Afdoening toezegging inzake resultaten pilot Eerlijk te huur in Rotterdam.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 2 oktober 2025 Volkshuisvesting Zita Pels bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl Afdoening toezegging inzake resultaten pilot ‘Eerlijk te huur’ in Rotterdam uit de commissievergadering Woningbouw en volkshuisvesting van 13 maart 2024

Geachte leden van de gemeenteraad, In uw vergadering van 13 maart 2024 heb ik toegezegd u de resultaten van de pilot ‘Eerlijk te huur’, die de gemeente Rotterdam uitvoerde ten aanzien van woondiscriminatie, te delen vergezeld van een reflectie van het college. De pilot heeft interessante resultaten opgeleverd, maar is ondertussen ook ingehaald door de actualiteit. De pilot is opgezet vóór de inwerkingtreding van de Wet goed verhuurderschap. Met de invoering van de wet hebben we al sterke instrumenten in handen om discriminatie en ongewenst gedrag door verhuurders tegen te gaan. Het oprichten van een eigen gemeentelijk aanbodplatform is daarom niet opportuun. Huidige inzet op discriminatie door verhuurders We kiezen er bewust voor om de beschikbare inzet te richten op handhaving en toezicht. Ook breiden we onze inzet verder uit: vanuit de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting (AAV) is in augustus dit jaar een gespecialiseerd projectteam Goed Verhuurderschap opgezet, dat zich richt op het proactief opsporen en aanpakken van misstanden in de verhuursector, waaronder discriminatie. Inmiddels is vanuit deze proactieve aanpak al een eerste omvangrijke discriminatiezaak onderzocht en zal betreffende verhuurder deze maand een voornemen last onder dwangsom ontvangen. Ook wordt er gewerkt aan het bestendigen van een structurele samenwerking met Discriminatie.nl.

Daarnaast is begin 2025 het communicatieoffensief 'Check je huurrecht' van start gegaan, om inwoners en woningzoekenden in Amsterdam actief te informeren over hun rechten als huurders. Pilot ‘Eerlijk te huur’ In 2023 zijn de gemeente Rotterdam, brancheorganisatie VBO Makelaar en platformontwikkelaar Eerlijk Bieden een pilot gestart waarbij woningzoekenden via het platform Eerlijk te Huur anoniem konden reageren op huurwoningen van particuliere verhuurders. Hiermee werd onderzocht of een

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2025 Pagina 2 van 4

mogelijk grond voor discriminatie, namelijk het selecteren op basis van de naam van woningenzoekenden, werd voorkomen. Het platform Eerlijk te huur werkt als volgt: huurders schrijven zich in via het beveiligde Woonpaspoort. Hierin staan alle benodigde gegevens voor het selectieproces, zoals contactinformatie, financiële situatie en woonwensen. Deze objectieve gegevens worden gebruikt om te beoordelen of iemand in aanmerking komt voor een woning en voldoet aan de gestelde eisen. Persoonskenmerken die tot (onbewuste) discriminatie kunnen leiden, zoals naam, leeftijd, afkomst of nationaliteit, worden in deze fase niet gedeeld met de verhuurder. Hierdoor wordt de kans op subjectieve oordeelsvorming verkleind. Op basis van de woonwensen van verhuurders en de informatie uit het Woonpaspoort ontvangen woningzoekenden een zogeheten ‘huurderscore’. Deze score laat zien in hoeverre de wensen van verhuurders aansluiten op het profiel van de woningzoekende. Het systeem stelt vervolgens, op anonieme wijze, een selectie samen van de meest passende kandidaten. Deze wordt doorgestuurd naar makelaars, die op basis daarvan uitnodigingen voor bezichtigingen versturen. De selectie komt volledig onafhankelijk tot stand en is uitsluitend gebaseerd op objectieve criteria.

De namen en andere persoonskenmerken van de kandidaten worden pas zichtbaar voor de verhuurder zodra deze besluit iemand uit te nodigen voor een bezichtiging. Als een verhuurder ervoor kiest om een geschikte kandidaat, die aan alle objectieve criteria voldoet, toch niet uit te nodigen, ontvangt het systeem daarover een melding. Wanneer dit vaker voorkomt, kan dat aanleiding zijn voor nader onderzoek. Resultaten De pilot heef tussen midden 2023 en begin 2024 gedraaid. In totaal zijn 229 woningzoekenden via het platform Eerlijk te Huur 393 keer voorgedragen voor een woningbezichtiging. Op deze voordrachten volgden aanvankelijk 138 uitnodigingen. Van deze uitnodigingen werden er later 64 door makelaars geannuleerd, waardoor 74 woningzoekenden daadwerkelijk zijn uitgenodigd voor een bezichtiging. In de onderzochte periode zijn uiteindelijk 9 woningen toegewezen aan woningzoekenden. Het Verwey-Jonker instituut heeft de resultaten geëvalueerd. Het rapport is bijgevoegd in de bijlage. De belangrijkste conclusies hieruit zijn: - Op basis van de achtergrondgegevens, huurderscores en wachtpunten, wordt geconcludeerd dat woningzoekenden volgens gelijke criteria voorgedragen zijn voor een bezichtiging door platform Eerlijk te Huur, ongeacht de achternaam van een persoon.

