Algemeen deel - 02 20211006 Notulen raadsvergadering avond

Dus is het dan niet zo dat het juist nu nodig is dat die juridische procedures van Ruimtelijke Ordening worden getoetst aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur? Dan is het doorverwijzen in principe natuurlijk goed want we gaan het er straks weer over hebben maar ik heb het expliciet in de raadscommissie Ruimtelijke Ordening aan de orde gesteld omdat het expliciet een hoofdstuk is in het bouwstenenrapport.) Ik denk dat de heer Bakker nu zegt alsof de principes van de ruimtelijke ordening nu anders zijn dan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur maar dat is niet zo. Het geldt overal dus het geldt ook in de ruimtelijke ordening. Het is opgenomen in ons Wabobeleid dus daarin komt het terug. Daarin staat letterlijk dat het moet worden getoetst en dat wordt gedaan. Als dat niet goed genoeg gebeurt of als dat anders wordt, nogmaals, dan lijkt het me goed dat te bespreken op het moment dat de algemene beginselen in de raadscommissie Algemene Zaken worden besproken. (De heer N.T. BAKKER: Kijk, dat u verwijst naar de Waboregelgeving en dat u verwijst naar de juridische functie dat begrijp ik maar deze motie is een politiek instrument om nu eens duidelijk te maken – en daar komt ook dit bouwstenenrapport vandaan met al die klachten daarin – dat we politiek eens gaan kijken naar wat er mis gaat.

Daarom roep ik u op die procedures te toetsen aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. We hebben het hier over een politieke kwestie en niet over het doorverwijzen naar allerlei juridische procedures.) Ik hoor de burgemeester net vertellen dat zij dit erbij zal betrekken. U vraagt namelijk niet alsof er een aparte toetsing komt. U vraagt eigenlijk als het al gebeurt, kunnen we dan zien waar het mis loopt. Dat is volgens mij echt heel iets anders dan wat er op dit moment in de motie wordt gevraagd. Dus uw motie is hierin overbodig. Verbetering in werkwijze is iets waar we natuurlijk altijd naar kunnen kijken en het lijkt me heel handig dat te doen nadat de discussie in de raadscommissie Algemene Zaken is geweest want dan hebben we daarvoor duidelijke richtlijnen. De VOORZITTER: Is er behoefte aan een tweede termijn? Dat is niet het geval. De discussie wordt gesloten.

De VOORZITTER schorst de vergadering voor enkele minuten.

19

Jaar

2021

Vergaderdatum 10 maart 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

De VOORZITTER heropent de vergadering.

23a. Kennisneming van het rapport Woonboot vraagt maatwerk van de Ombudsman Metropool Amsterdam VN2021-026796 De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Motie van de leden N.T. Bakker en Boomsma inzake het Rapport “Woonboot vraagt maatwerk” van de Ombudsman Metropool Amsterdam, nr. 680.21 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

-

-

de gemeente de aanbevelingen zoals door OMA in het rapport ‘Woonboot vraagt maatwerk’ overneemt en dus in gesprek gaat met betrokkene (al dan niet met tussenkomst van OMA als facilitator); met aanvullende voorstellen te komen zodat de geconstateerde lacunes in het woonbotenbeleid door centrale stad en stadsdelen worden opgeheven en deze voorstellen binnen zes maanden aan de gemeenteraad voor te leggen; inzake de woonbootkwesties inzake de Diemerzeedijk 6 e.o. en 74/76 het beginsel van behoorlijk bestuur van fairplay in neemt: de overheid geeft de burger de mogelijkheid om zijn procedurele kansen te benutten en zorgt daarbij voor een eerlijke gang van zaken (bron: Behoorlijkheidswijzer Nationale Ombudsman).

De motie maakt deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Bakker. De heer N.T. BAKKER: We hebben hier in aansluiting op het vorige punt een heel duidelijk voorbeeld van een ombudsmanrapport dat spreekt over onbehoorlijk bestuur, niet eenmaal maar ook in 2010 hebben we dit al gehad. Ik ga de commissiebehandeling niet overdoen. De woonbootbewoners kloppen met terechte zorgen aan bij de gemeente; tekenen bezwaar aan of dienen een zienswijze in; komen in allerlei bestemmingsplanprocedures. Sommige woonbootbewoners die ik al jaren volg, zijn werkelijk vermalen. Summiere juridische omklede mededelingen is alles wat ze terugkrijgen of zelfs soms bestuursdwang. De woonbootbewoners hebben keer op keer het gevoel 1:0 achter te staan en te vechten tegen de bierkaai en een batterij ambtenaren die altijd beter is ingevoerd dan de gemiddelde Amsterdammer. Daarom, om heel kort maar krachtig te zijn, ik zou hier vanavond willen pleiten voor een mentaliteitsverandering waarbij de gemeente in het proces van vergunningverlening, bestemmingsplannen en bestuursdwang meer oog heeft voor de wensen van haar woonbootbewoners. Ga het gesprek aan met bewoners in plaats van alles formeel juridisch dicht te timmeren. Zorg voor een gesprek; zorg voor een mediation; zorg voor een mogelijkheid. Dit is wat de ombudsman adviseert. De ombudsman, een onafhankelijk raadsinstrument.

Dat onafhankelijk raadsinstrument spreekt hier over onbehoorlijk bestuur. Als dat in deze raad wordt gezegd, dan hebben we ons als

20

Jaar

2021

Vergaderdatum 10 maart 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

raadsleden enorm veel zorgen te maken over de staat waarin de juridische procedures zich voltrekken. (De heer ERNSTING: Ik vroeg me af waar in dat rapport van de ombudsman dat staat over onbehoorlijk bestuur. Ik kom het woord onbehoorlijk twee keer tegen en dat gaat er eigenlijk over dat de handhaving is ingezet terwijl er nog een procedure loopt. Maar dat is toch geen onbehoorlijk bestuur in de brede zin?) Dank voor deze vraag. Ik denk inderdaad dat we hier precies op het punt komen waarin het onbehoorlijk is namelijk als je door het handhaven oftewel bestuursdwang een bewoner van Amsterdam zijn juridische procedure ontneemt. Dat is een grondrecht, de Grondwet. Vandaar dat de ombudsman dat heel expliciet zegt en gelukkig in een heel duidelijk rapport. En niet alleen in het rapport dat we nu behandelen, maar ook in het rapport uit 2010 waarnaar wordt verwezen. (De heer ERNSTING: Het is fijn dat de heer Bakker dat even verduidelijkt want het woord onbehoorlijk bestuur komt in het rapport dus niet voor. Dan zijn we het daarover in ieder geval eens. De heer Bakker gebruikt grote woorden maar hij miskent ook een deel van de geschiedenis van het vraagstuk volgens mij.) Dank u wel voor deze opmerking. Ik ben het daar volledig mee oneens omdat de bewoording van de ombudsman met het woord onbehoorlijk heel expliciet maakt dat dit een vorm van onbehoorlijk bestuur is.

Het feit dat hij dat zo benoemt en dat hij het aan een casus koppelt zodat wij hier als raadslid allemaal kunnen vernemen hoe problematisch het is dat woonbootbewoners worden vermorzeld – en ik heb het echt sinds 2006 op de Diemer Zeedijk gevolgd. Die bewoners zitten van procedure naar procedure naar procedure en van bestemmingsplan naar bestemmingsplan naar bestemmingsplan. Dat is allemaal instrumenteel ingezet. Ik zou zelf misschien nog wel een stap verder gaan dan onbehoorlijk bestuur maar het feit dat de ombudsman dit zegt en dat hij zijn mening koppelt aan het vorige rapport is het heel expliciet dat we hier te maken hebben met onbehoorlijk bestuur en dat dienen wij ons als raadsleden zeer terdege te beseffen. De VOORZITTER geeft het woord aan mevrouw Van Soest. Mevrouw VAN SOEST: In het geheel heb ik allereerst geprobeerd een feitenrelaas op te vragen bij de wethouder. Dat feitenrelaas hebben we gekregen. Daar heeft de advocaat van de betreffende bewoner op gereageerd. Ik wil graag weten in hoeverre dat steekhoudend is geworden. Daarover hebben we nooit meer iets gehoord en dat zou ik toch wel eens willen weten. Dan nog de vraag hoe het staat met de geplande ontruiming van de oeverstrook bij de woonboten camping Zeeburg, dus de Diemer Zeedijk.

