AFK Jaarverslag 2022.pdf
Tekst van het document
Modeshow van Irene Ha (3Package Deal). Foto: Eva Plevier
JAAR VERSLAG 2022
Het jaarverslag van het Amsterdams Fonds voor de Kunst is dit jaar thematisch opgebouwd. De delen zijn los van elkaar te lezen, of als één geheel. In de eerste vijf delen van het jaarverslag worden vijf thema’s uitgelicht die voor het fonds van belang zijn geweest in 2022. Iedere inhoudelijke tekst gaat gepaard met een overzichtelijk overzicht van de
LEESWIJZER JAARVERSLAG 2022
Buurtwerkplaats Noorderhof
belangrijkste cijfers op dit gebied in 2022.
Inhoudsopgave Het AFK in 2022: Kunst als stem van verandering gaat over algemene s tromen die
KUNST ALS STEM VAN VERANDERING
Orkater (vierjarig), Het Gesprek. Foto: Nichon Glerum
we zien in de Amsterdamse cultuursector in 2022. 2022 IN HET KORT
De Hele Stad gaat over hoe het AFK zich inspant om in alle haarvaten van de stad aanwezig te zijn. Modern Bruises, Please Remain Seated. Foto: Melissa Schriek
DE HELE STAD
Futureproof gaat over hoe we Amsterdamse organisaties en kunstenaars weerbaarder maken voor de toekomst. Cinekid, Medialab
FUTURE PROOF Sterk Werk laat zien hoe kunst en cultuur een
NIEUWE VERHALEN, TALENTEN EN LIEFHEBBERS
Van de raad van toezicht
42
hier met verschillende regelingen een rol in speelt.
Communicatie
44
De 3 codes voor de cultuursector
50
Activiteiten en nevenactiviteiten bestuur en raad van toezicht
53
Financiën en organisatie
54
Nieuw Dakota, Tolerance Test (Charlotte Schleiffert) Dadodans (vierjarig), Klank. Foto: Ben van Duin
STERK WERK
stevige plek inneemt in Amsterdam en hoe het AFK
Nieuwe verhalen, talenten en liefhebbers schijnt
Jaarrekening62
een licht op de verschillende vernieuwingsslagen
Accountantsverklaring78
die we zien in het Amsterdamse veld: artistiek-
Overzicht toegekende projectbijdragen
82
inhoudelijk, de ontwikkeling van nieuwe kunstenaars,
Overzicht toegekende bijdragen meerjarige subsidies
103
en nieuw publiek.
Colofon106
JAARVERSLAG 2022 - LEESWIJZER
3
KUNST ALS STEM VAN VERANDERING Orkater (vierjarig), Het Gesprek. Foto: Nichon Glerum
2022 IN HET KORT
2022 in het kort Kunst als stem van verandering ontroerende voorstelling of een energiek festival, zou je haast vergeten wat voor jaar er achter ons ligt. Het begin van 2022 stond nog volop in het teken van lockdowns, beperkingen en gezondheidsvragen. En van aanzwellend protest uit de cultuursector met ludieke acties als het kapsalontheater. Een gevoel van bevrijding volgde toen alles eindelijk weer mocht en kon. Maar voorbij was het niet. Kunstenaars en culturele organisaties zetten alles op alles om te herstellen van de klap, hun werk vertoond te krijgen, publiek (terug) te winnen. En dat alles vaak met weinig of geen resterende buffers. Intussen
SNIKHEET, Parels voor de Zwijnen. Foto: Marlise Steeman
Als bezoeker van een mooie tentoonstelling, een
Parels voor de Zwijnen maakte in Amsterdam Noord samen met buurtbewoners SNIKHEET, een aangrijpende voorstelling over de energietransitie. Die raakt deze bewoners direct, hand in hand met woningnood, gentrificatie en kansenongelijkheid.
diende zich een nieuwe crisis aan door de oorlog in Oekraïne. Financiële ondersteuning van het AFK en
Voor het AFK maakte de inzet van middelen uit
doorzettingsvermogen en optimisme. Maar niet alles is
de gemeente Amsterdam – meerjarig, projectmatig
de vierde fase van het cultureel steunplan van van
oplosbaar als je maar hard genoeg werkt. We staan voor
of noodsteun – waren voor velen opnieuw essentieel
gemeente Amsterdam – eind 2021 toegekend en
fundamentele vragen en veranderingen voor en achter
om door te kunnen.
deels in 2022 besteed – een belangrijk verschil in
de schermen van de Amsterdamse cultuur.
ons werk voor de cultuur in de stad: zowel in subsidieHet grillige verloop van aanvragen en al toegekende
budgetten die daardoor op peil bleven, als in onze
Actie!
culturele activiteiten dat we in 2021 al zagen, zette
eigen bedrijfsvoering. Dit bedrag van de vierde fase
Corona en andere maatschappelijke ontwikkelingen
in 2022 door. We hadden daarom veel extra contact
à 2,3 miljoen euro kon in zijn geheel worden besteed,
hebben zich levendig vertaald naar de thematiek van kunst
met aanvragers en waren op alle fronten zo flexibel
ten gunste van de makers in de stad.
en cultuur. Dit jaar was goed te zien hoe kunstenaars hun rol zoeken en pakken in de samenleving en daarbij soms
en coulant mogelijk. Ondertussen werkten met onder andere het platform Cultuurherstel aan een schokbe-
We zijn nu halverwege het Kunstenplan 2021-2024.
het activisme opnieuw uitvinden: woningnood, energie-
stendige sector. En via de nieuwe driejarige regeling
Het AFK kijkt met bewondering terug op de innova-
transitie, klimaat urgentie, dekolonisatie van kunst en
Cultuurcoaches aan de kansengelijkheid in de stad.
tieve kracht van kunstenaars en organisaties, op hun
samenleving: het staat allemaal op de artistieke agenda.
JAARVERSLAG 2022 - IN HET KORT
5
Arti et Amicitiae, Sarah van Lamsweerde, Startpoint In The Pause. Foto: Maarten Nauw
Wiens verhaal wordt er verteld? En gehoord? De stad zit vol verhalen en ervaringen, die publiek van harte wil horen, omdat het plezier, erkenning, troost, een nieuwe kijk of saamhorigheid biedt. Het is juist ook daarom, dat diversiteit en inclusie prioriteit krijgt in de Amsterdamse kunst en cultuur. Wie vreest dat we als cultuursector daarbij in herhaling vallen, kan vrij ademhalen: het debat is scherper en openhartiger dan ooit, het heeft zijn schroom verloren. Het gaat steeds meer om de fundamentele vraag: wie
Sarah van Lamsweerde ontving een stipendium om onderzoek te doen naar zintuiglijke waarneming, onder meer om de inclusieve waarde ervan te versterken. Met nieuwe instrumenten en aanpassingen aan bestaande middelen maakt ze werk beter toegankelijk voor onder andere mensen met een visuele handicap.
De met projectsubsidie ondersteunde documentaire
zijn we, wie willen we zijn? En: waar zijn we mee bezig,
Hotel Mokum gaat bijvoorbeeld over een krakers-
waarom doen we dit zo? De recente documentaire
groep, die in 2021 zes weken een pand kraakte in
White balls on walls van Sarah Vos over de zoektocht
de Marnixstraat uit protest tegen de woningnood.
naar meer diversiteit in het Stedelijk Museum, laat dat in al zijn ongemak zien.
Het onderzoeksproject Tina in Sexbierum, waarvoor kunstenaar Tina Farifteh een stipendium ontving,
Kunstenaars van álle achtergronden en geaard-
maakt woningnood persoonlijk én legt een direct
heden eisen hun plek op. Publiek zoekt cultuur die
verband met vraagstukken rondom migratie. Omdat
aanspreekt, representeert en vragen stelt. Het AFK
Farifteh geen woon- en werkruimte kan vinden in
zoekt deze kunstenaars op in de hele stad, en zij
Amsterdam, verkast zij naar Sexbierum. Daar ontdekt
zoeken het AFK zelf steeds vaker op om te zien hoe
zij dat ontworteling en onthechting altijd al een funda-
het fonds hen daarbij kan helpen. Die intensievere
ment hebben gevormd voor haar werk en leven:
dialoog vertaalt zich in de toegekende projecten en
Teheran, Amsterdam, Sexbierum.
organisaties uit 2022.
JAARVERSLAG 2022 - IN HET KORT
6
Chamber x Chamber
Van alle projectaanvragen kwamen 723 van makers: bijna 82%. Hiermee vloeide een bedrag van € 7.771.363 naar makers en de kunstenaars met wie zij samenwerken.
Chamber X Chamber organiseert klassieke concerten in combinatie met andere onderwerpen zoals whiskey, bloemen en sieradenontwerp – steeds met origineel nieuwe composities. Van de musici behoort 30% tot de lgbtq+ gemeenschap en het ensemble combineert professionele musici met cultuurmakers. Performances zijn onder andere in Taiwanees eethuis Jen’s Bin Store. Chamber X Chamber krijgt een bijdrage uit de Tweejarige regeling Cultuurmakers.
