AFK Jaarverslag 2020

JAARVERSLAG 2020

INHOUDSOPGAVE Voorwoord

3

1 Missie en doelstellingen 2 Resultaten regelingen 3 De hele stad 4 Cultureel ondernemerschap 5 Cultuurcoach, Internationalisering & Talent 6 Communicatie 7 Financiën en organisatie 8 Codes: Governance, Diversiteit & Inclusie, Fair Practice 9 Bezwaar en beroep 10 Vooruitblik 2021 11 Van de raad van toezicht

5 7 21 25 27 29 32 36 41 43 45

Jaarrekening Overige gegevens

47 74

Bijlage: Overzicht toegekende projectbijdragen 2020 Bijlage: Overzicht toegekende meerjarige subsidies 2021-2024 Colofon

79 97 102

Brain Salad Bowls (Snelloket Corona Projecten) Kunstenaar Su-Melo initieerde via Zoom een interactief live kunstevenement voor honderd Amsterdammers. De deelnemers leerden via een livestream hun ‘brainkit’ van klei te bewerken en te vormen tot een saladeschaal. Door tijdens de lockdown de honderd deelnemers samen te laten eten uit de eigen schaal, ontstond er weer contact tussen mensen.

Jaarverslag 2020 / 2

VOORWOORD Stilstand en beweging. Dat is het contrast waarin het afgelopen jaar ons meevoerde. Het was een jaar waarin onze bruisende stad, met zijn bloeiende creatieve industrie en ­veelzijdige kunstenveld, praktisch tot stilstand kwam. De gevolgen van die stilte zijn nog niet te overzien, maar hoe dan ook ingrijpend. Waar de samenleving tot stilstand komt, draagt kunst bij aan beweging. Door een ander geluid te laten horen en een kritische vraag te stellen. Of door niet alleen stil te staan bij wat onmogelijk is, maar ook te ­kijken naar wat wel kan. Nooit eerder namen digitale ontwikkelingen zo’n vlucht in de kunstsector. Die innovatieve kracht zie je terug bij een project als DDD, Digitaal Dynamisch Documenteren, waarmee de Waag Society en Imagine IC met technologie nieuwe en i­nclusieve beleving van erfgoed mogelijk maken. Of Max Tak die onderzoek deed naar het gebruik van VR en AR in muziektheater. Als innoverend fonds sprong het AFK daarnaast in het gat dat corona sloeg in de plannen van Amsterdamse makers. Met het Snelloket voor kunstprojecten in coronatijd, anticipeerden we op de behoefte van het veld om direct met verbeelding te reageren op de onwerkelijke situatie. Het initiatief kreeg landelijke navolging vanuit andere fondsen. Zo creëerden we ruimte voor openheid en expressie in een periode waarin de samenleving zich naar binnen keerde.

Bij het begin van de eerste lockdown schakelde het AFK ook in eigen huis razendsnel om naar de nieuwe situatie. Het zorgvuldige behandelproces van de 206 vierjarige aanvragen vond dankzij de grote inzet van deskundigen uit het veld, verdeeld over acht adviescommissies, volledig digitaal plaats. In deze voor organisaties financieel onzekere tijd, konden we zo de besluiten op de voorgenomen datum, zonder vertraging, bekend maken. Ik ben er trots op dat de stad de komende periode 126 culturele organisaties structureel ondersteunt met de vierjarige Kunstenplansubsidie van het AFK. Daaronder zijn veel gevestigde organisaties met een indrukwekkende staat van dienst. Maar ook 32 organisaties die nieuw zijn in de vierjarige subsidieregeling. Zij zijn doorgegroeid vanuit projectsubsidies of de tweejarige regeling van het AFK en ­bieden vaak een heel eigen en inclusieve kijk op de stad en op kunstenaarschap. Zo zie ik uit naar de activiteiten van onder meer SEXYLAND dat in Noord een vrijplaats biedt voor creatieve geesten en initiatieven, en van The Black Archives die vanuit Oost verborgen geschiedenis zichtbaar en bespreekbaar maakt in eigentijdse programma’s. Met de terugblik op dit buitengewone jaar rondt het AFK de beleidsperiode 2017-2020 af, en maakt zich op voor nieuwe ontwikkelingen.

Samen staan de Amsterdamse culturele organisaties voor een enorme variëteit aan krachtig, energiek cultuuraanbod voor bewoners én bezoekers, overal in de stad. Mijn AFK-collega’s en ik verheugen ons erop om al die kunst weer tot bloei te zien komen. Makers en

Jaarverslag 2020 / 3

projectmatig werkende initiatieven zijn niet alleen een motor voor de kunst van morgen, maar ook de bespelers van de meerjarig gesubsidieerde podia, tentoonstellingsruimten, festivals en filmhuizen nú. Ze zijn een wezenlijk onderdeel van het stedelijke cultuurprogramma. Daarom is het in moeilijke tijden extra belangrijk om kunst en cultuur als een integraal landschap te zien: een solidair samenspel van ontwikkelaars, makers, vrije initiatieven, producenten en presentatieplekken. Dat het AFK er voor hen allemaal is met goed op elkaar afgestemde regelingen en activiteiten, draagt bij aan verbinding, groei en toekomstbestendigheid. Daarin is er plek voor liefhebbers en professionals van alle artistieke gezindten: van conceptueel tot verhalend, van artistiek innovatief tot maatschappelijk uitgesproken. Zo ondersteunde het AFK afgelopen jaar projecten als Aphridisiac II van Robin Nimanong, een LHBTQ dansfilm over gender, zelf­definitie en sociale verbinding; en ORIGIN, een dynamisch lichtkunstwerk bij viaduct Derkinderenstraat in ­stadsdeel Nieuw-West dat reageert op de beweging van voorbijgangers, gemaakt door kunstenaarsduo Vendel & De Wolf. Het zijn alle Amsterdammers, de kunstenaars en de gemeente samen die de totstandkoming van zulke projecten mogelijk maken. Werkelijke verbinding ontstaat in een veelzijdig, cultureel divers en inclusief kunstklimaat.

Een klimaat dat ruimte creëert voor een verrassing; een onverwachte ontmoeting, een ongepland gesprek of een plek waar niet alles vastligt. Dan is en blijft Amsterdam een plaats die zijn bewoners inspiratie en ideeën biedt en haar bezoekers een unieke ervaring of een ander perspectief. Een stad die tot ver reikt en meedenkt - en die altijd in beweging is, ook als zij even stil lijkt te staan. Laurien Saraber directeur-bestuurder vanaf 1 februari 2021

Jaarverslag 2020 / 4

1 MISSIE EN DOELSTELLINGEN ‘Het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK) investeert in kunst die het leven in de hele stad verrijkt.’ Met deze missie stimuleerde het AFK in de periode 2017-2020 de kwaliteit, dynamiek en pluriformiteit van de Amsterdamse kunst, om zo bij te dragen aan een sterk en veelzijdig kunstklimaat in de stad. Het AFK werkte in 2020 op twee manieren aan deze missie. In de eerste plaats voerde het AFK een gevarieerd en goed op elkaar aansluitend pakket van ­regelingen uit: van eenmalige financiering van kunstprojecten tot meerjarige subsidies als onderdeel van het Kunstenplan. We behandelden in 2020 in totaal 1.610 aanvragen van kunstenaars en culturele organisaties. In dit jaarverslag doen we hiervan verslag in hoofdstuk 2. Daarnaast ontplooit het AFK bijzondere activiteiten die nieuwe ontwikkelingen in de kunstsector ­stimuleren, bijvoorbeeld op het gebied van spreiding, cultureel ondernemerschap en talentont­ wikkeling. Deze thema’s belichten we in hoofdstuk 3, 4 en 5. De regelingen en activiteiten in 2020 sloten aan op de beleidsdoelstellingen zoals geformuleerd in het Beleidsplan 2017-2020. We werkten echter ook aan ons nieuwe beleidsplan voor 2021-2024.

Vanuit onze vernieuwde missie ‘Fantastische kunst voor alle Amsterdammers’, draagt het AFK in de komende periode bij aan een culturele wereldstad waarin iedereen de kans heeft kunst te ervaren of beoefenen. In hoofdstuk 10 vertellen we hier meer over.

