagen maar één keer in de drie dagen,” legt hij uit. Opladen gebeurt met de energie van het zonnedak, Amsterdam City Index 2025
Met de tijd mee Op het gebied van duurzaamheid loopt FEBO sowieso voorop. Zo bevat standaard karton vaak microplastics, maar samen met hun leverancier ontwikkelde FEBO karton dat écht 100% plasticvrij is. Ook het snackassortiment gaat met de tijd mee: naast de vertrouwde klassiekers is inmiddels meer dan 60% van de snacks ook in een plantaardige variant verkrijgbaar. En of dat lekker is? Dennis is duidelijk: “Kijk, wij maken het zelf. Wij maken niks wat niet lekker is.” De snacks met vlees zijn overigens sinds 2023 volledig varkensvleesvrij, waarmee FEBO voor iedereen toegankelijk is. Nog nooit meegemaakt Natuurlijk merkt ook FEBO de stijgende prijzen van ingrediënten. Toch wordt er niets aan de kwaliteit van de producten ingeleverd. “Absoluut niet. Wij staan voor kwaliteit, hoe lastig dat soms ook is,” benadrukt Dennis. Hij vertelt dat vers vlees door de hoge energiekosten inmiddels goedkoper is dan diepvriesvlees - een situatie die hij nog nooit eerder meemaakte. Ondernemen in Nederland wordt volgens hem dan ook steeds uitdagender. “Ik hoop dat de overheid snel in actie komt, want het is bijna niet meer te doen om hier te ondernemen.”
“De gemeente lijkt het ieder jaar wat moeilijker te willen maken”, zo omschrijft een van de respondenten. Wat betreft (financiële) steun schetsen ondernemers een somber beeld. “Ik heb sinds 2018 een aanvraag voor nadeelcompensatie ingediend en tot op heden is er geen oplossing. Inmiddels hebben wij de gemeente twee keer in gebreke gesteld. Tijdens de hoorzitting heb ik meerdere malen gevraagd of ze willen dat ik failliet ga.”
Aanpak Binnenstad Keuzes in beleid voortkomend uit ‘Aanpak Binnenstad’ stroken vaak niet met belangen van ondernemers. Het zijn ondernemers die bezoekers en omzet verliezen om plannen te bewerk-
stelligen. Bijvoorbeeld omdat horecazaken hun terras en zaak eerder moeten sluiten. “Dat raakt de ondernemers. Terwijl het volgens ons de veiligheid van bewoners inperkt en de daadwerkelijke problemen zoals straatdealers, zakkenrollers en illegalen criminelen niet aanpakt.” Een veelgehoord argument vanuit ondernemers is dat niet naar de specifieke ondernemer of onderneming gekeken wordt. “Maatregelen tellen altijd direct voor een heel gebied. Er wordt niet gekeken naar individuele gevallen. Handhaving is ook niet efficiënt en het wantrouwen naar ondernemers lijkt de norm.”
Verschuiving In 2024 stopten 343 bedrijven in centrum XL, waarvan 108 horecazaken, 175 winkels en 50 bedrijven in de sector cultuur, sport en recreatie. Daartegenover kwamen er 251 bedrijven bij, wat een netto daling van 92 bedrijven betekent. Opvallend is de sterke toename van het aantal zelfstandigen: sinds 2022 kwamen er 2.367 zzp’ers bij, waarvan 823 in de zakelijke dienstverlening en 455 in de horeca. Sinds 2019 zijn er zelfs 5.657 extra zelfstandigen ingeschreven in
180
180
180
180
180
160
160
160
160
160
140
140
140
140
140
120
120
120
120
120
100
100
100
100
100
80
80
80
80
80
60
60
60
60
60
2022 (basisjaar)
40
40
40
40
40
2023
GVB
Aantal passagiers zee- en riviercruises
Huurprijzen winkels
Ingevulde verkooppunten en vloeroppervlaktes
Leegstand
2019 corona jaren
2024
Amsterdam City Index 2025
25
Ondernemersklimaat
Zorgelijk is dat bepaalde straten kampen met een onnatuurlijke indexering van huurprijzen.
de binnenstad, een stijging van 17%. Dit illustreert een verschuiving in de economie: steeds meer mensen kiezen voor zelfstandig ondernemerschap als alternatief voor loondienst. Wie door de binnenstad wandelt, ziet dat horeca het straatbeeld domineert: 38% van de verkooppunten bestaat uit hotels, cafés en restaurants. Daarnaast zijn er diensten (16%), mode & luxe (14%) en cultuur & ontspanning (5%). Op het eerste gezicht lijkt de leegstand met 3,6% gezond, al schuilt er achter de cijfers een verandering. Terwijl het aantal verkooppunten sinds 2019 is afgenomen, neemt de winkeloppervlakte licht toe. De verdeling van het vloeroppervlak laat zien dat horeca 28% inneemt, mode & luxe en cultuur & ontspanning elk 21%, terwijl diensten 7% beslaan en dagelijkse voorzieningen 10%.
Levendig en divers Amsterdamse musea zien een daling in gemiddelde bezoekersaantallen. De 41 onderzochte musea ontvingen samen 11.317.000 bezoekers, gemiddeld ruim 100.000 bezoekers per museum minder dan in 2019. Attracties ontvingen 4.366.000 bezoekers, vergelijkbaar met het jaar ervoor, maar gemiddeld per locatie 175.000 bezoekers minder dan in 2019. De 12 onderzochte theaters ontvingen 2.200.000 bezoekers, vergelijkbaar met 2023, maar gemiddeld per locatie iets lager dan in 2019. Respondenten geven het cijfer 6 voor de manier waarop culturele instellingen bij potentiële bezoekers voor het voetlicht worden gebracht.
Vuist tegen ondermijning Zorgelijk is dat bepaalde straten kampen met een onnatuurlijke indexering van huurprijzen. Hoewel de gemiddelde huur sinds 2021 stabiel is op €780 per m² – een daling ten opzichte van €846 per m² in 2019 – blijven er locaties en buurten waar prijzen stijgen, met de bijkomende vraag of het marktconform is. Dit fenomeen is deels te verklaren door de invloed van de parallelle economie. Ondermijnende criminaliteit nestelt zich in de stad via schijnbaar legitieme ondernemingen, wat niet alleen de huurmarkt verstoort, maar ook het aanbod beïnvloedt. Hoge vastgoedprijzen, de anonimiteit van de stad en de dagelijkse bezoekers maken Amsterdam tot een aantrekkelijke plek voor malafide praktijken. Daarom wordt een vergunningplicht voor toeristenwinkels in de hele binnenstad door veel ondernemers toegejuicht. Striktere toetsing op basis van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en de Wet Bibob moet helpen om criminele invloeden terug te dringen. “Er zijn steeds meer ondernemers die de binnenstad overnemen zonder liefde voor hun zaken”, merkt een respondent op. Amsterdam blijft gelukkig een stad met ongekende aantrekkingskracht, maar ondernemers ervaren steeds vaker dat het speelveld ongelijk is. De cijfers vertellen één verhaal, de ondernemers een ander.
VAAR MEE, BOEK OP
180
180
180
180
180
160
160
160
160
160
140
140
140
140
140
120
120
120
120
120
100
100
100
100
100
2019
80
80
80
80
80
corona jaren
60
60
60
60
60
2022 (basisjaar)
40
40
40
40
40
2023
Aantal bedrijven segment Zzp
Aantal bedrijven segment overig
Aantal BIZ’en
(Semi)publieke e-laadpunten
Parkeerplaatsen
SAIL.NL
20 T/M 24 AUG. 2025 26
Amsterdam City Index 2025
SCAN de QR-code voor gedetailleerde informatie over verkooppunten en branchering op het niveau van gebiedsprofielen.
2024
Amsterdam City Index 2025
27
Ondernemersklimaat
Ondernemersvereniging Albert Cuypmarkt Jeroen Puttmann, OV voorzitter en mede-eigenaar Pietersma Snacks Mirjam Harding, Straatmanager OV
Niet alleen gemeente Amsterdam viert dit jaar haar jubileum, ook de Albert Cuyp tikt een feestelijk jaartal aan. Al 120 jaar struinen Amsterdammers, dagjesmensen en toeristen langs de marktkramen van de Albert Cuyp. Waar het ooit begon als een markt met een buurtfunctie vooral voor de dagelijkse boodschappen, vinden veel Amsterdammers dat de markt zich nu vooral richt op toeristen. Al zouden ze graag weer meer buurtgenoten zien en het aanbod daarop aanpassen. Wat als een paal boven water staat, is dat iedereen wil dat de markt nog 120 jaar bestaat. Het is een icoon in de stad.
Marjanne Harinck, Gebiedsmakelaar Gemeente Totaal aantal aangesloten ondernemers: 45
Winkelpanden verfraaien Op de Albert Cuyp vormen de ondernemers een ondernemersvereniging in plaats van een BIZ omdat voor dat laatste bedrijfspanden nodig zijn. Als het tussen 06.00 en 21.00 uur marktterrein is, heeft Mirjam vooral contact met de afdeling Markten van de gemeente. Voor de rest met Marjanne. Een samenwerking die leuke initiatieven oplevert, zoals de Hemelvaartsmarkt en de Albert Cuypmarkt in kerstsfeer. Ook heeft Marjanne dit jaar ingezet op het aantrekkelijker maken van winkelpanden. “We hebben nu een samenwerking met iemand uit de buurt om drie rolluiken van winkelpanden in de Albert Cuypstraat te verfraaien om zo de uitstraling in de avond en nacht beter te maken.” Vol en gevarieerd Mirjam beschrijft de markt als een hele andere wereld waar andere regels gelden. Ze vindt het de parel van Amsterdam. Als toekomstvisie hebben ze grote dromen voor de toeristische trekpleister. Bijvoorbeeld om er de meest duurzame markt van Europa 28
Amsterdam City Index 2025
van te maken. En om weer meer aan de behoefte te voldoen van de bewoners in plaats van het huidige grotendeels toeristische aanbod. “Eigenlijk zou de markt gewoon een commercieel directeur moeten hebben”, vindt Jeroen. “Iemand die iedere dag over de markt loopt en goed kijkt naar het aanbod. Of we de juiste mensen trekken en zo niet, wat we nodig hebben. Zodat de markt weer vol en gevarieerd wordt. Dat zou echt een verbetering zijn. Ik denk dat er dan nog steeds een grote toekomst voor de Albert Cuyp is.” Behoefte aan maatwerk In 2028 wordt de straat vernieuwd. “Die heeft echt aandacht nodig, want het marktterrein is gewoon vies, oud en op”, verduidelijkt Mirjam. Wellicht een mooi moment om de hele markt op de schop te nemen. Om te kijken wat er nodig is, om nóg 120 jaar door te kunnen. “Er ontbreekt een visie op dit moment”, vertelt Jeroen. “We zijn nu wel in gesprek met een externe partij die is ingehuurd door de gemeente, die gaat in kaart brengen wat alle behoeftes van ondernemers, bewoners en bezoekers zijn.” Mirjam staat daar enthousiast tegenover maar merkt op dat er dan wel meer flexibiliteit moet komen in de regelgeving van de gemeente. Nu lopen alle goede ideeën voor het verbeteren van de markt stuk op te strakke regels. “Er is behoefte aan maatwerk. De Albert Cuyp is de Dappermarkt of Ten Katemarkt niet en andersom”, zegt Mirjam.
“Toch gelden overal dezelfde regels.” Boekwerk aan regels Dit zijn niet de enige kwesties waar de Albert Cuyp mee kampt. Waar vroeger werd gevochten om een plekje, is nu leegstand een probleem. Een aantal plekken op de Albert Cuyp zijn Amsterdam City Index 2025
bijna standaard niet gevuld. Ideeën te over voor leuke nieuwe kramen, maar door het boekwerk aan regels haken mensen af. Dat gaat over zaken als anciënniteit – de ranglijst van de markt – maar ook over vergunningen met stallenbazen. Jeroen vindt dat jammer want hij ziet de markt juist als een mooie, laagdrempelige plek voor startende ondernemers. Mirjam: “Ze zouden meer op maat naar de situatie moeten kijken en de toekomst van de markt vooropstellen. Wellicht moet je dan sommige mensen teleurstellen: een marktkoopman, een stallenbaas of misschien is er geen plek meer voor mij. Maar het gaat uiteindelijk om die markt. Die is gewoon een icoon van de stad en moet blijven.” Jeroen verduidelijkt het met een uitspraak uit de voetbalwereld: “Er is niemand groter dan de club.” Tijd voor een oplossing Jeroen behoort met zijn kar tot de ‘ankers’ van de markt. Samen met dertien andere kramen mag hij ‘overstaan’. Dat wil zeggen dat de kar in de nacht mag blijven. Dit heeft automatisch tot gevolg dat die ankers over het algemeen zes dagen in de week open zijn. “Daar zijn buren ook blij mee, want het geeft reuring. En als ze bij mij in de rij staan, kijken ze naar de kleding van de buurman.” Zeker met de vele lege plekken, zijn juist de kramen die iedere dag open zijn, belangrijk. Toch heeft de gemeente besloten de ontheffing voor ‘overstaan’ per 1 januari 2025 niet meer te verstrekken.
Mirjam: “Gelukkig staat Jeroen er op dit moment nog omdat men er bij de gemeente achter is gekomen dat de situatie lastiger is dan zij dachten. Tot april wordt er niet gehandhaafd en blijven we in gesprek, dus er is nog steeds tijd om tot een oplossing te komen.” 29
Ondernemersklimaat
BIZ Zeedijk Woen-Tjoen Lie, BIZ voorzitter en eigenaar Henk Comics Anne van den Brink, Straatmanager BIZ. Nicolette van der Scheer, Gebiedsmakelaar Gemeente. Totaal aantal aangesloten ondernemers: 148
De Zeedijk bruist. Overdag trekt de straat bezoekers, waaronder veel Amsterdammers, die zich laten verleiden door streetwearwinkels, schoenenzaken en kledingboetiekjes. ’s Avonds vinden ze hun weg naar de diverse restaurants. Waar het publiek vóór de coronatijd nog relatief homogeen was, is het nu opvallend divers. Steeds vaker komen mensen specifiek voor een vintage plaat of een signeersessie in plaats van simpelweg met de massa op zoek te gaan naar reuring. De samenwerking tussen Woen-Tjoen, Anne en Nicolette is dan ook gericht op het behouden van de unieke leefbaarheid en het authentieke karakter van de Zeedijk. Politiek gewicht Een recente mijlpaal in deze samenwerking is de draagvlakmeting onder ondernemers voor een nieuwe periode van vijf jaar BIZ. Maar liefst 86% stemde vóór voortzetting. Woen-Tjoen begrijpt die steun volkomen: “Dankzij de BIZ hebben ondernemers een stem richting de gemeente. Onze gekozen volksvertegenwoordiging zet zich vaak in voor bewoners, maar ondernemers moesten - voor de samenwerking vanuit een BIZ of ondernemersvereniging -individueel hun belangen behartigen. Veel ondernemers wonen bovendien niet in Amsterdam, waardoor ze minder politiek gewicht hebben. Met de BIZ krijgen we bestaansrecht en invloed.”