Ons publiek
Stad van makers Zo’n tachtig procent van het werk van het AFK komt direct aan makers ten goede. Overduidelijk voelden we afgelopen tijd hoe belangrijk creatieve denkers zijn voor onze stad, en hoe zeer we hen missen als
Het is geen wonder dat de Amsterdamse cultuur een
ze onzichtbaar zijn. Even duidelijk was ook hoe
bredere blik op publieksbereik zoekt. En die ook van
kwetsbaar makers zijn, doordat ze veelal projectmatig
subsidiënten vraagt. We zien een beweging van ‘welke
en freelance werken. Het AFK is heel blij dat zowel
doelgroep bereiken we’ naar ‘wat bereiken we met
wethouder Meliani als de Amsterdamse Kunstraad
deze doelgroep’; van omvang en samenstelling van
in zijn onlangs uitgebrachte verkenningen, een lans
publiek, naar ook de impact die werk heeft op bezoe-
breken voor de positie van makers in de tweede helft
kers, deelnemers en buurt. Platform voor makers in
van het huidige, én in het volgende Kunstenplan.
beeldende kunst MOKER_POi ontwikkelde hiervoor de website ditisonspubliek.nl, gefinancierd met een
Met de nieuwe ronde vierjarige subsidies in aantocht,
eerdere innovatiesubsidie van het AFK.
zien we in de stad veel variabelen en weinig voorspelbaarheid. Wat wel duidelijk is, is dat het een toekomst
Dat het belang van groeiende stadsdelen aan de
van wezenlijke en soms scherpere keuzes zal zijn.
randen van de stad almaar toeneemt voor nieuw
Dat de stad een constante-in-beweging is met grote
publieksbereik, artistiek talent en innovatie, ligt in
opgaven en bijzondere kansen. En dat we kunst niet
het verlengde hiervan - zoals ook nadrukkelijk wordt
kunnen missen – sterker nog, dat kunst een pijler is
genoemd in de beleidskaders van de gemeente.
van de Amsterdamse samenleving.
Daarbij wordt steeds meer zichtbaar hoezeer ze uit de jas van beschikbare ruimte en middelen barsten.
Laurien Saraber, directeur-bestuurder JAARVERSLAG 2022 - IN HET KORT
7
Thais di Marco, The Goldfish Bleeding in a Sea of Sharks (projectsubsidie)
‘Mijn rol stopt niet bij het verkennen van cultuur alleen. We zijn geworteld in het stadsdeel, we kennen niet alleen de makers maar ook de mensen uit de buurt. We zijn vertrouwde gezichten en zien wat er nodig is in het stadsdeel. Zo hebben we echt impact.’ Jaleesa Clows, AFK Cultuurverkenner Nieuw-West
8
I WENT ON A HOLIDAY (Dad Julian and mum Conchita). Foto: Iris Haverkamp Begemann
Lees meer over het AFK 2022 in het kort De hele stad Futureproof Sterk werk Vernieuwing AFK in cijfers Algemene cijfers De hele stad Futureproof Vernieuwing Makers in de stad
Fantastische kunst voor alle Amsterdammers
afk.nl
Algemene cijfers 2022 Totaal aanvragen en toekenningen
Projectregelingen Professionele Kunst en Cultuurmakers
Verdeling over regelingen
Verdeling over kunstdisciplines in aantallen aanvragen 1.094 Aanvragen / € 24.480.421 659 Toekenningen / € 13.953.386
Aantal aangevraagd
Aangevraagd bedrag
Aantal toegekend
Toegekend bedrag
Projecten Professionele kunst
856
€ 10.423.749
477
€ 5.251.780
Projecten Cultuurmakers
93
€ 818.305
64
€ 497.906
Cultuurcoaches*
30
€ 8.338.521
17
€ 4.380.000
3PackageDeal
15
€ 300.000
15
€ 300.000
Bijzondere aanvragen**
20
€784.084
20
€ 774.084
Regeling Ontwikkeling***
31
€ 3.679.570
21
€ 2.624.616
Stimuleringsregeling Eigentijdse Dans
49
€ 136.192
45
€ 125.000
949 Aanvragen
Dans
64
Film
148
Letteren
42
Muziek/Muziektheater
248
Theater
116
Visuele kunst*
320
Cultuureducatie**
11
*Visuele kunst is inclusief Beeldende Kunst in de Openbare Ruimte (BKOR) en creatieve industrie. **Aanvragen voor de discipline cultuureducatie was mogelijk in 2021 en 2022.
*Toekenningen Cultuurcoaches is voor drie jaar: 2022-2024 **Onder Bijzondere aanvragen zijn opgenomen: Mensen Maken Amsterdam, City Company & Crowd, Cultuurlening, Pilot Cultuurcoaches, Programmering Broedplaatsen, Voordekunst, AFK 50 jaar, Amsterdamprijs, Culturele Voorzieningen Nieuwe Wijken ***Toekenningen voor meerdere jaren. In 2022 werden aanvragen ingediend voor 2022-2023.
Regeling projecten Professionele Kunst Verdeling kunstdisciplines toekenningen
Aantal wijzigingen ingediend in 2022 planning
2022
826
2021
966
2020
748
2019
479
2018
426
inhoudelijk
Toegekend aantal
locaties
59
1.005
120 73
102 70
1.143
974
€ 341.869
Film
88
€ 994.182
Letteren
17
€ 137.385
Muziek/Muziektheater
113
€ 1.140.007
Theater
54
€ 643.060
Visuele kunst
170
€ 1.995.277
Tussentelling
477
€ 5.251.780
Regeling projecten Cultuurmakers Verdeling kunstdisciplines toekenningen
829
347
477 Toegekend € 5.251.780
35
1.067
217
425
56
104
Toegekend aantal
0
200
400
600
800
Toegekend bedrag
Dans
1000
1200
Wijzigingen in vierjarige regeling zijn niet meegerekend. Een ingediende wijziging kan meerdere type wijzigingen tegelijk bevatten. Wijzigingen van titel, contactpersoon en begroting zijn niet meegenomen; vaak gaat het om een door het fonds gevraagde bijgestelde begroting.
Het aantal wijzigingen qua planning steeg sterk in de coronajaren vanwege onzekerheid over lockdowns en andere maatregelen. Het aantal is nog altijd relatief hoog. Dit is deels te verklaren met de door ons gevraagde bijgestelde planning voor de tweejarige regeling cultuurmakers. Deels is er sprake van bijvoorbeeld beperkte beschikbaarheid van presentatieplekken in Amsterdam. De inhoudelijke wijzigingen, die in 2020 voortkwamen uit de coronacrisis,
64 Toegekend € 497.906
Toegekend bedrag
Dans
4
€ 62.249
Film
2
€ 19.500
Letteren
2
€ 14.000
Muziek/muziektheater
34
€ 230.099
Theater
9
€ 37.435
Visuele kunst
6
€ 45.750
Cultuureducatie
7
€ 88.873
Totaal
64
€ 497.906
zijn weer op het oude niveau.
AFK JAARVERSLAG 2022 - WIL JE HET VOLLEDIGE JAARVERSLAG LEZEN, KIJK OP AFK.NL
Modern Bruises, Please Remain Seated. Foto: Melissa Schriek
DE HELE STAD
In gesprek
Omdat de stad continu verandert, werkt het AFK
Het AFK heeft een stevige basis die het fonds
doorlopend aan het verbreden van zijn bereik in
toegankelijk en relevant houdt voor steeds weer
Amsterdam. Niet alleen willen we dat alle Amsterdamse
nieuwe groepen aanvragers. We organiseren speed-
kunstenaars en culturele organisaties weten van het
dates op locatie in de stadsdelen waar (potentiële)
bestaan van het AFK en de mogelijkheden die het fonds
aanvragers vragen kunnen stellen aan de collega’s
hen biedt. Het is ook ons doel om, via deze kunstenaars
van het fonds. Vaak komen er praktische tips op tafel
en organisaties, zoveel mogelijk Amsterdammers in
voor het doen van aanvragen maar ook aanvullende
aanraking te laten komen met kunst en cultuur.
financiering, samenwerkingspartners, of repetitie- of
Kip Republic, Free Heri Heri For All. Illustratie: Lyne Lucien
Alle Amsterdammers
presentatieplekken. De speeddates combineren we We zien in 2022 dat inspanningen van afgelopen
vaak tot events met presentaties, ontmoetingen, een
twee jaar vruchten afwerpen. Meer verschillende
hapje, drankje en muziek. In mei 2022 brachten we een
gemeenschappen weten ons te vinden voor project-
hele week door in Zuidoost, inclusief speeddates, een
aanvragen, ontwikkelaanvragen en meerjarige
Art Talk, een financieringsmarkt en twee Art Tours door
subsidies. Het aantal aanvragen en toekenningen uit
het stadsdeel.
de lgbtq+ gemeenschap neemt flink toe. Naar aanleiding van een aantal homofobe incidenten in de stad
Mijn Eerste Aanvraag (MEA), eens per maand,
realiseerde KUNSTMEST, in samenspraak met buurt-
biedt aanvragers de mogelijkheid om een aanvraag
bewoners en kunstenaar Enzo Pérès-Labourdette, met
mondeling toe te lichten. In 2022 voerden we gesprek-
de muurschildering ‘Samen zijn wij Oost’ (te zien tussen
ken met 258 aanvragers tijdens 13 ’MEA-dagen
de Javastraat en de Eerste Van Swindenstraat) een
waarvan vijf op locatie in Zuidoost (2x), Oost, Noord
krachtig statement voor diversiteit. Stichting Nederlied
en West. Ook aanvragers wiens plannen nog niet rijp
pakte het luchtiger aan met een theateravond over
genoeg zijn voor een toekenning, gaan altijd naar huis
en mét voorlopers en lansbrekers uit de lhbtq+
met nuttige tips en adviezen.
gemeenschap in ‘Pride Chantant: Een potje zingen met de poten’. Er komen steeds meer projectaanvragen uit de hiphop community, vooral bij muziek. Ook de nachtcultuur weet ons steeds beter te vinden, waaronder producers en artiesten die aanvragen voor promotionele releases. Daaraan heeft een verruiming van de
KIP Republic ontvangt subsidie uit de tweejarige regeling Ontwikkeling voor de discipline Erfgoed. Hun multidisciplinaire kunstprojecten maken de trans-Atlantische diaspora en de invloed ervan op onze huidige tijd zichtbaar en invoelbaar. Met de bijdrage werken zij aan de doorontwikkeling van hun signatuur door verhalen en perspectieven van hun communities in de stad centraal te stellen: historie omarmen, definiëren in het heden en vertalen naar kunst.
aanvraagmogelijkheden voor onze projectregeling bijgedragen. JAARVERSLAG 2022 - DE HELE STAD
12
Foto: Eva Plevier
en kennismaking, hulp bij en een laagdrempelige manier van aanvragen, passende beoordeling en criteria, contact na toekenning bij de realisatie van een project, en nazorg bij een afwijzing.
The artist next door De Amsterdamse kunst vormt een divers, veelkleurig kunstlandschap dat een steeds bredere groep bewoners weet te raken. Tegelijkertijd hebben de stadsdelen die het hardst groeien, de minste culturele voorzieningen. Goed toegeruste plekken met
In 2022 werden voorgedragen voor Culturele Voorzieningen Nieuwe Wijken: Bijlmerbios, Buurtwerkplaats, Pexpo, Museum Amsterdam Noord, The New Amsterdam, Granate, Bookstore Place, The Foundation, ZO! Gospel Choir en het Zonnehuis. Broedplaatsen BOUW, Kazerne Reigersbos en Heesterveld Creative Community ontvingen een bijdrage voor culturele programmering om hun toegankelijkheid voor de buurt te vergroten.
voldoende ruimte voor presentatie, maken of repeteren zijn schaars in Noord, Nieuw-West en Zuidoost. Sinds 2021 investeert het AFK samen met gemeente De diversiteit en nieuwe instroom in ondersteunde
Amsterdam in de stadsdelen aan de rand van de
kunstenaars en projecten stijgt hierdoor flink, maar
stad. Jaarlijks wordt een aantal organisaties in Noord,
we merken dat we er nog niet zijn. We zien dat er
Nieuw-West en Zuidoost uitgenodigd om aanspraak te
dieper in lokaal gewortelde communities talent en
maken op bijzonder budget Culturele Voorzieningen
artistieke kracht schuilt die tot nu toe grotendeels
Nieuwe Wijken. Zij worden voorgedragen door
onder de radar van beleidsmakers, overheid en
de stadsdelen, in nauw overleg met het AFK en
subsidiënten werken. In gesprek met onze partners
sinds 2022 ook onze cultuurverkenners. De pilot
in de stadsdelen en onze cultuurverkenners, ontmoe-
Programmering Broedplaatsen, in samenwerking met
ten we kunstenaars, makers en community leaders die
Bureau Broedplaatsen, zorgt ervoor dat wijkbewoners
belangrijke groepen Amsterdammers bereiken. Het
en kunstenaars elkaar weten te vinden en ontmoeten;
AFK meer verbinden met deze artistieke communities,
BBp zorgt voor goede voorzieningen, het AFK draagt
is onze ambitie voor 2023. Daarbij onderzoeken we
bij aan de programmering.
behoeften van aanvragers bij alle stappen in de ‘client journey’ die een aanvrager aflegt: informatie
JAARVERSLAG 2022 - DE HELE STAD
13
Kunst in de openbare ruimte ontstaat vaak uit samen-
Al net zo essentieel voor het Amsterdamse veld,
werkingen met een lange looptijd. Maar er zijn ook
is de cultuurcoach. Deze bijzondere intermediairs
kleinere projecten met veel impact. Zo verlevendigt
worden ingezet door culturele organisaties overal
de muurschildering Urban Jungle van Tim Rodermans
in de stad om kansengelijkheid te vergroten in het
straks de verkeersader Sarphatistraat. En de koekoek-
cultuuronderwijs. Ze verbinden binnen- en buiten-
kalkoen die in de Ten Katestraat op gezette tijden
schools aanbod. Zo zet EYE cultuurcoaches in om
luidkeels uit een zolderkamer kwam zetten, zorgde
een meerjarige leerlijn rondom film te realiseren
voor hilariteit bij de marktbezoekers en kooplie-
op zeven scholen in Noord, in samenwerking met
den – en uitgebreide aandacht van AT5 (Welcome
Filmhub Noord-Holland, Cinekid, Taartrovers en
Strangeness, Simon Wald).
NurLimonade Media.
Bruggenbouwers
Het AFK lanceerde in 2022 samen met gemeente
Voeten op de grond, aanwezigheid ter plekke in
Amsterdam en MOCCA de driejarige regeling
Kunst in de straat
de stad, is de beste manier om nieuwe aanvragers
Cultuurcoaches. Met het beschikbare budget, waar
Misschien wel de meest directe toegang tot kunst,
te bereiken. Onze cultuurverkenners houden zich in
veel vraag naar was, kunnen zeventien organisaties
biedt beeldende kunst in de openbare ruimte.
vijf stadsdelen (Zuidoost, West, Oost, Noord en Nieuw-
aan de slag: zij zetten 90 cultuurcoaches in op
In 2022 werden hiervoor 17 aanvragen bij het AFK
West) bezig met het kunstenveld verkennen, contacten
tenminste 80 scholen voor primair en voortgezet
ingediend, 7 aanvragen ontvingen een toekenning.
leggen, potentiële nieuwe aanvragers voorlichten.
onderwijs in Amsterdam en Weesp.
Een aantal opvallende werken werd in 2022 met
Tegelijkertijd brengen hun collega’s bij het AFK op
subsidie van het AFK gerealiseerd. Zo zorgde het
de hoogte van wat er speelt in de stadsdelen.
In 2022 werden 949 aanvragen ingediend bij de projectregelingen, waarvan er 541 konden worden toegekend. Meer dan 80% van deze toekenningen kwam direct ten goede aan makers, voor een bedrag van € 4.771.363.
project ‘Muren van West’ voor muurschilderingen op een aantal blinde muren in stadsdeel West, vergezeld
‘Mijn rol stopt niet bij het verkennen van cultuur
van een routekaart. De werken werden geselecteerd
alleen. We zijn geworteld in het stadsdeel, we
samen met de buurtbewoners. Het AFK werkt bij kunst
kennen niet alleen de makers maar ook de mensen
in de openbare ruimte samen met het Stadscuratorium.
uit de buurt. We zijn vertrouwde gezichten en zien
In 2022 ontwikkelden wij gezamenlijk een uitgebreide
wat er nodig is in het stadsdeel. Zo hebben we echt
handreiking voor kunstenaars die werk in de openbare
impact.’ - Jaleesa Clows, AFK Cultuurverkenner
ruimte willen realiseren.
Nieuw-West
JAARVERSLAG 2022 - DE HELE STAD
14
Circusbende, Circusbende Festival
‘Ik zie makers die moeten verhuizen of helaas helemaal uit Noord moeten vertrekken, omdat tijdelijke plekken een probleem zijn. Aan de andere kant brengt dat veel creativiteit met zich mee: makers denken actief na over hun plek en wat die voor hen betekent.’ Jessica van Halteren, AFK Cultuurverkenner Noord
15
Cinekid, Medialab
De kunst is van ons
Amsterdammers kunnen zelf kunst maken of toeschou-
Kunst is in de eerste plaats van de Amsterdammers
wer zijn, maar zij kunnen een andere manier verbinden
zelf. In Amsterdam wonen talloze cultuurmakers,
met kunst in de stad, dan door het zelf te maken of
mensen die in hun vrije tijd kunst en cultuur maken.
toeschouwer te zijn. In de loop der jaren stond het AFK
In 2022 klopten 93 van hen aan bij de regeling
aan de wieg van initiatieven die zijn doorgegroeid tot
Projecten Cultuurmakers, waaronder aanvragers
unieke spelers in de stad waar bewoners direct bijdra-
zoals de Volksopera die met 180 buurtbewoners in
gen aan kunst : de buurtfondsen van Mensen Maken
Noord een megaproductie realiseerde in de open
Amsterdam en crowdfundingplatform Voordekunst.
lucht, het Superbuur.t Handwerk Collectief, Broccante die dansbare barokmuziek speelt in de openbare
De bewoners van Amsterdam zijn ook belangrijk
ruimte, popkoor Noisy Voices die in de muziektheater-
voor de Amsterdamprijs voor de Kunst, waarvoor
productie Alles is Anders terugkeek op 2 jaar covid,
iedereen kunstenaars en culturele organisatie kan
en Writing Toward Peace waarin Oekraïense schrijvers
voordragen. In 2022 kwamen 550 voordrachten
workshops gaven aan landgenoten om hun woede en
binnen, waaruit de volgende nominaties kwamen:
verdriet onder woorden te brengen. In 2022 kwamen
visueel kunstenaar Bodil Ouédraogo, circusorgani-
er daarnaast 242 aanvragen binnen voor de tweejarige
satie Circusbende en rapduo Ocho & Ibs (categorie
regeling voor Cultuurmakers. Deze werden in 2022
Stimuleringsprijs), documentaire ‘Jason’ van maker
behandeld, maar de 236 toekenningen vallen in 2023.