1.1 Beleidsdoelstellingen 2017-2020

lijken. We hebben oog voor eerlijke honoraria en stimuleren

ht ra c gk

om hun artistieke en maatschappelijke ambities te verwezen­

Dr aa

Kunstenaars en culturele organisaties zijn voldoende ­toegerust

Ru on imt ve e v rw oo ac r h ht et e

Draagkracht & Ruimte voor het onverwachte

het toepassen van de Fair Practice Code in de praktijk. Het

in bi nd

st le he

Ve r

culturele organisaties hebben ruimte om te experimenteren als

De

nieuwe instroom en dynamiek in de sector, en kunstenaars en

ad

­strategieën voor de financiering van activiteiten. Er is voldoende

g

AFK ondersteunt ook nieuwe bedrijfsmodellen en alternatieve

zich onverwachte kansen aandienen en in te spelen op actuele thema’s en kansen.

De hele stad De hele stad heeft toegang tot kunst die het AFK subsidieert. We bedienen bestaande en nieuwe ­aanvragers, sturen op spreiding over de stad, vragen aandacht voor culturele diversiteit en hebben oog voor de verschillende genres en disciplines die het kunstenaanbod rijk is.

Verbinding Het AFK stimuleert onderlinge samenwerking als bron voor de ontwikkeling van hoogwaardig artistiek aanbod, de doorstroom van makers en het bereiken van nieuw publiek. Er is een goede afstemming tussen vraag en aanbod en tussen productie en presentatie. Ook vindt er een vruchtbare wissel­ werking plaats met andere maatschappelijke domeinen en is er sprake van internationale uitwisseling van kennis en expertise.

Jaarverslag 2020 / 5

1.2 Instrumentarium: subsidies en activiteiten Het instrumentarium van het AFK bestond in 2020 uit verschillende subsidieregelingen en activiteiten. Het jaar 2020 was een overgangsjaar. Enerzijds was dit het laatste jaar van het Kunstenplan 20172020. In dit verslag kijken we kort terug op deze periode. Anderzijds vond in 2020 ook de beoordeling en besluitvorming plaats voor de nieuwe vierjarige regeling binnen het Kunstenplan 2021-2024, waarop het fonds verderop in dit jaarverslag reflecteert. Opvallend in 2020 was het Snelloket Corona Projecten waarmee het AFK snel reageerde op de coronacrisis. Naast de subsidieregelingen financierde en stimuleerde het AFK makers, organisaties en initiatieven via verschillende activiteiten.

1.3 Beoordeling aanvragen Het AFK houdt de drempel voor het indienen van alle aanvragen voor projectsubsidies en meerjarige regelingen zo laag mogelijk: met het digitale platform Mijn AFK, spreekuren, goed geïnformeerde medewerkers en Cultuurverkenners in vijf stadsdelen. De basis van een zorgvuldige subsidiebeoordeling is peer review. Onafhankelijke deskundigen ­adviseren het AFK over de verdeling van de middelen in de verschillende regelingen. In 2020 werkte het AFK met circa zeventig projectadviseurs en circa zestig adviseurs voor de meerjarige subsidies. De adviseurs voor de meerjarige subsidies waren verdeeld over 8 commissies, die elk werden voor­ gezeten door een onafhankelijke, extern aangetrokken voorzitter. De adviseurs van het AFK komen uit de stedelijke en landelijke (soms internationale) cultuursector en zijn geselecteerd op basis van hun professionele deskundigheid in één of meer relevante disciplines en thema’s binnen de kunsten. Bij de samenstelling van de poule van adviseurs streven we naar een goede balans wat betreft leeftijd, gendervertegenwoordiging en culturele achtergrond. De adviescommissies voor de meerjarige ­subsidies bestonden in 2020 voor ruim veertig procent uit adviseurs met een biculturele achtergrond, voor de projectadviseurs was dit dertig procent. Het AFK beoordeelt aanvragen aan de hand van een uitgewerkte set criteria.

De criteria verschillen enigszins per regeling, al naar gelang het doel van de regeling. De basiscriteria voor de meeste ­regelingen van 2017-2020 waren: • Artistieke kwaliteit • Zakelijke kwaliteit • Publieksbereik • Belang voor de stad In 2020 behandelde het AFK ook de aanvragen voor de vierjarige regeling 2021-2024. In deze ­regeling, die aansluit op ons Beleidsplan 2021-2024, zijn aanvragen beoordeeld aan de hand van de volgende criteria: • Artistiek belang • Belang voor de stad • Uitvoerbaarheid • Diversiteit & Inclusie Bij projectsubsidies brengen de adviseurs digitaal advies uit. Bij meerjarige subsidies komen zij bijeen in adviescommissies rondom disciplines. In 2020 vonden deze bijeenkomsten digitaal plaats. Bij de ­toewijzing van aanvragen aan adviseurs en de samenstelling van adviescommissies ziet het fonds er scherp op toe dat er geen sprake is van belangenverstrengeling. In hoofdstuk 8 lichten we dit verder toe.

Jaarverslag 2020 / 6

2 RESULTATEN REGELINGEN Totaal verstrekte subsidies 2020: € 35.009.891

Verdeling subsidiebudget 2020

Verdeling subsidiebudget 2020 over disciplines

Vierjarige subsidies 2017-2020

€ 23.464.186

Beeldende kunst en Erfgoed

€ 9.564.196

Projectsubsidies Professionele Kunst 2020

€ 6.495.218

Cultuureducatie

€ 3.216.144

€ 682.905

Dans

€ 2.554.553

€ 1.439.500

Film

€ 2.866.438

Projectsubsidies Amateurkunst 2020 Projectsubsidies Innovatie 2020 Tweejarige subsidies Professionele Kunst 2019-2020

€ 991.195

Letteren

Tweejarige subsidies Amateurkunst 2019-2020

€ 681.000

Muziek/Muziektheater

€ 6.244.691

Snelloket Corona Projecten 2020

€ 387.981

Overige

€ 1.213.664

Pilot Cultuurcoaches 2020

€ 867.906

Talentontwikkeling Theater

€ 851.198

€ 52.200 € 8.446.807

NB: voor de meerjarige subsidies is het verstrekte bedrag in het laatste jaar van de subsidieperiode 2017-2020 opgenomen. De vierjarige subsidies 2021-2024 en de tweejarige subsidies Cultuurmakers 2021-2022 zijn in dit overzicht niet meegenomen.

Aanvragen behandeld in 2020

Vierjarige subsidies 2021-2024

206

Projectsubsidies Professionele Kunst 2020

969

Projectsubsidies Amateurkunst 2020

113

Projectsubsidies Innovatie 2020

66

Pilot Cultuurcoaches

18

Snelloket Corona Projecten 2020

238

NB. De 246 aanvragen die het AFK in 2020 ontving voor de Tweejarige regeling Cultuurmakers 2021-2022 zijn hier niet in meegenomen omdat de toekenningen pas in 2021 vallen.

Jaarverslag 2020 / 7

2.1 Regeling Vierjarige subsidies Vierjarige subsidies 2017-2020 2020 was het laatste jaar van de vierjarige ondersteuning van 133 culturele organisaties in het Kunstenplan 2017-2020: podia, musea, festivals, tentoonstellingsruimten, initiatieven van beeldende kunst, dans-, muziek- en theaterensembles, multimediale platforms, talentontwikkelaars en organisaties voor cultuureducatie. Van deze groep organisaties konden er 45 in de afgelopen jaren voor het eerst rekenen op vierjarige ondersteuning door de stad. Over de jaren 2017-2019 - die op het moment dat dit jaarverslag werd gemaakt zijn verantwoord - ontstaat een prachtig beeld van een bruisend ­cultuuraanbod en levendig kunstklimaat in de stad. Gerealiseerde activiteiten, bezoeken en deelnemers 2017-2019 Aantal activiteiten 36.662

32.795

34.522

Aantal nieuwe producties

Aantal digitale activiteiten

1.438

344

1.265

2018

2019

Aantal lessen cultuureducatie 27.394

26.169

24.520

2017

2018

2019

2017

2018

2019

Aantal deelnemers cultuureducatie 254.661 267.094

2017

5.374.388

1.111

2018

248.552

2019

Werkgelegenheid 2017-2019

5.096.464 4.239.502

207

197

2017

Aantal bezoeken

2017

2018

2019

2017

2018

2019

Aantal deelnemers talentontwikkeling 21.883

20.691

2017

2018

19.850

2019

Gemiddeld percentage eigen inkomsten 2017-2019

Totaal aantal fte met arbeidscontract 2017

961

2018

1024

2019

1036

48%

Totaal aantal fte op basis van inhuur 2017

412

2018

431

2019

457

Totaal gerealiseerde publieksinkomsten 2017-2019

Totaal aantal vrijwilligers 2017 2018 2019

2017

2018

2019

€ 45.758.819

€ 49.550.414

€ 52.749.015

2.500 2.879 2.742

Jaarverslag 2020 / 8

TERUGBLIK VIERJARIGE SUBSIDIES 2017-2019 In de periode 2017-2019 realiseerden de 133 organisaties gemiddeld jaarlijks samen meer dan 34.000 producerende en presenterende activiteiten. Met hun activiteiten bereikten zij per jaar gemiddeld 4,9 miljoen bezoekers in Amsterdam. Met per jaar gemiddeld meer dan 26.000 les­ uren cultuureducatie werden jaarlijks zo’n 257.000 kinderen en jongeren per jaar in Amsterdam bereikt. Met kortlopende en langlopende trajecten hielpen de 133 organisaties gemiddeld per jaar meer dan 20.000 talenten om zich verder te ontwikkelen. Naast hun aanbod in de hele stad waren deze gesubsidieerde organisaties ook belangrijk als werkgever, gezamenlijk voor jaarlijks meer dan 1.000 fte aan vaste contracten en 430 fte op basis van inhuur. Mede dankzij een toegenomen aandacht voor Fair Practice nam het aantal mensen in vaste dienst gedurende de afgelopen jaren toe. Daarnaast waren er jaarlijks nog eens 2.700 vrijwilligers actief bij deze 133 veelal kleine en middelgrote organisaties. Naast een grote behoefte van organisaties om te (blijven) produceren ontstond ook een grote behoefte aan innovatie en reflectie, en investeren in de artistieke koers en ontwikkeling.

