Afschrift HomeWorks uitvoering Wmo PGB-toezicht in Amsterdam.pdf

Van: Jan Visser <jan@homeworks.nl> Verzonden: woensdag 29 oktober 2025 15:55 Aan: Info gemeenteraad <info@gemeenteraad.amsterdam.nl> Onderwerp: Fwd: Bestuurlijk signaal – rechtmatigheid, proportionaliteit en bestuurlijke verhoudingen bij uitvoering Wmo/PGB-toezicht in Amsterdam

---------- Forwarded message --------Van: Jan Visser <jan@homeworks.nl> Date: di 21 okt 2025 om 16:35 Subject: Bestuurlijk signaal – rechtmatigheid, proportionaliteit en bestuurlijke verhoudingen bij uitvoering Wmo/PGB-toezicht in Amsterdam To: Aan: Rekenkamer Metropool Amsterdam Van: Jan Visser Namens Vereniging HomeWorks jan@homeworks.nl Datum: 21 oktober 2025 2 Geachte leden van de Rekenkamer, Namens Vereniging HomeWorks breng ik hierbij een bestuurlijk signaal onder uw aandacht over de rechtmatigheid, proportionaliteit en bestuurlijke inrichting van het Wmo/PGBtoezicht binnen de gemeente Amsterdam. Het signaal heeft betrekking op structurele uitvoeringsproblemen sinds 2022, waarbij toezicht en beleid feitelijk samenvallen en kleine, niet-gecontracteerde aanbieders worden uitgesloten zonder formeel besluit. 1. Achtergrond HomeWorks is sinds 1994 actief als bemiddelingsorganisatie voor huishoudelijke ondersteuning en levert sinds 2019 ook diensten op basis van persoonsgebonden budgetten (PGB). In juni 2022 vond een toezichtsonderzoek plaats door de GGD Amsterdam, Toezicht Wmo, gevolgd door een concept-kwaliteitsrapport d.d. 10 augustus 2022. Hoewel uit de cliënten interviews bleek dat het resultaat “een schoon en leefbaar huis” werd behaald, werd HomeWorks op formele gronden afgekeurd.

Belangrijke documenten zoals het calamiteitenprotocol, de meldcode huiselijk geweld, het veiligheidsbeleid en het inwerktraject waren wel degelijk ingediend, maar werden door de GGD als “niet ontvangen” aangemerkt. De GGD hanteerde bovendien geen actief hoor- en wederhoor: correcties mochten uitsluitend telefonisch worden doorgegeven, hetgeen in strijd is met de basisnormen van zorgvuldig onderzoek. Sindsdien is HomeWorks feitelijk uitgesloten van deelname aan het Amsterdamse PGBstelsel, zonder dat sprake was van een formeel besluit in de zin van artikel 1:3 Awb.

Hierdoor is sprake van feitelijk handelen met rechtsgevolg, zonder formele bezwaar route of herstelmogelijkheid. 2. Structurele uitvoeringsproblemen a. Disproportioneel en document gericht toezicht De GGD-toets richt zich primair op papier in plaats van op feitelijke resultaten bij cliënten. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen aanbieders die vallen onder de Regeling Dienstverlening aan Huis (RDAH) en zorginstellingen met personeel in loondienst. Daardoor wordt een administratief zorgkader toegepast op huishoudelijke dienstverlening, wat in strijd is met het evenredigheidsbeginsel (art. 3:4 lid 2 Awb). b. Feitelijke uitsluiting zonder besluit De feitelijke belemmering van deelname aan het PGB-stelsel heeft rechtsgevolgen, maar wordt niet vastgelegd in een formeel besluit. Hierdoor ontbreekt een rechtsgrond, bezwaarroute en motivering (strijd met art. 1:3 en 6:2 Awb). c. Vermenging van beleid, uitvoering en toezicht Het toezicht wordt uitgevoerd door de GGD onder verantwoordelijkheid van de gemeente, maar zonder democratisch vastgesteld kader of mandaatbesluit. Toetsingscriteria worden feitelijk binnen uitvoerende afdelingen ontwikkeld en toegepast, zonder betrokkenheid van raad of college. Beleid, uitvoering en toezicht zijn hierdoor lokaal vervloeid, wat leidt tot verlies van bestuurlijke controle en verantwoording. d.

Beperkte rechtsbescherming en transparantie Er vindt geen actief hoor- en wederhoor plaats; aanbieders krijgen geen inzage in de onderliggende stukken. Woo-procedures (zoals Woo2025-2861) tonen aan dat stukken ontbreken of intern niet traceerbaar zijn. De klachtprocedure (109790) bevestigt dat er structureel onvoldoende herstelmogelijkheden zijn voor aanbieders. e. Integriteit en belangenverstrengeling Binnen de Amsterdamse Wmo-keten bestaat een nauwe personele en institutionele verwevenheid tussen de gemeente en grote uitvoeringsorganisaties zoals Cordaan. Medewerkers wisselen regelmatig tussen functies bij de gemeente (toezicht, beleid, inkoop) en bij Cordaan of gelieerde instellingen. Daardoor ontstaat een situatie waarin toezichthouders toezicht houden op hun voormalige werkgever — of op concurrenten van hun toekomstige werkgever. Tegelijkertijd heeft Cordaan directe beleidsinvloed via overlegstructuren, terwijl het ook zelf uitvoert. Dit vormt een structureel risico voor de onafhankelijkheid, objectiviteit en integriteit van de gemeentelijke uitvoering. f. Dominantie van gemeentelijk gefinancierde buurtdiensten De door de gemeente gefinancierde buurtdiensten vormen een essentiële schakel in de uitvoering, signalering en toeleiding van ondersteuning.

Zij zijn echter volledig financieel afhankelijk van de gemeente en functioneren in de praktijk als verlengde uitvoeringsorganen. Omdat deze organisaties cliënten adviseren over de keuze tussen ZIN en PGB, maar zelf door de gemeente worden betaald, ontstaat een structurele sturing richting ZIN-aanbieders. Onafhankelijke PGB-aanbieders worden hierdoor nauwelijks meer genoemd of toegelaten in de keten.

Dit beperkt de keuzevrijheid van cliënten, belemmert markttoegang en ondermijnt de gelijkheid van kansen in het PGB-stelsel. g. Economische en maatschappelijke gevolgen Door deze cumulatieve uitvoeringspraktijken is de toegang tot het PGB-stelsel voor kleine aanbieders vrijwel onmogelijk geworden. Cliënten verliezen keuzevrijheid, aanbieders verliezen continuïteit, en de gemeente verliest zicht op de feitelijke resultaten bij cliënten. 3. Onderzoeksvragen aan de Rekenkamer HomeWorks verzoekt de Rekenkamer om onafhankelijk onderzoek naar de volgende thema’s: 1. Proportionaliteit en uitvoerbaarheid van de gehanteerde kwaliteitstoets voor kleine PGB-aanbieders. 2. Rechtsgrond en zorgvuldigheid van feitelijke uitsluitingen zonder formeel besluit. 3. Transparantie en rechtsbescherming bij toezicht en bezwaar. 4. Democratische controle en mandatering van toezicht door GGD en gemeentelijke afdelingen. 5. Structurele samenhang tussen de Amsterdamse, Rotterdamse en Haagse uitvoeringspraktijk. 6. Scheiding der machten (trias politica) tussen beleid, uitvoering en toezicht. 7. Integriteit en belangenverstrengeling bij personele roulatie tussen gemeente en grote aanbieders (zoals Cordaan). 8. Afhankelijkheid van buurtdiensten en hun invloed op keuzevrijheid en markttoegang. 4.

Lopende procedures en context • Woo-verzoek Amsterdam: Woo2025-2861 • Klacht: Ombudsman Amsterdam – dossier 109790 • Bezwaarschrift tegen feitelijk handelen: in voorbereiding • Aansprakelijkstellingsbevestiging: 20 oktober 2025 • Gelijksoortige casussen: Rotterdam (2021), Den Haag (2025) 5. Slotopmerking HomeWorks benadrukt dat dit signaal niet is bedoeld als klacht, maar als bijdrage aan een objectieve en rechtmatige verbetering van het gemeentelijke PGB/Wmo-stelsel. Wij stellen onze volledige documentatie en correspondentie graag ter beschikking ten behoeve van uw onderzoek. Met vriendelijke groet, Jan Visser Namens Vereniging HomeWorks jan@homeworks.nl 1 bijlage met daarin gebundeld: • Bijlage 1 – Executive Summary: HomeWorks Signaal PGB/Wmo 2022–2025 → samenvatting van aanleiding, kernprobleem, gevolgen, doel signaal. • Bijlage 2 – Overzicht communicatie, uitvoeringsdrempels en bestuurlijke verhoudingen (Amsterdam 2022–2025) → chronologisch overzicht + analyse Cordaan en buurtdiensten. • Bijlage 3 – Correspondentieoverzicht GGD Toezicht Wmo (2022–2025) → e-mails, toezending conceptrapport, klachten en Woo-context. • Bijlage 4 – Juridische toelichting en relevante jurisprudentie → artikelen, rechtspraak, VWS-handreiking.