Maasja Ooms, online radiostation Echobox en kunst-
Door wijzigingen in de regeling vanaf 2021, zien we
werk ‘Black Water’ van RAAAF (categorie Werk van
daar ook nieuwe instroom: er waren 29 aanvragen
het Jaar). De winnaars werden bekend gemaakt in
van organisaties die nog niet eerder aanklopten.
ITA in aanwezigheid van de wethouder: Ouédraogo, Echobox en in de categorie Bewezen Kwaliteit het makerscollectief Rainbow Soulclub.
JAARVERSLAG 2022 - DE HELE STAD
16
Jakop Ahlblom Company, Unseen. Foto: Bart Grietens
Lees meer over het AFK 2022 in het kort De hele stad Futureproof Sterk werk Nieuwe verhalen, talenten en liefhebbers
Fantastische kunst voor alle Amsterdammers
AFK in cijfers Algemene cijfers De hele stad Futureproof Vernieuwing Makers in de stad
afk.nl
De hele stad Uitvoeringslocatie toegekende aanvragen projectregelingen
Tweejarige regeling Cultuurmakers
Per toekenning zijn meerdere uitvoeringslocaties mogelijk.
Verdeling disciplines in aantallen aanvragen
Vanaf 1 april 2022 kunnen ook aanvragers uit Weesp aanvragen. Ook uitvoeringslocaties in Weesp gelden als 'Amsterdams'. In 2022 zijn er nog geen aanvragen
Nieuw-West (inclusief Westpoort) 58 (6%)
ingediend, ook door nog bestaande
Noord 147 (14%) West 202 (20%)
andere subsidies voor Weesp. Het AFK werkt samen met het stadsgebied aan bekendheid
242 aanvragen € 1.374.000
Centrum 303 (30%)
van de regelingen.
Oost 119 (13%) Zuid 110 (11%)
Aanvragen
Bedrag
Visuele Kunst
1
€ 6.000
Dans
16
€ 100.000
Letteren
2
€ 8.000
189
€ 1.086.000
Muziek/Muziektheater
Zuidoost 65 (6%)
Theater Totaal
34
€ 174.000
242
€ 1.374.000
Aanvragen regeling Projecten cultuurmakers Dit overzicht is exclusief Culturele Voorzieningen Nieuwe Wijken.
93 Aanvragen / € 818.305
Aanvragen voor de tweejarige regeling werden in 2022 ingediend, maar worden in 2023 pas toegekend.
64 Toekenningen / € 497.906
Uitvoeringslocaties toegekende aanvragen projecten Professionele kunst
0
20%
40%
60%
Centrum
80%
268
100%
30%
Bijzonder budget Culturele voorzieningen nieuwe wijken
Regeling projecten Cultuurmakers
Voorgedragen organisaties
Verdeling disciplines in aantallen aanvragen
10
Totaal budget
€ 300.000
Nieuw-West (incl Westpoort)
55
6%
Noord
139
15%
Oost
119
13%
West
175
19%
Zuid
99
11%
Met de driejarige regeling Cultuurcoaches kunnen in totaal 90 cultuurcoaches
Zuidoost
53
6%
aan de slag in ongeveer 80 scholen in Amsterdam: 60 basisscholen en
Driejarige regeling Cultuurcoaches
20 scholen voor voortgezet onderwijs, vooral VMBO en praktijkonderwijs. Uitvoeringslocaties toegekende aanvragen projecten Cultuurmakers
0
20%
40%
60%
80%
100%
93 aanvragen Visuele kunst
11
Dans
6
Letteren
2
Centrum
35
31%
Muziek/Muziektheater
44
Nieuw-West (incl Westpoort)
3
3%
Theater
14
Noord
8
7%
Film
5
Oost
17
15%
Cultuureducatie
11
West
27
24%
Zuid
11
10%
Zuidoost
12
11%
Toekenningen
Toegekend
17
€ 4.380.000
Beeldende Kunst in de Openbare Ruimte (BKOR) 17 Aanvragen / € 523.529 7 Toekenningen / € 261.602
Aanvragen voor de discipline cultuureducatie was mogelijk in 2021 en 2022 door het gemeentelijk steunplan. Mensen Maken Amsterdam en Culturele Voorzieningen Nieuwe Wijjken zijn niet opgenomen in dit overzicht.
AFK JAARVERSLAG 2022 - WIL JE HET VOLLEDIGE JAARVERSLAG LEZEN, KIJK OP AFK.NL
Cinekid, Medialab
FUTURE PROOF
Futureproof De veranderende stedelijke samenleving en de gevolgen van de coronacrisis vragen om een sterk kunstenveld dat in staat is om zich aan te passen, te reageren, kritisch te bevragen en de samenleving uit te dagen. De stad groeit in rap tempo en de behoefte aan kunst en cultuur verandert mee. Het AFK stimuleert kunstenaars en organisaties om zich te blijven bereik. Zodat ze weerbaar zijn in een toekomst die grillig kan zijn. In 2022 zette het AFK verschillende middelen voor deze versterking van de Amsterdamse cultuur in, waaronder de regeling Ontwikkeling voor jonge organisaties, het platform Cultuurherstel, de Amsterdamse Cultuurlening en het programma City Company & Crowd. Het steunplan corona van de gemeente Amsterdam speelde in 2022 nog een belangrijke rol in herstel en weerbaarheid van kunstenaars en organisaties.
het derde coronajaar. Het jaar begon met opnieuw
Via project- en ontwikkelsubsidies en leningen bij
restricties voor culturele organisaties, kunstenaar
het AFK kwam opnieuw een deel van deze middelen
en hun publiek. In de loop van het jaar kon de
rechtstreeks terecht bij talloze makers, kleinere
Amsterdamse cultuur de eerste stappen naar herstel
organisaties en zzp’ers in de Amsterdamse cultuur.
zetten, waarna zich al snel een energiecrisis aandiende.
Dit hielp hen door de crisis te komen.
Verdwenen publiek en weggevallen inkomsten van
Verder na corona
kaartverkoop en zaalverhuur komen nu óf traag óf in een andere vorm terug. Prijzen stijgen terwijl
De noodzaak voor futureproof werken heeft een
het besteedbaar vermogen van het publiek daalt.
nieuwe dimensie gekregen door opeenvolgende
Personeel is in andere sectoren op zoek gegaan
crises. Het jaar 2022 was in meerdere opzichten
naar vaste grond onder de voeten.
Aanvullende middelen uit het coronasteunplan in 2022 kwamen terecht bij makers, kleine organisaties en zzp’ers in de Amsterdamse cultuur. De projectenregelingen werden aangevuld met één miljoen euro, net als de regeling Ontwikkeling voor jonge organisaties, en de Amsterdamse Cultuurlening werd aangevuld met € 200.000.
JAARVERSLAG 2022 - FUTUREPROOF
Fashion for Good (regeling ontwikkeling)
ontwikkelen, ook op zakelijk vlak en in hun publieks-
20
Cinema de Vlugt
Naast landelijke regelingen is er gemeentelijk op verschillende manieren ingegrepen om de cultuursector te stutten en voor de ondergang te behoeden. Organisaties konden in 2022 weer gebruik maken van compensatieregelingen, en makers van een aanvulling op het AFK-budget voor projectsubsidies en ontwikkeling. De Werkdesk Kunst & Cultuur van de gemeente Amsterdam helpt de sector om menskracht terug te winnen en houdt hierover contact met het AFK. De werkgroep Cultuur & Corona, door de wethouder ingesteld, heeft zich in 2022 gebogen over manieren waarop de sector het best geholpen wordt in zijn herstel. Aanbevelingen uit deze werkgroep, waarin ook de directeur van het AFK zitting heeft, worden door de wethouder betrokken bij een volgende fase van het steunplan in 2023, en bij de voorbereidingen voor het Kunstenplan 2025-2028. Investeren in toekomstbestendigheid zal hier naar verwachting een belangrijke rol in spelen.