Bovendien groeide de aandacht voor diversiteit en inclusie binnen het veld en nam, zoals we ook bij de projectsubsidies zagen, de maatschappelijke betrokkenheid van organisaties in de afgelopen vier jaar sterk toe. Daarnaast kwamen in de afgelopen jaren talloze nieuwe samenwerkingen binnen de sector tot bloei, gevoed door een klimaat waarin steeds meer interdisciplinair wordt gewerkt. Ook op het gebied van innovatie werd veelvuldig samengewerkt (zie ook onder 2.5 Innovatiesubsidies).

Vierjarige subsidies in 2020: kunst in coronatijd Door de coronacrisis kwamen de ambitieuze plannen van de vierjarig ondersteunde o ­ rganisaties vanaf maart 2020 abrupt tot stilstand. De Amsterdamse kunstsector toonde buitengewone en bewonderings­ waardige veerkracht en daadkracht. Activiteiten werden slim gepland binnen de dan geldende ­maatregelen en vonden zo veel mogelijk doorgang ongeacht de publieksinkomsten. Er o ­ ntwikkelden zich al snel online en offline initiatieven om kunst in tijden van (gedeeltelijke) lockdown alsnog ­toegankelijk te maken voor een breed publiek. Voor sommige disciplines, zoals theater en dans, bleken digitale alternatieven veel ingewikkelder dan bij bijvoorbeeld film of letteren. Dit zorgde voor veel druk op de organisaties. Online programma’s boden soms ook kleine voordelen: het is makkelijker om internationale veel­ gevraagde gasten te strikken als ze online kunnen verschijnen in plaats van naar Amsterdam af te ­moeten reizen. De online alternatieven zijn echter doorgaans niet goedkoper; een eenvoudige ­registratie houdt de aandacht van het publiek niet vast, dus een goed online programma groeit al snel naar het formaat van een televisieproductie. Toch bood een digitaal alternatief vaak geen soelaas; veel projecten zijn uitgesteld of vinden deels niet meer plaats vanwege een vol geraakte programmering voor de komende jaren.

Juist de organisaties die goed opereren en veel publieksinkomsten hebben, lijden nu het meeste schade. Er werd snel ingegrepen om kosten te besparen en projecten werden geschrapt. Ook zagen we incidenteel meer drastische ingrepen om organisaties gezond te houden voor de langere termijn: ontslagen, salarisingrepen en vermindering van het aantal uren. Veel kleine middelgrote organisaties wisten door het schrappen van projecten hun omzetverlies beperkt te houden, maar kwamen daarmee ook maar beperkt in aanmerking voor noodsteun. Juist deze organisaties zitten echter dichtbij kunstenaars, die hiermee zonder project en inkomsten kwamen te zitten.

Jaarverslag 2020 / 9

Binnen de erfgoedsector werden de grote musea het hardst getroffen door de coronamaatregelen. De afgelopen decennia is er gestuurd op zakelijk beleid en publieksbereik. Alle musea overleven tot dusver, deels met overheidssteun maar zeker ook door een gezonde bedrijfsvoering en algemene reserve. Van tijd tot tijd zijn er online evenementen en rondleidingen, en het archief krijgt nu meer aandacht. Bij beeldende kunst zien we onder meer dat internationale activiteiten kwamen te vervallen: ­samenwerking, presentaties in het buitenland, internationaal scouten. Openingen zijn uitgesteld, ­bezoekersstromen gereguleerd en tentoonstellingen waar mogelijk verlengd. Ook hier zijn er online evenementen georganiseerd als rondleidingen, debatten en lezingen. Binnen de muzieksector zagen we dat concerten bijvoorbeeld kleinschaliger werden gerealiseerd. Daarnaast werden digitale wegen verkend met streaming, livesessions en online meetings. De Cello Biënnale wist een prachtige online versie van hun festival te organiseren. Bij dans ontwikkelden ­bijvoorbeeld Flamenco Biënnale Nederland en Summer Dance Forever met succes online programma’s en interactieve websites. Ook is er geëxperimenteerd met coronaproof publieksopstellingen bij dans en theater zoals bij de Peepshow Palace van De Warme Winkel in De Brakke Grond of ISH in het Transformatorhuis . Ook de filmhuizen stonden onder druk.

Er ontwikkelden zich snel landelijke initiatieven om online films aan te bieden tegen betaling, waardoor trouw publiek alsnog hun eigen filmtheater kon steunen. Een enkel filmfestival kon nog fysiek doorgang vinden, anderen zijn verplaatst of vonden (deels) online plaats. Ook binnen de letteren werd vaak overgeschakeld naar online mogelijkheden als livestreams en podcasts. Er werden zowel gratis als betaalde streams aangeboden. Read My World experimenteerde met een combinatie van een fysiek festival waarbij bezoekers in kleine gezelschappen ­verschillende routes volgden met programma’s die ook gedeeltelijke online te bekijken waren. Voor de meerjarig ondersteunde instellingen voor cultuureducatie werd de uitdaging groot toen de scholen sloten, of scholen besloten (al dan niet tijdelijk) geen externe partners toe te laten. Ook waar jeugd en jongeren buitenschools, met maatregelen, nog wel bijeen konden komen, liep het aantal deelnemers vaak sterk terug. Enkele instellingen bleven waar dat mogelijk was toch coronaproof aanbod verzorgen. Zo leverden Kunstenplaninstellingen cultuureducatie een belangrijke bijdrage aan de 300 jeugdactiviteiten onder het gemeentelijke initiatief Midzomer Mokum.

Jaarverslag 2020 / 10

Vierjarige subsidies 2021-2024 2020 stond voor een groot deel in het teken van de behandeling van de aanvragen voor de regeling Vierjarige subsidies 2021-2024 binnen het Kunstenplan. De regeling opende op 23 december 2019 en aanvragen konden worden ingediend tot 3 februari 2020. Op 3 augustus 2020 publiceerde het AFK de besluiten.

206

aanvragen

126

€ 39.568.070

toegekend (61%)

totaal gevraagd bedrag per jaar

waarvan 34 nieuwe toekenningen

€ 21.555.000

115

totaal beschikbaar budget per jaar

toegekend uit oorspronkelijk budget

€ 1.875.000 € 19.680.000

toegevoegd budget voor 11 theaterorganisaties

11 theaterorganisaties toegekend uit extra budget

Vierjarige regeling binnen het Kunstenplan De vierjarige subsidieverdeling binnen het Kunstenplan gaat volgens een systematiek waarin de gemeente Amsterdam, de Amsterdamse Kunstraad en het AFK elk een eigen rol, bevoegdheid en werkwijze hebben. De aanvragen voor zowel de Amsterdam Bis als de regeling Vierjarige subsidies van het AFK worden beoordeeld op basis van dezelfde criteria. De regeling met de criteria is door het college en de gemeenteraad vastgesteld. Het AFK heeft een gedelegeerde bestuursbevoegdheid en voert de regeling vervolgens zelf uit: we richten deskundige adviescommissies in voor de beoordeling van aanvragen en besluiten als AFK over alle ingediende aanvragen. Als zelfstandig bestuursorgaan garandeert het AFK zo een onafhankelijk deskundigenoordeel over kunst dat niet wordt beïnvloed door politieke voorkeur of lobby. De vierjarige subsidies bij het AFK worden verdeeld door middel van een tenderprocedure. Dit is in het bestuursrecht de gebruikelijke, verplichte manier voor het gelijktijdig en eerlijk verdelen van schaarse middelen. Binnen een tenderprocedure staan gelijke kansen voor alle aanvragers centraal. Advisering over de aanvragen gebeurt in commissies van onafhankelijke deskundigen. Beoordeling vindt plaats op basis van intersubjectieve ‘peer review’.

De adviescommissies van het AFK maken bij de behandeling van subsidieaanvragen een afweging op basis van vooraf opgestelde criteria, die een directe weerslag zijn van wat de gemeente het belangrijkste voor de stad vindt, zoals vastgelegd in de Hoofdlijnen Kunst en Cultuur 2021-2024. Behandeling vierjarige aanvragen in 2020 Het AFK ontving in totaal 225 vierjarige aanvragen. Een aantal aanvragen voldeed niet aan de formele voorwaarden om in behandeling te worden genomen, en een aantal aanvragen zijn vóór de besluit­vorming ingetrokken, waaronder door aanvragers die zijn gehonoreerd voor een plek in de Amsterdamse Basisinfrastructuur. In totaal is voor 39,6 miljoen euro per jaar subsidie aangevraagd door de 206 volledig behandelde aanvragen. Dat was meer dan twee keer zo veel als het aanvankelijk beschikbare budget van ruim 19,6 miljoen euro per jaar.

Jaarverslag 2020 / 11

In de regeling bij het AFK is ruimte voor een variëteit aan genres, typen en omvang van organisaties. Aanvragen zijn aan de hand van de regeling en criteria op hun eigen merites beoordeeld. De enorme rijkdom aan culturele organisaties in Amsterdam stelde het AFK en de adviescommissies voor zware en ingrijpende keuzes. Gemiddeld genomen kwam per commissie 78% van de ingediende aanvragen voor honorering in aanmerking op basis van de beoordeling op de vier criteria, maar het budget liet dit niet toe. Binnen het aanvankelijk beschikbare budget was het op 3 augustus mogelijk om 115 (56%) van het totaal aantal aanvragen te honoreren. Met de publicatie van de besluiten over de vierjarige regeling heeft AFK een voorstel ingediend bij het college van burgemeester en wethouders om aanvullende financiering beschikbaar te maken voor elf theaterorganisaties. Door een ongekend grote hoeveelheid aanvragen en hoog aangevraagd bedrag (overvraag: 248%) in deze discipline was het aantal positief beoordeelde organisaties niet in evenwicht met het beschikbare budget. Dit zou leiden tot een kaalslag in het Amsterdamse kunstenveld. Met het financieren van elf extra theaterorganisaties voor € 1.8750.000 is het aandeel gehonoreerde ­theater­organisaties naar verhouding gelijkgetrokken ten opzichte van de andere kunstdisciplines.

Het AFK wist zich bij dit voorstel gesterkt door meerdere belangenpartijen, waaronder de ACI als ­vertegenwoordiger van de Amsterdamse culturele instellingen. Het college heeft het voorstel van het AFK ­overgenomen. In tegenstelling tot het AFK voorstel is de financiering volledig ten laste gekomen van de AFK budgetten, waaronder de regeling Ontwikkeling. Het vierjarige landschap in 2021-2024 In 2021-2024 ondersteunt het AFK in totaal 126 culturele organisaties met een vierjarige subsidie. Dit zijn producerende organisaties (zoals theatergroepen, dansgezelschappen, orkesten en medialabs), presenterende organisaties (zoals podia, festivals, digitale platforms en presentatie-instellingen ­beeldende kunst), debatpodia, erfgoedorganisaties en musea, ontwikkelinstellingen en organisaties voor cultuureducatie. Ze vormen een levendige cultuurstad, samen met de 36 instellingen in de Amsterdam Bis, waarover de Kunstraad in juni zijn advies uitbracht. Met elkaar staan deze organisaties garant voor een kwalitatief, veelzijdig en over de stad gespreid cultuuraanbod, met een gevarieerd publieks- en maatschappelijk bereik. Onder hen zijn organisaties met een lange staat van dienst die in hun plannen laten zien dat ze in staat zijn om te blijven bevragen, inspireren en vernieuwen.

Tegelijkertijd zijn er de 34 nieuwkomers (25%) die met hun plannen een welkome en uitdagende aanvulling op het gesubsidieerde aanbod in de stad vormen. Een derde van de nieuwkomers bestaat uit organisaties die doorstromen vanuit de tweejarige subsidies van het AFK. Deze jonge organisaties hebben zich in de afgelopen jaren sterk ontwikkeld en hebben in korte tijd een belangrijke plek verworven in het culturele landschap van Amsterdam. De artistieke eigenheid van de vierjarig ondersteunde organisaties is groot. De stad is een bakermat voor kunst die een breed of juist gespecialiseerd publiek keer op keer weet te raken. Met de wens om zich te verbinden met de samenleving, trekken organisaties steeds dieper de stad in op zoek naar nieuw publiek en proberen dat publiek sterker bij hun werk te betrekken. In hoofdstuk 3 De hele stad lichten we de ontwikkelingen op het gebied van spreiding en diversiteit in het bijzonder toe. Gemiddeld genomen was er vóór de coronacrisis sprake van een redelijk gezonde bedrijfsvoering in de sector. De wat grotere organisaties met een langere staat van dienst beschikten over het a ­ lgemeen over redelijke tot goede reserves. Huisvestingskosten nemen echter toe en de mogelijk­heden om betaalbare ruimte in de stad te vinden nemen af. Dit drukt steeds meer op de begrotingen van ­organisaties en daarmee ook op het subsidiebudget.

Er is over de hele linie veel aandacht voor

Jaarverslag 2020 / 12

fair pay, al verschillen de gehanteerde tarieven ook binnen eenzelfde discipline nog sterk doordat er niet in alle disciplines collectieve richtlijnen zijn. Andere stappen op het gebied van Fair Practice, zoals het in dienst nemen van personeel dat op freelancebasis werd ingehuurd en betere vergoedingen voor vrijwilligers, zijn door de coronacrisis direct opnieuw onder druk komen te staan.

2.2 Regeling Tweejarige subsidies Tweejarige subsidies Professionele kunst De tweejarige subsidieregeling geeft relatief nieuwe, jonge organisaties de mogelijkheid om hun ­activiteiten in een aantal jaar te versterken en zich verder te ontwikkelen op zowel artistiek als z­ akelijk vlak en op het gebied van publieksbereik. De regeling speelt een belangrijke rol in de dynamiek en doorstroom in de sector. Dit heeft zijn vruchten afgeworpen: vijftien van de in totaal 23 organisaties die tussen 2017-2020 een tweejarige subsidie ontvingen dienden een aanvraag in voor de vierjarige regeling 2021-2024. Elf van hen zagen hun aanvraag gehonoreerd. Door coronamaatregelen moesten organisaties voor veel activiteiten uit hun tweejarige plan oplossingen zoeken. De achttien die een tweejarige subsidie ontvingen over de periode 2019-2020, voerden in 2020 voor zo ver nog mogelijk hun voorgenomen activiteiten uit. Het AFK monitorde die activiteiten en voerde op verzoek tussentijdse gesprekken met de organisaties. De nieuwe regeling Ontwikkeling, die de regeling Tweejarige subsidies opvolgt, zou eind 2020 ­opengaan. In het najaar van 2020 ontving het AFK vanuit het college de opdracht om binnen deze nieuwe regeling ruimte te maken voor een deel van de voor 2021-2024 positief beoordeelde vierjarige aanvragers, die vanwege onvoldoende budget niet zijn gehonoreerd.

Omdat de besluitvorming in het college in december 2020 plaatsvond, zal de aan te passen regeling in 2021 gepubliceerd worden.

Tweejarige subsidies Cultuurmakers In 2020 publiceerde het AFK de nieuwe regeling Tweejarige subsidies Cultuurmakers 2021-2022 (voorheen de Tweejarige subsidies Amateurkunst). Met deze regeling ondersteunt het AFK Amsterdammers die in groepsverband cultureel en creatief actief zijn. Dit varieert van eigentijdse dans tot writing camps en van songfestivals voor senioren tot percussiebands en modeltekenen. Er zijn binnen de nieuwe regeling aanpassingen gemaakt om aan te sluiten bij nieuwe genres en vormen. Naast verenigingen en stichtingen konden nu ook individuen aanvragen namens een groep van ­minimaal drie personen. Voor deze regeling ontving het AFK op 15 november 2020 in totaal 246 aanvragen. De besluiten zijn bekend gemaakt op 1 februari 2021 en vallen daarom buiten dit jaarverslag. De coronamaatregelen hebben grote impact op de kunstbeoefening in de vrije tijd in de stad. Er is veel onzekerheid over de beperkte mogelijkheden om samen te komen, het teruglopend aantal in leden, deelnemers en vrijwilligers, en over het voortbestaan van gezelschappen. Cultuurmakers in Amsterdam zetten zich desondanks volop in om hun passie in een aangepaste vorm te blijven ­uitoefenen en elkaar (digitaal) te blijven ontmoeten: bijeenkomsten vinden online plaats, concerten worden gestreamd en theatervoorstellingen worden films.

2.3 Regeling projectsubsidies Innovatie In 2017-2020 gaf de regeling projectsubsidies Innovatie de mogelijkheid aan vierjarig door het AFK gesubsidieerde organisaties en de vier Cultuurhuizen in de A-Bis, om flexibel te kunnen inspelen op onverwachte kansen die op het moment van de kunstenplanaanvraag nog niet voorzien waren.

Jaarverslag 2020 / 13

Organisaties kregen met een innovatiesubsidie de ruimte om te experimenteren met nieuwe ontwikkelingen die voor hun eigen toekomst en die van de sector van belang zijn. De regeling ondersteunde veel verschillende typen innovatie: op het gebied van publieksontwikkeling, inzet van nieuwe media en e-cultuur, bedrijfsmodellen en financieringsstrategieën, kunst als stedelijk laboratorium, buurtgerichte activiteiten en artistieke innovatie met een meerwaarde voor de sector. Aanvragen projectsubsidies Innovatie 2017-2020

Aantal organisaties

2020

2019

2018

2017

66

61

26

8

aanvragend

aanvragend

aanvragend

58% van totaal aantal

organisaties in vierjarige subsidies 2017-2020

aanvragend

81

organisaties

38 toegekend

17 toegekend

5 toegekend

34 toegekend NB. Het totaal aantal organisaties is inclusief de vier cultuurhuizen. Behalve deze organisaties binnen de vierjarige regeling, namen meer dan 100 projectpartners deel aan de innovatieprojecten, waaronder organisaties op gebied van kunst en cultuur, onderwijs, welzijn en creatieve industrie.

Meest gekozen innovatiethema’s 70% 25% 20% 22%

Nieuwe media en e-cultuur

Buurtgerichte activiteiten Kunst als stedelijk laboratorium

35% 29% 0

10

20

Publieksontwikkeling

Bedrijfsmodellen en financieringsstrategieën

Artistieke innovatie 30

40

50

60

70

80

90

100%

NB. Het thema ‘artistieke innovatie’ werd in 2019-2020 toegevoegd als optie. Aanvragers konden maximaal 3 thema’s kiezen per project.

De innovatiesubsidies bleken in de afgelopen kunstenplanperiode een belangrijk instrument om ­vernieuwing bij organisaties teweeg te brengen, juist omdat het kon plaatsvinden buiten de ­verplichtingen in het kader van de meerjarige subsidies. Dit schepte ruimte voor reflectie, onderzoek en experiment zodat de organisaties zich beter konden voorbereiden op de toekomst. Het is niet ­verwonderlijk dat een aantal innovaties terug te vinden is in de plannen voor 2021-2024. Zo is de innovatie-aanvraag van Framer Framed een belangrijke stap geweest in het bereiken van een nieuw publiek in Noord en Oost, een ontwikkeling die we terugzien in de meerjarige plannen van deze organisatie.

Jaarverslag 2020 / 14

TERUGBLIK INNOVATIESUBSIDIES 2017-2020: ONTWIKKELING EN THEMA’S In de loop van de kunstenplanperiode 2017-2020 nam het aantal aanvragen voor de innovatieregeling gestaag toe. Vooral in de tweede helft van de periode steeg de behoefte aan innoveren. Dit werd versterkt door het vereenvoudigen van de regeling in 2019-2020 waarbij ook het aan te vragen bedrag steeg van € 37.500 naar € 50.000. In 2020 is het volledige bedrag voor de regeling besteed en is het subsidieplafond bereikt. Alle disciplines waren vertegenwoordigd, ongeveer naar ratio van toekenning in 2017-2020. Een relatieve uitschieter was Beeldende Kunst, fotografie, nieuwe media en architectuur (BFNA) die 24% van de toegekende aanvragen uitmaakte. Ook theater (20%) en muziek (21%) zijn sterk vertegenwoordigd. Er was veel sprake van samenwerking over disciplines heen, zoals de aanvraag van Nicole Beutler Projects (dans), Ulrike Quade Company (theater) en Silbersee (muziek) die samen een onderzoek startten naar het opzetten van een internationale agency voor kleinschalige multidisciplinaire producties. Uit de aanvragen bleek een grote behoefte aan innovatie op het gebied van publieksontwikkeling, in het bijzonder het bereiken van publiek in meer stadsdelen en het bereiken van een diverser en meer inclusief publiek. Aanvragers zetten de innovatiesubsidies in om onderzoek te doen, te experimenteren en door te ontwikkelen.

Een voorbeeld hiervan is RIALTO die kwartiermakers stuurde naar gebieden in Amsterdam met weinig cultureel aanbod, om daar filmhuizen op te zetten. Een andere innovatiebehoefte lag op het gebied van organisatie en financieringsstrategie. Zo onderzoekt de Melkweg de mogelijkheid voor een Talentfonds om particuliere fondsenwerving te ontwikkelen. Technologische vernieuwing komt onder meer langs bij Feikes Huis die met Performance Technology Lab in samenwerking met een aantal Amsterdamse producenten de artistieke mogelijkheden van dit gebied onderzoekt.

2.4 Regeling projectsubsidies Professionele kunst De regeling projectsubsidies Professionele kunst is bedoeld om professionele kunstenaars en organisaties te stimuleren en financieel te ondersteunen bij het realiseren van kunstprojecten en programma’s in de stad. Ook kunnen kunstenaars op basis van de regeling ondersteuning krijgen voor hun individuele artistieke ontwikkeling. Aanvragen projectsubsidies Professionele kunst 2017-2020 2020

2019

2018

2017

969 aangevraagd

914 aangevraagd

903 aangevraagd

839 aangevraagd

48%

60%

55%

59%

466 toegekend

555 toegekend

500 toegekend

499 toegekend

€ 14.041.865 aangevraagd

€ 12.207.844 aangevraagd

€ 11.955.091 aangevraagd

€ 10.662.089 aangevraagd

46%

57%

51%

57%

€ 6.495.218 toegekend

€ 7.016.942 toegekend

€ 6.045.581 toegekend

€ 6.084.051 toegekend

Jaarverslag 2020 / 15

Verdeling aanvragen in disciplines 2017-2020 DISCIPLINE

AANVRAGEN

AANGEVRAAGD BEDRAG

BKFNMV

395

€ 5.865.772,00

Dans

63

€ 808.975,00

Film

120

€ 1.747.456,00

Letteren

34

€ 338.620,00

Muziek/muziektheater

190

€ 2.366.300,00

2020

Talentontwikkeling

11

€ 246.248,00

Theater

119

€ 1.992.700,00

37

€ 2.597.769,00

969

€ 14.041.865,00

BKFNMV

384

€ 5.082.321,00

Dans

54

€ 763.048,00

Film

113

€ 1.755.250,00

Letteren

22

€ 237.862,00

Muziek/muziektheater

201

€ 2.267.625,00

Talentontwikkeling

19

€ 311.631,00

Theater

99

€ 1.217.607,00

Overig Totaal

2019

22

€ 572.500,00

914

€ 12.207.844,00

BKFNMV

347

€ 4.943.025,00

Dans

49

€ 670.551,00

Film

103

€ 1.426.156,00

Overig Totaal

2018

Letteren

28

€ 292.280,00

Muziek/muziektheater

202

€ 2.011.410,00

Talentontwikkeling

15

€ 212.800,00

Theater

140

€ 1.931.369,00

Overig

19

€ 467.500,00

903

€ 11.955.091,00

BKFNMV

309

€ 3.696.147,00

Dans

50

€ 657.883,00

Film

101

€ 1.416.849,00

Letteren

26

€ 277.943,00

Muziek/muziektheater

200

€ 2.259.488,00

Totaal

2017

Talentontwikkeling Theater Overig Totaal

2

€ 25.000,00

123

€ 1.658.904,00

28

€ 669.875,00

839

€ 10.662.089,00

Jaarverslag 2020 / 16

Projectsubsidies Professionele kunst in 2020 In 2020 ontving het AFK 969 aanvragen voor projectsubsidies Professionele kunst (2019: 914), ­afgezien van het Snelloket en de pilot Cultuurcoaches (zie verder). 141 aanvragen zijn ingediend via het spreekuur (2019: 200) dat in maart, april en mei 2020 niet doorging vanwege corona maar vanaf juni 2020 in digitale vorm plaatsvond. In december 2020 vond bovendien een extra spreekuur plaats met budget dat via Futureproof was geworven (zie verder). Met de stijging van het aantal aanvragen steeg ook het totaal aangevraagde bedrag. In totaal is er in 2020 voor € 14.041.865 subsidie aangevraagd, dit betekent een stijging van 15% ten opzichte van 2019 (€ 12.207.844). Dit leidde tot grote druk op de nog resterende budgetten binnen deze beleidsperiode, waardoor het AFK genoodzaakt was om de regeling vanaf 3 november 2020 te sluiten. Het toekenningspercentage lag daarom met 47% fors lager dan in 2019 (60%). Dat het coronavirus in 2020 een enorme impact had op de aanvragers in de projectregeling is e ­ vident. Vanaf half maart moesten culturele organisaties hun deuren sluiten, werden publieksevenementen afgelast en vonden kunstprojecten geen doorgang. Het AFK stond ongeruste aanvragers zo goed mogelijk te woord, via het mailadres corona@afk.nl konden zij hun specifieke vragen stellen.

Het AFK ontving in 2020 meer dan 2,5 keer zo veel wijzigingsverzoeken. We gingen zo coulant mogelijk om met wijzigingen die voortvloeiden uit de corona-omstandigheden. Opvallend was dat het aantal ingetrokken aanvragen als gevolg van afgelastingen op hetzelfde niveau bleef als in 2019. Vrijwel alle aanvragers kozen voor uitstel van hun project. In mindere mate vonden projecten doorgang in aangepaste vorm, voor een kleiner publiek of in nieuwe (digitale) vorm. Met name muziek-, theater- en filmfestivals experimenteerden met digitale edities. Voor veel individuele makers bleken digitale alternatieven veel lastiger te produceren. Dat er weinig projecten doorgang vonden in 2020 zien we ook terug in het aantal ingediende ­verantwoordingen over gerealiseerde projecten. Waar in 2019 68% van de toegekende projecten in hetzelfde jaar is uitgevoerd en verantwoord, was dat in 2020 nog maar 32%. Uit de ingediende verantwoordingen komt een schrijnend beeld naar voren: het aantal gerealiseerde activiteiten in Amsterdam daalde in 2020 met 82% ten opzichte van 2019 en het aantal gerealiseerde b ­ ezoekers zelfs met 99%. Waar er in 2019 nog ruim 10 miljoen Amsterdammers deelgenoot waren van de ­gerealiseerde projecten, waren dat er in 2020 nog maar 87.000. Bijzonder is dat in dit coronajaar voor alle kunstdisciplines het aantal aanvragen toenam.

Ondanks de onzekerheid over lopende en geplande projecten, gebruikten organisaties en kunstenaars de ontstane vrije tijd voor het ontwikkelen van nieuwe plannen. Desondanks zien we dat de onzekere omstandigheden vragen om een enorme flexibiliteit en aanpassingsvermogen van makers en organisaties. Met name onder individuele makers, die afhankelijk zijn van podia en presentatieruimtes van instellingen, is de onzekerheid over doorgang van het project groot. Vrijwel iedere aanvraag is voorzien van een slag om de arm.

Jaarverslag 2020 / 17

TERUGBLIK PROJECTSUBSIDIES PROFESSIONELE KUNST 2017-2020. In de afgelopen beleidsperiode ondersteunde het AFK in totaal ruim 2.000 projecten professionele kunst. De helft daarvan waren projecten en ontwikkeltrajecten van individuele kunstenaars. Het aantal aanvragen en het totale aangevraagde bedrag nam ieder jaar toe, waarbij er wel verschillen tussen de disciplines zichtbaar waren. Zo bleef het aantal aanvragen muziek gedurende de periode redelijk constant, terwijl het aantal aanvragen voor theater van jaar tot jaar schommelde. Film, dans en beeldende kunst lieten een (vrijwel) constante groei zien, waarbij het aantal aanvragen voor beeldende kunst met 27% het meeste toenam gedurende vier jaar. Het totale aangevraagde bedrag binnen deze discipline steeg zelfs nog veel sterker met maar liefst 59%. De druk op de budgetten nam zo fors toe. De maatschappelijke betrokkenheid van makers en organisaties lijkt groter dan ooit. Thematieken als klimaatverandering, post-kolonialisme en gentrificatie, en projecten met en over vluchtelingen en de lhbtqi+ gemeenschap maakten het aanbod in de stad in de afgelopen jaren inclusiever. Makers en organisaties zijn ervan doordrongen dat kunst een rol speelt in representatie en een podium kan bieden aan perspectieven die voorheen minder gezien of gehoord werden.

Het interdisciplinaire werken zette door als ontwikkeling, net de toenemende populariteit van storytelling als genre en podcasts als medium. Daarnaast was er veel aandacht voor nieuwe samenwerkingsverbanden.

2.5 Regeling projectsubsidies Amateurkunst Met de regeling projectsubsidies Amateurkunst investeerde het AFK in 2017-2020 specifiek in de actieve deelname aan en betrokkenheid bij kunst in de stad. De regeling heeft als doel projecten te stimuleren en financieel te ondersteunen waarbij de deelnemers Amsterdamse amateurkunstenaar(s) zijn, die de kunst actief beoefenen vanuit passie, liefhebberij of engagement - zonder daarmee primair in het levensonderhoud te willen voorzien. In de nieuwe regelingen vanaf 2021 zullen we spreken van ‘cultuurmakers’ in plaats van het verouderde ‘amateurkunstenaars’. Aanvragen projectsubsidies Amateurkunst 2017-2020 2020

2019

2018

2017

113 aangevraagd

146 aangevraagd

121 aangevraagd

46 aangevraagd

49%

55%

47%

46%

56 toegekend

80 toegekend

57 toegekend

21 toegekend

€ 1.1.62.197 aangevraagd

€ 1.053.589 aangevraagd

€ 859.928 aangevraagd

€ 400.757 aangevraagd

58%

52%

40%

37%

€ 682.905 toegekend

€ 548.515 toegekend

€ 341.560 toegekend

€ 148.590 toegekend

Jaarverslag 2020 / 18

Projectsubsidies Amateurkunst in 2020 In 2020 ontving het AFK in totaal 113 aanvragen voor deze regeling. In 2019 waren dit er 146. De daling van het aantal aanvragen laat zien dat corona een groot effect had op de beoefening van kunst in de vrije tijd. Veel amateurkunst in gezelschapsverband zoals koren en orkesten kwam stil te liggen omdat men niet mocht zingen of samenkomen. Het naleven van de afstandsregels in de soms kleinere zaaltjes was vaak niet mogelijk. Waar de professionele makers de vrijgekomen tijd gebruikten voor het schrijven van nieuwe plannen, kozen de amateurkunstenaars- en gezelschappen ervoor om de toekomst af te wachten. Dit is wellicht logisch aangezien kunstbeoefening voor hen een activiteit in de vrije tijd is. Het aangevraagde en toegekende bedrag nam dit jaar toe, ondanks het dalende aantal aanvragen. Dit komt door acht aanvragen voor culturele voorzieningen in Nieuw-West, Zuidoost en Noord. Zie hiervoor ook hoofdstuk 3.2 Spreiding.

TERUGBLIK PROJECTSUBSIDIES AMATEURKUNST 2017-2020 Binnen de amateurkunst werd er naarmate de beleidsperiode vorderde steeds vaker voor de disciplines film en beeldende kunst aangevraagd. Daarbij nam het aantal aanvragen van makers voor een individueel project (in plaats van met een groep deelnemers) toe. Binnen de amateurkunst is er sprake van een grote spreiding in leeftijd, waarbij het erop lijkt dat de participatie van jongeren iets toeneemt, hoewel de 45+-doelgroep nog steeds het ruimst vertegenwoordigd is. Ter voorbereiding op de regelingen in de beleidsperiode vanaf 2021 werd in 2020 een beknopt amateurkunst-veldonderzoek uitgevoerd door de Cultuurverkenners. Zij inventariseerden per stadsdeel zoveel mogelijk amateurkunst-initiatieven en trends. Het AFK wil ook binnen de amateurkunst een representatieve afspiegeling van de Amsterdamse bevolking bedienen, en zal zich actiever inzetten voor de Amsterdammers en vormen van amateurkunst die verhoudingsgewijs nog te weinig of niet worden bereikt. Deze inventarisatie vormde een eerste stap hiertoe.

2.6 Snelloket Corona Projecten en Futureproof Het AFK initieerde het Snelloket Corona Projecten om actuele kunstprojecten te steunen die ­inhoudelijk reageerden op, of direct voortkwamen uit, de gevolgen van het coronavirus. Het initiatief was één van de eerste georganiseerde corona-vangnetten voor de sector. Elders in het land ­ontstonden daarna voor de sector meer coronagerelateerde subsidiemogelijkheden bij onder meer het FPK (Balkonscènes), in Almere, Friesland, Drenthe, Rotterdam en op vele andere plekken in Nederland. Het AFK Snelloket is mede gefinancierd door Gemeente Amsterdam; afdelingen Evenementen en de Digitale Stad. Onder de toegekende aanvragen waren bijvoorbeeld cultureel aanbod via livestream of virtuele tours, maar ook offline kunst die vanaf het balkon of op straat werd gepresenteerd. Makers en organisaties konden per project een aanvraag doen voor een bedrag van minimaal € 1.500 en maximaal € 5.000.

AFK Snelloket Corona Projecten Het loket opende op 15 april, sloot op 22 april en was een overweldigend succes. Binnen een week waren bijna 500 aanvragers aan het werk in het aanvraagformulier. Gezien het beschikbare ­budget konden uiteindelijk 238 aanvragers een aanvraag indienen. Beeldende kunst (51%) en Muziek/Muziektheater (24%) waren sterk vertegenwoordigd in de aanvragen.

Jaarverslag 2020 / 19

Aanvragen en toekenningen Snelloket 238

€ 1.054.069

aangevraagd

aangevraagd

88

toegekend

€ 387.981 toegekend

De behandeling van de Snelloket-aanvragen leidde tot 88 honoreringen voor een bedrag van ruim € 387.000 en 150 afwijzingen. Veel aanvragers bij het Snelloket Corona Projecten waren e ­ erste ­aanvragers die nog minder bekend zijn met de werkwijze. Mede daardoor vielen hier vaker dan gebruikelijk projecten af op formele gronden: bijvoorbeeld omdat de rechtsvorm of u ­ itvoeringstermijn niet aansloot bij de regeling. Hoewel de beoordelingscriteria versoepeld waren ten opzichte van de reguliere regelingen, was bovendien in relatief hoge mate sprake van onvoldoende inhoudelijke of financiële onderbouwing, of sloten projecten thematisch niet aan bij de regeling. Gelukkig kon ­uiteindelijk 37% van de aanvragen wél worden toegekend.

Futureproof campagne en Spreekuur Vanwege de grote animo onder aanvragers voor het Snelloket Corona Projecten, startte het AFK in de zomer een crowdfundingcampagne om aanvullende middelen te werven voor heropening van het Snelloket. Onder de noemer Futureproof startte eind juli een campagne via voordekunst. Het AFK koos daarbij voor een specifieke focus op Amsterdamse makers, omdat zij van onschatbare waarde zijn voor Amsterdam maar veelal buiten de boot vielen bij overheidssteun en beschikbaar gestelde middelen van collega-fondsen. Met de crowdfundingcampagne werd ruim € 40.000 opgehaald. In de praktijk bleken individuele donateurs meer geneigd te zijn te schenken aan concrete projecten of kunstenaars dan aan een regeling met voor hen nog onbekende toekenningen, waardoor de resultaten tegenvielen. Op 8 december 2020 is het bedrag verdeeld tijdens een speciale Futureproof-editie van het maandelijkse Spreekuur. Het ging daarbij om projecten van Amsterdamse makers met plannen voor het toekomstbestendig maken van hun werkpraktijk.

Jaarverslag 2020 / 20

ra ch t Dr aa gk

Ru on imt ve e v rw oo ac r h ht et e

3 DE HELE STAD

nd i Ve rb i

he le De

hele stad door zo veel mogelijk Amsterdammers wordt gezien, ervaren, beoe-

st ad

daarmee namens alle Amsterdammers. We werken eraan dat de kunst in de

ng

Als stadsfonds investeert het AFK in kunst namens de stad Amsterdam, en

fend en gedragen.

3.1 Diversiteit Met diversiteit en inclusie als uitgangspunt wil het AFK dat het gesubsidieerde kunstenlandschap van de stad de diversiteit van de Amsterdamse bevolking representeert, voor en achter de schermen en in het inhoudelijke aanbod. Het AFK koos in de afgelopen jaren expliciet voor een focus op culturele diversiteit, omdat daar wat het fonds betreft nu grote prioriteit ligt. Het AFK stimuleert culturele activiteiten die aansluiten bij een gemengd publiek met een intercultureel referentiekader. Het gaat zowel om nieuw werk als vertolkingen en presentaties van bestaand werk, ondersteund door doelgroepgerichte marketing en communicatie. Daarnaast ondersteunen we waar mogelijk samenwerkingsprojecten, gericht op het vergroten van diversiteit, waarin de sector zelf het voortouw neemt. In zowel de meerjarige als de projectsubsidies zijn de culturele diversiteit van aanbod, publiek, personeel en bestuur/toezicht alle onderdeel van de criteria. De plannen binnen alle regelingen worden wat betreft diversiteit niet alleen beoordeeld op ambitie maar ook haalbaarheid. Beide moeten passen bij de organisatie. Daardoor kunnen niet alleen organisaties met veel ervaring op het gebied van diversiteit, maar ook organisaties die in dit opzicht nog meer aan het begin staan, een voldoende waardering op dit criterium krijgen.

De uitwerking van de cultureel diverse intenties bij door het AFK ondersteunde organisaties monitoren we jaarlijks, omdat uiteindelijk concreet resultaat voorop staat.

Vierjarige subsidies 2021-2024 Het Actieplan diversiteit en inclusie, dat voor alle aanvragers van een vierjarige subsidie in het Kunstenplan 2021-2024 als instapeis verplicht is, werkt in de eerste plaats als bewustwording voor individuele organisaties en als stimulans om tot concrete actie over te gaan. Daarnaast heeft het ­criterium Diversiteit & Inclusie in de regeling invloed op de keuzes in het landschap als geheel. Ondersteund met vierjarige, tweejarige en projectsubsidies van het AFK en soms ook landelijke ­subsidie, heeft een nieuwe aanwas aan cultureel diverse makers en organisaties zich de afgelopen jaren sterk kunnen ontwikkelen in de stad. Maar liefst 28 van de 126 vierjarige gehonoreerde organisaties in 2021-2024 werken volledig cultureel divers in aanbod, publieksbereik, personeel en toezicht (22%). Dit is een toename ten opzichte van 2017-2020, toen dit zo’n 22 van de 130 organisaties betrof (17%), waarvan enkele vanaf 2021 zijn opgenomen in de Amsterdam BIS.

Projectsubsidies 2017-2020 In de projectsubsidies Professionele kunst was in 2020 in 24% van de toegekende subsidies sprake van een expliciet cultureel divers publiek en/of aanbod. Dat is een stijging ten opzichte van de 16% in 2019, en vergelijkbaar met het niveau in 2018 (26%) en 2017 (23%). Binnen de regeling project­ subsidies Amateurkunst schommelde dit percentage in de afgelopen vier jaar sterk. In 2020 was er bij 17% van de toegekende projecten Amateurkunst sprake van een expliciet cultureel divers publiek en/of aanbod. In 2019 was dit 26%, in 2018 19% en in 2017 33%. Waar het AFK in 20172020 binnen de projectsubsidies alleen op culturele diversiteit beoordeelde, kijken we in de nieuwe

Jaarverslag 2020 / 21

projectregelingen die halverwege 2021 opengaan ook naar diversiteit in gender, leeftijd, sociale ­achtergrond, religieuze overtuiging en het hebben van een beperking.

3.2 Spreiding Het AFK streeft ernaar dat kunst in de hele stad wordt beoefend en ervaren en voor alle Amsterdammers toegankelijk is. We investeren op verschillende manieren in een goede spreiding van kunst en cultuur over de stad. De vijf Cultuurverkenners fungeren als onze ogen en oren in de stadsdelen West, Nieuw-West, Zuidoost, Oost en Noord en zorgen ervoor dat het fonds tot in de haarvaten van de stad vertegenwoordigd is. Ze zijn daar waar cultuur in de wijken groeit en dragen met hun kennis bij aan de mogelijke ontwikkeling van deze kunst. Daarnaast is spreiding een van de beoordelingscriteria in zowel de projectregelingen als in de vierjarige regeling.

