Afd. moties 642.21 en 799.21

Raadsinformatiebrief

Aan Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s) Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 24 december 2021 Integriteit Burgemeester Femke Halsema Directie Personeel & Organisatie, Bureau Integriteit Voortgangsbericht Initiatiefvoorstel ‘Met beleid werken aan integriteit’ en afdoening moties 799 en 642

Geachte leden van de gemeenteraad, In de bestuurlijke reactie van 23 maart 2021 heeft het college toezeggingen gedaan naar aanleiding van het initiatiefvoorstel ‘Met beleid werken aan integriteit’. 1 Met deze brief wordt uw raad geïnformeerd over de voortgang van de toezeggingen. Gelet op de sterke samenhang met het initiatiefvoorstel wordt in deze brief tevens ingegaan op de beantwoording van motie 799 inzake ondersteuning leidinggevenden voor het creëren van een sociaal veilige werkomgeving. 2 Tevens wordt motie 642 meegenomen, inzake betere bescherming van de melder. 3 Hierna wordt per toezegging afzonderlijk ingegaan op de voortgang. 1. Te onderzoeken hoe de beslissing om over te gaan tot onderzoek, na een melding van een integriteitsschending, met meer waarborgen omkleed kan worden om daarmee de belangen van de medewerker in kwestie beter te beschermen; 2. Een commissie in het leven te roepen die periodiek de kaders van de integriteitsonderzoeken toetst aan het integriteitsbeleid en hierover in zijn algemeenheid rapporteert aan de raad en/of het presidium. Het zou de voorkeur genieten dat in deze commissie personen plaatsnemen die een expert zijn op het gebied van integriteit, maar zelf niet direct onderdeel zijn van de gemeentelijke organisatie, zodat daarmee de onafhankelijkheid en onpartijdigheid wordt gewaarborgd;

1

Dit initiatiefvoorstel werd ingediend door de raadsleden Taimounti, Mbarki, Veldhuyzen, Ceder en Van Soest. 2 Motie 799 de leden Poot, Van Dantzig, Roosma, Boomsma, Boutkan, Van Soest, Nanninga, Yilmaz, Kuiper en Flentge inzake ondersteuning leidinggevenden voor het creëren van een sociaal veilige werkomgeving. 3 Motie 642 van de leden Yilmaz en Veldhuizen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 24 december 2021 Kenmerk 2021/10 Pagina 2 van 4

Het college onderschrijft dat de beslissing om over te gaan tot persoonsgericht onderzoek zorgvuldig moet worden genomen. Daartoe wil het college realiseren dat - op basis van een advies van Bureau Integriteit (BI)– de beslissing om over te gaan tot dergelijk onderzoek in de toekomst door een viertal directeuren wordt genomen, in plaats van alleen de direct voor de medewerker verantwoordelijke directeur zoals nu nog het geval is. Dit viertal wordt gevormd door de gemeentesecretaris, de directeur die voor de betreffende medewerker verantwoordelijk is en twee andere directeuren. Onder leiding van de projectleider wordt nu gewerkt aan de beschrijving van het proces en de taakomschrijving, als ook aan een duidelijk afwegingskader dat de nieuwe commissie kan gebruiken bij de afweging om al dan niet over te gaan tot nader onderzoek. De beschrijving en ondersteunende instrumenten zijn naar verwachting begin 2022 gereed. Tot dat moment worden alle opdrachten om over te gaan tot integriteitsonderzoek niet alleen door de verantwoordelijke directeur, maar ook door de gemeentesecretaris bekrachtigd.

Het college heeft afgelopen maart aangegeven de Commissie Integriteit nieuw leven te willen inblazen, waarbij deze commissie periodiek de kaders van de integriteitsonderzoeken toetst aan het beleid, de uitvoering van dit integriteitbeleid doorlicht en hierover in zijn algemeenheid rapporteert aan de raad en/of het presidium. Hiervoor werkt BI, samen met de Directie Juridische Zaken (DJZ), momenteel aan de aanpassing van de oude regeling. Die aangepaste regeling zal voorzien in bepalingen voor de installatie, de samenstelling, het functioneren en de bevoegdheden van de commissie. Tevens wordt een voorstel voor de werkwijze van de commissie opgesteld, dat na installatie van de commissie ter goedkeuring zal worden voorgelegd aan de commissie. Hierin wordt ook ingegaan op de rol die BI in beide processen heeft, inclusief de vermelding van de informatie die BI de commissie ter beschikking stelt. De regeling en de werkbeschrijving zullen uiterlijk in het eerste kwartaal van 2022 gereed zijn. Vervolgens zal de commissie samengesteld worden en zal de commissie van start gaan, waardoor nog in 2022 voor het eerst gerapporteerd kan worden aan de raad. 3.

Te onderzoeken hoe de personeelszorg van personen, die direct of indirect onderwerp zijn van een onderzoek naar integriteitsschendingen, verbeterd kan worden en hun rechtspositie binnen de organisatie intact blijft gedurende het onderzoek. 4. In het verlengde van punt 3 te onderzoeken hoe meer bescherming geboden kan worden aan de eigen medewerkers wanneer zij onderwerp zijn van bespreking in de media. Het college realiseert zich dat de impact voor de medewerker en de (in)directe omgeving ongekend groot kan zijn. Voor- tijdens- en na een integriteitsonderzoek en ongeacht of een integriteitsmelding leidt tot een aangetoonde integriteitsschending. Het college concludeert daarnaast dat er sprake is van een grote verscheidenheid aan soorten integriteitsmeldingen.4 In alle gevallen dient de personeelszorg op orde te zijn richting alle betrokken partijen. Leidinggevenden hebben een belangrijke rol en verantwoordelijkheid in het creëren van een sociaal veilige werkomgeving en dienen daar ook in te worden ondersteund. Gelet op het initiatiefvoorstel én in het licht van motie 799 5zet het college in op aanvullende maatregelen gericht op het versterken van personele zorg en de ondersteuning van leidinggevenden hierin: 4

Bron: Jaarverslag 2020 Bureau Integriteit

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam









Datum 24 december 2021 Kenmerk 2021/10 Pagina 3 van 4

Handelingsperspectief voor leidinggevenden. Het handelingsperspectief is bedoeld om als handvat te dienen wanneer er sprake is van een melding en dit (mogelijk) kan leiden tot een integriteitsonderzoek. Door het handelingsrepertoire te versterken weten leidinggevenden beter wat er van hen verwacht wordt en hoe te handelen. Dit handelingsperspectief raakt ook aan de advisering richting leidinggevenden op het gebied van Personeel en Organisatie. Concreet wordt er door de directie P&O en Bureau Integriteit onderzocht hoe een expertiseteam als onderdeel van het Meldpunt van het Bureau Integriteit leidinggevenden praktisch, laagdrempelig en toegankelijk handelingsperspectief en advies kan bieden bij casuïstiek uit de dagelijkse praktijk. Structurele aandacht voor personele zorg in leiderschapsprogramma’s. Leidinggevenden verdienen de juiste ondersteuning in het creëren van een sociaal veilige werkomgeving. De leiderschapsprogramma’s vormen een belangrijke plek waarin de aandacht voor personele zorg voor zowel melders als medewerkers waarover is gemeld, wordt geborgd. Alle medewerkers dienen zich welkom, vrij en beschermd te voelen. Vanuit een eenduidige visie op personele zorg wordt daarom ingezet op het versterken van relevante kennis en (gespreks)vaardigheden middels trainingen.

Daarnaast is gestart met het ontwerpen van intervisiegroepen voor leidinggevenden waarin gerichte aandacht is voor het creëren van een sociaal veilige werkomgeving met als doel te leren van de ervaringen, suggesties en steun van collega’s. Het onderwerp wordt ook toegevoegd aan de jaargesprekken (de prestatiedialoog) om personele zorg in het gesprek tussen directeuren structurele aandacht te geven. Versterken van bewustwording. Belangrijke basisafspraken over hoe medewerkers in de organisatie met elkaar omgaan, hoe we omgaan met integriteit en wat medewerkers mogen verwachten van onze organisatie, staan in de ambtseed en in de gedragscode. Onder andere in de introductieprogramma’s van nieuwe medewerkers wordt hier aandacht aan besteed. Parallel met het medewerkerswaarderingsonderzoek (MWO) wordt in het voorjaar van 2022 een bewustwordingscampagne gelanceerd. Denk hierbij aan intranetberichten, aandacht in de managementnieuwsbrief en persoonlijk via de directeuren van de verschillende organisatieonderdelen. Bescherming bij media-aandacht. Het college onderschrijft de opvatting van uw raad dat medewerkers beschermd moeten worden, omdat zij onderdeel uit maken van de organisatie. Er worden daarom eenduidige afspraken en richtlijnen vastgelegd in een protocol dat ziet op de bescherming van medewerkers bij media-aandacht.

Stapsgewijs worden in het protocol leidinggevenden geïnstrueerd hoe om te gaan in dergelijke situaties. Dit protocol wordt naar verwachting in het eerste kwartaal van 2022 voorgelegd voor besluitvorming.

5. Te onderzoeken hoe de bescherming van melders c.q. klokkenluiders verbeterd kan worden zodanig dat het doen van melding geen belemmeringen opwerpt of ontmoedigend overkomt. Het college onderschrijft het belang van een goede bescherming van melders van vermoedens van integriteitsschendingen. Melders mogen onder geen beding hinder ondervinden van het feit dat zij melding hebben gedaan. Dat begint bij een goede begeleiding vanuit het Meldpunt, op het

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 24 december 2021 Kenmerk 2021/10 Pagina 4 van 4

moment dat iemand overweegt melding te doen. Goede voorlichting over wat er eventueel met de melding gaat gebeuren en begeleiding van de melder op het moment dat de melding is gedaan is daarbij van groot belang. Wanneer de melder anoniem wil blijven en dat, gezien de melding ook mogelijk is, kan de melding anoniem gedaan worden. Het kan ook zijn dat de melder niet anoniem wil blijven en/of dat de melding niet anoniem gedaan kan worden, bijvoorbeeld omdat de inhoud van de melding direct naar de melder verwijst. In die situatie wordt zo mogelijk de leidinggevende en daar waar nodig de directeur van de melder geïnformeerd. Zij zijn verantwoordelijk voor de personele zorg en kunnen, met ondersteuning van Bureau Integriteit en Directie P&O, de medewerker begeleiden en voorkomen dat er als gevolg van de melding belemmeringen ontstaan. Daarnaast wordt de inzet van vertrouwenspersonen, zowel kwantitatief als kwalitatief vergroot. In de taken van het directeurenteam wordt tevens opgenomen dat bij de beslissing tot het instellen van een onderzoek altijd de bescherming van de melder aandacht krijgt en een advies tot het eventueel nemen van extra maatregelen daartoe. De hiervoor beschreven Commissie Integriteit zal bij het toezicht op de uitvoering van het integriteitsbeleid, de bescherming van melders specifiek als aandachtspunt meenemen en daarover ook rapporteren aan de raad.

Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en beschouw hiermee de moties en de toezegging als afgehandeld.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema Burgemeester

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Peter Teesink Gemeentesecretaris