Latere verschillen wat betreft daadwerkelijke uitnodigingskansen tussen de mensen uit de verschillende groepen, kunnen daarom enkel onderscheiden worden op basis van hun achternaam. - Makelaars selecteerden uit een lijst van anoniem voorgedragen woningzoekenden een aantal personen om uit te nodigen voor een bezichtiging. Vlak voordat de uitnodigingen verstuurd werden, kregen makelaars kort de naam van een persoon te zien en konden zij nog eenmaal kiezen of zij de woningzoekende wilden uitnodigen. Op basis van de data is niet te zien of

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

-

-

-

Datum 2 oktober 2025 Pagina 3 van 4

woningzoekenden simpelweg niet geselecteerd zijn, of dat zij afgewezen zijn nadat hun naam in beeld kwam. In stap 3 van het onderzoek is naar het daadwerkelijk toegewezen woningen gekeken. Deze stap was niet mogelijk omdat er in de onderzochte periode maar negen woningen zijn toegekend aan woningzoekenden. Verwey-Jonker acht dit we weinig om te analyseren. De pilot wordt door het Verwey-Jonker meer geschikt geacht voor grotere aanbieders zoals beleggers, vastgoedondernemers en woningcorporaties, dan voor kleinschalige verhuurders. Enerzijds omdat grotere aanbieders de risico’s spreiden over meer woningen, anderzijds omdat grotere aanbieders gevoeliger zijn voor maatschappelijke thema’s als discriminatie op de woningmarkt. De betrokken verhuurders geven in hun reacties aan dat ze bang zijn dat ze met dit aanbodsysteem belemmerd worden in hun verhuurproces en vrezen voor een verhoogde kans op fraude bij gebruik van het aanbodsysteem.

Reflectie college van Amsterdam De evaluatie van Verwey-Jonker laat zien dat het aanbodsysteem daadwerkelijk objectief is, waardoor de kans op discriminatie bij verhuur wordt verkleind. Tegelijkertijd moet worden benadrukt dat de pilot is opgezet vóór de inwerkingtreding van de Wet goed verhuurderschap, in een periode waarin gemeenten nog maar beperkte mogelijkheden hadden om in te grijpen tegen discriminatie door verhuurders. De effectiviteit van een verhuurplatform staat of valt met brede deelname van zowel groot- als kleinschalige verhuurders. Aangezien de gemeente het gebruik van een dergelijk platform niet kan verplichten, is die brede deelname onzeker. Verhuurders kunnen uitwijken naar alternatieve kanalen waar geen toezicht plaatsvindt, waardoor de impact van het platform beperkt blijft. Daarnaast brengt het verplicht stellen van een gemeentelijk aanbodsysteem structurele kosten met zich mee, zowel voor de inrichting en het beheer van het systeem als voor toezicht en handhaving op naleving er van. In de praktijk zullen met name verhuurders die al conform de regels handelen geneigd zijn om zich aan te sluiten. Verhuurders bij wie het risico op discriminatie groter is, zijn juist minder bereid zich aan een controlesysteem te binden. Hierdoor wordt het beoogde doel slechts in beperkte mate gerealiseerd, hetgeen niet in verhouding staat tot de daarvoor ingezette middelen.

Rotterdam benadrukt dat de pilot een experiment was, en geeft hier vervolg aan door verder in gesprek te gaan met verhuurders en verhuurmakelaars over het verder objectiveren van hun toewijzingsproces. Gelet op de resultaten van de evaluatie en uitbreiding van onze huidige inzet op discriminatie stelt het college dat het opzetten van een soortgelijke pilot als “Eerlijk te Huur” of het verplicht stellen van een gemeentelijk aanbodplatform momenteel geen meerwaarde zal opleveren in de aanpak van woondiscriminatie. Een nieuw aanbodplatform biedt momenteel onvoldoende garanties voor effectiviteit, haalbaarheid en doelmatigheid. Wij zetten daarom in op versterking van onze bestaande aanpak

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2025 Pagina 4 van 4

die gericht is op gedragsverandering en handhaving, en blijven vanuit de huidige inzet uit de AAV onverminderd werken aan het tegengaan van misstanden op de woningmarkt. Hiermee beschouw ik de toezegging als afgedaan.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Zita Pels Wethouder Volkshuisvesting

Bijlagen 1. Evaluatie Eerlijk te Huur

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl