AFK Jaarverslag 2022.pdf

Modeshow van Irene Ha (3Package Deal). Foto: Eva Plevier

JAAR VERSLAG 2022

Het jaarverslag van het Amsterdams Fonds voor de Kunst is dit jaar thematisch opgebouwd. De delen zijn los van elkaar te lezen, of als één geheel. In de eerste vijf delen van het jaarverslag worden vijf thema’s uitgelicht die voor het fonds van belang zijn geweest in 2022. Iedere inhoudelijke tekst gaat gepaard met een overzichtelijk overzicht van de

LEESWIJZER JAARVERSLAG 2022

Buurtwerkplaats Noorderhof

belangrijkste cijfers op dit gebied in 2022.

Inhoudsopgave Het AFK in 2022: Kunst als stem van verandering gaat over algemene s­ tromen die

KUNST ALS STEM VAN VERANDERING

Orkater (vierjarig), Het Gesprek. Foto: Nichon Glerum

we zien in de Amsterdamse cultuursector in 2022. 2022 IN HET KORT

De Hele Stad gaat over hoe het AFK zich inspant om in alle haarvaten van de stad aanwezig te zijn. Modern Bruises, Please Remain Seated. Foto: Melissa Schriek

DE HELE STAD

Futureproof gaat over hoe we Amsterdamse organisaties en kunstenaars weerbaarder maken voor de toekomst. Cinekid, Medialab

FUTURE PROOF Sterk Werk laat zien hoe kunst en cultuur een

NIEUWE VERHALEN, TALENTEN EN LIEFHEBBERS

Van de raad van toezicht

42

hier met verschillende regelingen een rol in speelt.

Communicatie 

44

De 3 codes voor de cultuursector

50

Activiteiten en nevenactiviteiten bestuur en raad van toezicht

53

Financiën en organisatie

54

Nieuw Dakota, Tolerance Test (Charlotte Schleiffert) Dadodans (vierjarig), Klank. Foto: Ben van Duin

STERK WERK

stevige plek inneemt in Amsterdam en hoe het AFK

Nieuwe verhalen, talenten en liefhebbers schijnt

Jaarrekening62

een licht op de verschillende vernieuwingsslagen

Accountantsverklaring78

die we zien in het Amsterdamse veld: ­artistiek-

Overzicht toegekende projectbijdragen 

82

inhoudelijk, de ontwikkeling van nieuwe kunstenaars,

Overzicht toegekende bijdragen meerjarige subsidies

103

en nieuw publiek.

Colofon106

JAARVERSLAG 2022 - LEESWIJZER

3

KUNST ALS STEM VAN VERANDERING Orkater (vierjarig), Het Gesprek. Foto: Nichon Glerum

2022 IN HET KORT

2022 in het kort Kunst als stem van verandering ontroerende voorstelling of een energiek festival, zou je haast vergeten wat voor jaar er achter ons ligt. Het begin van 2022 stond nog volop in het teken van lockdowns, beperkingen en gezondheidsvragen. En van aanzwellend protest uit de cultuursector met ludieke acties als het kapsalontheater. Een gevoel van bevrijding volgde toen alles eindelijk weer mocht en kon. Maar voorbij was het niet. Kunstenaars en culturele organisaties zetten alles op alles om te herstellen van de klap, hun werk vertoond te krijgen, publiek (terug) te winnen. En dat alles vaak met weinig of geen resterende buffers. Intussen

SNIKHEET, Parels voor de Zwijnen. Foto: Marlise Steeman

Als bezoeker van een mooie tentoonstelling, een

Parels voor de Zwijnen maakte in Amsterdam Noord samen met buurtbewoners SNIKHEET, een aangrijpende voorstelling over de energietransitie. Die raakt deze bewoners direct, hand in hand met woningnood, gentrificatie en kansenongelijkheid.

diende zich een nieuwe crisis aan door de oorlog in Oekraïne. Financiële ondersteuning van het AFK en

Voor het AFK maakte de inzet van middelen uit

doorzettingsvermogen en optimisme. Maar niet alles is

de gemeente Amsterdam – meerjarig, projectmatig

de vierde fase van het cultureel steunplan van van

oplosbaar als je maar hard genoeg werkt. We staan voor

of noodsteun – waren voor velen opnieuw essentieel

gemeente Amsterdam – eind 2021 toegekend en

fundamentele vragen en veranderingen voor en achter

om door te kunnen.

deels in 2022 besteed – een belangrijk verschil in

de schermen van de Amsterdamse cultuur.

ons werk voor de cultuur in de stad: zowel in subsidieHet grillige verloop van aanvragen en al toegekende

budgetten die daardoor op peil bleven, als in onze

Actie!

culturele activiteiten dat we in 2021 al zagen, zette

eigen bedrijfsvoering. Dit bedrag van de vierde fase

Corona en andere maatschappelijke ontwikkelingen

in 2022 door. We hadden daarom veel extra contact

à 2,3 miljoen euro kon in zijn geheel worden besteed,

hebben zich levendig vertaald naar de thematiek van kunst

met aanvragers en waren op alle fronten zo flexibel

ten gunste van de makers in de stad.

en cultuur. Dit jaar was goed te zien hoe kunstenaars hun rol zoeken en pakken in de samenleving en daarbij soms

en coulant mogelijk. Ondertussen werkten met onder andere het platform Cultuurherstel aan een schokbe-

We zijn nu halverwege het Kunstenplan 2021-2024.

het activisme opnieuw uitvinden: woningnood, energie-

stendige sector. En via de nieuwe driejarige regeling

Het AFK kijkt met bewondering terug op de innova-

transitie, klimaat urgentie, dekolonisatie van kunst en

Cultuurcoaches aan de kansengelijkheid in de stad.

tieve kracht van kunstenaars en organisaties, op hun

samenleving: het staat allemaal op de artistieke agenda.

JAARVERSLAG 2022 - IN HET KORT

5

Arti et Amicitiae, Sarah van Lamsweerde, Startpoint In The Pause. Foto: Maarten Nauw

Wiens verhaal wordt er verteld? En gehoord? De stad zit vol verhalen en ervaringen, die publiek van harte wil horen, omdat het plezier, erkenning, troost, een nieuwe kijk of saamhorigheid biedt. Het is juist ook daarom, dat diversiteit en inclusie prioriteit krijgt in de Amsterdamse kunst en cultuur. Wie vreest dat we als cultuursector daarbij in herhaling vallen, kan vrij ademhalen: het debat is scherper en openhartiger dan ooit, het heeft zijn schroom verloren. Het gaat steeds meer om de fundamentele vraag: wie

Sarah van Lamsweerde ontving een stipendium om onderzoek te doen naar zintuiglijke waarneming, onder meer om de inclusieve waarde ervan te versterken. Met nieuwe instrumenten en aanpassingen aan bestaande middelen maakt ze werk beter toegankelijk voor onder andere mensen met een visuele handicap.

De met projectsubsidie ondersteunde documentaire

zijn we, wie willen we zijn? En: waar zijn we mee bezig,

Hotel Mokum gaat bijvoorbeeld over een krakers-

waarom doen we dit zo? De recente documentaire

groep, die in 2021 zes weken een pand kraakte in

White balls on walls van Sarah Vos over de zoektocht

de Marnixstraat uit protest tegen de woningnood.

naar meer diversiteit in het Stedelijk Museum, laat dat in al zijn ongemak zien.

Het onderzoeksproject Tina in Sexbierum, waarvoor kunstenaar Tina Farifteh een stipendium ontving,

Kunstenaars van álle achtergronden en geaard-

maakt woningnood persoonlijk én legt een direct

heden eisen hun plek op. Publiek zoekt cultuur die

verband met vraagstukken rondom migratie. Omdat

aanspreekt, representeert en vragen stelt. Het AFK

Farifteh geen woon- en werkruimte kan vinden in

zoekt deze kunstenaars op in de hele stad, en zij

Amsterdam, verkast zij naar Sexbierum. Daar ontdekt

zoeken het AFK zelf steeds vaker op om te zien hoe

zij dat ontworteling en onthechting altijd al een funda-

het fonds hen daarbij kan helpen. Die intensievere

ment hebben gevormd voor haar werk en leven:

dialoog vertaalt zich in de toegekende projecten en

Teheran, Amsterdam, Sexbierum.

organisaties uit 2022.

JAARVERSLAG 2022 - IN HET KORT

6

Chamber x Chamber

Van alle projectaanvragen kwamen 723 van makers: bijna 82%. Hiermee vloeide een bedrag van € 7.771.363 naar makers en de kunstenaars met wie zij samenwerken.

Chamber X Chamber organiseert klassieke concerten in combinatie met andere onderwerpen zoals whiskey, bloemen en sieradenontwerp – steeds met origineel nieuwe composities. Van de musici behoort 30% tot de lgbtq+ gemeenschap en het ensemble combineert professionele musici met cultuurmakers. Performances zijn onder andere in Taiwanees eethuis Jen’s Bin Store. Chamber X Chamber krijgt een bijdrage uit de Tweejarige regeling Cultuurmakers.

Ons publiek

Stad van makers Zo’n tachtig procent van het werk van het AFK komt direct aan makers ten goede. Overduidelijk voelden we afgelopen tijd hoe belangrijk creatieve denkers zijn voor onze stad, en hoe zeer we hen missen als

Het is geen wonder dat de Amsterdamse cultuur een

ze onzichtbaar zijn. Even duidelijk was ook hoe

bredere blik op publieksbereik zoekt. En die ook van

kwetsbaar makers zijn, doordat ze veelal projectmatig

subsidiënten vraagt. We zien een beweging van ‘welke

en freelance werken. Het AFK is heel blij dat zowel

doelgroep bereiken we’ naar ‘wat bereiken we met

wethouder Meliani als de Amsterdamse Kunstraad

deze doelgroep’; van omvang en samenstelling van

in zijn onlangs uitgebrachte verkenningen, een lans

publiek, naar ook de impact die werk heeft op bezoe-

breken voor de positie van makers in de tweede helft

kers, deelnemers en buurt. Platform voor makers in

van het huidige, én in het volgende Kunstenplan.

beeldende kunst MOKER_POi ontwikkelde hiervoor de website ditisonspubliek.nl, gefinancierd met een

Met de nieuwe ronde vierjarige subsidies in aantocht,

eerdere innovatiesubsidie van het AFK.

zien we in de stad veel variabelen en weinig voorspelbaarheid. Wat wel duidelijk is, is dat het een toekomst

Dat het belang van groeiende stadsdelen aan de

van wezenlijke en soms scherpere keuzes zal zijn.

randen van de stad almaar toeneemt voor nieuw

Dat de stad een constante-in-beweging is met grote

publieksbereik, artistiek talent en innovatie, ligt in

opgaven en bijzondere kansen. En dat we kunst niet

het verlengde hiervan - zoals ook nadrukkelijk wordt

kunnen missen – sterker nog, dat kunst een pijler is

genoemd in de beleidskaders van de gemeente.

van de Amsterdamse samenleving.

Daarbij wordt steeds meer zichtbaar hoezeer ze uit de jas van beschikbare ruimte en middelen barsten.

Laurien Saraber, directeur-bestuurder JAARVERSLAG 2022 - IN HET KORT

7

Thais di Marco, The Goldfish Bleeding in a Sea of Sharks (projectsubsidie)

‘Mijn rol stopt niet bij het verkennen van cultuur alleen. We zijn geworteld in het stadsdeel, we kennen niet alleen de makers maar ook de mensen uit de buurt. We zijn vertrouwde gezichten en zien wat er nodig is in het stadsdeel. Zo hebben we echt impact.’ Jaleesa Clows, AFK Cultuurverkenner Nieuw-West

8

I WENT ON A HOLIDAY (Dad Julian and mum Conchita). Foto: Iris Haverkamp Begemann

Lees meer over het AFK 2022 in het kort De hele stad Futureproof Sterk werk Vernieuwing AFK in cijfers Algemene cijfers De hele stad Futureproof Vernieuwing Makers in de stad

Fantastische kunst voor alle Amsterdammers

afk.nl

Algemene cijfers 2022 Totaal aanvragen en toekenningen

Projectregelingen Professionele Kunst en Cultuurmakers

Verdeling over regelingen

Verdeling over kunstdisciplines in aantallen aanvragen 1.094 Aanvragen / € 24.480.421 659 Toekenningen / € 13.953.386

Aantal aangevraagd

Aangevraagd bedrag

Aantal toegekend

Toegekend bedrag

Projecten Professionele kunst

856

€ 10.423.749

477

€ 5.251.780

Projecten Cultuurmakers

93

€ 818.305

64

€ 497.906

Cultuurcoaches*

30

€ 8.338.521

17

€ 4.380.000

3PackageDeal

15

€ 300.000

15

€ 300.000

Bijzondere aanvragen**

20

€784.084

20

€ 774.084

Regeling Ontwikkeling***

31

€ 3.679.570

21

€ 2.624.616

Stimuleringsregeling Eigentijdse Dans

49

€ 136.192

45

€ 125.000

949 Aanvragen

Dans

64

Film

148

Letteren

42

Muziek/Muziektheater

248

Theater

116

Visuele kunst*

320

Cultuureducatie**

11

*Visuele kunst is inclusief Beeldende Kunst in de Openbare Ruimte (BKOR) en creatieve industrie. **Aanvragen voor de discipline cultuureducatie was mogelijk in 2021 en 2022.

*Toekenningen Cultuurcoaches is voor drie jaar: 2022-2024 **Onder Bijzondere aanvragen zijn opgenomen: Mensen Maken Amsterdam, City Company & Crowd, Cultuurlening, Pilot Cultuurcoaches, Programmering Broedplaatsen, Voordekunst, AFK 50 jaar, Amsterdamprijs, Culturele Voorzieningen Nieuwe Wijken ***Toekenningen voor meerdere jaren. In 2022 werden aanvragen ingediend voor 2022-2023.

Regeling projecten Professionele Kunst Verdeling kunstdisciplines toekenningen

Aantal wijzigingen ingediend in 2022 planning

2022

826

2021

966

2020

748

2019

479

2018

426

inhoudelijk

Toegekend aantal

locaties

59

1.005

120 73

102 70

1.143

974

€ 341.869

Film

88

€ 994.182

Letteren

17

€ 137.385

Muziek/Muziektheater

113

€ 1.140.007

Theater

54

€ 643.060

Visuele kunst

170

€ 1.995.277

Tussentelling

477

€ 5.251.780

Regeling projecten Cultuurmakers Verdeling kunstdisciplines toekenningen

829

347

477 Toegekend € 5.251.780

35

1.067

217

425

56

104

Toegekend aantal

0

200

400

600

800

Toegekend bedrag

Dans

1000

1200

Wijzigingen in vierjarige regeling zijn niet meegerekend. Een ingediende wijziging kan meerdere type wijzigingen tegelijk bevatten. Wijzigingen van titel, contactpersoon en begroting zijn niet meegenomen; vaak gaat het om een door het fonds gevraagde bijgestelde begroting.

Het aantal wijzigingen qua planning steeg sterk in de coronajaren vanwege onzekerheid over lockdowns en andere maatregelen. Het aantal is nog altijd relatief hoog. Dit is deels te verklaren met de door ons gevraagde bijgestelde planning voor de tweejarige regeling cultuurmakers. Deels is er sprake van bijvoorbeeld beperkte beschikbaarheid van presentatieplekken in Amsterdam. De inhoudelijke wijzigingen, die in 2020 voortkwamen uit de coronacrisis,

64 Toegekend € 497.906

Toegekend bedrag

Dans

4

€ 62.249

Film

2

€ 19.500

Letteren

2

€ 14.000

Muziek/muziektheater

34

€ 230.099

Theater

9

€ 37.435

Visuele kunst

6

€ 45.750

Cultuureducatie

7

€ 88.873

Totaal

64

€ 497.906

zijn weer op het oude niveau.

AFK JAARVERSLAG 2022 - WIL JE HET VOLLEDIGE JAARVERSLAG LEZEN, KIJK OP AFK.NL

Modern Bruises, Please Remain Seated. Foto: Melissa Schriek

DE HELE STAD

In gesprek

Omdat de stad continu verandert, werkt het AFK

Het AFK heeft een stevige basis die het fonds

doorlopend aan het verbreden van zijn bereik in

toegankelijk en relevant houdt voor steeds weer

Amsterdam. Niet alleen willen we dat alle Amsterdamse

nieuwe groepen aanvragers. We organiseren speed-

kunstenaars en culturele organisaties weten van het

dates op locatie in de stadsdelen waar (potentiële)

bestaan van het AFK en de mogelijkheden die het fonds

aanvragers vragen kunnen stellen aan de collega’s

hen biedt. Het is ook ons doel om, via deze kunstenaars

van het fonds. Vaak komen er praktische tips op tafel

en organisaties, zoveel mogelijk Amsterdammers in

voor het doen van aanvragen maar ook aanvullende

aanraking te laten komen met kunst en cultuur.

financiering, samenwerkingspartners, of repetitie- of

Kip Republic, Free Heri Heri For All. Illustratie: Lyne Lucien

Alle Amsterdammers

presentatieplekken. De speeddates combineren we We zien in 2022 dat inspanningen van afgelopen

vaak tot events met presentaties, ontmoetingen, een

twee jaar vruchten afwerpen. Meer verschillende

hapje, drankje en muziek. In mei 2022 brachten we een

gemeenschappen weten ons te vinden voor project-

hele week door in Zuidoost, inclusief speeddates, een

aanvragen, ontwikkelaanvragen en meerjarige

Art Talk, een financieringsmarkt en twee Art Tours door

subsidies. Het aantal aanvragen en toekenningen uit

het stadsdeel.

de lgbtq+ gemeenschap neemt flink toe. Naar aanleiding van een aantal homofobe incidenten in de stad

Mijn Eerste Aanvraag (MEA), eens per maand,

realiseerde KUNSTMEST, in samenspraak met buurt-

biedt aanvragers de mogelijkheid om een aanvraag

bewoners en kunstenaar Enzo Pérès-Labourdette, met

mondeling toe te lichten. In 2022 voerden we gesprek-

de muurschildering ‘Samen zijn wij Oost’ (te zien tussen

ken met 258 aanvragers tijdens 13 ’MEA-dagen

de Javastraat en de Eerste Van Swindenstraat) een

waarvan vijf op locatie in Zuidoost (2x), Oost, Noord

krachtig statement voor diversiteit. Stichting Nederlied

en West. Ook aanvragers wiens plannen nog niet rijp

pakte het luchtiger aan met een theateravond over

genoeg zijn voor een toekenning, gaan altijd naar huis

en mét voorlopers en lansbrekers uit de lhbtq+

met nuttige tips en adviezen.

gemeenschap in ‘Pride Chantant: Een potje zingen met de poten’. Er komen steeds meer projectaanvragen uit de hiphop community, vooral bij muziek. Ook de nachtcultuur weet ons steeds beter te vinden, waaronder producers en artiesten die aanvragen voor promotionele releases. Daaraan heeft een verruiming van de

KIP Republic ontvangt subsidie uit de tweejarige regeling Ontwikkeling voor de discipline Erfgoed. Hun multidisciplinaire kunstprojecten maken de trans-Atlantische diaspora en de invloed ervan op onze huidige tijd zichtbaar en invoelbaar. Met de bijdrage werken zij aan de doorontwikkeling van hun signatuur door verhalen en perspectieven van hun communities in de stad centraal te stellen: historie omarmen, definiëren in het heden en vertalen naar kunst.

aanvraagmogelijkheden voor onze projectregeling bijgedragen. JAARVERSLAG 2022 - DE HELE STAD

12

Foto: Eva Plevier

en kennismaking, hulp bij en een laagdrempelige manier van aanvragen, passende beoordeling en criteria, contact na toekenning bij de realisatie van een project, en nazorg bij een afwijzing.

The artist next door De Amsterdamse kunst vormt een divers, veelkleurig kunstlandschap dat een steeds bredere groep bewoners weet te raken. Tegelijkertijd hebben de stadsdelen die het hardst groeien, de minste culturele voorzieningen. Goed toegeruste plekken met

In 2022 werden voorgedragen voor Culturele Voorzieningen Nieuwe Wijken: Bijlmerbios, Buurtwerkplaats, Pexpo, Museum Amsterdam Noord, The New Amsterdam, Granate, Bookstore Place, The Foundation, ZO! Gospel Choir en het Zonnehuis. Broedplaatsen BOUW, Kazerne Reigersbos en Heesterveld Creative Community ontvingen een bijdrage voor culturele programmering om hun toegankelijkheid voor de buurt te vergroten.

voldoende ruimte voor presentatie, maken of repeteren zijn schaars in Noord, Nieuw-West en Zuidoost. Sinds 2021 investeert het AFK samen met gemeente De diversiteit en nieuwe instroom in ondersteunde

Amsterdam in de stadsdelen aan de rand van de

kunstenaars en projecten stijgt hierdoor flink, maar

stad. Jaarlijks wordt een aantal organisaties in Noord,

we merken dat we er nog niet zijn. We zien dat er

Nieuw-West en Zuidoost uitgenodigd om aanspraak te

dieper in lokaal gewortelde communities talent en

maken op bijzonder budget Culturele Voorzieningen

artistieke kracht schuilt die tot nu toe grotendeels

Nieuwe Wijken. Zij worden voorgedragen door

onder de radar van beleidsmakers, overheid en

de stadsdelen, in nauw overleg met het AFK en

subsidiënten werken. In gesprek met onze partners

sinds 2022 ook onze cultuurverkenners. De pilot

in de stadsdelen en onze cultuurverkenners, ontmoe-

Programmering Broedplaatsen, in samenwerking met

ten we kunstenaars, makers en community leaders die

Bureau Broedplaatsen, zorgt ervoor dat wijkbewoners

belangrijke groepen Amsterdammers bereiken. Het

en kunstenaars elkaar weten te vinden en ontmoeten;

AFK meer verbinden met deze artistieke communities,

BBp zorgt voor goede voorzieningen, het AFK draagt

is onze ambitie voor 2023. Daarbij onderzoeken we

bij aan de programmering.

behoeften van aanvragers bij alle stappen in de ‘client journey’ die een aanvrager aflegt: informatie

JAARVERSLAG 2022 - DE HELE STAD

13

Kunst in de openbare ruimte ontstaat vaak uit samen-

Al net zo essentieel voor het Amsterdamse veld,

werkingen met een lange looptijd. Maar er zijn ook

is de cultuurcoach. Deze bijzondere intermediairs

kleinere projecten met veel impact. Zo verlevendigt

worden ingezet door culturele organisaties overal

de muurschildering Urban Jungle van Tim Rodermans

in de stad om kansengelijkheid te vergroten in het

straks de verkeersader Sarphatistraat. En de koekoek-

cultuuronderwijs. Ze verbinden binnen- en buiten-

kalkoen die in de Ten Katestraat op gezette tijden

schools aanbod. Zo zet EYE cultuurcoaches in om

luidkeels uit een zolderkamer kwam zetten, zorgde

een meerjarige leerlijn rondom film te realiseren

voor hilariteit bij de marktbezoekers en kooplie-

op zeven scholen in Noord, in samenwerking met

den – en uitgebreide aandacht van AT5 (Welcome

Filmhub Noord-Holland, Cinekid, Taartrovers en

Strangeness, Simon Wald).

NurLimonade Media.

Bruggenbouwers

Het AFK lanceerde in 2022 samen met gemeente

Voeten op de grond, aanwezigheid ter plekke in

Amsterdam en MOCCA de driejarige regeling

Kunst in de straat

de stad, is de beste manier om nieuwe aanvragers

Cultuurcoaches. Met het beschikbare budget, waar

Misschien wel de meest directe toegang tot kunst,

te bereiken. Onze cultuurverkenners houden zich in

veel vraag naar was, kunnen zeventien organisaties

biedt beeldende kunst in de openbare ruimte.

vijf stadsdelen (Zuidoost, West, Oost, Noord en Nieuw-

aan de slag: zij zetten 90 cultuurcoaches in op

In 2022 werden hiervoor 17 aanvragen bij het AFK

West) bezig met het kunstenveld verkennen, contacten

tenminste 80 scholen voor primair en voortgezet

ingediend, 7 aanvragen ontvingen een toekenning.

leggen, potentiële nieuwe aanvragers voorlichten.

onderwijs in Amsterdam en Weesp.

Een aantal opvallende werken werd in 2022 met

Tegelijkertijd brengen hun collega’s bij het AFK op

subsidie van het AFK gerealiseerd. Zo zorgde het

de hoogte van wat er speelt in de stadsdelen.

In 2022 werden 949 aanvragen ingediend bij de projectregelingen, waarvan er 541 konden worden toegekend. Meer dan 80% van deze toekenningen kwam direct ten goede aan makers, voor een bedrag van € 4.771.363.

project ‘Muren van West’ voor muurschilderingen op een aantal blinde muren in stadsdeel West, vergezeld

‘Mijn rol stopt niet bij het verkennen van cultuur

van een routekaart. De werken werden geselecteerd

alleen. We zijn geworteld in het stadsdeel, we

samen met de buurtbewoners. Het AFK werkt bij kunst

kennen niet alleen de makers maar ook de mensen

in de openbare ruimte samen met het Stadscuratorium.

uit de buurt. We zijn vertrouwde gezichten en zien

In 2022 ontwikkelden wij gezamenlijk een uitgebreide

wat er nodig is in het stadsdeel. Zo hebben we echt

handreiking voor kunstenaars die werk in de openbare

impact.’ - Jaleesa Clows, AFK Cultuurverkenner

ruimte willen realiseren.

Nieuw-West

JAARVERSLAG 2022 - DE HELE STAD

14

Circusbende, Circusbende Festival

‘Ik zie makers die moeten verhuizen of helaas helemaal uit Noord moeten vertrekken, omdat tijdelijke plekken een probleem zijn. Aan de andere kant brengt dat veel creativiteit met zich mee: makers denken actief na over hun plek en wat die voor hen betekent.’ Jessica van Halteren, AFK Cultuurverkenner Noord

15

Cinekid, Medialab

De kunst is van ons

Amsterdammers kunnen zelf kunst maken of toeschou-

Kunst is in de eerste plaats van de Amsterdammers

wer zijn, maar zij kunnen een andere manier verbinden

zelf. In Amsterdam wonen talloze cultuurmakers,

met kunst in de stad, dan door het zelf te maken of

mensen die in hun vrije tijd kunst en cultuur maken.

toeschouwer te zijn. In de loop der jaren stond het AFK

In 2022 klopten 93 van hen aan bij de regeling

aan de wieg van initiatieven die zijn doorgegroeid tot

Projecten Cultuurmakers, waaronder aanvragers

unieke spelers in de stad waar bewoners direct bijdra-

zoals de Volksopera die met 180 buurtbewoners in

gen aan kunst : de buurtfondsen van Mensen Maken

Noord een megaproductie realiseerde in de open

Amsterdam en crowdfundingplatform Voordekunst.

lucht, het Superbuur.t Handwerk Collectief, Broccante die dansbare barokmuziek speelt in de openbare

De bewoners van Amsterdam zijn ook belangrijk

ruimte, popkoor Noisy Voices die in de muziektheater-

voor de Amsterdamprijs voor de Kunst, waarvoor

productie Alles is Anders terugkeek op 2 jaar covid,

iedereen kunstenaars en culturele organisatie kan

en Writing Toward Peace waarin Oekraïense schrijvers

voordragen. In 2022 kwamen 550 voordrachten

workshops gaven aan landgenoten om hun woede en

binnen, waaruit de volgende nominaties kwamen:

verdriet onder woorden te brengen. In 2022 kwamen

visueel kunstenaar Bodil Ouédraogo, circusorgani-

er daarnaast 242 aanvragen binnen voor de tweejarige

satie Circusbende en rapduo Ocho & Ibs (categorie

regeling voor Cultuurmakers. Deze werden in 2022

Stimuleringsprijs), documentaire ‘Jason’ van maker

behandeld, maar de 236 toekenningen vallen in 2023.

Maasja Ooms, online radiostation Echobox en kunst-

Door wijzigingen in de regeling vanaf 2021, zien we

werk ‘Black Water’ van RAAAF (categorie Werk van

daar ook nieuwe instroom: er waren 29 aanvragen

het Jaar). De winnaars werden bekend gemaakt in

van organisaties die nog niet eerder aanklopten.

ITA in aanwezigheid van de wethouder: Ouédraogo, Echobox en in de categorie Bewezen Kwaliteit het makerscollectief Rainbow Soulclub.

JAARVERSLAG 2022 - DE HELE STAD

16

Jakop Ahlblom Company, Unseen. Foto: Bart Grietens

Lees meer over het AFK 2022 in het kort De hele stad Futureproof Sterk werk Nieuwe verhalen, talenten en liefhebbers

Fantastische kunst voor alle Amsterdammers

AFK in cijfers Algemene cijfers De hele stad Futureproof Vernieuwing Makers in de stad

afk.nl

De hele stad Uitvoeringslocatie toegekende aanvragen projectregelingen

Tweejarige regeling Cultuurmakers

Per toekenning zijn meerdere uitvoeringslocaties mogelijk.

Verdeling disciplines in aantallen aanvragen

Vanaf 1 april 2022 kunnen ook aanvragers uit Weesp aanvragen. Ook uitvoeringslocaties in Weesp gelden als 'Amsterdams'. In 2022 zijn er nog geen aanvragen

Nieuw-West (inclusief Westpoort) 58 (6%)

ingediend, ook door nog bestaande

Noord 147 (14%) West 202 (20%)

andere subsidies voor Weesp. Het AFK werkt samen met het stadsgebied aan bekendheid

242 aanvragen € 1.374.000

Centrum 303 (30%)

van de regelingen.

Oost 119 (13%) Zuid 110 (11%)

Aanvragen

Bedrag

Visuele Kunst

1

€ 6.000

Dans

16

€ 100.000

Letteren

2

€ 8.000

189

€ 1.086.000

Muziek/Muziektheater

Zuidoost 65 (6%)

Theater Totaal

34

€ 174.000

242

€ 1.374.000

Aanvragen regeling Projecten cultuurmakers Dit overzicht is exclusief Culturele Voorzieningen Nieuwe Wijken.

93 Aanvragen / € 818.305

Aanvragen voor de tweejarige regeling werden in 2022 ingediend, maar worden in 2023 pas toegekend.

64 Toekenningen / € 497.906

Uitvoeringslocaties toegekende aanvragen projecten Professionele kunst

0

20%

40%

60%

Centrum

80%

268

100%

30%

Bijzonder budget Culturele voorzieningen nieuwe wijken

Regeling projecten Cultuurmakers

Voorgedragen organisaties

Verdeling disciplines in aantallen aanvragen

10

Totaal budget

€ 300.000

Nieuw-West (incl Westpoort)

55

6%

Noord

139

15%

Oost

119

13%

West

175

19%

Zuid

99

11%

Met de driejarige regeling Cultuurcoaches kunnen in totaal 90 cultuurcoaches

Zuidoost

53

6%

aan de slag in ongeveer 80 scholen in Amsterdam: 60 basisscholen en

Driejarige regeling Cultuurcoaches

20 scholen voor voortgezet onderwijs, vooral VMBO en praktijkonderwijs. Uitvoeringslocaties toegekende aanvragen projecten Cultuurmakers

0

20%

40%

60%

80%

100%

93 aanvragen Visuele kunst

11

Dans

6

Letteren

2

Centrum

35

31%

Muziek/Muziektheater

44

Nieuw-West (incl Westpoort)

3

3%

Theater

14

Noord

8

7%

Film

5

Oost

17

15%

Cultuureducatie

11

West

27

24%

Zuid

11

10%

Zuidoost

12

11%

Toekenningen

Toegekend

17

€ 4.380.000

Beeldende Kunst in de Openbare Ruimte (BKOR) 17 Aanvragen / € 523.529 7 Toekenningen / € 261.602

Aanvragen voor de discipline cultuureducatie was mogelijk in 2021 en 2022 door het gemeentelijk steunplan. Mensen Maken Amsterdam en Culturele Voorzieningen Nieuwe Wijjken zijn niet opgenomen in dit overzicht.

AFK JAARVERSLAG 2022 - WIL JE HET VOLLEDIGE JAARVERSLAG LEZEN, KIJK OP AFK.NL

Cinekid, Medialab

FUTURE PROOF

Futureproof De veranderende stedelijke samenleving en de gevolgen van de coronacrisis vragen om een sterk kunstenveld dat in staat is om zich aan te passen, te reageren, kritisch te bevragen en de samenleving uit te dagen. De stad groeit in rap tempo en de behoefte aan kunst en cultuur verandert mee. Het AFK stimuleert kunstenaars en organisaties om zich te blijven bereik. Zodat ze weerbaar zijn in een toekomst die grillig kan zijn. In 2022 zette het AFK verschillende middelen voor deze versterking van de Amsterdamse cultuur in, waaronder de regeling Ontwikkeling voor jonge organisaties, het platform Cultuurherstel, de Amsterdamse Cultuurlening en het programma City Company & Crowd. Het steunplan corona van de gemeente Amsterdam speelde in 2022 nog een belangrijke rol in herstel en weerbaarheid van kunstenaars en organisaties.

het derde coronajaar. Het jaar begon met opnieuw

Via project- en ontwikkelsubsidies en leningen bij

restricties voor culturele organisaties, kunstenaar

het AFK kwam opnieuw een deel van deze middelen

en hun publiek. In de loop van het jaar kon de

rechtstreeks terecht bij talloze makers, kleinere

Amsterdamse cultuur de eerste stappen naar herstel

organisaties en zzp’ers in de Amsterdamse cultuur.

zetten, waarna zich al snel een energiecrisis aandiende.

Dit hielp hen door de crisis te komen.

Verdwenen publiek en weggevallen inkomsten van

Verder na corona

kaartverkoop en zaalverhuur komen nu óf traag óf in een andere vorm terug. Prijzen stijgen terwijl

De noodzaak voor futureproof werken heeft een

het besteedbaar vermogen van het publiek daalt.

nieuwe dimensie gekregen door opeenvolgende

Personeel is in andere sectoren op zoek gegaan

crises. Het jaar 2022 was in meerdere opzichten

naar vaste grond onder de voeten.

Aanvullende middelen uit het coronasteunplan in 2022 kwamen terecht bij makers, kleine organisaties en zzp’ers in de Amsterdamse cultuur. De projectenregelingen werden aangevuld met één miljoen euro, net als de regeling Ontwikkeling voor jonge organisaties, en de Amsterdamse Cultuurlening werd aangevuld met € 200.000.

JAARVERSLAG 2022 - FUTUREPROOF

Fashion for Good (regeling ontwikkeling)

ontwikkelen, ook op zakelijk vlak en in hun publieks-

20

Cinema de Vlugt

Naast landelijke regelingen is er gemeentelijk op verschillende manieren ingegrepen om de cultuursector te stutten en voor de ondergang te behoeden. Organisaties konden in 2022 weer gebruik maken van compensatieregelingen, en makers van een aanvulling op het AFK-budget voor projectsubsidies en ontwikkeling. De Werkdesk Kunst & Cultuur van de gemeente Amsterdam helpt de sector om menskracht terug te winnen en houdt hierover contact met het AFK. De werkgroep Cultuur & Corona, door de wethouder ingesteld, heeft zich in 2022 gebogen over manieren waarop de sector het best geholpen wordt in zijn herstel. Aanbevelingen uit deze werkgroep, waarin ook de directeur van het AFK zitting heeft, worden door de wethouder betrokken bij een volgende fase van het steunplan in 2023, en bij de voorbereidingen voor het Kunstenplan 2025-2028. Investeren in toekomstbestendigheid zal hier naar verwachting een belangrijke rol in spelen.