Ontwikkeling van organisaties
Filmhuis De Vlugt (ook bekend als Oxville Cinema) krijgt een bijdrage uit de regeling Ontwikkeling om de organisatie te versterken. In de komende jaren groeit Oxville door naar een grotere locatie met meerdere zalen; de organisatie moet hierop worden voorbereid. Filmhuis De Vlugt/Oxville combineert een locatie-gevoelige dagelijkse filmprogrammering met horeca en activiteiten met en voor de buurt.
Kunstenaars en culturele organisaties zijn bovenal ook zelf een drijvende kracht bij het toekomstbestendiger worden. Van de 23 organisaties die in 2022 een
Stichting Nieuwe Helden, die vierjarige subsidie
aanvraag indienden voor de regeling Ontwikkeling,
ontvangt van het AFK, is hierin een voorloper. Zij maken
zetten 12 in op de zakelijke kant van hun werk:
theater dat aanpasbaar is aan elke context, omdat de
bedrijfsvoering, organisatie of werving van meer
vorm niet uitmaakt voor het verhaal dat wordt verteld.
inkomsten, maar ook ontwikkeling van marketing
Door te werken met een flexibel team van makers,
en publiek. Daarnaast was diversiteit en inclusie een
is de organisatie wendbaar en voorbereid op wisse-
belangrijk ontwikkeldoel; organisaties streven naar
lende omstandigheden. Zo kan een productie die werd
optimale aansluiting bij de veranderende stad, met het
ontwikkeld voor een kleine zaal, ook binnen de context
oog op toekomstbestendige productie of presentatie.
van een bedrijf worden gespeeld of op een festival. JAARVERSLAG 2022 - FUTUREPROOF
21
Bedrijfsleven
voor hun project wordt door het AFK aangevuld:
in dit revolverende fonds, omdat projecten langer
De cultuursector hoeft niet alleen het wiel uit te
€ 20.000 uit crowdfunding en sponsoring, € 10.000
‘on hold’ stonden dan verwacht: eerst door sluiting
vinden; kennis en inzicht uit andere sectoren zijn waar-
van het AFK. City Company & Crowd is een samen-
van presentatieplekken, en na heropening doordat
devol voor toekomstbestendige bedrijfsvoering in de
werking van het AFK met crowdfundingplatform
veel nieuw en achterstallig cultuuraanbod tegelijk
kunst. Het AFK werkt daarom samen met verschillende
voordekunst, die het traject voor de deelnemers
presentatieruimte zocht. Vanuit het coronasteunplan
partners om de verbinding tot stand te brengen.
organiseert. In 2022 namen deel aan City Company &
van de gemeente Amsterdam is het budget voor
Crowd: PROM Collective, stichting NOOR, stichting
leningen daarom eenmalig aangevuld met € 200.000.
Zid Theater, Studio Salix en stichting Granate.
De cultuurlening is een duurzame en efficiënte
Het nieuwe initiatief Cultuurherstel doorliep in 2021 en 2022 een succesvolle pilot, resulterend in
aanvulling op subsidies, zeker in tijden van schaarste.
een vervolg met uitbreiding. Culturele organisaties
Samenleving
worden gematcht met ervaren coaches uit zake-
Al ver vóór corona initieerde het AFK met Mensen
Het maximaal te lenen bedrag van de Amsterdamse
lijke sectoren. Cultuurherstel is een initiatief van de
Maken Amsterdam een gedemocratiseerde vorm
Cultuurlening is in 2022 aangepast naar € 20.000
Amsterdamse Kunstraad en het AFK, in samenwerking
van subsidiëring door Amsterdammers via buurtfond-
per lening, zodat zoveel mogelijk kunstenaars de
met Cultuur+Ondernemen en met financiering
sen. Met crowdfunding bij voordekunst (waar sinds
gelegenheid hebben om een lening af te sluiten.
van gemeente Amsterdam en provincie Noord-Holland.
2021 ook Cinecrowd toe behoort) kunnen bewoners
De lagere rente van 1% vanwege corona werd in 2022
nog directer kunstprojecten ondersteunen.
voortgezet. In 2022 ontving Cultuur+Ondernemen,
Ook met het programma City Company & Crowd
voor het AFK uitvoerder van de Cultuurlening, dertien
investeert het AFK in private sponsoring en duur-
De Amsterdamse Cultuurlening maakt het mogelijk
aanvragen: vier ervan zijn omgezet naar de Noord-
zame relaties tussen kunstorganisaties enerzijds, en
voor Amsterdamse kunstenaars en culturele organisa-
Hollandse Cultuurlening en twee naar de landelijke
donateurs en bedrijven anderzijds. Vijf culturele orga-
ties om risico’s af te dekken en te investeren in
Cultuurlening. Aan vijf kunstenaars is een bedrag van
nisaties volgden in 2022 workshops in sponsorwerving
hun beroepspraktijk en bijvoorbeeld materiaal.
in totaal € 90.000 verstrekt. In 2022 volgden twee
en crowdfunding. Het bedrag dat ze hiermee ophalen
Tijdens corona bleek er minder geld terug te vloeien
Amsterdamse kunstenaars een begeleidingstraject in combinatie met een Cultuurlening.
Naast de expertise vanuit het bedrijfsleven, ligt de kracht van het coachingstraject in Cultuurherstel in de neutraliteit van de coach, de pro bono insteek en het regionale karakter. Tot en met 2022 zijn er in totaal 62 aanvragen van culturele instellingen voor een adviestraject ontvangen. Daarvan hebben er 26 geleid tot een match en zitten er 4 in de pijplijn. Organisaties doen bij de coaches vooral een beroep op financieel-bedrijfseconomische ervaring, die in roerige tijden nog harder nodig is.
Mensen Maken Amsterdam, voordekunst en de Amsterdamse Cultuurlening staan inmiddels op eigen benen of zijn ondergebracht bij andere organisaties die specifieke expertise hebben voor de uitvoering ervan. Zo kan het AFK sterk blijven inzetten op zijn kerntaken terwijl we óók gebruikmaken van onze grote kennis van het veld.
JAARVERSLAG 2022 - FUTUREPROOF
22
Museum Rembrandthuis (vierjarig). Foto Mark Bolk
‘Ik help jonge, onervaren makers op weg. Zij zitten vol vragen: hoe werkt het in het veld? Hoe krijg je een project voor elkaar? Als cultuurverkenner laat ik hen inzien hoe zij naar hun eigen praktijk kunnen kijken. En wat ze aan het AFK hebben natuurlijk.’ Humie Pourseyf, AFK Cultuurverkenner Oost
23
Oude Kerk (vierjarig), opbouw garden of scars (Ibrahim Mahama)
Lees meer over het AFK 2022 in het kort De hele stad Futureproof Sterk werk Nieuwe verhalen, talenten en liefhebbers
Fantastische kunst voor alle Amsterdammers
AFK in cijfers Algemene cijfers De hele stad Futureproof Vernieuwing Makers in de stad
afk.nl
Futureproof Cultuurherstel Organisaties doen bij de coaches vooral een beroep op financieel-bedrijfseconomische ervaring.
62
26
4
Aanvragen
Matches met coaches uit bedrijfsleven
In afwachting van match
Amsterdamse Cultuurlening Aangevuld met € 200.000 uit corona steunplan gemeente Amsterdam.
13
5
Aanvragen
Leningen uitgegeven
6
Doorgezet naar andere leningen
Ontwikkeldoelen regeling Ontwikkeling 21 Aanvragen 13 Toegekend Een aantal aanvragers werkt in hun plannen aan meer dan één ontwikkeldoel. Aanvragen
Toekenningen
Artistiek
7
4
Zakelijk
5
3
Publiek en marketing
6
4
Diversiteit en Inclusie
3
2
In het programma City Company & Crowd volgden vijf culturele organisaties in 2022 workshops in sponsorwerving en crowdfunding. Het bedrag dat ze hiermee ophalen wordt door het AFK aangevuld: € 20.000 uit crowdfunding en sponsoring, € 10.000 van het AFK. City Company & Crowd is een samenwerking van het AFK met crowdfunding platform voordekunst.