30
Amsterdam City Index 2025
Authenticiteit Waar de homogeen geworden binnenstad al jarenlang een punt van zorg is voor gemeente en bewoners, blijft de Zeedijk een uitzondering. Dit is mede te danken aan NV Zeedijk, een particuliere organisatie die al dertig jaar panden koopt, opknapt en verhuurt aan ondernemers die bijdragen aan de straatcultuur. Met subsidie van de gemeente. Nicolette beaamt hun cruciale rol: “Het is een van de redenen waarom de Zeedijk nu is zoals hij is, deze iets meer authenticiteit heeft. Dus ik denk dat wel de redding van de Zeedijk als straat is.” Eerder sluiten De toekomst biedt echter nieuwe uitdagingen. Vanaf 2025 komt de gemeente met meer maatregelen omtrent de bezoekerseconomie, waarin ook verlenging en verbreding van de vervroegde openingstijden is aangekondigd. Anne: “Dat betekent dat cafés en restaurants om middernacht moeten sluiten. Er is dan geen sociale controle meer op straat. Geen portiers meer die een oogje in het zeil houden en geen uitgaanspubliek meer die juist de straat veilig houdt.” Aantrekkelijkheid binnenstad Dit besluit leidt tot verzet onder ondernemers, iets wat Anne goed begrijpt: “Als BIZ werken we hard aan een positief imago voor de buurt. We organiseren bijvoorbeeld festivals om Amsterdammers terug te brengen. Maar als de stad besluit dat de horeca om
Amsterdam City Index 2025
twaalf uur dicht moet, kiezen mensen voor een andere wijk.” Anne wijst erop dat strengere regels bewoners eerder aan hun eigen buurt binden en zo de aantrekkelijkheid van de binnenstad vermindert. Toename dealers Daarnaast maken de ondernemers zich zorgen over de veiligheid als er ’s nachts minder levendigheid op straat is. De laatste tijd is er een toename van junks en dealers, een oud probleem dat ooit werd aangepakt, maar nu terugkeert. Dankzij een brief van de samenwerkende BIZ’en oude binnenstad kunnen dealers binnenkort een verblijfsverbod van 48 uur verwachten, in plaats van de huidige 24 uur. Woen-Tjoen vindt dat een stap vooruit: “24 uur is zinloos; ze slapen even en staan weer op straat. Met 48 uur zijn ze een heel weekend uit de buurt.” Nicolette ziet dit als een belangrijke overwinning: “Bewegingsvrijheid is een groot punt voor de burgemeester, met haar achtergrond in criminologie. Ze weet waar ze het over heeft.” Toch willen ze samen proberen de termijn naar 72 uur te verlengen. “Hoe zit het met de bewegingsvrijheid van ondernemers en bewoners?” vraagt ze retorisch. “We laten mensen brieven schrijven aan de gemeenteraad en kiezen drie ondernemers en bewoners die ons standpunt verwoorden.” Anne voegt toe: “We blijven samen strijden, zoeken de juiste mensen en brengen een evenwichtig verhaal.”
31
3. Kwaliteit Openbare Ruimte 32
Amsterdam City Index 2025
Amsterdam City Index 2025
33
Kwaliteit Openbare Ruimte
Het zal niemand verbazen: de kwaliteit van de openbare ruimte scoort dit jaar het laagste indexcijfer met 88. In twee jaar tijd is dit cijfer met 12 indexpunten gedaald. In 2019 was het nog 114, wat neerkomt op een vrije val van 26 punten in zes jaar. Wie door Amsterdam loopt, begrijpt deze getallen.
H
oewel de gemeente en diensten aanzienlijke inspanningen leveren om de stad schoon en leefbaar te houden, blijven er uitdagingen die het straatbeeld beïnvloeden. BIZ’en en ondernemersverenigingen pakken sinds enkele jaren de handschoen op en investeren middels publiek-private samenwerkingen om de straten schoner en aantrekkelijker te maken.
Schonere lucht Laten we vooral positief beginnen: de luchtkwaliteit is enorm verbeterd. De gemeten waarden voor fijnstof, roetdeeltjes en stikstofdioxide in de buitenlucht zijn gedaald. Met een indexcijfer van 120 is dat
Kwaliteit Openbare Ruimte - Indexcijfer 88 180
180
180
180
180
180
160
160
160
160
160
160
Initiatieven
140
140
140
140
140
140
120
120
120
120
120
120
100
100
100
100
100
100
80
80
80
80
80
80
60
60
60
60
60
60
40
40
40
40
40
40
Luchtkwaliteit
Oppervlakte groen
SIA meldingen (afval)
SIA meldingen (schoon)
Zwerfvuil grof
Meldingen ongedierte
Ondanks de inzet van de diensten, de geweldige medewerkers die zich dagelijks in de stad inzetten en de zomeraanpak vanuit de wethouder, blijven er dagelijks honderden kilo’s afval en zwerfvuil op straat liggen. Het indexcijfer voor grof zwerfvuil is 11 punten lager dan het basisjaar 2022. “Ik ben altijd onder de indruk van de hoeveelheid werk die de gemeente verzet om (zwerf)afval te verwijderen en te voorkomen in de binnenstad. Toch blijft afval een groot probleem, ondanks deze zichtbare inzet.” Onder-
2019
34
een mooi resultaat ten opzichte van 2022 (100) en nog beter vergeleken met 2019 (86). Ook is de groenoppervlakte gestegen naar een indexcijfer van 103, terwijl dat in 2019 93 was. Verder zijn de cijfers minder rooskleurig. Slechts 30% van de respondenten geeft een voldoende voor de kwaliteit van de openbare ruimte in de binnenstad. Het gemiddelde rapportcijfer dat zij geven is een 4,2, terwijl dit vorig jaar een 5 was. Een groep stadsbewoners die profiteert van deze ontwikkelingen zijn de muizen en ratten. In het centrum werden 1.023 meldingen van ongedierte gedaan, 274 meer dan in 2022 en 436 meer dan in 2019. In heel Amsterdam waren er 8.730 meldingen, waarvan het centrum goed is voor 12%. GGD koppelt het toenemend aantal meldingen van ongedierte aan het stijgend aantal meldingen over afval en zwerfvuil. Het aantal SIA-meldingen is namelijk flink gestegen. Met een indexcijfer van 54 is het aantal SIA-meldingen Schoon zelfs bijna verdubbeld ten opzichte van 2022. SIA-meldingen Afval namen eveneens toe, hetgeen een verslechtering van 23 indexpunten ten opzichte van 2023 oplevert. Een respondent zegt: “Dé shopping straat van Amsterdam is gedurende de dag een vuilnisbelt door defecte, overvolle of losgetrokken afvalcontainers met ratten tot aan je entree.”
corona jaren
2022 (basisjaar)
2023
Ondernemers in het gebiedsprofiel Hartje Centrum konden het niet langer aanzien en zetten gezamenlijk een afvalplan op, medegefinancierd door de gemeente.
nemers in het gebiedsprofiel Hartje Centrum konden het niet langer aanzien en zetten gezamenlijk een afvalplan op, medegefinancierd door de gemeente. Een mooi voorbeeld van publiek-private samenwerking. Zes dagen per week rijdt een team vanuit B2Cleaning enkele uren door het gebied om achtergebleven (grof) afval van zowel bewoners als ondernemers op te halen. Sinds de start in mei 2024 hebben zij meer dan 90.000 kilo grofvuil verzameld, wat neerkomt op ruim 10.000 kilo per maand. In het centrum is afval extra zichtbaar omdat het bij gebrek aan ondergrondse containers op veel plekken op straat wordt aangeboden. Als er iets misgaat, valt dat meteen op. “De Nieuwezijds Voorburgwal is een wereld van verschil sinds de realisatie van ondergrondse containers”, merkt een respondent op. “Wanneer komt dit ook op andere plekken?” Wat betreft bedrijfsafval geeft minder dan de helft (48%) van onze respondenten de afhandeling hiervan een voldoende. Met een gemiddelde van een 4,7 dus een dikke onvoldoende. Dit is een lichte daling ten opzichte van 2023 (4,8).
Samen schoon De opengebroken prullenbakken en vuilniszakken als gevolg van het statiegeld op blikjes en flesjes is een van de meest zichtbare oorzaak van de rommel, maar zeker niet de enige. Een respondent vertelt: “Wij doen veel via
2024
Amsterdam City Index 2025
Amsterdam City Index 2025
35
Kwaliteit Openbare Ruimte
ADVERTORIAL
Afval bestaat niet. Althans, niet voor Renewi. Wat waardeloos lijkt, is in werkelijkheid een grondstof. “We moeten anders leren kijken naar wat we afdanken,” zegt Cor Gerritsen, Smart Logistics Developer bij Renewi. “Grondstoffen worden schaars, we moeten slimmer omgaan met afval.” Reden genoeg voor Renewi om innovatieve oplossingen te bedenken.
Circulair rijden Afval is een grootstedelijk probleem, ook in Amsterdam. Renewi combineert afvalinzameling nu vaker met stadsbevoorrading. “Waarom zou een vrachtwagen leeg terugrijden?” zegt Cor. “Zo houden we niet alleen oog voor duurzaamheid, maar ook voor ondernemersgemak.” Hij geeft een voorbeeld: “Een hotel in het centrum krijgt dagelijks tientallen leveringen. Wij werken samen met Aorta Logistics om die goederen slim te bundelen in hubs buiten de stad. Deze leveren we af bij de klant en nemen in dezelfde beweging het afval mee. Zo ontstaat een circulaire logistieke stroom.” Gecomprimeerd afval Renewi zet grote stappen richting een circulaire toekomst met Mission 75, waarbij ze minimaal 75% van het ingezamelde afval willen hergebruiken. “Momenteel zitten we rond de 65%, maar we willen verder,” vertelt Cor. “Hoe beter ondernemers afval scheiden, hoe meer wij het kunnen hergebruiken.” Om hierbij te helpen, 36
biedt Renewi slimme afvaloplossingen, zoals compacte afvalverdichters en inzamelmiddelen voor koffiedik of sinaasappelschillen. “Dat lijkt klein,” zegt Cor, “maar uit sinaasappelschillen kun je essentiële oliën halen. En met koffiedik kun je oesterzwammen kweken. Dit zijn geen afvalstromen, dit zijn grondstoffen.” Voor anker met afval Bereikbaarheid, strengere milieuregels en minder CO₂-uitstoot maken afvalverzameling in de stad een uitdaging. Toch ziet Renewi kansen. “Smart City Logistics combineert innovatie met duurzaamheid,” zegt Cor. “Een goed voorbeeld is afvaltransport via de grachten. Waarom staan vrachtwagens klem in het verkeer als we gebruik kunnen maken van het water? Onze zero-emissieboten halen afval op bij bedrijven in de binnenstad. Door afval te verdichten en te scheiden, kunnen we met minder transportbewegingen grotere volumes verwerken.” Amsterdam City Index 2025
Impact? Graag samen Slimme logistiek werkt alleen als iedereen meedoet. Daarom zet Renewi vol in op samenwerking, ook binnen Het Green Collective. “Voorheen reden er verschillende inzamelwagens van concurrenten door dezelfde straat, allemaal voor hun eigen klanten,” zegt Cor. “Nu doen we het samen. Eén vrachtwagen haalt voor meerdere partijen op. Het resultaat? Minder verkeer, lagere kosten en een lagere CO₂-uitstoot.” Kom circulair denken Een circulaire stad vereist samenwerking. “We nodigen bedrijven uit om met ons in gesprek te gaan,” zegt Cor. “Of het nu gaat om slimmere afvalinzameling, deelname aan het Green Collective, of een logistieke oplossing op maat: samen maken we de stad slimmer, duurzamer en schoner.”