Ontwikkeling van organisaties

Filmhuis De Vlugt (ook bekend als Oxville Cinema) krijgt een bijdrage uit de regeling Ontwikkeling om de organisatie te versterken. In de komende jaren groeit Oxville door naar een grotere locatie met meerdere zalen; de organisatie moet hierop worden voorbereid. Filmhuis De Vlugt/Oxville combineert een locatie-gevoelige dagelijkse filmprogrammering met horeca en activiteiten met en voor de buurt.

Kunstenaars en culturele organisaties zijn bovenal ook zelf een drijvende kracht bij het toekomstbestendiger worden. Van de 23 organisaties die in 2022 een

Stichting Nieuwe Helden, die vierjarige subsidie

aanvraag indienden voor de regeling Ontwikkeling,

ontvangt van het AFK, is hierin een voorloper. Zij maken

zetten 12 in op de zakelijke kant van hun werk:

theater dat aanpasbaar is aan elke context, omdat de

bedrijfsvoering, organisatie of werving van meer

vorm niet uitmaakt voor het verhaal dat wordt verteld.

inkomsten, maar ook ontwikkeling van marketing

Door te werken met een flexibel team van makers,

en publiek. Daarnaast was diversiteit en inclusie een

is de organisatie wendbaar en voorbereid op wisse-

belangrijk ontwikkeldoel; organisaties streven naar

lende omstandigheden. Zo kan een productie die werd

optimale aansluiting bij de veranderende stad, met het

ontwikkeld voor een kleine zaal, ook binnen de context

oog op toekomstbestendige productie of presentatie.

van een bedrijf worden gespeeld of op een festival. JAARVERSLAG 2022 - FUTUREPROOF

21

Bedrijfsleven

voor hun project wordt door het AFK aangevuld:

in dit revolverende fonds, omdat projecten langer

De cultuursector hoeft niet alleen het wiel uit te

€ 20.000 uit crowdfunding en sponsoring, € 10.000

‘on hold’ stonden dan verwacht: eerst door sluiting

vinden; kennis en inzicht uit andere sectoren zijn waar-

van het AFK. City Company & Crowd is een samen-

van presentatieplekken, en na heropening doordat

devol voor toekomstbestendige bedrijfsvoering in de

werking van het AFK met crowdfundingplatform

veel nieuw en achterstallig cultuuraanbod tegelijk

kunst. Het AFK werkt daarom samen met verschillende

voordekunst, die het traject voor de deelnemers

presentatieruimte zocht. Vanuit het coronasteunplan

partners om de verbinding tot stand te brengen.

organiseert. In 2022 namen deel aan City Company &

van de gemeente Amsterdam is het budget voor

Crowd: PROM Collective, stichting NOOR, stichting

leningen daarom eenmalig aangevuld met € 200.000.

Zid Theater, Studio Salix en stichting Granate.

De cultuurlening is een duurzame en efficiënte

Het nieuwe initiatief Cultuurherstel doorliep in 2021 en 2022 een succesvolle pilot, resulterend in

aanvulling op subsidies, zeker in tijden van schaarste.

een vervolg met uitbreiding. Culturele organisaties

Samenleving

worden gematcht met ervaren coaches uit zake-

Al ver vóór corona initieerde het AFK met Mensen

Het maximaal te lenen bedrag van de Amsterdamse

lijke sectoren. Cultuurherstel is een initiatief van de

Maken Amsterdam een gedemocratiseerde vorm

Cultuurlening is in 2022 aangepast naar € 20.000

Amsterdamse Kunstraad en het AFK, in samenwerking

van subsidiëring door Amsterdammers via buurtfond-

per lening, zodat zoveel mogelijk kunstenaars de

met Cultuur+Ondernemen en met financiering

sen. Met crowdfunding bij voordekunst (waar sinds

gelegenheid hebben om een lening af te sluiten.

van gemeente Amsterdam en provincie Noord-Holland.

2021 ook Cinecrowd toe behoort) kunnen bewoners

De lagere rente van 1% vanwege corona werd in 2022

nog directer kunstprojecten ondersteunen.

voortgezet. In 2022 ontving Cultuur+Ondernemen,

Ook met het programma City Company & Crowd

voor het AFK uitvoerder van de Cultuurlening, dertien

investeert het AFK in private sponsoring en duur-

De Amsterdamse Cultuurlening maakt het mogelijk

aanvragen: vier ervan zijn omgezet naar de Noord-

zame relaties tussen kunstorganisaties enerzijds, en

voor Amsterdamse kunstenaars en culturele organisa-

Hollandse Cultuurlening en twee naar de landelijke

donateurs en bedrijven anderzijds. Vijf culturele orga-

ties om risico’s af te dekken en te investeren in

Cultuurlening. Aan vijf kunstenaars is een bedrag van

nisaties volgden in 2022 workshops in sponsorwerving

hun beroepspraktijk en bijvoorbeeld materiaal.

in totaal € 90.000 verstrekt. In 2022 volgden twee

en crowdfunding. Het bedrag dat ze hiermee ophalen

Tijdens corona bleek er minder geld terug te vloeien

Amsterdamse kunstenaars een begeleidingstraject in combinatie met een Cultuurlening.

Naast de expertise vanuit het bedrijfsleven, ligt de kracht van het coachingstraject in Cultuurherstel in de neutraliteit van de coach, de pro bono insteek en het regionale karakter. Tot en met 2022 zijn er in totaal 62 aanvragen van culturele instellingen voor een adviestraject ontvangen. Daarvan hebben er 26 geleid tot een match en zitten er 4 in de pijplijn. Organisaties doen bij de coaches vooral een beroep op financieel-bedrijfseconomische ervaring, die in roerige tijden nog harder nodig is.

Mensen Maken Amsterdam, voordekunst en de Amsterdamse Cultuurlening staan inmiddels op eigen benen of zijn ondergebracht bij andere organisaties die specifieke expertise hebben voor de uitvoering ervan. Zo kan het AFK sterk blijven inzetten op zijn kerntaken terwijl we óók gebruikmaken van onze grote kennis van het veld.

JAARVERSLAG 2022 - FUTUREPROOF

22

Museum Rembrandthuis (vierjarig). Foto Mark Bolk

‘Ik help jonge, onervaren makers op weg. Zij zitten vol vragen: hoe werkt het in het veld? Hoe krijg je een project voor elkaar? Als cultuurverkenner laat ik hen inzien hoe zij naar hun eigen praktijk kunnen kijken. En wat ze aan het AFK hebben natuurlijk.’ Humie Pourseyf, AFK Cultuurverkenner Oost

23

Oude Kerk (vierjarig), opbouw garden of scars (Ibrahim Mahama)

Lees meer over het AFK 2022 in het kort De hele stad Futureproof Sterk werk Nieuwe verhalen, talenten en liefhebbers

Fantastische kunst voor alle Amsterdammers

AFK in cijfers Algemene cijfers De hele stad Futureproof Vernieuwing Makers in de stad

afk.nl

Futureproof Cultuurherstel Organisaties doen bij de coaches vooral een beroep op financieel-bedrijfseconomische ervaring.

62

26

4

Aanvragen

Matches met coaches uit bedrijfsleven

In afwachting van match

Amsterdamse Cultuurlening Aangevuld met € 200.000 uit corona steunplan gemeente Amsterdam.

13

5

Aanvragen

Leningen uitgegeven

6

Doorgezet naar andere leningen

Ontwikkeldoelen regeling Ontwikkeling 21 Aanvragen 13 Toegekend Een aantal aanvragers werkt in hun plannen aan meer dan één ontwikkeldoel. Aanvragen

Toekenningen

Artistiek

7

4

Zakelijk

5

3

Publiek en marketing

6

4

Diversiteit en Inclusie

3

2

In het programma City Company & Crowd volgden vijf culturele organisaties in 2022 workshops in sponsorwerving en crowdfunding. Het bedrag dat ze hiermee ophalen wordt door het AFK aangevuld: € 20.000 uit crowdfunding en sponsoring, € 10.000 van het AFK. City Company & Crowd is een samenwerking van het AFK met crowdfunding platform voordekunst.