AFK JAARVERSLAG 2022 - WIL JE HET VOLLEDIGE JAARVERSLAG LEZEN, KIJK OP AFK.NL
Nieuw Dakota, Tolerance Test (Charlotte Schleiffert)
STERK WERK
L’Amour Toujours, Ik vind het nu al kut dat het voorbij is
Sterk Werk Voor de huidige beleidsperiode 2021-2024 heeft het AFK gekozen voor een aantal thema’s. Een stevige portie van onze ambities wordt ingenomen door Sterk Werk: artistiek en organisatorisch sterke aanvragen die kunnen rekenen op draagvlak onder de bewoners van de stad. Deze projecten, organisaties en makers vertellen de verhalen van de stad of bieden juist vanuit hun autonome kracht nieuwe perspectieven. Het zijn voldragen initiatieven, werk dat staat als een huis. Sterk werk is te vinden in alle regelingen, zowel projecten van makers als meerjarig ondersteunde organisaties. Hieronder geven we een inkijkje in wat de verschillende subsidies, projectmatig en meerjarig, kunnen betekenen voor een organisatie of kunstenaar. Bij beide soorten aanvragers heeft corona gevolgen gehad
In 2022 werden 949 aanvragen ingediend voor de projectregelingen waarvan 856 voor professionele kunst en 93 voor cultuurmakers. Daarvan konden er 541 worden toegekend voor een totaal van € 5.749.686. Daarvan kwam 83% direct bij makers terecht.
voor de manier waarop zij hun werk realiseerden. Door aanvullende middelen uit het steunplan van gemeente Amsterdam werd de schade beperkt. De in november
meerjarige subsidie niet haalbaar blijkt. Projectmatig
2021 verstrekte middelen werden voor een deel besteed
werken geeft minder zekerheid maar wel meer flexibi-
in 2022, onder andere als zeer welkome aanvulling op de
liteit voor vernieuwing en ontwikkeling van ideeën en
projectregeling, die voor de periode 2021-2024 eerder
projecten. Regelmatig kunnen succesvolle concepten
juist was gekort. Hier kon een miljoen euro aan worden
daarna uitgebouwd worden. Zo is ‘serieel project-
toegevoegd. Daarnaast waren er aanvullingen aan de
aanvrager’ Handmade Music, organisator van On the
regeling Ontwikkeling en de Amsterdamse Cultuurlening
Roof, sinds de eerste aanvraag in 2014 uitgegroeid tot
(zie elders in ons jaarverslag).
een vaste waarde in de zomerprogrammering aan de
Projectregelingen
noordkant van het IJ. Programmeur en muzikant Felix Hildenbrand zette het jaarlijkse festival op samen met
Het grootste aantal makers en organisaties in de stad
een lokale ondernemer en presenteert op het dak van
werkt met projectsubsidies: van jong en beginnend tot
Hoogtij ongebruikelijke muzikale samenwerkingen voor
meer gevestigd. Soms is dat heel bewust, soms omdat
een breed publiek. JAARVERSLAG 2022 - STERK WERK
27
Theatergroep Toetssteen, De Regels van Rutte. Foto: Anne van Zantwijk
“Door in gesprek te gaan met het AFK, word je gedwongen om na te denken over het doen en laten van je organisatie. Ook maatschappelijke ontwikkelingen als fair practice en inclusiviteit worden door het AFK proactief op de agenda gezet. Dergelijke zaken dreigen soms ondergesneeuwd te raken in een door vrijwilligers gerunde organisatie.” Erris van Ginkel, theatergroep Toetssteen
tien nieuw oorspronkelijke songs. En zo gingen er nog 472 makers, plus de kunstenaars met wie zij weer samenwerken, aan de slag met een bijdrage uit de regeling projectsubsidies Professionele kunst. Ook bij de cultuurmakers is de projectregeling van groot belang. Cultuurmakers maken in hun vrije tijd wat zíj willen zien en horen. In 2022 werden 64 aanvragen toegekend, voor onder andere buurtopera’s, klassieke muziek op straat of in eethuisjes, koorpresentaties, schrijfworkshops of handwerken met de buurt. Het AFK is ook voor deze aanvragers een waardevolle gesprekspartner.
Meerjarige regelingen Meerjarige subsidies zorgen voor een andere focus bij organisaties. Bij een organisatie als de Oude Kerk,
Gevarieerde en avontuurlijke presentatieplekken zijn
op het snijvlak van erfgoed en hedendaagse kunst,
wezenlijk voor de talloze makers en producerende
biedt de vierjarige subsidie een welkom fundament
organisaties die de grootste groep aanvragers in de
om lange lijnen te kunnen uitzetten. Mariette Dölle,
projectregeling zijn. Meer dan tachtig procent van de
directeur van de Oude Kerk, verwoordt het zo: “In het
aanvragen én toekenningen gaat naar deze groep,
geval van de Oude Kerk is een lange voorbereiding
die rijkgeschakeerd is. Een aantal voorbeelden:
op de projecten noodzakelijk. (…) Zo kunnen we het
L’Amour Toujours maakte een theatervoorstelling
oudste gebouw van Amsterdam met de nieuwste
over nostalgie: ‘Ik vind het nu al kut dat het voorbij
kunst verrijken en nieuwe perspectieven brengen
is’; Stichting MetSTem en schrijverscollectief
op verleden, heden en toekomst.”
De Kantlijn werkten aan ‘De Straat’ met dak- en thuislozen; BODEGA zette met ‘Kondo X ISO’ een
Theatergroep Toetssteen is een groep cultuurmakers
multidisciplinaire clubproductie neer in de nacht;
die al sinds 1968 voorstellingen maakt. Toetssteen
kunstenaar Kyung Lim Kwon initieerde een onder-
doet al meer dan veertig jaar een beroep op de
zoek naar herbruikbaarheid van materialen die na een
projectregeling bij het AFK en zet bewust lange lijnen
expositie overblijven; en Glenrhinio Koenders maakte
uit. Vanaf 2023 zit Toetssteen in de tweejarige rege-
zijn eerste live show van zijn EP ‘Trained To Go’ met
ling voor cultuurmakers. Erris van Ginkel, regisseur: JAARVERSLAG 2022 - STERK WERK
28
“Door verder vooruit te kijken konden we bijvoorbeeld aanhaken bij het 100-jarig jubileum van Tuschinski of van Nederland.” Die laatste productie, over het jubileum van premier Rutte, werd begin 2023 zelfs in reprise genomen vanwege grote belangstelling van het publiek. Dit succes is echter niet vanzelfsprekend, zeker niet als je zelf nieuw repertoire ontwikkelt. Van Ginkel: “We gaan
Oude Kerk (vierjarig), Silence. Foto: Maarten Nauw
het record van Mark Rutte als langstzittende premier
De noodzaak om risico’s te kunnen nemen ziet ook
deel de kracht van het Amsterdamse kunstenveld.
Marco Gerris van ISH. Deze organisatie, die nu in de
Het Amsterdams Andalusisch Orkest heeft met de
“De bijdrage van het AFK aan de Oude Kerk stelt ons in staat om experimenteel en uitdagend te zijn en blijven. Vanuit het experiment, in samenwerking met makers, denkers en bewoners, ontstaan nieuwe perspectieven, (werk)methodes en samenwerkingsverbanden.”
Amsterdamse Basisinfrastructuur zit, begon 22 jaar
vierjarige aanvraag bij het AFK haar mogelijkheden
Mariette Dölle, de Oude Kerk
geleden als projectaanvrager en daarna vierjarig
voor samenwerkingen flink vergroot. Zo realiseerde het
aanvrager bij het AFK. Gerris: “Je moet als organisa-
AAO projecten met bijvoorbeeld Cappella Amsterdam,
tie vooral niet blijven hangen. Je moet blijven pushen,
ICK, Lavinia Meijer, en George en Eran. Dit brengt niet
onwaarschijnlijk dat het publiek van het Nationale
ook als het resultaat soms misschien niet geweldig
alleen nieuwe artistieke voeding, het verbindt ook
Ballet anders kennis had genomen van ISH én
is. Nieuwsgierig zijn zit in ons DNA. Het is dan ook
publieksgroepen van de verschillende partners en
andersom. Daarbij vormt ook ISH een belangrijke
een voorrecht dat we vanaf het begin (als aanvra-
brengt hen in contact met onbekend repertoire.
schakel in doorstroom van nieuwe talenten in het
nooit uit van bestaand repertoire en daarmee lopen we altijd een risico, niet alleen artistiek, maar ook financieel. In het maakproces is het altijd spannend in welke mate het ons lukt om er een geslaagde impactvolle voorstelling van te maken.”
ger projecten, red.) de ruimte hebben gekregen om dingen uit te zoeken.”
Amsterdamse cultuurbestel. “Wij willen geen monopoISH werkt inmiddels samen met een bonte verzameling
lie houden op ons werk. We moeten blijven kijken naar
organisaties, zoals Amsterdam Sinfonietta, Silbersee,
nieuwe instroom, nieuwe invloeden en nieuwe makers.
Ook de Oude Kerk ziet de waarde van ruimte voor
het Nationale Ballet en Jakop Ahlbom. Ook hier
Het is ook aan ons om hen een podium te geven en
risico, experiment en nieuwe samenwerkingspartners.
biedt de samenwerking verdieping van het artistieke
hen verder te helpen.” Want, aldus Gerris, “zo komen
In die samenwerkingsverbanden zit voor een groot
verhaal én verbinding van publieksgroepen; het is
dromen uit die je zelf nooit zag aankomen.”
JAARVERSLAG 2022 - STERK WERK
29
Dadodans (vierjarig), Stek
‘In mei 2022 organiseerde ik een tour door Zuidoost voor stakeholders van het AFK. Ik ben toen langs allerlei tijdelijke plekken gegaan, om te laten zien hoe nodig het is dat het AFK zichtbaar blijft in Zuidoost. Dat belang las ik later terug in de verkenning van de AKr voor het komende kunstenplan en daar was ik blij mee.’ Jet Nugter, AFK Cultuurverkenner Zuidoost
30
Black Sheep Can Fly (regeling ontwikkeling), A Seat at the Table. Foto: Bas de Brouwer
Lees meer over het AFK 2022 in het kort De hele stad Futureproof Sterk werk Nieuwe verhalen, talenten en liefhebbers
Fantastische kunst voor alle Amsterdammers
AFK in cijfers Algemene cijfers De hele stad Futureproof Vernieuwing Makers in de stad
afk.nl
Makers in de stad Meer dan 80% van de toekenningen in de projecten-
Regeling Ontwikkeling Ronde 2
Regeling Ontwikkeling Ronde 3
regelingen komen ten goede aan makers: 541 aanvragen.