Bijlage 1 – Executive Summary: HomeWorks Signaal PGB/Wmo 2022–2025 Aanleiding en context HomeWorks signaleert sinds 2022 ernstige knelpunten in de uitvoering van het gemeentelijk PGB/Wmo-toezicht. Kleine en niet-gecontracteerde aanbieders worden feitelijk uitgesloten zonder besluit. Dit leidt tot verlies van keuzevrijheid en verstoring van marktwerking.

Kern van het probleem De kwaliteitstoets wordt toegepast alsof het om zorg in natura gaat, met zware administratieve eisen. Feitelijke kwaliteit bij cliënten ('schoon en leefbaar huis') wordt niet getoetst.

Gevolgen De huidige werkwijze leidt tot rechtsongelijkheid, verlies van continuïteit en aanzienlijke economische schade voor aanbieders. Cliënten verliezen regie over hun ondersteuning.

Doel van dit signaal Dit signaal vraagt om onafhankelijk onderzoek door de Rekenkamer naar proportionaliteit, rechtmatigheid en bestuurlijke inrichting van het PGB/Wmo-toezicht in Amsterdam.

Bijlage 2 – Overzicht communicatie, uitvoeringsdrempels en bestuurlijke verhoudingen (Amsterdam 2022–2025) Overzicht communicatie 2022–2025 • 27-06-2022: GGD-toezichtonderzoek uitgevoerd. • 10-08-2022: Concept-rapport GGD verzonden. • 18-08-2022: Correcties telefonisch toegestaan, geen hoor/wederhoor. • 2023–2025: Meerdere rappels, Woo-verzoeken en klachtprocedures. • 2025: Lopende aansprakelijkstelling en Woo2025-2861.

Uitvoeringsdrempels De gemeente hanteert dezelfde eisen voor PGB- als ZIN-aanbieders, zonder motivering of maatwerk. Toetsingscriteria zijn niet formeel vastgesteld, maar ontstaan binnen de uitvoering.

Bestuurlijke verhoudingen De GGD voert toezicht uit onder verantwoordelijkheid van de gemeente, zonder duidelijk mandaatbesluit. Er is personele en institutionele verwevenheid tussen gemeente en grote uitvoeringsorganisaties zoals Cordaan.

Rol van Cordaan en Buurtdiensten Cordaan is zowel beleidsmatig invloedrijk als uitvoerend actief. Medewerkers wisselen tussen gemeente en Cordaan, wat leidt tot belangenverstrengeling. Daarnaast zijn buurtdiensten financieel afhankelijk van de gemeente en sturen zij cliënten richting ZIN-aanbieders, waardoor de PGB-markt wordt verstoord.

Bijlage 3 – Correspondentieoverzicht GGD Toezicht Wmo (2022–2025) Belangrijkste correspondentie • 10-08-2022: E-mail GGD (ontwerprapport onderzoek KT) aan HomeWorks. • 18-08-2022: GGD bevestigt dat correcties alleen telefonisch kunnen. • 2023: HomeWorks dient klacht in wegens gebrek aan zorgvuldigheid. • 2024–2025: Woo-procedures over ontbrekende rapporten en onvolledige dossiervorming.

Analyse De correspondentie bevestigt dat de GGD toezicht houdt zonder transparant hoor- en wederhoor, dat ingediende documenten ten onrechte als 'niet ontvangen' worden aangemerkt en dat feitelijke uitsluiting volgt zonder besluitvorming.

Bijlage 4 – Juridische toelichting en relevante jurisprudentie Relevante wetsartikelen • Art. 1:3 Awb – definitie van besluit • Art. 6:2 Awb – bezwaar tegen feitelijk handelen met rechtsgevolg • Art. 3:2 Awb – zorgvuldigheid • Art. 3:4 lid 2 Awb – evenredigheid • Art. 2:4 Awb – onpartijdigheid bestuur • Art. 2.1.3, 2.3.6, 2.6.2 Wmo 2015 – resultaatgerichtheid en eigen regie

Relevante jurisprudentie • ABRvS 23 januari 2019, ECLI:NL:RVS:2019:188 (Heerlen) • CRvB 11 december 2019, ECLI:NL:CRVB:2019:3983 • ABRvS 22 maart 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1122

Beleidskader VWS-handreiking 'Kwaliteit bij het persoonsgebonden budget' (2017) benadrukt dat gemeenten maatwerk en proportionaliteit moeten toepassen. Het gelijkstellen van PGB- en ZIN-aanbieders zonder differentiatie is in strijd met deze uitgangspunten.

Van: Jan Visser <jan@homeworks.nl> Verzonden: woensdag 29 oktober 2025 15:50 Aan: CC: Onderwerp: Verzoek om bestuurlijke reactie inzake cliëntenstop, GGD-rapport en gemeentelijk beleid Aan: College van burgemeester en wethouders van Amsterdam t.a.v. portefeuillehouder Wmo en Zorg Van: HomeWorks Jan Visser, directeur Datum: 30 oktober 2025 Betreft: Verzoek om bestuurlijke reactie inzake cliëntenstop, GGD-rapport en gemeentelijk beleid Cc: xxxxxxxxxxxxxxxxxxx – Jurist Handhavingsteam, Gemeente Amsterdam (Ter informatie, conform het gesprek van 29 oktober 2025) Geacht college, Naar aanleiding van het gesprek van 29 oktober 2025 met de heer xxxxxxxxxxxxxxxxx, jurist van het handhavingsteam van de gemeente Amsterdam, wendt HomeWorks zich tot u met het verzoek om een inhoudelijke bestuurlijke reactie. Het handhavingsteam heeft in dat gesprek bevestigd dat onze signalen – betreffende de cliëntenstop, het GGD-rapport en het achterliggende gemeentelijke beleid – zijn ontvangen en zullen worden doorgeleid. Daarbij werd aangegeven dat men bereid is tot gesprek, maar zich moet houden aan de bestaande beleidslijnen. Juist die beleidslijnen vormen echter de kern van onze zorg. Het gesprek over uitvoering kan niet los worden gezien van de kaders waarbinnen die uitvoering plaatsvindt.

Het gaat HomeWorks niet om individuele gevallen of vergunningen, maar om de structurele werking van beleid dat in de praktijk leidt tot knelpunten voor cliënten, hulpverleners en aanbieders. Breder bestuurlijk belang De door HomeWorks gesignaleerde problematiek staat niet op zichzelf. Vergelijkbare signalen over disproportionele beleidsuitvoering, onduidelijke kwaliteitstoetsen en gebrekkige verantwoording spelen ook in andere gemeenten. Daarmee raakt deze kwestie aan de kern van de landelijke beleidsafspraken rond PGBuitvoering en toezicht, waarin Amsterdam een belangrijke voorbeeldrol vervult. Een zorgvuldige behandeling van dit signaal draagt dus niet alleen bij aan lokale rechtvaardigheid, maar ook aan de kwaliteit van beleid op nationaal niveau. Feitelijke besluitvorming door handelen van de gemeente In het contact met de gemeentelijke advocaat is aangegeven dat er, zonder tegenbericht, een besluit zal worden genomen. HomeWorks merkt echter op dat door het feitelijke handelen van de gemeente — onder meer de uitvoering van de cliëntenstop en de toepassing van het achterliggende beleid — reeds sprake is van een besluit in materiële zin. De cliëntenstop en de beleidsmatige uitvoering daarvan hebben direct rechtsgevolg voor cliënten en aanbieders, ook zonder formeel besluitdocument.

Conform artikel 1:3 Awb en vaste jurisprudentie geldt dat handelingen van een bestuursorgaan die feitelijk rechtsgevolg hebben, kunnen worden aangemerkt als besluitvorming in materiële zin. HomeWorks verzoekt het College om deze feitelijke besluitvorming te erkennen en daarover een formeel en gemotiveerd standpunt in te nemen. Een formele bevestiging of weerlegging is van belang voor de rechtszekerheid van alle betrokken partijen, inclusief cliënten die door deze uitvoering worden geraakt. Verzoek HomeWorks verzoekt het College om een inhoudelijke bestuurlijke reactie op de door HomeWorks gemelde signalen, inclusief het GGD-rapport en de gevolgen van de cliëntenstop voor de continuïteit van zorg. Dit verzoek is ingegeven door de constatering dat door feitelijk handelen al rechtsgevolgen zijn ontstaan, zonder dat daar een bestuurlijke verantwoording tegenover staat. HomeWorks acht het van belang dat het College dit beleid formeel toelicht en rechtmatig bevestigt vanuit behoefte aan beleid dat in de praktijk werkt voor inwoners, hulpverleners en aanbieders. Wij vertrouwen erop dat het College dit signaal serieus neemt en binnen een redelijke termijn inhoudelijk zal reageren. Met vriendelijke groet, Jan Visser HomeWorks