AFM Huizenkopers zijn blind voor klimaatrisico’s als paalrot en overstromingsgevaar

Nieuws

AFM: huizenkopers zijn blind voor klimaatrisico’s als paalrot en overstromingsgevaar Woningkopers houden nauwelijks rekening met overstromingsgevaar en funderingsschade, terwijl die risico’s groter worden door klimaatverandering en de schade alleen al in Amsterdam in de miljarden zal lopen. Financieel toezichthouder AFM dringt aan op meer transparantie over klimaatrisico’s voor de huizenprijzen. Bart van Zoelen 7 november 2023, 13:06

Voor Amsterdam wordt de totale schade van door klimaatverandering toenemende droogte tot 2050 geschat op 110 miljoen tot 1,9 miljard euro. BEELD DINGENA MOL

Te veel huizenkopers staan totaal niet stil bij risico’s zoals overstromingsgevaar of rottende houten funderingspalen door periodes van droogte die vaker gaan voorkomen door klimaatverandering. Het gevolg kan zijn dat woningkopers en huiseigenaren in grote financiële problemen komen. Met die waarschuwing komt de Autoriteit Financiële Markten (AFM) dinsdagmiddag. Dit soort klimaatrisico’s hebben nog nauwelijks effect op de prijzen die worden betaald op de woningmarkt, concludeert de toezichthouder op de financiële sector. Woningkopers worden volgens de AFM onvoldoende geïnformeerd over de mogelijkheid dat hun huis kwetsbaar is voor verzakking of wateroverlast. Klimaatrisico’s spelen bovendien geen rol bij de hypotheek waardoor kopers zich te diep in de schulden steken. Als verzakkingen en waterschade eenmaal om de hoek komen kijken, dreigen een forse daling van de huizenprijs, stress, een restschuld of het probleem dat de eigenaar geen geld meer heeft om de schade te herstellen.

Actieve rol “Tien jaar geleden maakten we ons zorgen over huizen die figuurlijk onder water komen te staan,” zegt AFM-bestuursvoorzitter Laura van Geest. “Nu gaat het ons om het risico dat huizen letterlijk overstromen.” Ook als de fundering moet worden aangepast door paalrot of verzakkingen loopt de schade snel in de papieren. Die bedraagt in Nederland gemiddeld 54.000 euro. Van Geest: “Maar er zijn uitschieters naar 100.000 euro.”

De AFM dringt erop aan dat de overheid ‘een actieve rol’ op zich neemt om betere informatie beschikbaar te stellen over de risico’s op wankele funderingen en wateroverlast. Een suggestie is dat hier al bij de taxatie en de hypotheek bij stilgestaan wordt en woningen bijvoorbeeld een ‘klimaatlabel’ krijgen, zodat kopers genoeg geld overhouden om dit soort risico’s op te vangen of de schade te herstellen. Daarbij verwijst de financiële waakhond naar het energielabel dat vanaf volgend jaar van invloed is op de maximale hypotheek die de kopers kunnen krijgen. Het gevolg zal zijn, verwacht de AFM, dat klimaatrisico’s beter worden ‘ingeprijsd’ op de woningmarkt. Dat gebeurt nu nog niet of nauwelijks omdat huizenkopers zich onvoldoende bewust zijn van de risico’s op verzakkingen of overstromingen. Anders dan woningkopers verwachten, is de schade vaak onverzekerbaar. Verkopers zijn niet verplicht die risico’s te melden en informatie over de risico’s wordt niet betrouwbaar geacht. En dat terwijl die informatie er wel degelijk is of begint te komen. Aan het Kenniscentrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF) ontleent AFM de schatting dat een miljoen woningen tot 2050 te maken krijgt met funderingsproblemen. Ruim de helft van Nederland is volgens het Planbureau voor de Leefomgeving kwetsbaar voor overstromingen.

Hagelbuien Een mogelijkheid is verder dat de overheid schrijnende gevallen te hulp schiet. Daarvoor is bijvoorbeeld al het Fonds Duurzaam Funderingsherstel, waar huizenkopers een lening kunnen afsluiten, maar niet alle gemeenten doen hieraan mee. Voor Amsterdam geldt dit bijvoorbeeld niet.

De bewustwording van dit soort risico’s moet nog op gang komen, concludeert de AFM. Van de bewoners die risico lopen was 61 procent bij de koop van het huis niet op de hoogte van het gevaar van overstromingen, blijkt uit onderzoek van Vereniging Eigen Huis. Bij funderingsrisico’s gaat het zelfs om 85 procent. De mogelijke schade liegt er niet om. Op basis van data van KCAF probeert de website klimaatschadeschatter.nl een prijskaartje te hangen aan de klimaatverandering. Vooral voor droogte en als gevolg daarvan verzakkende funderingen valt dat niet mee. Voor Amsterdam wordt de totale schade van de door klimaatverandering toenemende droogte tot 2050 geschat op 110 miljoen tot 1,9 miljard euro. De schade door wateroverlast in Amsterdam wordt tot 2050 geschat op 580 tot 761 miljoen. En dat is bij een ongewijzigd klimaat. Bij sterke klimaatverandering komt de schade door wateroverlast en hagelbuien volgens deze website uit op 870 miljoen tot 1,1 miljard euro.