Hoe staat het daarmee? Is het juist dat de gemeente twee weken extra uitstel heeft gevraagd bij het gerechtshof? Het is een snoeihard rapport van de ombudsman. De laatste keer dat wij elkaar in de raadscommissie hebben gesproken heb ik gevraagd, wat gaan we nu doen, toen zei wethouder Van Doorninck, weer naar de rechtbank. Weet u, daar word ik moedeloos van omdat die mensen aldoor maar moeten procederen om hun gelijk te halen. Ik had zo gehoopt dat we het nu eens een keertje onderling zouden kunnen regelen zonder dat altijd en eeuwig de rechtbank erbij moet komen. Dan is mijn volgende vraag eigenlijk, hoeveel rechtszaken worden er nu per jaar gevoerd? Dan wil ik graag een keer weten wanneer die rechtszaken zijn, waarover ze gaan. Het is veel werk, ik weet het, maar ik heb het altijd in de stadsdeelraad gevolgd als er rechtszaken waren en dan zat ik ook in de rechtbank. Dan wist ik precies waarover het allemaal ging. Niet dat

21

Jaar

2021

Vergaderdatum 10 maart 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

ik nu nog zo veel tijd over heb, maar ik probeer het in ieder geval. Hetzelfde geldt voor de inspraakavonden. We hebben inspraakavonden maar we hebben ook voorlichtingsavonden. Ik weet niet meer waar zich dat ophoudt. Dus ook dat zou ik graag horen. En als laatste vraag ik om een goede oplossing voor het geheel nadat die meneer daar 43 jaar gedoogd heeft gelegen en nu plotseling met dit soort zaken wordt opgezadeld. Laten we als grote mensen proberen hem hierin tegemoet te komen. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Boomsma. De heer BOOMSMA: Mevrouw Van Soest heeft gelijk, het is een snoeihard rapport en de ombudsman zegt wel degelijk dat dit onbehoorlijk is. Hij zegt zelfs ‘vele behoorlijkheidsnormen zijn geschonden.‘ Ik vind het een beetje merkwaardig dat de heer Ernsting dan een soort terminologisch spelletje gaat spelen. Er wordt voortdurend gezegd dat dit niet behoorlijk is en dat vele behoorlijkheidsnormen zijn geschonden. Dus dan is er inderdaad sprake van bestuur dan niet behoorlijk bezig is. Dat moeten wij ons zeer ter harte nemen want onze ombudsman is een belangrijk adviserend orgaan voor de gehele gemeenteraad en die is ook buitengewoon belangrijk voor het functioneren van het bestuur. Ik constateer ook dat het college zegt, dat klopt niet, wij herkennen ons daarin niet. Dat is natuurlijk ongemakkelijk en ook dat men van mening verschilt over het proces.

De ombudsman betreurt het dat de gemeente niet inhoudelijk ingaat in de reactie en dat er wel wordt gezegd dat de ombudsman allerlei dingen weg laat. Het gaat letterlijk over de slikken of stikkenhouding van de gemeente. Ik vind dat inderdaad erg zorgelijk. Ik zie het toch als weer een voorbeeld van de I see you in courtmentaliteit hier opnieuw ten toon spreidt. Zo moet een gemeente zich gewoon niet gedragen. Ik heb de hele tijdlijn gezien en ik krijg dan inderdaad de indruk dat men zoiets had van we hebben nu verschillende keren een aanbod gedaan. Men wil niet, nou, dan gaan we er nu met volle kracht tegenin. Dat is gewoon niet hoe een gemeente zich moet gedragen en zeker omdat je hier in het juridische limbo zit van zo’n woonbootbewoner. Het is heel onduidelijk hoe dat precies zit. Dat is anders dan met een woning op land omdat de juridische normen daarvan onduidelijk zijn. Het is niet overerfbaar. Het is niet helemaal duidelijk. Ik vind het niet zo gek dat mensen dan denken, als er toezeggingen worden gedaan aan mijn voorganger, dan mag ik daarop toch ook nog aanspraak maken ook al is dat formeel juridisch dan niet echt zo. Maar ja, het is niet gek dat mensen denken, kom ons tegemoet.

Zeker als je ziet dat die erfpacht zo veel duurder is dan de precario – het gaat om gigantische bedragen voor mensen – dan vind ik het helemaal niet gek om daarover met mensen in gesprek te gaan en te proberen daaruit te komen en niet te zeggen op een gegeven moment, we zijn zo boos, jullie zijn helemaal niet redelijk en we gaan nu naar de rechter. En ondertussen zetten we de hele macht van het staatsapparaat er bovenop om ook nog eens dwangsommen etc. te gaan eisen. Dus ik vind dat de gemeente dat voortaan anders moet gaan doen. Ik vind dat er nu een maatwerkoplossing moet worden gevonden zoals ook de ombudsman die vraagt. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Van Doorninck voor de beantwoording van de vragen en een preadvies op de motie. Wethouder VAN DOORNINCK: Ik denk dat het goed is dat het ombudsmanrapport vraagt om maatwerk bij de woonboot. Wat er in het debat gebeurt, is dat we meerdere zaken door elkaar bespreken. Als we het over maatwerk hebben, denk ik dat we dat hier inderdaad echt moeten doen. De heer Bakker refereert een paar keer

22

Jaar

2021

Vergaderdatum 10 maart 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

aan verschillende zaken maar we hebben het hier over één rapport dat op dit moment is geagendeerd – dat neemt niet weg dat ik ook wel wat mededelingen kan doen over andere zaken. Maar ik denk dat het wel heel goed is om te zien dat elke zaak op zijn eigen merites moet worden gezien. Het gaat hier om verschillende woonbootkwesties die allemaal om eigen reden ofwel geen omgevingsvergunning hebben of geen ligvergunning of niet in het bestemmingsplan voorkomen. Dat zijn dus allemaal woonboten die in principe niet op die plek kunnen liggen. Eentje nadat er gewoon een rechtszaak tegen de gemeente is gevoerd dat wij die woonboten op die Windtunnelkade weg moesten halen en een andere die eigenlijk nooit die vergunning heeft gehad. Dus het idee dat er opeens vanuit de gemeente wordt gezegd dat iemand weg moet, is toch een idee waar ik me niet achter schaar omdat dit vaak langlopende kwesties zijn waarbij de gemeente inderdaad meerdere malen aanbiedingen heeft gedaan, waarbij kortingen werden gegeven, ook in de erfpacht, waarbij ligplaatsen werden aangeboden.

Het is natuurlijk het goed recht van bewoners om te zeggen dat ze een aanbieding niet goed genoeg vinden, maar dan is een wedervraag van mij op het moment dat je dan wel de uitspraak van de rechter in het geval van de Windtunnelkade hebt, wat zouden we dan wel moeten doen? Op een gegeven moment doe je een aanbieding; je vindt die zelf goed. Je doet nog een aanbieding. Maar als mensen het niet doen, dan komt er een moment dat je als gemeente gaat handhaven – ook omdat wij die uitspraak van de rechter gestand moeten doen. (Mevrouw VAN SOEST: Wat wethouder Van Doorninck zegt, dat weten we natuurlijk allemaal al. Ik bedoel, misschien voor de Bühne, maar ik zoek naar een oplossing. Daarover heb ik mijn vragen aan de wethouder gesteld. Hoe gaan we dat nu oplossen? Moet er per se weer een rechtszaak komen of gaan we kijken of we de zaken minnelijk kunnen oplossen? Misschien kunt u zich daarop richten.) Ik was nog gewoon bezig met de beantwoording. Er zijn meerdere vragen gesteld en ik vind het dan altijd netjes om die meerdere vragen te beantwoorden. Dus ik ga het rijtje af. De heer Bakker heeft het over waarom de gemeente gaat handhaven als er nog een procedure loopt. Het gaat om meerdere aanzeggingen tegelijk maar dit is ook een punt van hoe je omgaat met juridische kwesties. Daar zal de burgemeester in haar notitie verder op ingaan.