De bedragen in deze ronde zijn toegekend voor 2022 of 2022-2023.
Alle aanvragen in deze ronde zijn voor twee jaar: 2023-2024.
Het gaat om een toegekend bedrag van € 4.771.363.
Categorie A zijn jonge organisaties (2-6 jaar) die een impuls voor hun
De besluiten voor deze ronde vallen in 2023.
ontwikkeling en professionalisering ontvangen.
Daarnaast dragen ook andere regelingen bij aan het makersklimaat in Amsterdam: presentatie, ontwikkeling of productie.
23 Aanvragen / € 2.951.570
18 Aanvragen / € 2.334.349
13 Toekenningen / € 1.916.616
Mijn Eerste Aanvraag in 2022 Uitvoeringslocaties toegekende projecten, verdeling over stadsdelen. Meerdere locaties mogelijk per toekenning. Categorie A Nieuw-West (inclusief Westpoort) 16
Noord 26 West 47
Centrum 74
Oost 33
Categorie A
Aanvragen
Aangevraagd
Toekenningen
Toegekend
Aanvragen
Aangevraagd
Dans 2022-2023
3
€ 394.500
2
€ 320.000
Creatieve Industrie*
3
€ 402.884
Erfgoed 2022-2023
1
€ 200.000
1
€ 200.000
Cultuureducatie
1
€ 91.065
Film 2022-2023
2
€ 300.000
1
€ 100.000
Dans
2
€ 400.000
Muziek/Muz.tht 2022-2023 3
€ 360.000
2
€ 240.000
Erfgoed
2
€ 200.000
Theater 2022-2023
7
€ 943.330
4
€ 651.616
Film
1
€ 200.000
Visuele Kunsten 2022
1
€ 45.000
1
€ 45.000
Muziek/Muziektheater
3
€ 322.400
Visuele Kunsten 2022-2023 5
€ 638.740
2
€ 360.000
Theater
5
€ 668.000
Cultuureducatie 2022
€ 70.000
0
-
Visuele Kunsten
1
€ 50.000
1
Zuid 28
*De discipline creatieve industrie had in deze ronde voor het eerst een eigen categorie.
Stipendia aanvragen en toekenningen PK (Stipendium) en Cuma (Ontwikkelbudget) Zuidoost 8
Weesp 0
Stipendia worden ingezet voor artistiek onderzoek of het opdoen van nieuwe
De verdeling onder de verschillende disciplines was een speciaal
vaardigheden. Ze zijn het meest gebruikelijk bij visuele kunsten.
aandachtspunt bij de regeling Ontwikkeling. De aanvragen worden binnen één discipline op volgorde van binnenkomst behandeld, waardoor een zo
Mijn Eerste Aanvraag in 2022
91 Aanvragen
Verdeling over disciplines toekenningen
evenwichtig mogelijke verdeling ontstaat.
61 Toekenningen 259 Aanvragen / € 1.223.214 148 Toekenningen / € 702.396
Stimuleringsregeling Eigentijdse Dans Discipline
Aanvragen
Aangevraagd
Toekenningen
Toegekend
Dans
18
€ 89.742
12
€ 59.000
Film
35
€ 173.140
26
€ 129.713
Letteren
11
€ 52.943
5
€ 24.965
Muziek / muziektheater
57
€ 260.225
30
€ 136.327
Theater
31
€ 146.088
17
€ 77.860
Visuele kunst
107
€ 501.076
58
€ 274.531
In het kader van de 3PackageDeal kregen 15 bijzondere talenten een ontwikkelbudget, woon- en werkruimte en waardevolle connecties in de stad.
De aanvraagronde voor de Stimuleringsregeling Eigentijdse Dans ging open op 1 februari om 9:00 uur. Om 09:10 was de aanvraagmogelijkheid weer gesloten vanwege grote belangstelling voor het beschikbare budget. 49 Aanvragen / € 136.192 45 Toekenningen / € 125.000
Alle aanvragen voor Mijn Eerste Aanvraag worden administratief verwerkt als Professionele Kunst, maar bevatten ook aanvragen van cultuurmakers.
AFK JAARVERSLAG 2022 - WIL JE HET VOLLEDIGE JAARVERSLAG LEZEN, KIJK OP AFK.NL
Dadodans (vierjarig), Klank. Foto: Ben van Duin
NIEUWE VERHALEN, TALENTEN EN LIEFHEBBERS
Nnelg. Foto: Jaasir Linger
Nieuwe verhalen, talenten en liefhebbers
stichting versterken in de regeling Ontwikkeling. Als het daarna ook nog lukt om woon- en werkruimte
Het AFK investeert in de nieuwste kunst en jongste
te behouden in de stad, is er een grote kans dat
kunstenaars. Het verhaal, het talent en de bewoners
Amsterdam (en de rest van het land) nog lang kan
van de stad veranderen constant. Nú volop ruimte
genieten van deze kunstenaar.
geven aan de nieuwste stemmen, betekent dat er ook straks fantastische kunst is voor alle Amsterdammers.
Daarom is het AFK er niet alleen voor al gevestigde kunst en kunstenaars, maar evenzeer voor nieuw
Door de grote aantrekkingskracht op steeds weer
talent en artistieke vernieuwing, en voor de kunstlief-
nieuwe generaties kunstenaars, is Amsterdam ook een
hebbers van de toekomst. We geven de mogelijkheid
kraamkamer voor landelijke en internationale ontwik-
om te experimenteren, af en toe te falen en iets
kelingen in de kunst. Dat is mede te danken aan het
anders te proberen. Daarom biedt het AFK bij deze
unieke weefsel van op elkaar aansluitende mogelijk-
regelingen en programma’s meer begeleiding en
heden voor kunstenaars in de stad: één van de pijlers
contact, en werkt daarbij samen met partners in
van het AFK.
het veld.
Zo kan een kunstenaar beginnen met een live ingediende eerste projectaanvraag, zich artistiek ontwikkelen met een stipendium of talentprogramma 3Package Deal, en vervolgens zijn zelf opgezette
Hiphop-artist NNELG maakte als eerste aanvraag bij het AFK een videoclip voor zijn release ‘Zelfkennis’: “In grote lijnen gaat het over verschillende afslagen die je kan nemen in het leven en waar ze toe leiden. Hoe om te gaan met struggles die horen bij adolescentie en het opgroeien met beperkte kansen. Ook de grootspraak en bravoure die horen bij de zoektocht naar status en erkenning worden behandeld.” JAARVERSLAG 2022 - NIEUWE VERHALEN, TALENTEN EN LIEFHEBBERS
34
Nieuw talent Het AFK wil het aanvragen van subsidie zo laagdrempelig mogelijk maken, ook voor onervaren makers. Eens per maand is het mogelijk voor eerste aanvragers om tijdens Mijn Eerste Aanvraag hun plannen mondeling toe te lichten en feedback of tips te krijgen. Vaak zijn dit individuele makers die voorlopen op de ontwikkelingen in de stad. Zo zagen we in 2022 bij muziek veel EP’s en releaseparty’s uit de hiphopscene en nachtcultuur. Er komen ook relatief veel eerste dansaanvragen bij deze bijeenkomsten van individuele dansers, die werken aan hun ontwikkeling buiten het verband van een gezelschap. Roman Tkachenko en andere kunstenaars zetten samen een expositieruimte op in de buurt van Sloterdijk. Gefrustreerd door het gebrek aan ruimte Cherella Gessel (3PD). Foto: Tatsiana Tribunalova
én hun toegang ertoe om werk te presenteren, besloten zij om het heft in eigen handen te nemen. In 2022 werden 259 aanvragen ingediend als Mijn Eerste Aanvraag, waarvan er 148 konden worden toegekend. Er waren dertien van deze live behandelrondes waarvan één nog werd mogelijk gemaakt uit de vierde fase van het gemeentelijke steunplan. In totaal is € 702.396 toegekend voor Mijn Eerste Aanvragen in 2022. Daarnaast kloppen eerste aanvragers ook bij de reguliere projectregeling aan.
In 2022 zagen we bij de 3Package Deal vaak een roep om een veilige community. Zo diepten Cherella Gessel en Lieke Heusinkveld ieder op hun eigen manier hun queerness uit, draait het werk van Pankaj Tiwari om gelijkheid en gerechtigheid, en vertelde Daniël Donato het verhaal van transvrouw Agnes in haar zoektocht naar erkenning en community.
