Afdoening toezegging gebedsoproep

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 6 juli 2021 Openbare Orde en Veiligheid Femke Halsema OOV, secretariaatOOV@amsterdam.nl Afdoening toezegging TA2020-001158 uit de commissievergadering van 17 september 2020

Geachte leden van de gemeenteraad, In uw vergadering van 17 september 2020 heb ik op een vraag van raadslid Wijnants (VVD) toegezegd in gesprek te gaan met kerkbesturen over gebedsoproepen. De context van deze toezegging was dat er zorgen bestaan over de geluidsoverlast door gebedsoproepen van moskeeën. In de beantwoording van eerdere raadsvragen (d.d. 17 juni 2020) over de gebedsoproepen is uitgebreid toegelicht dat de gemeente op dit moment geen formele instrumenten heeft om op te treden tegen overlast door versterkte gebedsoproepen. Door het grondwettelijke recht op godsdienstvrijheid is de gebedsoproep uitgezonderd van de reguliere regels en handhavingsmogelijkheden voor geluidsoverlast. De gemeenteraad heeft wel de mogelijkheid om op basis van de Wet Openbare Manifestaties in de APV regels op te nemen voor de duur en het geluidsniveau van religieuze uitingen, maar dan gelden die regels voor alle religieuze uitingen inclusief bijvoorbeeld het klokgelui van kerken. Het college heeft in die eerdere beantwoording op de raadsvragen aangegeven dat zij een dergelijke regel ziet als een vergaande inperking van de religieuze uitingen en daarom wil zij zo’n ingrijpend besluit alleen voorbereiden als er sprake is van een breed draagvlak binnen de raad.

Omdat eventuele gemeentelijke regels met betrekking tot de geluidsbelasting door religieuze uitingen ook de kerken zou treffen was het voorstel van de VVD om met de kerkbesturen in gesprek te gaan of zij bereidwillig zouden zijn om de moskeeën in overleg te treden om een soort convenant te maken waarin alle betrokken religieuze organisaties vrijwillig hun religieuze uitingen inperken qua duur en geluidsniveau. Naast de genoemde toezegging heeft de fractie van de VVD nog twee aanvullende vragen gesteld: Ten eerste de vraag om te reageren op een uitspraak van de Raad van State over een casus waarin er regels werden gesteld aan het klokgelui bij de nieuwbouw van een kerk. Ten tweede heeft zij gevraagd om een update te krijgen van het aantal moskeeën dat versterkte gebedsoproepen doet en het aantal klachten over gebedsoproepen. Afdoening In deze afdoening begin ik met een update over het aantal moskeeën dat gebedsoproepen doet. Net als bij de beantwoording van de eerdere raadsvragen is dit nog steeds moeilijk precies aan te geven omdat er geen registratie van wordt bijgehouden en de situatie in de stad kan wijzigen. Een

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 juli 2021 Pagina 2 van 3

uitvraag in juni 2021 bij de stadsdelen laat zien dat van zeven moskeeën bekend is dat zij regelmatig de versterkte gebedsoproep laten klinken. Meestal gebeurt dit op vrijdag voor het middaggebed. Tijdens de Ramadan en het Suikerfeest hebben sommige moskeeën ook gebedsoproepen gedaan. Bij de uitvraag bij de stadsdelen vorige jaar was er nog sprake van 15 à 20 moskeeën die versterkte gebedsoproepen deden. Hier lijkt dus sprake van een duidelijke daling. Om het aantal klachten over de gebedsoproepen te inventariseren is dit keer een andere methode gebruikt. Vorige jaar was de vraag uitgezet bij de stadsdelen en daaruit bleek dat zij ongeveer vijftig klachten hadden ontvangen. Dit keer is de database van de SIA-meldingen bevraagd. Daaruit blijkt dat er in de periode van 1 juni 2020 tot 31 mei 2021 in totaal156 klachten zijn binnengekomen over geluidsoverlast door moskeeën. Verreweg de meeste daarvan gaan over versterkte gebedsoproepen. Om een goede vergelijking met de vorige jaar te kunnen maken is ook de periode van 1 juni 2019 tot 31 mei 2020 onderzocht. Daaruit blijkt dat er in dat jaar 210 klachten zijn geweest. Er is dus sprake van een dalende trend. Die is ook zichtbaar in de cijfers van het afgelopen onderzoeksjaar: van de 156 melding waren er slechts 42 in het jaar 2021. Niet bij elke klacht is duidelijk om welke moskee het gaat.