Dan het punt van mevrouw Van Soest die vraagt of we het niet onderling kunnen regelen. Het probleem is natuurlijk dat we dit al op heel veel manieren hebben geprobeerd onderling te regelen en dat we tot nu toe geen reactie kregen op de voorstellen die er tot drie keer toe vanuit de gemeente zijn gedaan. Dan heb ik het even over de Windtunnelkade. Ik kan u wel vertellen dat we nog steeds in gesprek zijn en nog steeds proberen om een minnelijke regeling te geven. Dat betekent niet dat ik nu kan beloven dat we eruit komen. We zijn daar nog steeds mee bezig en ik vind ook eigenlijk dat we dat tot nu toe steeds hebben gedaan. Ik wil ook wel even afstand nemen van de bewering dat de gemeente onmiddellijk een rechtszaak begint. Ook aan de andere kant wordt er met juridische middelen gewerkt. Is dat een situatie waarin je met je bewoners wilt zitten? Nee, zeker niet. Aan de andere kant hebben wij ook een bestemmingsplan dat we op een gegeven moment moeten handhaven. We hebben in een ander geval een uitspraak van de rechter waartoe wij ons moeten verhouden namelijk dat er op die plek geen woonboten mogen liggen. Daarover is een rechtszaak gevoerd door het nationaal Lucht- en ruimtevaartcentrum. Dus dat is de werkelijkheid waarin we zitten.

Nogmaals, in de zaak van de Windtunnelkade zijn wij bezig met nog steeds een poging te doen om het gesprek te blijven voeren over een minnelijke regeling. Dan vroeg u nog specifiek naar de casus Diemer Zeedijk ook al staat die vandaag niet op de agenda. Het is inderdaad zo dat er een voorlopige voorziening is aangevraagd

23

Jaar

2021

Vergaderdatum 10 maart 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

en dat daarom de ontruiming is uitgesteld. Dus op dit moment buigt de rechter zich erover of er kan worden gehandhaafd of niet. Dan vraagt mevrouw Van Soest hoeveel rechtszaken er eigenlijk worden gevoerd. Ik zou bijna willen zeggen, wellicht kunt u dat met de burgemeester bespreken als zij haar notitie presenteert maar ik denk dat dat best een fikse vraag is. Ik kan op heel veel punten zeggen dat de burgemeester dat doet maar dat durf ik hier niet. Dat wordt immers heel erg lastig. Wat zou kunnen is dat er een paar voorbeelden zijn van wat voor soort rechtszaken er worden gevoerd die je eigenlijk helemaal niet zou willen voeren met de bewoners van Amsterdam. En hoe zou je dit op een andere manier kunnen oplossen waardoor je nooit meer in dit soort rechtszaken terecht komt. Ik denk dat dat een punt is dat u in het gesprek met de burgemeester in de raadscommissie Algemene Zaken heel goed kunt bespreken. Dan het juridisch limbo waarover de heer Boomsma het had. We hebben inmiddels natuurlijk best wel een duidelijk woonbotenbeleid. Daar hebben we erfpacht nu juist ingezet om zo veel mogelijk wonen op het land en wonen op het water gelijk te stellen. Het is inderdaad wel zo dat een ligplaatsvergunning niet overdraagbaar is dus een nieuwe bewoner zal een nieuwe ligplaats moeten aanvragen.

In dit geval is dat dus ook zo en dan komt dat op een plek terecht waar het niet meer mag – nogmaals, naar aanleiding van een rechtszaak die tegen de gemeente is gevoerd. Wij zijn van mening dat we mensen echt tegemoet gekomen zijn met drie aanbiedingen maar we proberen nog steeds het gesprek in leven te houden over een minnelijke regeling. Dan kijk ik als laatste naar de motie van de heer Bakker die eigenlijk een beetje aan de titel van het rapport voorbij gaat namelijk woonboot vraagt om maatwerk en hij veegt alle drie de zaken op een hoop en zegt, je moet hier helemaal niets mee doen en je moet het opnieuw gaan doen. Ik denk dat we iedere zaak op zich moeten beschouwen. Ik begrijp dat de burgemeester bijvoorbeeld bij de woonbootbewoners op de Diemer Zeedijk langs gaat dus dat gesprek wordt gevoerd. Ik denk dat het geen recht doet aan al het werk dat er vanuit ambtelijke maar ook vanuit bestuurlijke zijde door stadsdeelbestuurders is gedaan en als we zouden zeggen dat er nooit gesprekken zijn gevoerd. Die zijn er de afgelopen jaren heel erg veel gevoerd. Die hebben er helaas niet toe geleid dat we dichter bij elkaar zijn gekomen. Maar dat we geen gesprek hebben gevoerd, dat is niet zo. Elke zaak heeft op dit moment een traject waarbij het gesprek doorgaat of waarbij de ontruiming is opgeschort. Dus de motie moet ik ontraden. (De heer N.T.

BAKKER: Ik merk weer dat we in zekere zin in herhaling vallen – zowel met het vorige punt als met dit punt als met de commissiebehandeling waarbij de wethouder zei, see you in court. Het probleem hiervan is dat we hier met een politiek orgaan te maken hebben. We zijn hier bezig met een rapport dat uitspreekt dat er sprake is van onbehoorlijk bestuur. Dan gaat het in de brede zin van het woord over deze drie procedures maar niet alleen over deze drie procedures want er wordt ook verwezen naar het rapport uit 2010 waar sprake is, en dat is het onafhankelijk instrument van deze raad, van een zelfstandig onderzoek van de ombudsman om duidelijk te maken dat er veel mis gaat. En dan komt de ombudsman met een heel duidelijke oplossing. In samenspraak met de ombudsman heb ik gevraagd wat we hier nu aan kunnen doen. Daarom deze motie om in dit geval expliciet duidelijk te maken zowel wat er in het bouwstenenrapport als hier in het ombudsmanrapport wordt gesteld dat er sprake is van onbehoorlijk bestuur en dat we op deze manier zoals de motie formuleert, eigenlijk een heel beschaafde manier

24

Jaar

2021

Vergaderdatum 10 maart 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

om een poging te wagen om uit dit conflict te komen. Bewoners zitten al vijftien tot twintig jaar in deze procedures waarin ze ook nog eens een keer beschuldigd zijn van aantasting van de hoofdgroenstructuur wat een aperte leugen is. Maar goed, we kunnen hier dus uitkomen met deze motie en dan kunnen we meteen recht doen aan het ombudsmanrapport. Dus ik begrijp niet dat u continu terugverwijst naar allerlei juridische procedures. Dat is nu juist wat de ombudsman probeert aan te duiden dat we daarin niet moeten terugvallen. De juridificering, dat is juist het probleem. Dus ik begrijp het antwoord van de wethouder pertinent niet.) Volgens mij heb ik gezegd dat wij in het geval van de Windtunnelkade waarover dit rapport gaat, nog steeds in gesprek zijn over het voorstel voor een minnelijke regeling en dat is precies wat de ombudsman zegt. Het enige waarmee wij het echt niet eens zijn is de stelling alsof die gesprekken niet hebben plaatsgevonden, alsof er niet meerder minnelijke voorstellen zijn geweest. Wij willen dat gesprek nog steeds voeren en dat voeren we ook met de persoon in kwestie. De VOORZITTER: Is er behoefte aan een tweede termijn? Dat is niet het geval. De discussie wordt gesloten.

24. Kennisnemen van de Impactmonitor Amsterdamse Aanpak Gezond Gewicht VN2021-025199 De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Motie van de leden Van Pijpen, Boomsma, Warmerdam, La Rose en N.T. Bakker inzake Amsterdamse Aanpak Gezonde Gewicht, nr. 691.21 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

-

in de Amsterdamse Aanpak Gezond Gewicht te onderzoeken hoe meer en andere uitkomstmaten opgenomen kunnen worden dan gewicht en de BMI en hiervoor de impactmonitor door te ontwikkelen; hiervoor een voorstel aan de raad voor te leggen.

De motie maakt deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan mevrouw Van Pijpen. Mevrouw VAN PIJPEN: De Amsterdamse aanpak gezond gewicht is al een tijd, een jaar of acht, het paradepaard als het gaat om leefstijl en preventiebeleid voor gezonde Amsterdammers. Het is dan ook een van de belangrijkste zo niet de belangrijkste indicator van het beleid zoals we dat in de raad en in de begroting krijgen voorgelegd. Er zijn mooie resultaten behaald en het is goed te zien dat er een integrale aanpak is rond voeding, beweging en omgevingsfactoren waarbij de focus ligt op verandering van de omgeving en niet op het individu en dat is ook precies wat wij willen. Dat neemt niet weg dat we de uitkomsten wel meten op individuen en niet op de omgeving. Dat zie je ook in de titel van het programma. We hebben het dan over het

25

Jaar

2021

Vergaderdatum 10 maart 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

gewicht van jongeren en daarbij wordt de BMI als meetinstrument gebruikt. Als u het nog nooit heeft gedaan, ik raad het u echt aan, verdiep u eens in de BMI. Dat is eigenlijk best bijzonder. Het is een maat die ooit is bedacht door een wiskundige om algemene data te verzamelen voor beleidsvorming. Het is een mathematische en geen medische of biologische maat. Het is al 200 jaar geleden en nu, 200 jaar verder weten we ook dat er veel meer en ook andere zaken ertoe doen. Spiermassa, vetmassa, omvang, van alles. Belangrijker nog in het kader van het programma waarover we het nu hebben, bij jongeren in de groei is de BMI al helemaal niet geschikt. Wat voor BMI geldt, geldt eigenlijk ook voor gewicht. De nadruk op gewicht leidt tot een soort algemeen maatschappelijk ideaal, een ideaal dat juist bij jongeren tot veel problemen leidt. Eetstoornissen komen echt veel voor en juist ook bij de doelgroep waarover dit programma gaat. Ook zonder eetstoornissen zegt het gewicht echt niet alles over gedrag en omgeving. Het is zeker mogelijk dat ook op een andere manier te doen. Voor ons staat gezondheid centraal; dat we een gezonde omgeving creëren voor alle Amsterdammers van alle leeftijden en in dit programma in het bijzonder voor de Amsterdamse jeugd en jongeren. Dat we dat organiseren en meten en of dat leidt tot gezond gedrag.

Wat ons betreft is het op zich tijd om eens goed te kijken naar het programma als geheel en of we het niet meer over gezond gewicht moeten hebben maar over gezonde jongeren en hoe we die integrale aanpak realiseren. Dat doen we nu niet op deze achter-na-avond in deze raad maar dat willen we breder aanpakken en daarover later breder het debat voeren. Er ligt nu wel een impactmonitor waarin staat wat we willen meten en weten. Daarom is het nu belangrijk om wel de eerste stap te zetten om gewicht en BMI minder belangrijk te maken en het vooral te hebben over de impact op gedrag en gezondheid. Daarom hebben we de motie ingediend waarin wij die eerste stap graag willen zetten. Die motie dien ik mede namens het CDA, D66, PvdA en de SP in. De VOORZITTER geeft het woord aan mevrouw La Rose. Mevrouw LA ROSE: Dank aan de wethouder voor deze mooie rapportage. We kunnen lezen dat er vanuit de gemeente alles uit de kast wordt gehaald om onze kinderen en jongeren gezond te laten opgroeien. Dat lukt aardig maar dat heeft continue aandacht nodig want de verleidingen zijn groot, zo wordt ook vermeld. De PvdA is blij dat in nog steeds toenemende mate het besef groeit dat overgewicht en dan voornamelijk bij jongeren echt moet worden gerekend tot een van de meest problematische bijverschijnselen van onze consumptiemaatschappij.

Dat voortschrijdend inzicht en besef leidt ertoe dat wij als gemeente permanent moeten blijven zoeken naar bestuurlijke ruimte om overgewicht terug te dringen. We zien dat terug in de rapportage van de wethouder aan de raad. Gelukkig worden hier en daar ook successen gerapporteerd maar de structurele oorzaken van overgewicht bij jongeren zijn enorm. Dat kan niet voldoende worden benadrukt. Het groeiende probleem van overgewicht is niet nieuw. Al decennia lang was dit besef er en kreeg ook toen al serieus aandacht. Het werd zelfs benoemd als een maatschappelijk en zelfs wetenschappelijk probleem. Uit de wetenschappelijke hoek werd toen al met nadruk gewezen op de sterke correlatie tussen armoede en overgewicht. Er is een reden dat ik dit benadruk. We dachten de ouderwetse armoede te hebben opgelost na de Tweede Wereldoorlog en vervolgens heeft de welvaartsstaat nieuwe problemen gecreëerd nog altijd gerelateerd aan armoede. Ik heb het over het volksgezondheidsprobleem dat zoals de wethouder het nu formuleert, vooral kinderen treft uit kwetsbare gezinnen en laag opgeleide milieus. Het is mij opgevallen dat in de rapportage van de wethouder het woord armoede niet wordt gebruikt, maar ik denk dat wij

26

Jaar

2021

Vergaderdatum 10 maart 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

allemaal wel weten dat dat de fundamentele oorzaak is van groeiende obesitas bij kinderen. Ik hecht er persoonlijk aan om het woord armoede wel expliciet te gebruiken om de diepere oorzaak van het obesitasprobleem helder te duiden. Wat kunnen wij anders als Amsterdams gemeentebestuur dan uit alle macht armoede en de consequenties daarvan te bestrijden? We streven immers naar een welvarende stad waarin deze welvaart eerlijk is verdeeld en niemand in armoede hoeft te leven. Tot slot, de PvdA is in grote lijnen content met het arsenaal aan maatregelen dat het college en de wethouder inzetten oftewel de knoppen waaraan zij als gemeentebestuurders daadwerkelijk kunnen draaien en de bevoegdheden zijn voor ons als gemeente nu eenmaal ook niet onbeperkt. Waar successen worden gemeld, moeten wij die uiteraard koesteren maar ik nodig tegelijk het college en de wethouder uit om nog verder de mogelijkheden van de gemeente te verkennen met name op die vlakken waar wij wel potentiële ruimte hebben om dit groeiende probleem aan te pakken. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Boomsma. De heer BOOMSMA: Dank aan mevrouw Van Pijpen en mevrouw La Rose. Zoals bekend is het CDA al langer wat kritisch op de vorm van dit programma en ook de uitkomst die zich zuiver richt op BMI.

Dat is inderdaad een maat en mevrouw Van Pijpen zei het al, die niet geschikt is voor kinderen of jongeren in de groei. De doelstelling van dit programma die de Europese Health Award heeft gewonnen, die delen wij natuurlijk volledig maar ik denk dat het inderdaad tijd is voor een herbezinning. Je moet de focus meer gaan leggen op gezondheid in bredere zin, dus op voeding, op bewegen en op een leefomgeving die daarbij past. De gegevens tonen dat ook aan. Je moet blijven nadenken hoe je ervoor kunt zorgen dat kinderen blijven bewegen bijvoorbeeld dat ze veilig naar school kunnen fietsen, dat ze blijven sporten als ze eenmaal zijn begonnen. Dan is dit een eerste stap, een uitnodiging aan het college om te kijken hoe je andere parameters als BMI kunt formuleren voor dit programma. Daarom dus deze motie. We zijn in die zin ook tevreden met het inzicht dat het gunstiger worden van de cijfers ook wel wat te maken had met zogenaamde gentrificatie wat het CDA al eerder had aangegeven. Tot slot wil ik ook nog aandacht vragen voor de recente berichten dat flitsbezorgers tieners op scholen voorzien van chips en snoep. Dus dan komen er bezorgers op scootertjes met chips en snoep. Ik gun die scholieren op het schoolplein eigenlijk geen chips en snoep. Als ze dat dan zo nodig moeten eten, laat ze er dan op z’n minst naartoe lopen.

Dus ik vraag me af of er iets is wat vanuit het college kan worden gedaan om in gesprek te gaan met de flitsbezorgers of met de scholen om dit te ontmoedigen of zelfs te voorkomen. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Warmerdam. De heer WARMERDAM: Amsterdamse kinderen moeten opgroeien in een gezonde leefomgeving waar gezonde keuzes de norm zijn. D66 is dan ook blij om te zien dat de resultaten van de Amsterdamse aanpak gezond gewicht positief zijn. Wel wil ik een paar aandachtspunten meegeven. Volgens het geformuleerde doel moet de aanpak leiden tot een gezond gewicht voor alle Amsterdamse kinderen in 2033. Mevrouw Van Pijpen zei het al uitstekend, gezondheid gaat over zo veel meer dan alleen een gezond gewicht. Het gaat over meer dan het individu. Het gaat over lekker in je vel zitten. Het is daarom belangrijk in te zetten op structurele oplossingen en niet te veel te focussen op het individuele kind en zijn of haar gewicht. Het laatste wat we willen is dat onze

27

Jaar

2021

Vergaderdatum 10 maart 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

interventies het effect hebben dat kinderen zich onzeker gaan voelen over de cijfers op een weegschaal. Dus daarom steunt D66 de motie van GroenLinks om verder te kijken dan het BMI. Uiteindelijk is BMI maar een getal dat lang niet altijd iets zegt over de gezondheid. De heer Boomsma zei het ook al. Een persoonlijk voorbeeld. Ik heb thuis een partner zitten. Die is acrobaat. Dus dat is zo’n klein spierbundeltje. Ik kan u zeggen, als we kijken naar zijn BMI, dan zou hij gelden als obees. Maar als de wethouder hem op twintig meter hoogte in de ringen zou zien hangen, dan zou ze zien dat gezondheid en BMI zeker niet altijd relateren. Gezondheid gaat ook over kansen, over gelijkheid. Mevrouw La Rose zei het mooi, een kind wiens ouders niet genoeg geld verdienen om elke ochtend een gezond ontbijt op tafel te zetten, heeft simpelweg niet dezelfde kansen om een gezonde start te maken als een kind wiens ouders dat wel kunnen. Het is daarom goed dat er een koppeling wordt gemaakt met het programma gezonde kansrijke start en dat een verlaagd btw-tarief op groente en fruit een van de focuspunten is van de lobby. Dan nog een laatste oproep en gelukkig deed de heer Boomsma die ook al: die flitsbezorgers. We konden vrijdag in Het Parool lezen dat lunch bestellen bij flitsbezorgers een populaire trend is onder leerlingen in het voortgezet onderwijs. Schoolpleinen kleuren paars van de tasjes.

Het is niet verrassend dat het eten dat wordt besteld, vaak heel ongezond is. Dus terwijl de gemeente zich inspant om een gezonde omgeving in en rondom scholen te creëren, kunnen leerlingen via bezorgapps met een druk op de knop chips en cola bestellen. Dat gaat regelrecht in tegen onze inspanningen. (Mevrouw VAN PIJPEN: Dank aan de heer Warmerdam voor zijn zeer goede woorden. Ik kan me goed vinden in zijn bijdrage ook op dat laatste punt ten aanzien van de flitsbezorgers. Maar ik wil hem vragen, bent u als D66 dan ook van mening dat we er eigenlijk voor moeten zorgen dat die flitsbezorgers niet in de buurt van scholen komen?) D66 heeft an sich niets tegen flitsbezorgers net zoals ze ook geen problemen heeft met snackbars. D66 heeft er wel problemen mee als snackbars bamischijven gaan uitdelen op het schoolplein. Dus dan zouden wij er een probleem mee hebben. Flitsbezorgers an sich: geen probleem. We horen wel van scholen dat die het een probleem vinden dat er op het schoolplein wordt bezorgd. Dus daarom de oproep aan de wethouder om in gesprek te gaan met scholen. (Mevrouw VAN PIJPEN: Dus ik begrijp dat D66 geen bezwaar heeft tegen flitsbezorgers maar wel graag flitsbezorgers wil reguleren als het gaat om de omgeving van scholen, klopt dat?) D66 wil graag dat we in gesprek gaan met scholen om te kijken wat zij nodig hebben.

Dus als scholen zeggen, wij willen het graag weren, dan zijn wij zeker bereid te kijken wat de gemeente kan doen om daarbij te assisteren. (Mevrouw VAN PIJPEN: We hadden het over flitsbezorgers en over reguleren. Ja, dus ik hoor D66 zeggen, we willen het niet reguleren, we willen het aan de scholen overlaten. Maar als de scholen ons vragen iets daaraan te doen, dan willen wij ook wel dat de gemeente dat gaat doen. Nu heeft mijn partij eerder een motie ingediend over flitsbezorgers om daarnaar onderzoek te doen omdat er meer klachten waren. Nu hebben we het over scholieren maar eerder hebben al andere Amsterdammers geklaagd over flitsbezorgers. We hebben toen gezegd, daar moeten we eens een onderzoek naar doen om te kijken in hoeverre dat inderdaad een probleem is en of we daar wat aan moeten doen. Die motie is door

28

Jaar

2021

Vergaderdatum 10 maart 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

D66 niet gesteund. Als ik dit nu hoor, dan begrijp ik dat die steun er nu wel is?) D66 is niet tegen flitsbezorgers an sich maar als we negatieve uitwassen zien of als we zien dat er negatieve effecten zijn op de gezondheid van kinderen door bezorging op schoolpleinen en scholen vragen, gemeente help ons, dan zeggen wij ja, dan moeten we kijken wat we kunnen doen. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Kukenheim. Wethouder KUKENHEIM: Dank voor het agenderen van dit onderwerp door de verschillende raadsleden want dit is inderdaad een van de dingen in mijn portefeuille waarover ik het meest gepassioneerd ben namelijk een gezonde leefstijl en preventie. Dat heeft u goed gezegd. De grootste gemiste kans van de Nederlandse gezondheidszorg is voorkomen dat mensen überhaupt ziek worden en daarmee moet je zo vroeg mogelijk beginnen als kinderen nog heel jong zijn. En daarbij moet je ook kijken naar de gezondheidsverschillen die er zijn in de stad. Ook daar zijn de kansen niet eerlijk verdeeld. Er zit een verschil in levensverwachting van zo’n acht jaar in onze stad. Dit programma is een van de eerste programma’s waarmee we juist dat op de kaart willen zetten. En mevrouw Van Pijpen en ook de andere raadsleden, de heer Boomsma, de heer Warmerdam, mevrouw La Rose, alle leden die hebben gesproken, hebben het heel goed gezegd.

Dat is natuurlijk veel breder dan sturen op individueel gericht. U weet ook dat we dat gelukkig veel breder aanvliegen. Dus dat gaat ook over een gezonde voedselomgeving. Dat gaat ook veel breder dan alleen maar gewicht. We willen dat kinderen sporten om maar wat te zeggen. U heeft het allemaal voorbij zien komen. U kent mijn lobby. Dat gaat over in het ruimtelijk domein zorgen dat er niet overal op elke straathoek ongezond eten te krijgen is. U weet hoe ik aankijk tegen de suikertaks maar ook dat ik tegen roken ben en daarop stuur. Daarom heeft u dus gelijk. Als het breder is dan alleen dat sturen op het individuele gewicht, dan moet je je beleid breder gaan afmeten dan alleen aan het BMI. Ik zou niet zo ver willen gaan als mevrouw Van Pijpen en zeggen dat BMI totaal ongeschikt is. Ik heb de specialisten en de wetenschappers ook aan mijn tafel gehad die mij uitgebreid hebben uitgelegd waarom dat ook wel geschikt is. Ik denk dat het juist goed is daaraan heel veel dingen toe te voegen en om constant dat gesprek met elkaar te voeren. Ik ben eigenlijk heel positief over de motie. Dat gaat om motie nr. 691.21 en die geef ik dus een positief preadvies. (Mevrouw VAN PIJPEN: Alvast dank voor de laatste zin van de wethouder voor het positieve preadvies. Ik had nog een inhoudelijke vraag.

De wethouder zei, ik heb wetenschappers aan mijn tafel gehad die wel heel positief zijn over dat BMI om dat als maat te gebruiken. Ik zou graag willen vragen en in de motie staat ook de vraag om daar bij ons als raad op terug te komen, om daarin die informatie mee te nemen. Ik ben daar wel erg nieuwsgierig naar want ik heb dat niet kunnen vinden.) Dat is goed. Want ik heb natuurlijk dezelfde vraag gesteld als u namelijk is dat BMI nu wel zo geschikt. Toen kreeg ik dat ook terug. Ik denk dat we dat zeker met elkaar kunnen delen. Ik wil wel iets zeggen over gewicht want sommigen van u lieten zien, we moeten misschien überhaupt niet zo veel focussen op individueel gewicht en het gaat ook over mentaal welzijn. Het gaat over zo veel meer dingen en dat laatste ben ik zeker met u eens. Maar gewicht is ook belangrijk want gewicht is nog steeds de oorzaak, de grootste ziekmaker in onze samenleving. Ik vind zeker bij jongere kinderen dat we hen echt

29

Jaar

2021

Vergaderdatum 10 maart 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

moeten begeleiden vanaf het begin in een omgeving, in een levensstijl die er naartoe kan groeien dat zij een gezond gewicht op latere leeftijd hebben om te voorkomen dat er sprake is van uiteindelijk overgewicht waarbij je echt een groot verhoogd risico op hart- en vaatziekten en zaken als diabetes krijgt. Die cijfers verzin ik niet. Daar zit ook geen moreel oordeel achter. Als je kijkt op de site van het RIVM, dan zijn dat de grootste ziekmakers van dit land. Ik vind dat we dat gesprek best mogen kunnen voeren met elkaar. (Mevrouw VAN PIJPEN: Kijk, we moeten hier natuurlijk niet in een medisch debat komen. Het is natuurlijk absoluut waar dat het gevolgen heeft en dat het dus belangrijk is voor de gezondheid. Er zit echter ook een keerzijde aan om het over gewicht te hebben juist ook bij jongeren. Dat is het risico op eetstoornissen of anderszins het creëren van een ideale norm die tot allerlei andere effecten leidt. Het is ook duidelijk dat gewicht niet de enige norm is voor gezondheid dus het lijkt me goed wel oog te hebben voor met name dat element van die eetstoornissen die juist bij jongeren en vooral bij jonge meiden echt een gigantisch probleem zijn. Dat wil ik echt gememoreerd hebben.) Zeker, en daarom hebben we in Amsterdam een landelijk expertisecentrum op het gebied van eetstoornissen precies op die doelgroep waarover u het heeft omdat we die kant ook zien.

Ik snap heel goed dat u zegt, wees nu voorzichtig met de manier waarop je te werk gaat. Je wilt kinderen en jonge mensen geen trauma aandoen. We zien natuurlijk ook wat er gebeurt op het moment dat jongeren zich constant spiegelen aan idealen die totaal niet realistisch zijn en waar je onzeker van wordt. Maar dat moet je uiterst voorzichtig en op een goede manier doen. Ik zou niet zo ver willen gaan en zeggen dat we het niet meer kunnen hebben over wat een gezond gewicht is ook ten aanzien van de rest van je leven omdat we de cijfers kennen. Het zou onverantwoord zijn om niet te erkennen dat overgewicht zeker op latere leeftijd en dat begint vaak al heel vroeg, tot hele nare ziektes leidt waaraan heel veel Nederlanders uiteindelijk veel te vroeg aan sterven. Ik vind dat we juist onze kwetsbare bevolking daartegen moeten beschermen en dat we moeten voorkomen dat ze ziek wordt. (Mevrouw VAN PIJPEN: Nog een keer op dat gewicht. Natuurlijk is het zo dat we willen voorkomen dat we op alle ziektes die daaruit mede voortkomen, en ik zeg nadrukkelijk mede, preventief handelen. Maar juist die preventie gaat over gezondheid. Die gaat niet over gewicht. Die gaat over gezondheid. Als je een gezond leven leidt en er zijn genoeg mensen die wel dik zijn, ik noem het woord gewoon, maar die supergezond leven en die op zich ook niet per se een extra gezondheidsrisico lopen.

Dus als we nu focussen op gezondheid in brede zin en op een gezonde leefomgeving zodat we ervoor zorgen dat mensen gezond kunnen leven, dan is gewicht als uitkomstmaat toch niet zo ontzettend maatgevend meer?) Dat heb ik ook niet gezegd. Ik heb gezegd dat ik gewicht een van de dingen vind waarover je ook met elkaar het gesprek aan gaat. Overgewicht is een grote ziekmaker. Dus om het daar niet over te hebben, dat is denk ik niet verantwoord. Het moet zeker niet het enige zijn en dat is natuurlijk het punt dat u maakt. Daar ben ik het gewoon met u eens. Daarom moeten we dat gewicht ook niet als enige gaan meten. Daarom heb ik ook een positief preadvies op uw motie gegeven omdat ik het ook op dat punt met u eens ben. Dan zijn er nog wat vragen gesteld over het onderwerp flitsbezorgers. Ik heb daarover ook even met wethouder Moorman gesproken. Kijk, het is primair natuurlijk aan een school om afspraken te maken met hun leerlingen om te vinden of je wel of niet

30

Jaar

2021

Vergaderdatum 10 maart 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

dingen – even los van wat het überhaupt is – op school mag bezorgen. Het lijkt mij eigenlijk vrij ondoenlijk om bij elke flitsbezorger te kijken of er een appel of een zakje chips in zit. Dus volgens mij moet je dat gewoon bij die school en bij die leerlingen laten. Wij hebben het programma gezonde scholen in Amsterdam draaien en daarmee gaan we met scholen in gesprek. We maken per school een soort foto van op welke thema’s de school wil focussen, wat ze belangrijk vindt en wat men kan doen om aan een gezonde omgeving op school te werken. Als de school zegt, wat zouden wij nu kunnen doen in ons flitsbezorgbeleid om ervoor te zorgen dat leerlingen gezond zijn, dan zou je natuurlijk zeker met elkaar tips kunnen uitwisselen. Dat lijkt me prima. Dat zal ik ook zeker aan ons team gezonde scholen meegeven. Het blijft buiten kijf dat wij in de eerste plaats willen dat de scholen zelf daarop verantwoordelijk beleid maken. Daarmee heb ik alle vragen en ook alle moties behandeld. De VOORZITTER: Is er behoefte aan een tweede termijn? Dat is niet het geval. De discussie wordt gesloten.

25. Kennisnemen van de Uitvoeringsagenda klimaatadaptatie VN2021-026097 De VOORZITTER geeft het woord aan mevrouw Bakker. Mevrouw A.L. BAKKER: Het is toch eigenlijk wel vrij triest dat we dit document Uitvoeringsagenda klimaatadaptatie hier moeten bespreken, dat we dit nodig hebben voor de stad. We zitten als Amsterdam namelijk in een benauwde situatie dat we onze stad moeten gaan voorbereiden op hevige regenbuiten, snikhete periodes en droogtes. Voor ons ligt dan nu een heel lijvig stuk over allerlei mogelijke maatregelen die we moeten treffen om de stad hiertegen te beschermen. Dit stuk begint met de kreet Hoogste tijd voor actie. In het voorwoord schrijft de wethouder ook dat we met deze strategie hebben uitgestippeld hoe we de stad willen voorbereiden op het extreme weer tot aan 2050 en dat daarom deze uitvoeringsagenda is gemaakt met concrete acties voor de komende jaren. Maar deze omschrijving vind ik eigenlijk onterecht gekozen want met de titel en met het voorwoord wordt een beetje de verwachting neergezet dat je het document open slaat en dat je van nu tot 2050 allemaal concrete stappen gaat zien en op welke plek en wanneer we in de stad er tegels uitwippen, bomen planten en in welke planning en volgorde we daken gaan vergroenen. Dat is helaas niet het geval. Het wordt inderdaad meer als een inspiratiedocument omschreven.

Zeker heel belangrijk en heel omvangrijk wat er allemaal gebeurt, maar het is een uitvoeringsagenda die eigenlijk een gigantische brij omvat aan mogelijkheden die worden onderzocht, verkend, ontwikkeld. Fenomenen worden onderzocht, de haalbaarheid wordt bekeken. Systemen worden ontwikkeld, modellen worden bedacht, we gaan meedoen aan evenementen voor kennisdeling, we gaan meedoen aan evenementen voor samenwerking, voor bewustwording en om netwerken te stimuleren en te faciliteren. Dus allemaal vrij abstract. Er staat ook een disclaimer in het rapport. Als er dan ook nog veranderingen optreden in de opgave die we moeten doen met elkaar en de mogelijkheden en de middelen die nu bekend zijn, dat dan de aanpak ook nog kan worden aangepast. Dus al met al, deze nog wat abstracte acties en met die flexibiliteit ben ik bang dat we als raad niet nu maar wel de komende jaren niet goed het overzicht hebben of we nu op de juiste weg zijn met elkaar om de stad echt

31

Jaar

2021

Vergaderdatum 10 maart 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

klimaatbestendig te maken. Dus ik zou de wethouder graag willen vragen of het mogelijk is dat we in ieder geval jaarlijks op de hoogte worden gebracht van waar we nu staan, welke stapjes we genomen hebben. En als we hebben afgeweken van die kalender die globaal is opgeschreven, dat dan wordt toegelicht waarom. En als we opschuiven naar meer aanscherping van het beleid en ook hoe en waarom. Dus ik zou daarop heel graag een toezegging willen zodat we als raad beter inzicht hebben in waar we zijn en of we op de juiste weg zitten. 2050 duurt immers nog even. Daarnaast zal het KNMI 25 oktober een nieuw klimaatsignaal presenteren. Zo’n klimaatsignaal bevat de nieuwste inzichten voor Nederland op het gebied van zeespiegelstijging, extreme neerslag, droogte en het stedelijke klimaat. Hierna volgt dan in 2023 een nieuw klimaatscenario. In dit stuk wordt geschreven dat we daarna kijken of het beleid moet worden aangescherpt en aangepast. Samen met GroenLinks zou de Partij voor de Dieren willen voorstellen dat we dit in ieder geval al bij het klimaatsignaal in de raadscommissie bespreken om te kijken wat daar al wordt aangegeven en of we niet al eerder dan pas in 2023 kunnen kijken of we niet grotere stappen moeten zetten. Verder wil ik nog benoemen het tegengaan van de verharding van particulier terrein in het omgevingsplan.

Wij steunen van harte het initiatief van mijn collega en de vragen die zij daarover in de raadscommissie heeft gesteld. De VOORZITTER geeft het woord aan mevrouw Van Renssen. Mevrouw VAN RENSSEN: Dank, mevrouw Bakker voor de inleiding en met name dank voor dit Uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie, een heel uitgebreid plan met maatregelen die we kunnen nemen en die we ook gaan nemen om droogte, hitte, wateroverlast en overstroming te voorkomen en tegen te gaan. Hoewel dit Uitvoeringsprogramma vrij uitgebreid is, is het nog niet volledig denk ik omdat we ook nog veel maatregelen kunnen nemen om verharding en dus ook alle problemen die daarmee komen, op eigen terrein tegen te gaan dus op privaat terrein. Bijna 50 procent van de stad bestaat uit terrein in eigendom van derden, niet van de gemeente. Uiteraard is een convenant voor nieuwbouw zeer welkom maar daarmee veranderen we de bestaande stad nog niet. Dan denk ik bijvoorbeeld aan parkeerterreinen die zijn verhard, uitgestrekte parkeerterreinen of bedrijventerreinen maar ook binnentuinen, binnenplaatsen zijn vaak onnodig verhard en dat kunnen we bijvoorbeeld half verharden en daar groen en schaduw toevoegen. Daarvoor kunnen we wat ons betreft heldere regels stellen. Dat kan namelijk ook omdat we binnenkort een omgevingsplan zullen hebben waar we die regels kunnen opnemen.

Hierover hebben we vorig jaar als raad een motie aangenomen met de vraag om juist te kijken naar een handreiking voor decentrale regelgeving voor klimaatadaptatie. In die motie vragen we juist die mogelijkheden in lokale regelgeving zoals het omgevingsplan te verkennen. In het Uitvoeringsprogramma hebben we het over verkenning van nieuwe richtlijnen maar daarom zou ik vooral het college nu willen vragen of we bij de verkenning van die nieuwe richtlijnen ook de mogelijkheden kunnen verkennen voor het opnemen van voorschriften over klimaatadaptatie op eigen terrein in het omgevingsplan. Het zou fijn zijn als we dat volgend jaar bij de verkenning die in 2022 zal worden afgerond, hebben verkend en besproken zodat we dan hier die besluiten kunnen nemen. Dat is mijn belangrijkste vraag. Daarnaast zouden wij inderdaad willen vragen net als mijn collega van de Partij voor de Dieren ook al aangaf, of we elk jaar een rapportage kunnen krijgen over de uitvoering van al die maatregelen en over de stand van zaken. Inderdaad, er komt een nieuw klimaatsignaal aan en mogelijk dat we daarop de hemelwaterverordening gaan

32

Jaar

2021

Vergaderdatum 10 maart 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

aanpassen, maar het is zo belangrijk. Klimaatverandering mag niet dus we hebben geen tijd te verliezen. Wat dat betreft vragen we zo snel mogelijk om aanscherping van de maatregelen en daarover de raad te informeren. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder De Vries. Wethouder DE VRIES: Mevrouw Bakker van de Partij voor de Dieren zei, jammer dat we zo’n Uitvoeringsprogramma moeten maken. Ik wil in herinnering brengen dat Amsterdam is gebouwd in een moeras en we zijn ons vanaf het begin af aan, vanaf dag 1 bewust geweest van het feit dat we op een nogal interessante manier een relatie aangaan met het water in dit gebied. Maar dat verandert steeds weer. Het feit dat we de neiging hebben ongelooflijke hoeveelheden fossiele brandstoffen te verstoken maakt dat we het klimaat beïnvloeden en dat we niet alleen iets moeten doen aan die klimaatverandering maar ook iets aan onze aanpassing op de zaken die het klimaat ons gaat opleggen en in toenemende mate gaat opleggen. Daarover heeft u als raad een beleidsnotitie vastgesteld. Nu is er dus een uitvoeringsprogramma gemaakt naar aanleiding van die beleidsnotitie. Ik begreep van de Partij voor de Dieren dat ze er nog wel wat meer van had verwacht. Ze vond het vooral een inspiratiedocument. Ik moet eerlijk zeggen dat ik in mijn lange jaren heel veel gemeentelijke stukken heb gelezen en ik vond deze er wel uitspringen.

Wel weer heel veel tekst natuurlijk maar het was wel zodanig vorm gegeven en ook zodanig concreet dat je eindelijk kon zeggen, oké, ik snap nu wat hier staat, ik kan makkelijk door het document navigeren en ik krijg ook hele concrete zaken voorgelegd. Het is volgens mij ook echt een uitvoeringsprogramma. Het is ook een uitvoeringsprogramma dat niet voldoet aan de richtlijnen van de centrale planeconomie voor de komende vijf jaar. Volgens mij zijn dat uitvoeringsprogramma’s van de vorige eeuw die we niet meer zouden moeten willen. Het is nadrukkelijk vorm gegeven als een inspiratiedocument, een netwerkdocument. Je kunt er dingen uit pakken en het biedt aanknopingspunten voor iedereen, burgerinitiatieven, bedrijven, instellingen maar ook onze eigen mensen in de gemeentelijke overheid: wat kan ik concreet doen om ervoor te zorgen dat ik beter ben aangepast aan de verandering van ons klimaat. Daaraan voldoet het volgens mij. Ik hoor ook als u erover spreekt, dat u die dingen heeft gezien in deze tekst. En we doen het al concreet. Misschien is dat een nieuwtje en dan wil ik dat alvast bekend maken. Dit jaar zijn we erin geslaagd in de derby met de bekende gemeente Rotterdam te winnen. We hebben gewonnen en we hebben meer tegels uit onze tuinen gehaald dit jaar dan in de gemeente Rotterdam.

Er zijn 170.000 tegels uit de tuin gehaald dit jaar waarvan 70.000 bij de gemeente zijn afgeleverd. Dus we hebben ook gewoon burgers, bedrijven en instellingen die begrijpen wat we moeten doen. Ik zou het heel graag ook de komende periode langs die lijnen willen doen. Volgens mij gaan we dan ook zien dat er iets wordt gedaan aan klimaatadaptatie niet alleen vanwege de regelgeving die we stellen maar omdat mensen begrijpen wat er moet gebeuren. Zowel de Partij voor de Dieren als GroenLinks vraagt, kunnen we jaarlijks op de hoogte worden gehouden van de vorderingen. Het antwoord is ja. Dat is wat het college ook wil. Ieder jaar een duidelijk overzicht van waar we staan, wat er is gebeurd en wat er nog meer kan. Daarin moeten we adaptief zijn. Zoals u terecht aangeeft, er komen nieuwe rapporten, er komen nieuwe momenten dat de peilstok erin gestoken wordt om te kijken hoe het gaat met het klimaat. Of het klimaatsignaal er eentje is, dat weet ik niet. Ik ben het zeker met u eens dat de herziening van het klimaatscenario door het KNMI voor 2023 ons weer nieuwe inzichten geeft in waarop we ons daadwerkelijk moeten voorbereiden. Dat

33

Jaar

2021

Vergaderdatum 10 maart 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

zal dan ook zeker op dat moment moeten leiden tot mogelijke aanpassingen van het Uitvoeringsprogramma. Mevrouw van Renssen van GroenLinks vroeg ook, we hebben een motie aangenomen over de handreiking. Daarin staan richtlijnen. We hebben de toezegging dat die worden onderzocht maar kan dat dan ook worden voorgesteld, worden geïmplementeerd in ons omgevingsplan. Dat lijkt me een goede vraag en ik denk dat we dat ook moeten doen. We gaan de komende tijd dat onderzoek doen. Tegelijkertijd wordt er gewerkt aan het omgevingsplan. Dus we zullen er tijdig voor zorgen dat daar concrete zaken liggen die de raad al dan niet geamendeerd of in gewijzigde vorm op dat moment kan besluiten op te nemen in het omgevingsplan. Dat wil ik u bij dezen toezeggen. Kunnen mensen niet meer groen in hun binnentuinen brengen? Een uitstekend idee. Kunnen we als er parkeerterreinen zijn ze minder verhard of deels groen laten zijn? Uitstekend idee. Dat zijn gewoon de zaken die iedereen concreet in zijn eigen situatie, zo je eigenaar bent van een parkeerterrein of binnentuin, kan oppakken. (Mevrouw VAN RENSSEN: Dank voor uw heldere toezegging dat we de voorschriften in het omgevingsplan zullen verkennen. Heb ik u goed begrepen dat we dat dan volgend jaar kunnen verwachten? Dus dat die verkenning uiterlijk in 2022 is uitgevoerd?) Ja, dat klopt want daarmee lopen we nog congruent aan dat omgevingsplan.

(Mevrouw VAN RENSSEN: Dank, wethouder. De wethouder was net aan het vertellen wat we kunnen gaan doen rond parkeerterreinen om die minder te verharden dus ik hang wat dat betreft aan uw lippen.) (De VOORZITTER: Daarin hoorde ik ook geen vraag.) (Mevrouw A.L. BAKKER: Dank aan de wethouder voor de toezegging dat er jaarlijks wordt gerapporteerd hoe we ervoor staan met het adaptief maken van de stad. Ik zou dat concreet willen maken. Bedoelt de wethouder daarmee dat hij in die rapportage aangeeft waar nog de knelpunten zitten als het gaat om hittestress, wateroverlast en droogte. En doordat we bomen in hele straten hebben gekapt of hele nieuwbouwwijken hebben opgetuigd waar de groennorm niet is gehaald, de vraag of er nieuwe knelpunten zijn bijgekomen. Dus dat we echt goed inzicht krijgen in hoe we ervoor staan in de stad.) Nou, we kunnen inzicht bieden in hoe de voortgang is van alle maatregelen die we in dit plan hebben gemaakt en we kunnen ook een overzicht geven van de actuele stand van zaken vanuit de kennis die wij opdoen in de kennisnetwerken. Of we dat helemaal geografisch gaan maken en daadwerkelijk overal gaan aangeven waar het meer of minder klimaatadaptief is, zo zie ik die voortgangsrapportage niet voor me. (Mevrouw A.L. BAKKER: Dat vind ik wel problematisch want wat zijn we dan aan het doen? We maken hier een programma om in 2050 als stad klimaatadaptief te zijn.

Het is meer een inspiratiedocument met allemaal maatregelen die we gaan uitrollen, met wat we gaan verkennen en wat we gaan onderzoeken maar we krijgen niet jaarlijks inzicht in of we daadwerkelijk knelpunten hebben opgelost. Dat is toch problematisch?) Kijk, we kunnen natuurlijk een overzicht bieden in wat we ieder jaar aan zaken hebben opgepakt. Dat kunnen hele concrete zaken zijn in wijken en straten. Maar zo verstond ik uw vraag niet. Ik kreeg de indruk dat u ieder jaar een compleet plaatje over alle buurten wilde hebben. Dat is nogal een vraag, lijkt me. We gaan zeker aangeven wat we in dat afgelopen jaar aan concrete klimaatadaptatieprojecten hebben gedaan in concrete wijken en buurten.

34

Jaar

2021

Vergaderdatum 10 maart 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

(Mevrouw A.L. BAKKER: Dan hebben we elkaar inderdaad verkeerd begrepen want volgens mij moet het beleid dat we voeren ergens toe dienen. Dat moet succesvol zijn. Als we maar wat doen en die maatregelen zijn allemaal heel interessant, dan moet het wel leiden tot de uitkomst dat we straks in 2050 een klimaatadaptieve stad hebben. Ik zou toch de oproep willen neerleggen om goed te kijken hoe we dat in de rapportage inzichtelijk te maken voor de raad.) Ik snap uw vraag en ik ga daarover met het team nadenken. De VOORZITTER: Is er behoefte aan een tweede termijn? Dat is niet het geval. De discussie wordt gesloten.

26. Kennisnemen van de factureringsproblemen bij Waternet VN2021-025084 De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Motie van het lid Vroege inzake de factureringsproblemen bij Waternet, nr. 675.21 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: -

in het werkprogramma voor de nieuwe raad een bijeenkomst te organiseren samen met de gekozen vertegenwoordigers van het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht als startpunt voor beter samenwerking tussen beide gremia over hervorming van de aansturing van Waternet.

De motie maakt deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Vroege. De heer VROEGE: Waternet is de uitvoeringsorganisatie die veel van onze taken uitvoert maar niet de verantwoordelijkheid overneemt. Uiteindelijk blijven wij als stadsbestuur verantwoordelijk voor de taken die de wetgever bij ons heeft neergelegd. Nu gaat het al geruime tijd niet goed bij Waternet. We hadden eerst problemen rond de beveiliging en nu de factureringsproblemen. Kortom, er zijn nogal wat problemen daar. Onderliggend is het governanceprobleem. Uiteindelijk gaan wij er niet over terwijl wij wel verantwoordelijk zijn. Gelukkig hebben wij een wethouder in ons midden die jarenlang lid was van het waterschapbestuur en Waternet als geen ander kent en ook herkent dat de governancestructuur moet worden gemoderniseerd. D66 steunt hem daarin van harte. Maar dat moeten wij niet alleen doen want onze collega’s van het waterschap, ook gekozen volksvertegenwoordigers, hebben net zo’n verantwoordelijkheid en het is denk ik goed dat wij samen met hen gaan optrekken. Dat hebben we de laatste jaren veel te weinig gedaan. Wij kennen hen niet; zij kennen ons niet. Ik denk dat we voor een gedeelde opdracht staan en daarom lijkt het me goed dat wij elkaar beter leren kennen.

Vandaar dat ik een motie heb ingediend om het presidium te vragen dat er na de verkiezingen in het inwerkprogramma een kennismaking komt tussen de gekozen leden van de gemeenteraad en de gekozen leden van het waterschap.

35

Jaar

2021

Vergaderdatum 10 maart 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Bakker. De heer N.T. BAKKER: Toen wij in juli ons meldpunt openden, wisten we natuurlijk al dat er wat mis was bij Waternet. Uit meerdere artikelen in Het Parool, de eerste in februari, werd duidelijk dat het nieuwe IT-systeem van Waternet verantwoordelijk was voor allerlei problemen. Waar het voor veel Amsterdammers alleen vervelend was dat er in een keer meerdere bedragen werden afgeschreven, bracht het anderen in de problemen. Opeens konden rekeningen niet meer worden betaald en een enkeling had zelfs geen geld meer om te eten. De gebrekkige communicatie en hoe onbereikbaar Waternet was gedurende deze problemen maakte het allemaal erger. Mensen konden niet in contact komen met Waternet om betalingsregelingen aan te vragen om te weten waarom er eigenlijk geld werd afgeschreven. Vorige maand hebben wij een rapport met de uitkomsten van het meldpunt aan de wethouder en Waternet aangeboden. Wij hopen dat zij de aanbevelingen uit dit rapport zo veel mogelijk overnemen en toepassen maar alsnog wil ik een paar dingen uit het rapport hier benadrukken. Ten eerste het belang dat Amsterdammers na een zwaar coronajaar geen incasso’s krijgen van Waternet omdat ze achterlopen met betalen. De achterstanden moeten in overleg met de klanten worden opgelost.