JAARVERSLAG 2022 - NIEUWE VERHALEN, TALENTEN EN LIEFHEBBERS
35
Jaarlijks krijgt een bijzondere lichting jonge en
Onder de organisaties met een vierjarige bijdrage
kunstenaars, out-of-the-box makers, niche talent,
up-and-coming kunstenaars een extra boost in de
van het AFK zijn er ook veel organisaties die zich inzet-
artistiek thuislozen en nieuwe verhalen’. Zij krijgen
3Package Deal, die wordt vormgegeven in samen-
ten voor talentontwikkeling. Talentontwikkelaars pur
bovendien workshops over hun professionele praktijk,
werking met Bureau Broedplaatsen. Verschillende
sang zijn bijvoorbeeld DEGASTEN en de Rijksacademie
waaronder een introductie en speeddate met het AFK.
organisaties in de sector dragen samen vijftien talenten
van Beeldende Kunsten, maar ook organisaties
voor, ieder actief in een andere discipline. Zij ontvan-
voor cultuureducatie, zoals de jeugdtheaterscholen,
gen woon- en werkruimte, een ontwikkelbudget van
Noordje, de Rode Loper op School, School der Poëzie.
Artistieke vernieuwing: nieuwe vormen en verhalen
€ 20.000 en begeleiding van gerenommeerde cultu-
Daarnaast zijn tal van organisaties voor professionele
Het AFK stimuleert het ontstaan van nieuwe artistieke
rele organisaties in de stad. Bij de 3Package Deal
kunst een springplank voor nieuw talent. Zo zijn er
vormen en verhalen. Daarvoor is in bijna alle subsi-
ontstaat veel interdisciplinair werk, veelal maatschap-
tijdens Amsterdam Fringe (onderdeel van Nederlands
diemogelijkheden ruimte, maar in het bijzonder bij het
pelijk betrokken en soms radicaal activistisch.
Theaterfestival) 55 plekken gereserveerd voor ‘nieuwe
stipendium voor individuele makers en de regeling Ontwikkeling voor jonge organisaties. In de regeling Ontwikkeling kan onder andere worden aangevraagd voor artistieke ontwikkeling, waaronder nieuwe vormen en disciplines of thema’s. Van de zestien organisaties die in 2022 gebruikmaken van de regeling Ontwikkeling van het AFK (2021-2022 én
Boys wont be boys. Foto: Ernst Coppejans
2022-203), zetten er zes in op artistieke ontwikkeling.
Het gezamenlijk verheffen van de stem is sterk binnen de lhbtq+ gemeenschap. Stichting ZOU JIJ HET ZIJN maakte ‘Boys Won’t Be Boys’, een collagevoorstelling over mannelijkheid en kwetsbaarheid. “Iedereen heeft dagelijks te maken met verwachtingen die horen bij het hokje waar je in geplaatst bent. Het is daarom opvallend dat nadenken over gender wordt gezien als iets voor gemarginaliseerde groepen. Is het niet voor iedereen fijn om los van stereotypen te leven?” JAARVERSLAG 2022 - NIEUWE VERHALEN, TALENTEN EN LIEFHEBBERS
36
is bedoeld voor onderzoek en experiment, los van publiekspresentatie. Ook cultuurmakers kunnen een bijdrage vragen voor ontwikkeling. In 2022 kon het AFK zo 61 kunstenaars een artistieke stap verder helpen. Sarah van Lamsweerde onderzoekt bijvoorbeeld het snijvlak van inclusie en artisticiteit met audiodescriptie bij een kunstwerk en een script in braille als kunstobject.
Ulrike Quade (vierjarig), Le vin Herbe. Foto: Bas de Brouwer
Het stipendium voor professionele kunstenaars
Qua nieuwe vormen en disciplines valt in 2022 vooral op dat de grenzen van de kunst worden opgezocht. Zo begeeft Mediamatic zich op het randje van kunst en wetenschap en gaat Ulrike Quade op zoek naar de ontmoeting tussen theater en robotica. Ook de groei van circustheater valt op. Stichting TENT is, na eerdere tweejarige subsidie, opgenomen in de vierjarige regeling. Circusbende kreeg voor zijn toegankelijke festivals in Noord en West met experimentele circusacts een nominatie voor de Amsterdamprijs en werd opgenomen in de regeling Ontwikkeling.
Met nieuwe bewoners en talenten ontstaat de
De Bijlmer is een identity marker om trots op te zijn:
behoefte aan nieuwe onderwerpen en het opnieuw
ZO! Gospel Choir wil zich (weer) dieper wortelen in
Na corona nemen de aanvragen voor filmprojecten
bezien van bekende verhalen. Populaire thema’s in
het stadsdeel, Bijlmerbios wil een filmhuis oprichten
een vlucht, nu deze uit de conceptfase en tot uitvoe-
2022 waren bijvoorbeeld klimaat, identiteit, vastgoed
en The Foundation biedt niet alleen een uitgebreid
ring komen. Relatief nieuw zijn de vele podcasts
en woningnood, dekolonisatie. Identiteit zagen we in
les- en workshopprogramma voor jongeren maar
en audiofilms. Zo vertelt de audiofilm ‘Nagasaki’ van
2022 als thema vaak voortkomen uit een community
geeft hen ook een Bijlmer-based community én
Audiocollectief NOX het verhaal van twee meisjes die
van ‘lotgenoten’: lhbtq+ of klimaatactivisme, of afkom-
toegang tot relevante literatuur in samenwerking
elkaar opzoeken in de puinhoop na het vallen van de
stig uit één wijk.
met de OBA. Al deze organisaties ontvangen een
eerste atoombom die op mensen werd gebruikt.
bijdrage uit het AFK-budget voor culturele voor-
Het script is in alexandrijnen en er is originele muziek
zieningen nieuwe wijken.
en sounddesign. JAARVERSLAG 2022 - NIEUWE VERHALEN, TALENTEN EN LIEFHEBBERS
37
Lisa Ostermann (3PD), Met z’n allen. Foto: Aisha Zeijpveld
Het AFK stond samen met Mocca en gemeente Amsterdam aan de wieg van de driejarige regeling Cultuurcoaches 2022-2024. Deze regeling is erop gericht om door toegang tot kunst en cultuur kansenongelijkheid in de stad tegen te gaan en deelname aan de maatschappij te vergroten. Kinderen die niet vanzelfsprekend in aanraking komen met kunst en cultuur krijgen cultuuronderwijs op school en buiten school. Het AFK, dat de regeling uitvoert, kende in 2022 aanvragen toe van zeventien culturele organisaties. Daarmee worden 90 coaches ingezet op tenminste 80 scholen in de hele stad, vooral basis-
Het alom aanwezige thema woningnood en huisves-
Nieuwe cultuurliefhebbers
ting werkt stevig door in de Amsterdamse kunst in
Zonder publiek en deelnemers geen levendige
Amsterdam, óók inhoudelijk. De Culturele Stelling van
kunstsector. Nieuw publiek bereiken begint vaak
Ontwikkeling van publiek of deelnemers is één
Amsterdam is een collectief van 34 onafhankelijke
bij zichtbaarheid en toegankelijkheid, en inhoudelijke
van de mogelijke ontwikkeldoelen in de regeling
kunstenaars, cultureel ondernemers en activistische
relevantie. Met de impuls voor culturele voorzienin-
Ontwikkeling voor jonge organisaties. In 2022
geesten. Zij organiseren evenementen, een mobiele
gen in Noord, Nieuw-West en Zuidoost werkt
werkten zes organisaties aan de samenstelling,
atelierwoning die de stad door reist en een kunst-
het AFK samen met die stadsdelen aan culturele infra-
omvang of betrokkenheid van hun bereik. Stichting
corso, alles om aandacht te vestigen op het gebrek
structuur op juist díe plekken waar de afstand tussen
Rozenstraat werkt bijvoorbeeld aan haar marketing-
aan woon- en werkruimte in Amsterdam. Hun mani-
bewoners en cultureel aanbod het grootst is. In 2022
en communicatiestrategie, en OSCAM aan verbreding
festatie ‘Beeld & Storm’ wordt gerealiseerd met een
werden weer tien organisaties voorgedragen, voor een
van haar publiek door middel van onder meer een
projectbijdrage van het AFK.
totaalbudget van € 300.000.
contextprogramma.
scholen, VMBO en praktijkonderwijs.
JAARVERSLAG 2022 - NIEUWE VERHALEN, TALENTEN EN LIEFHEBBERS
38
Orkater (vierjarig), Gliphoeve. Foto:Marion Visser
‘De stadsdelen hebben aandacht nodig, daarvan moeten we ons bewust blijven. Ik vind het belangrijk dat het AFK er als een stabiele factor aanwezig blijft. Met mensen die echt kennis hebben van het stadsdeel, een netwerk hebben en weten hoe de politiek werkt. Makers hebben daar behoefte aan. Daarbij: we maken het veel makkelijker voor makers om hun eerste aanvraag te doen.’ Maarten de Leede, AFK Cultuurverkenner West
39
3Packge Deal. Foto: Eva Plevier
Lees meer over het AFK 2022 in het kort De hele stad Futureproof Sterk werk Nieuwe verhalen, talenten en liefhebbers
Fantastische kunst voor alle Amsterdammers
AFK in cijfers Algemene cijfers De hele stad Futureproof Vernieuwing Makers in de stad
afk.nl
Nieuwe verhalen, talenten en liefhebbers Regeling Ontwikkeling Ronde 2
Regeling Ontwikkeling Ronde 3