AFK JAARVERSLAG 2022 - WIL JE HET VOLLEDIGE JAARVERSLAG LEZEN, KIJK OP AFK.NL

Nieuw Dakota, Tolerance Test (Charlotte Schleiffert)

STERK WERK

L’Amour Toujours, Ik vind het nu al kut dat het voorbij is

Sterk Werk Voor de huidige beleidsperiode 2021-2024 heeft het AFK gekozen voor een aantal thema’s. Een stevige portie van onze ambities wordt ingenomen door Sterk Werk: artistiek en organisatorisch sterke aanvragen die kunnen rekenen op draagvlak onder de bewoners van de stad. Deze projecten, organisaties en makers vertellen de verhalen van de stad of bieden juist vanuit hun autonome kracht nieuwe perspectieven. Het zijn voldragen initiatieven, werk dat staat als een huis. Sterk werk is te vinden in alle regelingen, zowel projecten van makers als meerjarig ondersteunde organisaties. Hieronder geven we een inkijkje in wat de verschillende subsidies, projectmatig en meerjarig, kunnen betekenen voor een organisatie of kunstenaar. Bij beide soorten aanvragers heeft corona gevolgen gehad

In 2022 werden 949 aanvragen ingediend voor de projectregelingen waarvan 856 voor professionele kunst en 93 voor cultuurmakers. Daarvan konden er 541 worden toegekend voor een totaal van € 5.749.686. Daarvan kwam 83% direct bij makers terecht.

voor de manier waarop zij hun werk realiseerden. Door aanvullende middelen uit het steunplan van gemeente Amsterdam werd de schade beperkt. De in november

meerjarige subsidie niet haalbaar blijkt. Projectmatig

2021 verstrekte middelen werden voor een deel besteed

werken geeft minder zekerheid maar wel meer flexibi-

in 2022, onder andere als zeer welkome aanvulling op de

liteit voor vernieuwing en ontwikkeling van ideeën en

projectregeling, die voor de periode 2021-2024 eerder

projecten. Regelmatig kunnen succesvolle concepten

juist was gekort. Hier kon een miljoen euro aan worden

daarna uitgebouwd worden. Zo is ‘serieel project-

toegevoegd. Daarnaast waren er aanvullingen aan de

aanvrager’ Handmade Music, organisator van On the

regeling Ontwikkeling en de Amsterdamse Cultuurlening

Roof, sinds de eerste aanvraag in 2014 uitgegroeid tot

(zie elders in ons jaarverslag).

een vaste waarde in de zomerprogrammering aan de

Projectregelingen

noordkant van het IJ. Programmeur en muzikant Felix Hildenbrand zette het jaarlijkse festival op samen met

Het grootste aantal makers en organisaties in de stad

een lokale ondernemer en presenteert op het dak van

werkt met projectsubsidies: van jong en beginnend tot

Hoogtij ongebruikelijke muzikale samenwerkingen voor

meer gevestigd. Soms is dat heel bewust, soms omdat

een breed publiek. JAARVERSLAG 2022 - STERK WERK

27

Theatergroep Toetssteen, De Regels van Rutte. Foto: Anne van Zantwijk

“Door in gesprek te gaan met het AFK, word je gedwongen om na te denken over het doen en laten van je organisatie. Ook maatschappelijke ontwikkelingen als fair practice en inclusiviteit worden door het AFK proactief op de agenda gezet. Dergelijke zaken dreigen soms ondergesneeuwd te raken in een door vrijwilligers gerunde organisatie.” Erris van Ginkel, theatergroep Toetssteen

tien nieuw oorspronkelijke songs. En zo gingen er nog 472 makers, plus de kunstenaars met wie zij weer samenwerken, aan de slag met een bijdrage uit de regeling projectsubsidies Professionele kunst. Ook bij de cultuurmakers is de projectregeling van groot belang. Cultuurmakers maken in hun vrije tijd wat zíj willen zien en horen. In 2022 werden 64 aanvragen toegekend, voor onder andere buurtopera’s, klassieke muziek op straat of in eethuisjes, koorpresentaties, schrijfworkshops of handwerken met de buurt. Het AFK is ook voor deze aanvragers een waardevolle gesprekspartner.

Meerjarige regelingen Meerjarige subsidies zorgen voor een andere focus bij organisaties. Bij een organisatie als de Oude Kerk,

Gevarieerde en avontuurlijke presentatieplekken zijn

op het snijvlak van erfgoed en hedendaagse kunst,

wezenlijk voor de talloze makers en producerende

biedt de vierjarige subsidie een welkom fundament

organisaties die de grootste groep aanvragers in de

om lange lijnen te kunnen uitzetten. Mariette Dölle,

projectregeling zijn. Meer dan tachtig procent van de

directeur van de Oude Kerk, verwoordt het zo: “In het

aanvragen én toekenningen gaat naar deze groep,

geval van de Oude Kerk is een lange voorbereiding

die rijkgeschakeerd is. Een aantal voorbeelden:

op de projecten noodzakelijk. (…) Zo kunnen we het

L’Amour Toujours maakte een theatervoorstelling

oudste gebouw van Amsterdam met de nieuwste

over nostalgie: ‘Ik vind het nu al kut dat het voorbij

kunst verrijken en nieuwe perspectieven brengen

is’; Stichting MetSTem en schrijverscollectief

op verleden, heden en toekomst.”

De Kantlijn werkten aan ‘De Straat’ met dak- en thuislozen; BODEGA zette met ‘Kondo X ISO’ een

Theatergroep Toetssteen is een groep cultuurmakers

multidisciplinaire clubproductie neer in de nacht;

die al sinds 1968 voorstellingen maakt. Toetssteen

kunstenaar Kyung Lim Kwon initieerde een onder-

doet al meer dan veertig jaar een beroep op de

zoek naar herbruikbaarheid van materialen die na een

projectregeling bij het AFK en zet bewust lange lijnen

expositie overblijven; en Glenrhinio Koenders maakte

uit. Vanaf 2023 zit Toetssteen in de tweejarige rege-

zijn eerste live show van zijn EP ‘Trained To Go’ met

ling voor cultuurmakers. Erris van Ginkel, regisseur: JAARVERSLAG 2022 - STERK WERK

28

“Door verder vooruit te kijken konden we bijvoorbeeld aanhaken bij het 100-jarig jubileum van Tuschinski of van Nederland.” Die laatste productie, over het jubileum van premier Rutte, werd begin 2023 zelfs in reprise genomen vanwege grote belangstelling van het publiek. Dit succes is echter niet vanzelfsprekend, zeker niet als je zelf nieuw repertoire ontwikkelt. Van Ginkel: “We gaan

Oude Kerk (vierjarig), Silence. Foto: Maarten Nauw

het record van Mark Rutte als langstzittende premier

De noodzaak om risico’s te kunnen nemen ziet ook

deel de kracht van het Amsterdamse kunstenveld.

Marco Gerris van ISH. Deze organisatie, die nu in de

Het Amsterdams Andalusisch Orkest heeft met de

“De bijdrage van het AFK aan de Oude Kerk stelt ons in staat om experimenteel en uitdagend te zijn en blijven. Vanuit het experiment, in samenwerking met makers, denkers en bewoners, ontstaan nieuwe perspectieven, (werk)methodes en samenwerkingsverbanden.”

Amsterdamse Basisinfrastructuur zit, begon 22 jaar

vierjarige aanvraag bij het AFK haar mogelijkheden

Mariette Dölle, de Oude Kerk

geleden als projectaanvrager en daarna vierjarig

voor samenwerkingen flink vergroot. Zo realiseerde het

aanvrager bij het AFK. Gerris: “Je moet als organisa-

AAO projecten met bijvoorbeeld Cappella Amsterdam,

tie vooral niet blijven hangen. Je moet blijven pushen,

ICK, Lavinia Meijer, en George en Eran. Dit brengt niet

onwaarschijnlijk dat het publiek van het Nationale

ook als het resultaat soms misschien niet geweldig

alleen nieuwe artistieke voeding, het verbindt ook

Ballet anders kennis had genomen van ISH én

is. Nieuwsgierig zijn zit in ons DNA. Het is dan ook

publieksgroepen van de verschillende partners en

andersom. Daarbij vormt ook ISH een belangrijke

een voorrecht dat we vanaf het begin (als aanvra-

brengt hen in contact met onbekend repertoire.

schakel in doorstroom van nieuwe talenten in het

nooit uit van bestaand repertoire en daarmee lopen we altijd een risico, niet alleen artistiek, maar ook financieel. In het maakproces is het altijd spannend in welke mate het ons lukt om er een geslaagde impactvolle voorstelling van te maken.”

ger projecten, red.) de ruimte hebben gekregen om dingen uit te zoeken.”

Amsterdamse cultuurbestel. “Wij willen geen monopoISH werkt inmiddels samen met een bonte verzameling

lie houden op ons werk. We moeten blijven kijken naar

organisaties, zoals Amsterdam Sinfonietta, Silbersee,

nieuwe instroom, nieuwe invloeden en nieuwe makers.

Ook de Oude Kerk ziet de waarde van ruimte voor

het Nationale Ballet en Jakop Ahlbom. Ook hier

Het is ook aan ons om hen een podium te geven en

risico, experiment en nieuwe samenwerkingspartners.

biedt de samenwerking verdieping van het artistieke

hen verder te helpen.” Want, aldus Gerris, “zo komen

In die samenwerkingsverbanden zit voor een groot

verhaal én verbinding van publieksgroepen; het is

dromen uit die je zelf nooit zag aankomen.”

JAARVERSLAG 2022 - STERK WERK

29

Dadodans (vierjarig), Stek

‘In mei 2022 organiseerde ik een tour door Zuidoost voor stakeholders van het AFK. Ik ben toen langs allerlei tijdelijke plekken gegaan, om te laten zien hoe nodig het is dat het AFK zichtbaar blijft in Zuidoost. Dat belang las ik later terug in de verkenning van de AKr voor het komende kunstenplan en daar was ik blij mee.’ Jet Nugter, AFK Cultuurverkenner Zuidoost

30

Black Sheep Can Fly (regeling ontwikkeling), A Seat at the Table. Foto: Bas de Brouwer

Lees meer over het AFK 2022 in het kort De hele stad Futureproof Sterk werk Nieuwe verhalen, talenten en liefhebbers

Fantastische kunst voor alle Amsterdammers

AFK in cijfers Algemene cijfers De hele stad Futureproof Vernieuwing Makers in de stad

afk.nl

Makers in de stad Meer dan 80% van de toekenningen in de projecten-

Regeling Ontwikkeling Ronde 2

Regeling Ontwikkeling Ronde 3

regelingen komen ten goede aan makers: 541 aanvragen.

De bedragen in deze ronde zijn toegekend voor 2022 of 2022-2023.

Alle aanvragen in deze ronde zijn voor twee jaar: 2023-2024.

Het gaat om een toegekend bedrag van € 4.771.363.

Categorie A zijn jonge organisaties (2-6 jaar) die een impuls voor hun

De besluiten voor deze ronde vallen in 2023.

ontwikkeling en professionalisering ontvangen.

Daarnaast dragen ook andere regelingen bij aan het makersklimaat in Amsterdam: presentatie, ontwikkeling of productie.

23 Aanvragen / € 2.951.570

18 Aanvragen / € 2.334.349

13 Toekenningen / € 1.916.616

Mijn Eerste Aanvraag in 2022 Uitvoeringslocaties toegekende projecten, verdeling over stadsdelen. Meerdere locaties mogelijk per toekenning. Categorie A Nieuw-West (inclusief Westpoort) 16

Noord 26 West 47

Centrum 74

Oost 33

Categorie A

Aanvragen

Aangevraagd

Toekenningen

Toegekend

Aanvragen

Aangevraagd

Dans 2022-2023

3

€ 394.500

2

€ 320.000

Creatieve Industrie*

3

€ 402.884

Erfgoed 2022-2023

1

€ 200.000

1

€ 200.000

Cultuureducatie

1

€ 91.065

Film 2022-2023

2

€ 300.000

1

€ 100.000

Dans

2

€ 400.000

Muziek/Muz.tht 2022-2023 3

€ 360.000

2

€ 240.000

Erfgoed

2

€ 200.000

Theater 2022-2023

7

€ 943.330

4

€ 651.616

Film

1

€ 200.000

Visuele Kunsten 2022

1

€ 45.000

1

€ 45.000

Muziek/Muziektheater

3

€ 322.400

Visuele Kunsten 2022-2023 5

€ 638.740

2

€ 360.000

Theater

5

€ 668.000

Cultuureducatie 2022

€ 70.000

0

-

Visuele Kunsten

1

€ 50.000

1

Zuid 28

*De discipline creatieve industrie had in deze ronde voor het eerst een eigen categorie.

Stipendia aanvragen en toekenningen PK (Stipendium) en Cuma (Ontwikkelbudget) Zuidoost 8

Weesp 0

Stipendia worden ingezet voor artistiek onderzoek of het opdoen van nieuwe

De verdeling onder de verschillende disciplines was een speciaal

vaardigheden. Ze zijn het meest gebruikelijk bij visuele kunsten.

aandachtspunt bij de regeling Ontwikkeling. De aanvragen worden binnen één discipline op volgorde van binnenkomst behandeld, waardoor een zo

Mijn Eerste Aanvraag in 2022

91 Aanvragen

Verdeling over disciplines toekenningen

evenwichtig mogelijke verdeling ontstaat.

61 Toekenningen 259 Aanvragen / € 1.223.214 148 Toekenningen / € 702.396

Stimuleringsregeling Eigentijdse Dans Discipline

Aanvragen

Aangevraagd

Toekenningen

Toegekend

Dans

18

€ 89.742

12

€ 59.000

Film

35

€ 173.140

26

€ 129.713

Letteren

11

€ 52.943

5

€ 24.965

Muziek / muziektheater

57

€ 260.225

30

€ 136.327

Theater

31

€ 146.088

17

€ 77.860

Visuele kunst

107

€ 501.076

58

€ 274.531

In het kader van de 3PackageDeal kregen 15 bijzondere talenten een ontwikkelbudget, woon- en werkruimte en waardevolle connecties in de stad.

De aanvraagronde voor de Stimuleringsregeling Eigentijdse Dans ging open op 1 februari om 9:00 uur. Om 09:10 was de aanvraagmogelijkheid weer gesloten vanwege grote belangstelling voor het beschikbare budget. 49 Aanvragen / € 136.192 45 Toekenningen / € 125.000

Alle aanvragen voor Mijn Eerste Aanvraag worden administratief verwerkt als Professionele Kunst, maar bevatten ook aanvragen van cultuurmakers.

AFK JAARVERSLAG 2022 - WIL JE HET VOLLEDIGE JAARVERSLAG LEZEN, KIJK OP AFK.NL

Dadodans (vierjarig), Klank. Foto: Ben van Duin

NIEUWE VERHALEN, TALENTEN EN LIEFHEBBERS

Nnelg. Foto: Jaasir Linger

Nieuwe verhalen, talenten en liefhebbers

stichting versterken in de regeling Ontwikkeling. Als het daarna ook nog lukt om woon- en werkruimte

Het AFK investeert in de nieuwste kunst en jongste

te behouden in de stad, is er een grote kans dat

kunstenaars. Het verhaal, het talent en de bewoners

Amsterdam (en de rest van het land) nog lang kan

van de stad veranderen constant. Nú volop ruimte

genieten van deze kunstenaar.

geven aan de nieuwste stemmen, betekent dat er ook straks fantastische kunst is voor alle Amsterdammers.

Daarom is het AFK er niet alleen voor al gevestigde kunst en kunstenaars, maar evenzeer voor nieuw

Door de grote aantrekkingskracht op steeds weer

talent en artistieke vernieuwing, en voor de kunstlief-

nieuwe generaties kunstenaars, is Amsterdam ook een

hebbers van de toekomst. We geven de mogelijkheid

kraamkamer voor landelijke en internationale ontwik-

om te experimenteren, af en toe te falen en iets

kelingen in de kunst. Dat is mede te danken aan het

anders te proberen. Daarom biedt het AFK bij deze

unieke weefsel van op elkaar aansluitende mogelijk-

regelingen en programma’s meer begeleiding en

heden voor kunstenaars in de stad: één van de pijlers

contact, en werkt daarbij samen met partners in

van het AFK.

het veld.

Zo kan een kunstenaar beginnen met een live ingediende eerste projectaanvraag, zich artistiek ontwikkelen met een stipendium of talentprogramma 3Package Deal, en vervolgens zijn zelf opgezette

Hiphop-artist NNELG maakte als eerste aanvraag bij het AFK een videoclip voor zijn release ‘Zelfkennis’: “In grote lijnen gaat het over verschillende afslagen die je kan nemen in het leven en waar ze toe leiden. Hoe om te gaan met struggles die horen bij adolescentie en het opgroeien met beperkte kansen. Ook de grootspraak en bravoure die horen bij de zoektocht naar status en erkenning worden behandeld.” JAARVERSLAG 2022 - NIEUWE VERHALEN, TALENTEN EN LIEFHEBBERS

34

Nieuw talent Het AFK wil het aanvragen van subsidie zo laagdrempelig mogelijk maken, ook voor onervaren makers. Eens per maand is het mogelijk voor eerste aanvragers om tijdens Mijn Eerste Aanvraag hun plannen mondeling toe te lichten en feedback of tips te krijgen. Vaak zijn dit individuele makers die voorlopen op de ontwikkelingen in de stad. Zo zagen we in 2022 bij muziek veel EP’s en releaseparty’s uit de hiphopscene en nachtcultuur. Er komen ook relatief veel eerste dansaanvragen bij deze bijeenkomsten van individuele dansers, die werken aan hun ontwikkeling buiten het verband van een gezelschap. Roman Tkachenko en andere kunstenaars zetten samen een expositieruimte op in de buurt van Sloterdijk. Gefrustreerd door het gebrek aan ruimte Cherella Gessel (3PD). Foto: Tatsiana Tribunalova

én hun toegang ertoe om werk te presenteren, besloten zij om het heft in eigen handen te nemen. In 2022 werden 259 aanvragen ingediend als Mijn Eerste Aanvraag, waarvan er 148 konden worden toegekend. Er waren dertien van deze live behandelrondes waarvan één nog werd mogelijk gemaakt uit de vierde fase van het gemeentelijke steunplan. In totaal is € 702.396 toegekend voor Mijn Eerste Aanvragen in 2022. Daarnaast kloppen eerste aanvragers ook bij de reguliere projectregeling aan.

In 2022 zagen we bij de 3Package Deal vaak een roep om een veilige community. Zo diepten Cherella Gessel en Lieke Heusinkveld ieder op hun eigen manier hun queerness uit, draait het werk van Pankaj Tiwari om gelijkheid en gerechtigheid, en vertelde Daniël Donato het verhaal van transvrouw Agnes in haar zoektocht naar erkenning en community.

JAARVERSLAG 2022 - NIEUWE VERHALEN, TALENTEN EN LIEFHEBBERS

35

Jaarlijks krijgt een bijzondere lichting jonge en

Onder de organisaties met een vierjarige bijdrage

kunstenaars, out-of-the-box makers, niche talent,

up-and-coming kunstenaars een extra boost in de

van het AFK zijn er ook veel organisaties die zich inzet-

artistiek thuislozen en nieuwe verhalen’. Zij krijgen

3Package Deal, die wordt vormgegeven in samen-

ten voor talentontwikkeling. Talentontwikkelaars pur

bovendien workshops over hun professionele praktijk,

werking met Bureau Broedplaatsen. Verschillende

sang zijn bijvoorbeeld DEGASTEN en de Rijksacademie

waaronder een introductie en speeddate met het AFK.

organisaties in de sector dragen samen vijftien talenten

van Beeldende Kunsten, maar ook organisaties

voor, ieder actief in een andere discipline. Zij ontvan-

voor cultuureducatie, zoals de jeugdtheaterscholen,

gen woon- en werkruimte, een ontwikkelbudget van

Noordje, de Rode Loper op School, School der Poëzie.

Artistieke vernieuwing: nieuwe vormen en verhalen

€ 20.000 en begeleiding van gerenommeerde cultu-

Daarnaast zijn tal van organisaties voor professionele

Het AFK stimuleert het ontstaan van nieuwe artistieke

rele organisaties in de stad. Bij de 3Package Deal

kunst een springplank voor nieuw talent. Zo zijn er

vormen en verhalen. Daarvoor is in bijna alle subsi-

ontstaat veel interdisciplinair werk, veelal maatschap-

tijdens Amsterdam Fringe (onderdeel van Nederlands

diemogelijkheden ruimte, maar in het bijzonder bij het

pelijk betrokken en soms radicaal activistisch.

Theaterfestival) 55 plekken gereserveerd voor ‘nieuwe

stipendium voor individuele makers en de regeling Ontwikkeling voor jonge organisaties. In de regeling Ontwikkeling kan onder andere worden aangevraagd voor artistieke ontwikkeling, waaronder nieuwe vormen en disciplines of thema’s. Van de zestien organisaties die in 2022 gebruikmaken van de regeling Ontwikkeling van het AFK (2021-2022 én

Boys wont be boys. Foto: Ernst Coppejans

2022-203), zetten er zes in op artistieke ontwikkeling.

Het gezamenlijk verheffen van de stem is sterk binnen de lhbtq+ gemeenschap. Stichting ZOU JIJ HET ZIJN maakte ‘Boys Won’t Be Boys’, een collagevoorstelling over mannelijkheid en kwetsbaarheid. “Iedereen heeft dagelijks te maken met verwachtingen die horen bij het hokje waar je in geplaatst bent. Het is daarom opvallend dat nadenken over gender wordt gezien als iets voor gemarginaliseerde groepen. Is het niet voor iedereen fijn om los van stereotypen te leven?” JAARVERSLAG 2022 - NIEUWE VERHALEN, TALENTEN EN LIEFHEBBERS

36

is bedoeld voor onderzoek en experiment, los van publiekspresentatie. Ook cultuurmakers kunnen een bijdrage vragen voor ontwikkeling. In 2022 kon het AFK zo 61 kunstenaars een artistieke stap verder helpen. Sarah van Lamsweerde onderzoekt bijvoorbeeld het snijvlak van inclusie en artisticiteit met audiodescriptie bij een kunstwerk en een script in braille als kunstobject.

Ulrike Quade (vierjarig), Le vin Herbe. Foto: Bas de Brouwer

Het stipendium voor professionele kunstenaars

Qua nieuwe vormen en disciplines valt in 2022 vooral op dat de grenzen van de kunst worden opgezocht. Zo begeeft Mediamatic zich op het randje van kunst en wetenschap en gaat Ulrike Quade op zoek naar de ontmoeting tussen theater en robotica. Ook de groei van circustheater valt op. Stichting TENT is, na eerdere tweejarige subsidie, opgenomen in de vierjarige regeling. Circusbende kreeg voor zijn toegankelijke festivals in Noord en West met experimentele circusacts een nominatie voor de Amsterdamprijs en werd opgenomen in de regeling Ontwikkeling.

Met nieuwe bewoners en talenten ontstaat de

De Bijlmer is een identity marker om trots op te zijn:

behoefte aan nieuwe onderwerpen en het opnieuw

ZO! Gospel Choir wil zich (weer) dieper wortelen in

Na corona nemen de aanvragen voor filmprojecten

bezien van bekende verhalen. Populaire thema’s in

het stadsdeel, Bijlmerbios wil een filmhuis oprichten

een vlucht, nu deze uit de conceptfase en tot uitvoe-

2022 waren bijvoorbeeld klimaat, identiteit, vastgoed

en The Foundation biedt niet alleen een uitgebreid

ring komen. Relatief nieuw zijn de vele podcasts

en woningnood, dekolonisatie. Identiteit zagen we in

les- en workshopprogramma voor jongeren maar

en audiofilms. Zo vertelt de audiofilm ‘Nagasaki’ van

2022 als thema vaak voortkomen uit een community

geeft hen ook een Bijlmer-based community én

Audiocollectief NOX het verhaal van twee meisjes die

van ‘lotgenoten’: lhbtq+ of klimaatactivisme, of afkom-

toegang tot relevante literatuur in samenwerking

elkaar opzoeken in de puinhoop na het vallen van de

stig uit één wijk.

met de OBA. Al deze organisaties ontvangen een

eerste atoombom die op mensen werd gebruikt.

bijdrage uit het AFK-budget voor culturele voor-

Het script is in alexandrijnen en er is originele muziek

zieningen nieuwe wijken.

en sounddesign. JAARVERSLAG 2022 - NIEUWE VERHALEN, TALENTEN EN LIEFHEBBERS

37

Lisa Ostermann (3PD), Met z’n allen. Foto: Aisha Zeijpveld

Het AFK stond samen met Mocca en gemeente Amsterdam aan de wieg van de driejarige regeling Cultuurcoaches 2022-2024. Deze regeling is erop gericht om door toegang tot kunst en cultuur kansenongelijkheid in de stad tegen te gaan en deelname aan de maatschappij te vergroten. Kinderen die niet vanzelfsprekend in aanraking komen met kunst en cultuur krijgen cultuuronderwijs op school en buiten school. Het AFK, dat de regeling uitvoert, kende in 2022 aanvragen toe van zeventien culturele organisaties. Daarmee worden 90 coaches ingezet op tenminste 80 scholen in de hele stad, vooral basis-

Het alom aanwezige thema woningnood en huisves-

Nieuwe cultuurliefhebbers

ting werkt stevig door in de Amsterdamse kunst in

Zonder publiek en deelnemers geen levendige

Amsterdam, óók inhoudelijk. De Culturele Stelling van

kunstsector. Nieuw publiek bereiken begint vaak

Ontwikkeling van publiek of deelnemers is één

Amsterdam is een collectief van 34 onafhankelijke

bij zichtbaarheid en toegankelijkheid, en inhoudelijke

van de mogelijke ontwikkeldoelen in de regeling

kunstenaars, cultureel ondernemers en activistische

relevantie. Met de impuls voor culturele voorzienin-

Ontwikkeling voor jonge organisaties. In 2022

geesten. Zij organiseren evenementen, een mobiele

gen in Noord, Nieuw-West en Zuidoost werkt

werkten zes organisaties aan de samenstelling,

atelierwoning die de stad door reist en een kunst-

het AFK samen met die stadsdelen aan culturele infra-

omvang of betrokkenheid van hun bereik. Stichting

corso, alles om aandacht te vestigen op het gebrek

structuur op juist díe plekken waar de afstand tussen

Rozenstraat werkt bijvoorbeeld aan haar marketing-

aan woon- en werkruimte in Amsterdam. Hun mani-

bewoners en cultureel aanbod het grootst is. In 2022

en communicatiestrategie, en OSCAM aan verbreding

festatie ‘Beeld & Storm’ wordt gerealiseerd met een

werden weer tien organisaties voorgedragen, voor een

van haar publiek door middel van onder meer een

projectbijdrage van het AFK.

totaalbudget van € 300.000.

contextprogramma.

scholen, VMBO en praktijkonderwijs.

JAARVERSLAG 2022 - NIEUWE VERHALEN, TALENTEN EN LIEFHEBBERS

38

Orkater (vierjarig), Gliphoeve. Foto:Marion Visser

‘De stadsdelen hebben aandacht nodig, daarvan moeten we ons bewust blijven. Ik vind het belangrijk dat het AFK er als een stabiele factor aanwezig blijft. Met mensen die echt kennis hebben van het stadsdeel, een netwerk hebben en weten hoe de politiek werkt. Makers hebben daar behoefte aan. Daarbij: we maken het veel makkelijker voor makers om hun eerste aanvraag te doen.’ Maarten de Leede, AFK Cultuurverkenner West

39

3Packge Deal. Foto: Eva Plevier

Lees meer over het AFK 2022 in het kort De hele stad Futureproof Sterk werk Nieuwe verhalen, talenten en liefhebbers

Fantastische kunst voor alle Amsterdammers

AFK in cijfers Algemene cijfers De hele stad Futureproof Vernieuwing Makers in de stad

afk.nl

Nieuwe verhalen, talenten en liefhebbers Regeling Ontwikkeling Ronde 2

Regeling Ontwikkeling Ronde 3