Gerealiseerde spreiding binnen vierjarige subsidies 2017-2020 Uit de jaarverantwoordingen van de vierjarig ondersteunde organisaties in 2017-2019 blijkt dat de spreiding van het gerealiseerde aantal bezoeken voor een aantal stadsdelen sterk afwijkt van de ingediende plannen die het AFK in 2016 beoordeelde. Met name het aandeel bezoeken in de stadsdelen West en Oost bleven sterk achter. Dit betekent niet noodzakelijkerwijs dat er minder activiteiten dan beoogd plaatsvonden in deze gebieden, maar dat er verhoudingsgewijs nog altijd de meeste bezoekers worden bereikt in het centrum, waar zich van oudsher de meeste podia, musea en presentatie-instellingen bevinden. Opvallend is het grote aandeel bezoekers dat er in de afgelopen jaren in Noord is bereikt.

Vierjarige subsidies 2021-2024 De spreiding van de voorgenomen activiteiten van de vierjarig ondersteunde organisaties en daarmee ook van de te verwachten bezoeken over de verschillende stadsdelen in Amsterdam neemt in de komende periode toe, aldus de ingediende plannen. Het verwachte aandeel bezoeken in Noord neemt weer wat af, maar de voornemens voor bijvoorbeeld Nieuw-West zijn veelbelovend. Veel organisaties doen moeite om buiten hun eigen gebouw en directe omgeving zichtbaar, actief en van betekenis te zijn. Voor producerende organisaties binnen de podiumkunsten en letteren blijven de cultuurhuizen in Zuidoost, West, Nieuw-West en Noord belangrijke partners voor de spreiding van het aanbod.

Vierjarige subsidies 2021-2024

percentage verwachte bezoeken per stadsdeel

Nieuw West 8% Noord 16% West 15%

Centrum 31% Oost 14%

Zuid 9%

Zuidoost 6%

Vierjarige subsidies 2017-2020

percentage gerealiseerde bezoeken per stadsdeel 2017-2019 Verwacht 60% 50% 40%

2017

2018

2019

Jaarverslag 2020 / 22

Oost 14%

Zuid 9%

Zuidoost 6%

Vierjarige subsidies 2017-2020

percentage gerealiseerde bezoeken per stadsdeel 2017-2019 Verwacht

2017

2018

2019

60% 50% 40% 30% 20% 10% 0

Centrum

Nieuw-West

Noord

Oost

West

Zuid

Zuid-Oost

Projectsubsidies De voorgenomen spreiding van bezoeken binnen de projectsubsidies laat over de afgelopen vier jaar een wisselend beeld zien. Afgezien van een eenmalige piek in 2019 worden gemiddeld genomen echter ongeveer 70% van bezoekers bereikt buiten het centrum. Dit is wat meer dan binnen de vierjarige subsidies. In de stadsdelen Noord, Nieuw-West en Zuidoost wordt het laagste aantal bezoekers bereikt. Het AFK spant zich continue in om (aanvragen voor) kunstprojecten in deze stadsdelen te stimuleren. In 2020 heeft het AFK € 300.000 geïnvesteerd in de ontwikkeling van culturele voorzieningen in deze gebieden. In samenwerking met de stadsdelen Nieuw-West, Zuidoost en Noord zijn verschillende organisaties uit het stadsdeel uitgenodigd om een projectplan in te dienen voor een eenmalig extra budget waarmee zij hun ontwikkeling in het stadsdeel kunnen versterken. Projectsubsidies Professionele Kunst 2017-2020 percentage verwachte bezoeken per stadsdeel 2020

Projectsubsidies Professionele Kunst 2017-2020 2019 percentage verwachte bezoeken per stadsdeel 2020 2018 2019 2017 2018

0%

2017

20% Centrum

Nieuw-West

40% Noord

60% Oost

West

80% Westpoort

Zuid

100% Zuid-Oost

0% 20% 40% 60% 80% Nb. Twee projecten met meer dan een miljoen bezoekers alle aanvragen met minder dan 10 bezoekers zijn niet meegenomen in deze cijfers. Projectsubsidies Amateurkunst 2017 en -2020 Dit voorkomt dat deze grote aantallen een vertekend beeld geven inOost de vergelijkingWest met de andereWestpoort gehonoreerde aanvragen. Centrum Nieuw-West Noord Zuid Zuid-Oost

100%

percentage verwachte bezoeken per stadsdeel 2020

Projectsubsidies Amateurkunst 2017 -2020 2019 percentage verwachte bezoeken per stadsdeel 2020 2018 2019 2017 2018

0%

2017

20% Centrum

0%

Nieuw-West

40% Noord

20% Centrum

Nieuw-West

60% Oost

West

40% Noord

80% Zuid

60% Oost

West

Zuid-Oost 80%

Zuid

100%

100%

Zuid-Oost

Jaarverslag 2020 / 23

De verwachte spreiding van de bezoeken van de projectsubsidies Amateurkunst van de afgelopen jaren laten een ander beeld zien dan dat van de professionele kunst. Amsterdamse amateurkunstenaars en -gezelschappen, die het AFK vanaf 2021 betiteld als ‘cultuurmakers’, zijn overal in de stad aanwezig. Ze kiezen veelal voor presentatieplekken in de stadsdelen waar ze ook samenkomen. Cultuurmakers maken laagdrempelige kunst voor hun nabije omgeving. Ze zijn daarom essentieel voor het draagvlak, de zichtbaarheid en de spreiding van kunst in de stad.

3.3 Cultuurverkenners Cultuurverkenners zetten zich als ‘Eerste Hulp Bij Aanvragen’ actief in voor kennisdeling met makers en organisaties die minder bekend zijn met het AFK. Zij zijn een verbindingsschakel in het lokale ­kunstenveld, waar de vernieuwing en ontwikkeling van Amsterdam ontstaat. Cultuurverkenners wijzen in de stadsdelen West, Nieuw-West, Zuidoost, Oost en Noord kunstenaars en culturele organisaties op subsidiemogelijkheden, geven voorlichting en spotten nieuwe culturele ontwikkelingen. Ook verbinden zij makers en creatieve initiatieven binnen de stadsdelen.

3.4 AFK x … Speeddates XL West Met AFK x… organiseert het AFK jaarlijks een week met intensieve kennisdeling tussen het fonds, culturele organisaties en makers in de wijken. In november 2020 stond AFK x West op de planning. Vanwege de toen geldende coronamaatregelen kon dit niet doorgaan. Als kleinschalige, digitale v ­ ariant zijn er vanuit West Speeddates georganiseerd: een online XL-event waar Cultuurverkenners op één avond meer dan dertig (mogelijke) aanvragers spraken over hun plannen voor een kunstproject. In deze korte online gesprekken draait alles om een zo laagdrempelig mogelijke kennismaking met het fonds. In 2021 willen we structureel vervolg geven aan deze digitale vorm van Speeddates.

3.5 Mensen maken Amsterdam, buurtfondsen Onder de overkoepelende stichting Mensen Maken Amsterdam werken verschillende lokale buurtfondsen in Amsterdam aan een mooie, groene, veilige, kleurrijke of schone buurt. Als founding partner was het AFK ook in 2020 inhoudelijk en financieel betrokken bij Mensen Maken Amsterdam. In 2020 ontvingen de lokale fondsen in totaal 377 aanvragen. De 80 vrijwillige buurtcomitéleden v ­ erdeelden € 294.782 over 195 toegekende projecten. In totaal kregen 84 stichtingen, 8 verenigingen en 103 i­ndividuele buurtbewoners een bijdrage. Ruim 36% van de toekenningen betrof projecten op het gebied van kunst en cultuur. In 2020 werd Stichting Mensen Maken Amsterdam partner van het project Amsterdam 750 jaar. De komende vier jaar wordt MMA gesteund door Stichting Amsterdam 750 jaar in het opbouwen van naamsbekendheid en het uitbouwen van lokale werving onder Amsterdammers en Amsterdamse bedrijven, zodat de buurtfondsen in 2025 gepresenteerd kunnen worden als cadeau aan de stad. Het doel is om in 2025 met de buurtfondsen de Amsterdammers zelf in staat te stellen 750 kleine feestjes en/of feestelijke projecten door heel Amsterdam te organiseren. In 2020 zijn er daarnaast stappen gezet naar de verdere verzelfstandiging van de stichting. Het eind 2019 ingestelde bestuur is actief en van grote waarde als klankbord voor het team.

Er is een directieen bestuursreglement gemaakt en geaccordeerd door het bestuur van Mensen Maken Amsterdam, en er is een klachtenprocedure ingericht voor aanvragers. Daarnaast is met terugwerkende kracht per december 2019 een ANBI-status aan stichting MMA verleend.

Jaarverslag 2020 / 24

4 CULTUREEL ONDERNEMERSCHAP

een bijdrage van het AFK ontvingen. Deze projecten haalden in totaal € 245.398