Een aantal moskeeën wordt wel meerdere keren genoemd, waarbij de Suleymaniye moskee aan de Ookmeerweg en Taibahmoskee in Zuidoost het meest genoemd worden. De situatie bij Taibah is wel duidelijk verbeterd, want in 2021 is er slechts één klacht binnengekomen. Door de SIA database te bevragen hebben we nu een beter beeld van de situatie in de stad. Het is goed om te zien dat er een dalende trend is, maar dat neemt niet weg dat we elke klacht serieus nemen en zo mogelijk actie ondernemen. We hebben de nieuwe cijfers over de klachten actief gedeeld met de stadsdelen zodat zij ook beter weten over welke moskeeën geklaagd wordt. De stadsdelen zullen de moskeeën zo nodig actief benaderen om de klachten door te geven en te bespreken hoe hier mee om te gaan. Vaak werkt dit heel goed en beperken moskeeën de overlast uit eigen beweging. Overleg en overtuiging zijn nog steeds de enige instrumenten die de gemeente heeft om de overlast te beperken. In de antwoorden op de raadsvragen van 17 juni 2020 staat uitgebreid beschreven waarom de gemeente geen formele bevoegdheden heeft. Ten aanzien van de toezegging om met de kerkbesturen te gaan overleggen over de gebedsoproepen kan ik het volgende melden. In maart 2021 heb ik een online gesprek gevoerd met een afvaardiging van de meer dan 100 verschillende kerkgenootschappen in Amsterdam.

Dit gesprek was op verzoek van de kerken naar aanleiding van mijn oproep vorig jaar aan alle religieuze instellingen om zoveel mogelijk de coronaregels ten aanzien van groepsgrootte te volgen. In de ambtelijke voorbereiding van dat gesprek is met een aantal vertegenwoordigers van de kerken kort gesproken over de gebedsoproepen. Toen is geconcludeerd dat de problematiek beperkt in omvang was en ook niet leeft bij de achterban van de kerken. Om die reden is dit onderwerp uiteindelijk niet aan de orde gekomen in het bestuurlijke gesprek. Afgelopen juni heeft de driehoek haar jaarlijkse gesprek met de Amsterdamse moskeeën gevoerd. Daar is afgesproken om in het najaar opnieuw bij elkaar te komen en om dat gesprek samen met de moskeeën voor te bereiden. In die voorbereiding zullen we de nieuwe cijfers over het aantal klachten inbrengen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 juli 2021 Pagina 3 van 3

Reactie op uitspraak Raad van State Via de VVD-fractie ben ik geattendeerd op een uitspraak van de Raad van State (Uitspraak 202000973/1/R1) over excessief klokgelui. In het kort gaat de uitspraak over de vraag of de gemeente Tholen bij het afgeven van een omgevingsvergunning voor de nieuwbouw van een kerk eisen mocht stellen aan de duur en het geluidsniveau van de kerkklokken. De Raad van State geeft aan dat de gemeente dat mocht doen. Daarbij is wel belang om te melden dat het om een hele specifieke situatie gaat waarbij men een kerk wilde bouwen op een plek waar dat volgens het bestemmingsplan niet was toegestaan. Om een uitzondering op het bestemmingsplan te kunnen maken, was het belangrijk dat er geen extra risico op geluidsoverlast zou zijn en daarom stelde de gemeente specifieke eisen op dat punt. De Raad van State oordeelt dat een dergelijke vergunningsvoorwaarde niet in strijd is met de vrijheid van godsdienst omdat deze kerk – mocht ze de voorwaarde niet willen accepteren – op zoek kan naar een andere bouwlocatie waarbij er geen sprake is van geluidsoverlast voor de buren. Als een kerk er eenmaal staat dan kan er niets gedaan worden tegen regulier religieus klokgelui. Wel blijft de mogelijkheid bestaan om excessief klokgelui of niet-religieus klokgelui via regulering aan banden te leggen.

Omdat deze uitspraak gaat over een nieuwbouwsituatie biedt het voor het geluid van de bestaande moskeeën geen nieuwe inzichten. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, De burgemeester van Amsterdam,

Femke Halsema

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl